Ebook “Tìm hiểu pháp luật về tố cáo” là tài liệu quan trọng và cần thiết cho việc tìm hiểu các quy định của pháp luật hiện hành về tố cáo cho nhân dân và cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết tố cáo ở cấp xã. Đặc biệt, cuốn sách sẽ giúp cán bộ và nhân dân hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ khi thực hiện việc tố cáo và giải quyết tố cáo; nâng cao ý thức, trách nhiệm, trình độ nghiệp vụ của cán bộ, công chức cấp xã trong việc giải quyết tố cáo và tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tố cáo.
Trang 1Đ án 1 1133/QĐTTg ề
PHÁP LU T V T CÁO Ậ Ề Ố
(Tài li u tuyên truy n, ph bi n, giáo d c pháp ệ ề ổ ế ụ
lu t cho cán b , nhân dân xã, ph ậ ộ ở ườ ng, th tr n) ị ấ
Trang 2TS. Nguy n Văn Kim Hàm V trễ ụ ưởng V Pháp chụ ế
TS. Đ Gia Th Nguyên V trỗ ư ụ ưởng V Pháp chụ ế
TS. Nguy n Qu c Văn Phó V trễ ố ụ ưởng V Pháp chụ ếNguy n Tu n Anh Phó v trễ ấ ụ ưởng V Pháp chụ ếThs. H Th Thu An Phó trồ ị ưởng phòng V Pháp chụ ế
Trang 3L I NÓI Đ UỜ Ầ
Trang 4Lu t t cáo đã đậ ố ược Qu c h i khóa XIII thông qua ngày 11/11/2011.ố ộ Đây là văn b n pháp lý quan tr ng, th ch hóa quy n t cáo c a công dânả ọ ể ế ề ố ủ
được Hi n pháp ghi nh n. Ti p n i nh ng thành t u đã đ t đế ậ ế ố ữ ự ạ ược trong công tác ph bi n, giáo d c pháp lu t nói chung và pháp lu t v t cáo nói riêng,ổ ế ụ ậ ậ ề ố ngày 15/7/2013, Th tủ ướng Chính ph đã ban hành Quy t đ nh s 1133/QĐ ủ ế ị ố TTg phê duy t và t ch c th c hi n Đ án “Ti p t c tăng cệ ổ ứ ự ệ ề ế ụ ường ph bi n,ổ ế giáo d c pháp lu t v khi u n i, t cáo cho cán b , nhân dân xã, phụ ậ ề ế ạ ố ộ ở ường,
th tr n giai đo n 2013 2016”. Trong đó, Thanh tra Chính ph ti p t cị ấ ạ ủ ế ụ
được giao ch trì, ph i h p v i các c quan có liên quan th c hi n Đ ánủ ố ợ ớ ơ ự ệ ề này. Nh m ằ đáp ng nhu c u tài li u ph c v công tác tuyên truy n theo Đứ ầ ệ ụ ụ ề ề
án nói trên, Thanh tra Chính ph biên so n và xu t b n cu n sách ủ ạ ấ ả ố “Tìm
hi u pháp lu t v t cáo”.ể ậ ề ố
Đây là tài li u quan tr ng và c n thi t cho vi c tìm hi u các quy đ nhệ ọ ầ ế ệ ể ị
c a pháp lu t hi n hành v t cáo cho nhân dân và cán b làm công tác ti pủ ậ ệ ề ố ộ ế dân, gi i quy t t cáo c p xã. Đ c bi t, cu n sách s giúp cán b và nhânả ế ố ở ấ ặ ệ ố ẽ ộ dân hi u và th c hi n đúng quy n, nghĩa v khi th c hi n vi c t cáo vàể ự ệ ề ụ ự ệ ệ ố
gi i quy t t cáo; nâng cao ý th c, trách nhi m, trình đ nghi p v c a cánả ế ố ứ ệ ộ ệ ụ ủ
b , công ch c c p xã trong vi c gi i quy t t cáo và tuyên truy n, ph bi nộ ứ ấ ệ ả ế ố ề ổ ế pháp lu t v t cáo.ậ ề ố
Cu n sách đố ược trình bày dướ ại d ng tài li u tuyên truy n, n i dungệ ề ộ
ng n g n, súc tích, d hi u, th hi n đ y đ nh ng quy đ nh c a pháp lu tắ ọ ễ ể ể ệ ầ ủ ữ ị ủ ậ
hi n hành v t cáo, đáp ng nhu c u tìm hi u pháp lu t c a cán b và nhânệ ề ố ứ ầ ể ậ ủ ộ dân
Cu n sách bao g m 02 ph n:ố ồ ầ
Ph n I: S c n thi t, nguyên t c xây d ng Lu t t cáo ầ ự ầ ế ắ ự ậ ố
Ph n II: N i dung c b n c a pháp lu t v t cáo ầ ộ ơ ả ủ ậ ề ố
Quá trình biên so n cu n sách không tránh kh i thi u sót, Ban Biênạ ố ỏ ế
t p r t mong nh n đậ ấ ậ ượ ực s góp ý c a đ c gi /.ủ ộ ả
Trang 5Ph n th nh tầ ứ ấ
S C N THI T VÀ CÁC QUAN ĐI M, NGUYÊN T CỰ Ầ Ế Ể Ắ
XÂY D NG LU T T CÁOỰ Ậ Ố
Trang 6I. S C N THI T XÂY D NG, BAN HÀNH LU T T CÁO Ự Ầ Ế Ự Ậ Ố
1. Lu t khi u n i, t cáo ban hành năm 1998 và đậ ế ạ ố ượ ửc s a đ i, b sungổ ổ năm 2004, 2005 (sau đây g i t t là Lu t Khi u n i, t cáo) đã góp ph n t oọ ắ ậ ế ạ ố ầ ạ
l p khung pháp lý quan tr ng đ ngậ ọ ể ười dân tích c c tham gia phát hi n cácự ệ hành vi vi ph m pháp lu t, đ u tranh ch ng tham nhũng, tiêu c c, tăngạ ậ ấ ố ự
cường trách nhi m c a c quan nhà nệ ủ ơ ước trong gi i quy t t cáo, góp ph nả ế ố ầ phát huy dân ch , b o v l i ích c a Nhà nủ ả ệ ợ ủ ước, quy n và l i ích h p phápề ợ ợ
c a công dân, c quan, t ch c, cá nhân. Tuy nhiên, qua t ng k t cho th yủ ơ ổ ứ ổ ế ấ công tác gi i quy t t cáo còn h n ch , mả ế ố ạ ế ột s v vi c ch a đố ụ ệ ư ược gi iả quy t đúng pháp lu t, vi ph m quy n và l i ích h p pháp c a công dân, tế ậ ạ ề ợ ợ ủ ổ
ch c. Tình tr ng trên có nhi u nguyên nhân ch quan và khách quan, nh ngứ ạ ề ủ ư trong đó có nguyên nhân quan tr ng là do các quy đ nh c a Lu t khi u n i,ọ ị ủ ậ ế ạ
t cáo và các văn b n pháp lu t v t cáo và gi i quy t t cáo còn nhi uố ả ậ ề ố ả ế ố ề
Trang 7 Lu t khi u n i, t cáo có quy đ nh chung v t cáo, gi i quy t tậ ế ạ ố ị ề ố ả ế ố cáo nh ng ch a bao quát ư ư h t nh ng t cáo phát sinh trong th c ti n c nế ữ ố ự ễ ầ
được đi u ch nh b ng pháp lu t. Lu t ch t p trung quy đ nh v t cáo vàề ỉ ằ ậ ậ ỉ ậ ị ề ố
gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m c a cán b , công ch c trong cácả ế ố ố ớ ạ ủ ộ ứ
c quan hành chính nhà nơ ước; ch a quy đ nh t cáo đ i v i hành vi vi ph mư ị ố ố ớ ạ pháp lu t v các lĩnh v c qu n lý nhà nậ ề ự ả ước. Trong khi đó, nhi u văn b nề ả pháp lu t l i quy đ nh vi c gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu tậ ạ ị ệ ả ế ố ạ ậ trong các lĩnh v c qu n lý nhà nự ả ước được th c hi n theo Lu t khi u n i, tự ệ ậ ế ạ ố cáo. Vì v y gây ra nh ng khó khăn trong quá trình t ch c, th c hi n.ậ ữ ổ ứ ự ệ
Trong Lu t khi u n i, t cáo, vi c xác đ nh th m quy n c a các cậ ế ạ ố ệ ị ẩ ề ủ ơ quan, t ch c trong vi c ti p nh n và x lý các lo i t cáo m i ch mangổ ứ ệ ế ậ ử ạ ố ớ ỉ tính nguyên t c, ch a quy đ nh c th th m quy n, trách nhi m gi i quy tắ ư ị ụ ể ẩ ề ệ ả ế
c a t ng lo i c quan cũng nh trình t , th t c gi i quy t t cáo đ i v iủ ừ ạ ơ ư ự ủ ụ ả ế ố ố ớ các hành vi vi ph m x y ra trong các lĩnh v c qu n lý nhà nạ ả ự ả ước. Bên c nhạ
đó, Lu t cũng ch a ậ ư quy đ nh đ y đ quy n, nghĩa v c a ngị ầ ủ ề ụ ủ ười gi iả quy t t cáo, ngế ố ườ ượi đ c giao nhi m v th m tra, xác minh, k t lu n n iệ ụ ẩ ế ậ ộ dung t cáo, ch a quy đ nh v vi c công khai k t lu n n i dung t cáo,ố ư ị ề ệ ế ậ ộ ố quy t đ nh x lý hành vi vi ph m ế ị ử ạ
Pháp lu t hi n hành có đ c p nh ng ch a quy đ nh rõ v c chậ ệ ề ậ ư ư ị ề ơ ế
b o v ngả ệ ườ ối t cáo khi h b đe d a, tr thù, trù d p ho c b phân bi t đ iọ ị ọ ả ậ ặ ị ệ ố
x ; ch a quy đ nh rõ n i dung cũng nh các bi n pháp b o v ngử ư ị ộ ư ệ ả ệ ườ ối t cáo, trách nhi m c a các c quan, t ch c tr ng vi c áp d ng các bi n pháp b oệ ủ ơ ổ ứ ọ ệ ụ ệ ả
v ngệ ườ ối t cáo; ch a đ c p đ n vi c khen thư ề ậ ế ệ ưởng đ i v i nh ng ngố ớ ữ ườ i
có công trong vi c phát hi n, t cáo, cung c p các thông tin quan trong giúpệ ệ ố ấ
c quan nhà nơ ước có th m quy n k p th i ngăn ch n, x lý hành vi vi ph m,ẩ ề ị ờ ặ ử ạ
b o v quy n, l i ích h p pháp c a công dân, c quan, t ch c. ả ệ ề ợ ợ ủ ơ ổ ứ
Trang 82. Trong nh ng năm qua, th c hi n công cu c đ i m i, phát tri n n nữ ự ệ ộ ổ ớ ể ề kinh t th trế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa, đ t nộ ủ ấ ước ta đã đ t đạ ượ c
nh ng thành t u quan tr ng trên các lĩnh v c. Tuy nhiên, cũng còn b c lữ ự ọ ự ộ ộ nhi u h n ch , b t c p, làm phát sinh nhi u t cáo trong các lĩnh v c qu nề ạ ế ấ ậ ề ố ự ả
lý nhà nước, cũng nh t cáo cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi nư ố ộ ứ ứ ự ệ nhi m v , công v S v vi c t cáo ti p t c gia tăng, tính ch t gay g t,ệ ụ ụ ố ụ ệ ố ế ụ ấ ắ
ph c t p, có nhi u ngứ ạ ề ười tham gia. Chính vì v y, Đ ng và Nhà nậ ả ước xác
đ nh gi i quy t t cáo là m t trong nh ng nhi m v tr ng tâm c a các cị ả ế ố ộ ữ ệ ụ ọ ủ ơ quan nhà nước và là trách nhi m c a c h th ng chính tr ; nâng cao hi uệ ủ ả ệ ố ị ệ
l c, hi u qu công tác gi i quy t t cáo là n i dung quan tr ng trong vi cự ệ ả ả ế ố ộ ọ ệ
đ i m i t ch c b máy nhà nổ ớ ổ ứ ộ ước và c i cách hành chính nhà nả ướ Ngày c. 24/5/2005, B Chính tr đã có Ngh quy t s 48/NQTW v chi n lộ ị ị ế ố ề ế ược xây
d ng và hoàn thi n h th ng pháp lu t Vi t Nam đ n năm 2010 và đ nhự ệ ệ ố ậ ệ ế ị
hướng năm 2020, theo đó v khi u n i, t cáo, Ngh quy t ghi rõ: “Hoànề ế ạ ố ị ế thi n pháp lu t v khi u n i, t cáo…; đ i m i th t c gi i quy t khi uệ ậ ề ế ạ ố ổ ớ ủ ụ ả ế ế
n i, t cáo và th t c gi i quy t các v án hành chính theo hạ ố ủ ụ ả ế ụ ướng công khai,
đ n gi n, thu n l i cho dân, đ ng th i b m đ m thông su t, hi u qu c aơ ả ậ ợ ồ ờ ả ả ố ệ ả ủ
qu n lý hành chính”. T i Ngh quy t s 11/2007/QH12 c a Qu c h i khóaả ạ ị ế ố ủ ố ộ XII v chề ương trình xây d ng lu t, pháp l nh c a Qu c h i nhi m k khóaự ậ ệ ủ ố ộ ệ ỳ XII (20072011) đã quy t đ nh xây d ng Lu t t cáo; t i Ngh quy t sế ị ự ậ ố ạ ị ế ố 31/2009/QH12 ngày 17/6/2009 Qu c h i đã đ a d án Lu t t cáo vàoố ộ ư ự ậ ố
chương trình chính th c. ứ
Trang 93. Th c hi n đự ệ ường l i đ i m i trong quan h qu c t , trong th i gianố ổ ớ ệ ố ế ờ qua Nhà nước ta đã có nhi u ch trề ủ ương, chính sách đ y m nh h p tác qu cẩ ạ ợ ố
t và h i nh p trên nhi u lĩnh v c, trong đó có m t s lĩnh v c, th a thu nế ộ ậ ề ự ộ ố ự ỏ ậ liên quan đ n vi c b o đ m tính công khai, minh b ch trong ho t đ ng c aế ệ ả ả ạ ạ ộ ủ các c quan, t ch c trong quan h qu c t , vi c t cáo và gi i quy t t cáoơ ổ ứ ệ ố ế ệ ố ả ế ố
c a cá nhân, công dân nủ ước ngoài. Tuy nhiên nh ng quy đ nh c a pháp lu tữ ị ủ ậ
nước ta v v n đ này còn nhi u h n ch và b t c p. Vì v y cùng v i vi cề ẫ ề ề ạ ế ấ ậ ậ ớ ệ
m r ng quan h đ i ngo i thì vi c hoàn thi n pháp lu t v t cáo và gi iở ộ ệ ố ạ ệ ệ ậ ề ố ả quy t t cáo đ đ p ng yêu c u h i nh p là c n thi t.ế ố ể ạ ứ ầ ộ ậ ầ ế
T nh ng lý do nêu trên, vi c xây d ng và ban hành Lu t t cáo nh mừ ữ ệ ự ậ ố ằ
th ch hoá ch trể ế ủ ương, quan đi m c a Đ ng v công tác gi i quy t t cáo,ể ủ ả ề ả ế ố đáp ng yêu c u th c ti n, góp ph n nâng cao hi u l c, hi u qu ho t đ ngứ ầ ự ễ ầ ệ ự ệ ả ạ ộ
qu n lý nhà nả ước trong giai đo n đ y m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoáạ ẩ ạ ệ ệ ạ
và h i nh p qu c t hi n nay là yêu c u khách quan và r t c n thi t.ộ ậ ố ế ệ ầ ấ ầ ế
II. QUAN ĐI M VÀ NGUYÊN T C XÂY D NG LU T T CÁOỂ Ắ Ự Ậ Ố
Vi c xây d ng Lu t t cáo d a trên nh ng quan đi m và nguyên t cệ ự ậ ố ự ữ ể ắ
c b n sau:ơ ả
1. Th ch hóa ch trể ế ủ ương, đường l i c a Đ ng và Nhà nố ủ ả ước v gi iề ả quy t t cáo, c i cách n n hành chính, xây d ng nhà nế ố ả ề ự ước pháp quy n xãề
h i ch nghĩa c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và h i nh p qu c tộ ủ ủ ộ ậ ố ế
2. Lu t t cáo ph i có n i dung và ph m vi đi u ch nh h p lý, nh mậ ố ả ộ ạ ề ỉ ợ ằ
t o đi u ki n thu n l i cho công dân th c hi n quy n t cáo; xác đ nh rõạ ề ệ ậ ợ ự ệ ề ố ị trách nhi m c a c quan, t ch c có th m quy n trong vi c gi i quy t tệ ủ ơ ổ ứ ẩ ề ệ ả ế ố cáo; quy đ nh rõ trình t , th t c gi i quy t các lo i t cáo; có c ch h uị ự ủ ụ ả ế ạ ố ơ ế ữ
hi u b o v ngệ ả ệ ườ ối t cáo;
Trang 103. B o đ m tính h p hi n, h p pháp và tính th ng nh t c a Lu t tả ả ợ ế ợ ố ấ ủ ậ ố cáo trong h th ng pháp lu t, phù h p v i nh ng quy đ nh c a các văn b nệ ố ậ ợ ớ ữ ị ủ ả pháp lu t có liên quan, b o đ m tính kh thi c a Lu t t cáo.ậ ả ả ả ủ ậ ố
4. Vi c xây d ng Lu t t cáo trên c s t ng k t th c ti n và vi cệ ự ậ ố ơ ở ổ ế ự ễ ệ
th c hi n Lu t khi u n i, t cáo trong th i gian qua; k th a nh ng n iự ệ ậ ế ạ ố ờ ế ừ ữ ộ dung còn phù h p, b sung nh ng n i dung m i đáp ng yêu c u qu n lýợ ổ ữ ộ ớ ứ ầ ả nhà nước hi n nay.ệ
Trang 11Ph n th haiầ ứ
NH NG N I DUNG C B N C A LU T T CÁO Ữ Ộ Ơ Ả Ủ Ậ Ố
I. NH NG V N Đ CHUNG V T CÁOỮ Ấ Ề Ề Ố
th m quy n bi t v hành vi vi ph m pháp lu t c a b t c c quan, t ch c,ẩ ề ế ề ạ ậ ủ ấ ứ ơ ổ ứ
cá nhân nào gây thi t h i ho c đe d a gây thi t h i l i ích c a Nhà nệ ạ ặ ọ ệ ạ ợ ủ ướ c,quy n, l i ích h p pháp c a công dân, c quan, t ch c.ề ợ ợ ủ ơ ổ ứ
Đ hi u đúng b n ch t c a t cáo, chúng ta c n ph i xem xét dể ể ả ấ ủ ố ầ ả ướ icác khía c nh nh ch th , đ i tạ ư ủ ể ố ượng, m c đích t cáo và c quan có th mụ ố ơ ẩ quy n gi i quy t t cáo. T cáo trề ả ế ố ố ước h t th hi n ý th c đ u tranh, b oế ể ệ ứ ấ ả
v s nghiêm minh c a pháp lu t đ i v i các hành vi vi ph m, ngệ ự ủ ậ ố ớ ạ ườ ối t cáo không ch nh m b o v quy n và l i ích h p pháp c a mình mà còn vì l iỉ ằ ả ệ ề ợ ợ ủ ợ ích c a nhà nủ ước, c a c ng đ ng. Nh v y, ch khi công dân có đủ ộ ồ ư ậ ỉ ược ý th cứ pháp lu t, có tinh th n đ u tranh vì s công b ng, vì s nghiêm minh c aậ ầ ấ ự ằ ự ủ pháp lu t thì m i có th th c hi n vi c t cáo. ậ ớ ể ự ệ ệ ố
đây c n phân bi t gi a t cáo khác v i tin báo, t giác t i ph m
Theo quy đ nh c a Lu t t cáo, ch th c a t cáo là đ i tị ủ ậ ố ủ ể ủ ố ố ượng được xác
đ nh c th , đó là cá nhân và khi t cáo, h ph i ch u trách nhi m v thôngị ụ ể ố ọ ả ị ệ ề tin do mình cung c p đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t c a đ i tấ ố ớ ạ ậ ủ ố ượng nh tấ
đ nh. M t khác khi công dân th c hi n quy n t cáo đã phát sinh quan hị ặ ự ệ ề ố ệ pháp lu t v t cáo, trên c s đó, c quan Nhà nậ ề ố ơ ở ơ ước có th m quy n cóẩ ề nghĩa v gi i quy t và tr l i cho ngụ ả ế ả ờ ườ ối t cáo bi t. Theo quy đ nh c a phápế ị ủ
Trang 12lu t t t ng hình s , “t giác v t i ph m ậ ố ụ ự ố ề ộ ạ là nh ng thông tin v hành vi cóữ ề
d u hi u t i ph m do cá nhân có danh tính, đ a ch rõ ràng cung c p cho cấ ệ ộ ạ ị ỉ ấ ơ quan, cá nhân có trách nhi m ti p nh n, gi i quy tệ ế ậ ả ế ” “ Tin báo v t i ph mề ộ ạ
là nh ng thông tin v hành vi có d u hi u t i ph m trên các phữ ề ấ ệ ộ ạ ương ti nệ thông tin đ i chúng ho c do c quan, t ch c cung c p cho c quan, cá nhânạ ặ ơ ổ ứ ấ ơ
có trách nhi m ti p nh n, gi i quy tệ ế ậ ả ế ”. Nh v y, ư ậ theo quy đ nh c a phápị ủ
lu t t t ng hình s đ i v i tin báo, t giác v t i ph m, ch th có th xácậ ố ụ ự ố ớ ố ề ộ ạ ủ ể ể
đ nh ho c không xác đ nh, có th là cá nhân, có th là c quan, t ch c. Đ iị ặ ị ể ể ơ ổ ứ ố
tượng t cáo là m i hành vi vi ph m pháp lu t, có th là t cáo hành vi viố ọ ạ ậ ể ố
ph m pháp lu t c a cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi m v ,ạ ậ ủ ộ ứ ứ ự ệ ệ ụ công v ho c cũng có th là t cáo hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lýụ ặ ể ố ạ ậ ề ả nhà nước trong các lĩnh v c, còn t giác và tin báo v t i ph m thì đ iự ố ề ộ ạ ố
tượng ch bao g m t i ph m, hành vi vi ph m pháp lu t có tính nguy hi mỉ ồ ộ ạ ạ ậ ể cao và được quy đ nh trong B lu t hình s ị ộ ậ ự
Nh v y, đ i v i t giác, tin báo v t i ph m, đư ậ ố ớ ố ề ộ ạ ược th c hi n theoự ệ quy đ nh c a B Lu t t t ng hình s ; t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c aị ủ ộ ậ ố ụ ự ố ạ ậ ủ
người có th m quy n ti n hành t t ng hình s trong quá trình ti n hành tẩ ề ế ố ụ ự ế ố
t ng hình s đụ ự ược th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t t t ng hình s ự ệ ị ủ ậ ố ụ ự
T cáo v hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , côngố ề ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ
v (không ph i là hành vi t t ng) thì đụ ả ố ụ ược th c hi n theo quy đ nh c aự ệ ị ủ pháp lu t v t cáo; t cáo hành vi vi ph m pháp lu t nói chung, bao g m: viậ ề ố ố ạ ậ ồ
ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công v , vi ph m pháp lu tạ ậ ệ ự ệ ệ ụ ụ ạ ậ trong các lĩnh v c qu n lý nhà nự ả ước trong các c quan, t ch c, đ n v thìơ ổ ứ ơ ị
được th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t t cáo; t cáo đ i v i hành vi viự ệ ị ủ ậ ố ố ố ớ
ph m đi u l c a các thành viên t ch c thì đạ ề ệ ủ ổ ứ ược th c hi n theo quy đ nhự ệ ị
c a Đi u l c a t ch c đó.ủ ề ệ ủ ổ ứ
2. Ch th , đ i tủ ể ố ượng, m c đích c a t cáoụ ủ ố
Vi c xây d ng Lu t t cáo nh m quán tri t đệ ự ậ ố ằ ệ ường l i, ch trố ủ ương, quan đi m c a Đ ng và Nhà nể ủ ả ước ta v công tác gi i quy t t cáo trên cề ả ế ố ơ
Trang 13s t ng k t th c ti n, kh c ph c nh ng h n ch , b t c p trong vi c thiở ổ ế ự ễ ắ ụ ữ ạ ế ấ ậ ệ hành pháp lu t v t cáo và gi i quy t t cáo trong th i gian qua, đ ng th iậ ề ố ả ế ố ờ ồ ờ
k th a nh ng quy đ nh còn phù h p c a Lu t Khi u n i, t cáo và m t sế ừ ữ ị ợ ủ ậ ế ạ ố ộ ố văn b n pháp lu t khác có liên quan. Trong th c ti n cho th y, ch th th cả ậ ự ễ ấ ủ ể ự
hi n vi c t cáo r t đa d ng, là c quan, t ch c tuy có nh ng r t ít, trệ ệ ố ấ ạ ơ ổ ứ ư ấ ườ ng
h p đ n t cáo ký tên nhi u ngợ ơ ố ề ườ ưới d i danh nghĩa là t ch c không ph i làổ ứ ả nhi u. N i dung t cáo này thề ộ ố ường thiên v ph n ánh, ki n ngh Vi c th cề ả ế ị ệ ự
hi n quy n t cáo c a m t ch th s làm phát sinh nh ng h u qu pháp lýệ ề ố ủ ộ ủ ể ẽ ữ ậ ả
và trách nhi m g n v i cá nhân. Vi c quy đ nh công dân (cá nhân) có quy nệ ắ ớ ệ ị ề
t cáo là phù h p v i Hi n pháp và chính sách hình s c a nố ợ ớ ế ự ủ ước ta cá thế hoá trách nhi m hình s Ngệ ự ườ ối t cáo ph i ch u trách nhi m trả ị ệ ước pháp
lu t v hành vi t cáo c a mình, n u t cáo sai s th t thì ph i b x lý vậ ề ố ủ ế ố ự ậ ả ị ử ề hành chính ho c hình s tùy theo tính ch t và m c đ vi ph m. Vì v y, ặ ự ấ ứ ộ ạ ậ n uế quy đ nhị c quan, t ch c có quy n t cáo thì có th làm phát sinh nh ngơ ổ ứ ề ố ể ữ
v n đ ph c t p, ch a lấ ề ứ ạ ư ường h t ế được nh ng ữ tác đ ng liên quan đ n cáchộ ế
th c đ các ch th này th c hi n quy n t cáoứ ể ủ ể ự ệ ề ố , nh t là khi ấ xác đ nh tráchị nhi m c a ngệ ủ ườ ối t cáo trong trường h p c tình t cáo saiợ ố ố , t cáo trái phápố
lu t. Vi c ậ ệ xác đ nh t cáo có th c s th hi n ý chí c a pháp nhân hay ch làị ố ự ự ể ệ ủ ỉ nhóm cá nhân mượn danh nghĩa c quan, t ch c cũng là công vi c ph cơ ổ ứ ệ ứ
t p, đòi h i ph i đạ ỏ ả ược nghiên c u k lứ ỹ ưỡ Do đó, vi c quy đ nh phng ệ ị ươ ng
th c, th t c, trình t t cáo và gi i quy t t cáo chung cho m i lo i cứ ủ ụ ự ố ả ế ố ọ ạ ơ quan, t ch c là h t s c khó khăn. Bên c nh đó, tuy Lu t t cáo hi n hànhổ ứ ế ứ ạ ậ ố ệ không quy đ nh ị v ề quy n t cáo c a c quan, t ch c, song v n còn nhi uề ố ủ ơ ổ ứ ẫ ề
c ch khác đ các c quan, t ch c cung c p thông tin v hành vi vi ph mơ ế ể ơ ổ ứ ấ ề ạ pháp lu t cho các c quan có th m quy n (ví d nh thông qua vi c khi uậ ơ ẩ ề ụ ư ệ ế
n i, ki n ngh , ph n ánh, tin báo v t i ph m…)ạ ế ị ả ề ộ ạ , trong nhi u trề ường h pợ đây còn là trách nhi m c a các c quan, t ch c.ệ ủ ơ ổ ứ Do v y, ậ Lu t t cáo quyậ ố
đ nh ị ch công dân có quy n t cáo ỉ ề ố
Trang 14Nh v y, khác v i khi u n i là c công dân, c quan, t ch c đ u cóư ậ ớ ế ạ ả ơ ổ ứ ề quy n khi u n i nh ng th c hi n quy n t cáo ch là cá nhân, quy đ nh nàyề ế ạ ư ự ệ ề ố ỉ ị
nh m cá th hoá trách nhi m c a ngằ ể ệ ủ ườ ối t cáo. Khi th c hi n vi c t cáo,ự ệ ệ ố
ngườ ối t cáo có nh ng quy n và nghĩa v nh t đ nh, nh t là vi c ch u tráchữ ề ụ ấ ị ấ ệ ị nhi m v nh ng thông tin mà mình đã cung c p cho c quan nhà nệ ề ữ ấ ơ ước có
th m quy n. N u có hành vi c tình t cáo sai s th t thì tu theo tính ch t,ẩ ề ế ố ố ự ậ ỳ ấ
m c đ c a hành vi vi ph m mà b x lý theo quy đ nh c a pháp lu t. ứ ộ ủ ạ ị ử ị ủ ậ
Đ i tố ượng b t cáo: b t kì hành vi vi ph m pháp lu t c a c quan, tị ố ấ ạ ậ ủ ơ ổ
ch c, cá nhân nào gây thi t h i ho c đe do gây thi t h i đ n l i ích c aứ ệ ạ ặ ạ ệ ạ ế ợ ủ nhà nước, quy n và l i ích h p pháp c a công dân đ u là đ i tề ợ ợ ủ ề ố ượng b tị ố cáo. Hành vi vi ph m pháp lu t b t cáo có th là hành vi vi ph m pháp lu tạ ậ ị ố ể ạ ậ
c a cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi m v , công v ho củ ộ ứ ứ ự ệ ệ ụ ụ ặ
là hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nạ ậ ề ả ước trong các lĩnh v c.ự
M c đích c a t cáo: ngụ ủ ố ườ ối t cáo khi đi t cáo ch y u nh m b o vố ủ ế ằ ả ệ
l i ích c a nhà nợ ủ ước, t p th , xã h i, khác v i khi u n i là v i m c đíchậ ể ộ ớ ế ạ ớ ụ
b o v quy n l i c a chính ngả ề ề ợ ủ ười đi khi u n i. Nh v y, vi c t cáo thế ạ ư ậ ệ ố ể
hi n ý th c và trách nhi m c a công dân trong vi c đ u tranh đ i v i cácệ ứ ệ ủ ệ ấ ố ớ hành vi vi ph m pháp lu t di n ra trong xã h i.ạ ậ ễ ộ
3. Áp d ng pháp lu t v t cáo và gi i quy t t cáo ụ ậ ề ố ả ế ố
Nh m đ m b o s th ng nh t trong áp d ng pháp lu t, Đi u 3 Lu t tằ ả ả ự ố ấ ụ ậ ề ậ ố cáo quy đ nh ị c th nh sau :ụ ể ư
“1. Vi c t cáo c a cá nhân nệ ố ủ ước ngoài đang c trú t i Vi t Nam vàư ạ ệ
gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a c quan, t ch c, cá nhânả ế ố ạ ậ ủ ơ ổ ứ
nước ngoài t i Vi t Nam đạ ệ ược áp d ng theo quy đ nh c a Lu t này, trụ ị ủ ậ ừ
trường h p đi u ợ ề ước qu c t mà C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam làố ế ộ ộ ủ ệ thành viên có quy đ nh khác.ị
2. Vi c t giác và tin báo v t i ph m đệ ố ề ộ ạ ược th c hi n theo quy đ nhự ệ ị
c a pháp lu t v t t ng hình s ủ ậ ề ố ụ ự
Trang 153. Trường h p lu t khác có quy đ nh khác v t cáo và gi i quy t tợ ậ ị ề ố ả ế ố cáo thì áp d ng quy đ nh c a lu t đó.”ụ ị ủ ậ
Nh v y, Lu t t cáo đã quy đ nh vi c t cáo c a cá nhân nư ậ ậ ố ị ệ ố ủ ước ngoài đang c trú t i Vi t Nam và gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c aư ạ ệ ả ế ố ạ ậ ủ
t ch c, c quan, cá nhân nổ ứ ơ ước ngoài t i Vi t Nam thì đạ ệ ược áp d ng theoụ quy đ nh c a Lu t t cáo; n u đi u ị ủ ậ ố ế ề ước qu c t mà nố ế ước Vi t Nam là thànhệ viên có quy đ nh khác v vi c t cáo c a cá nhân nị ề ệ ố ủ ước ngoài đang c trú t iư ạ
Vi t Nam và gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a c quan, tệ ả ế ố ạ ậ ủ ơ ổ
ch c, cá nhân nứ ước ngoài t i Vi t Nam thì s áp d ng theo đi u ạ ệ ẽ ụ ề ước qu cố
t ế Trong trường h p cá nhân nợ ước ngoài không Vi t Nam cung c p thôngở ệ ấ tin v hành vi vi ph m pháp lu t t i nề ạ ậ ạ ước ta thì được coi là ki n ngh , ph nế ị ả ánh và s đẽ ược c quan nhà nơ ước có th m quy n ti p nh n, xem xét, ph cẩ ề ế ậ ụ
v yêu c u công tác qu n lý.ụ ầ ả
Vi c t giác và tin báo v t i ph m đệ ố ề ộ ạ ược th c hi n theo quy đ nh c aự ệ ị ủ pháp lu t v t t ng hình s , b i l v n đ này có yêu c u ti p nh n, gi iậ ề ố ụ ự ở ẽ ấ ề ầ ế ậ ả quy t đ c thù và đã đế ặ ược quy đ nh r t ch t ch và c th trong pháp lu t vị ấ ặ ẽ ụ ể ậ ề
t t ng hình s ố ụ ự
V vi c áp d ng các quy đ nh khác v t cáo và gi i quy t t cáoề ệ ụ ị ề ố ả ế ố
được đi u ch nh trong nh ng văn b n pháp lu t ngoài Lu t t cáo. Bề ỉ ữ ả ậ ậ ố ên c nhạ
Lu t t cáo là đ o lu t đi u ch nh chung v t cáo và gi i quy t t cáo, thìậ ố ạ ậ ề ỉ ề ố ả ế ố
hi n nay còn có m t s văn b n pháp lu t khác, v i nh ng hình th c r tệ ộ ố ả ậ ớ ữ ứ ấ khác nhau, có quy đ nh riêng v t cáo và gi i quy t t cáo nh B lu t tị ề ố ả ế ố ư ộ ậ ố
t ng hình s , B lu t t t ng dân s , Lu t t t ng hành chính, Lu t thi hànhụ ự ộ ậ ố ụ ự ậ ố ụ ậ
án hình s , Lu t thi hành án dân s , Lu t phòng, ch ng tham nhũng, Lu tự ậ ự ậ ố ậ
b u c đ i bi u Qu c h i, Lu t b u c đ i bi u H i đ ng nhân dân. Nh mầ ử ạ ể ố ộ ậ ầ ử ạ ể ộ ồ ằ
đ m b o tính kh thi, bao quát h t tính đ c thù c a vi c gi i quy t t cáoả ả ả ế ặ ủ ệ ả ế ố trong t ng lĩnh v c, v i vi c xác đ nh nguyên t c áp d ng pháp lu t nhừ ự ớ ệ ị ắ ụ ậ ư kho n 3 Đi u 3 s tránh đả ề ẽ ược tình tr ng xung đ t pháp lu t (mâu thu n,ạ ộ ậ ẫ
ch ng chéo ho c b sót). Nh v y, trồ ặ ỏ ư ậ ường h p lu t khác có quy đ nh khácợ ậ ị
Trang 16v t cáo và gi i quy t t cáo thì m i áp d ng theo quy đ nh c a lu t đóề ố ả ế ố ớ ụ ị ủ ậ
ho c trong trặ ường h p lu t khác quy đ nh d n chi u vi c th c hi n theoợ ậ ị ẫ ế ệ ự ệ
Lu t t cáo thì vi c gi i quy t t cáo trong lĩnh v c đậ ố ệ ả ế ố ự ược áp d ng theo quyụ
đ nh t i Lu t t cáo. ị ạ ậ ố
II QUY N VÀ NGHĨA V C A NGỀ Ụ Ủ ƯỜI T CÁO, NGỐ ƯỜI B TỊ Ố
CÁO, NGƯỜI GI I QUY T T CÁO; TRÌNH T , TH T CẢ Ế Ố Ự Ủ Ụ
T CÁOỐ
1. Quy n và nghĩa v c a ngề ụ ủ ườ ối t cáo
Vi c quy đ nh quy n và nghĩa v c a ngệ ị ề ụ ủ ườ ối t cáo trên nguyên t cắ khuy n khích và t o đi u ki n đ công dân th c hi n quy n t cáo m tế ạ ề ệ ể ự ệ ề ố ộ cách đ y đ và đúng đ n, đ ng th i cũng ph i có trách nhi m v vi c tầ ủ ắ ồ ờ ả ệ ề ệ ố cáo c a mình, nh t là trong trủ ấ ường h p t cáo không đúng, l i d ng quy nợ ố ợ ụ ề
t cáo.ố
Lu t t cáo quy đ nh: Ngậ ố ị ườ ối t cáo có quy n gề ử ơi đ n ho c tr c ti p tặ ự ế ố cáo v i c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n theo quy đ nh c a phápớ ơ ổ ứ ẩ ề ị ủ
lu t; đậ ược gi bí m t h , tên, đ a ch , bút tích và các thông tin cá nhân khácữ ậ ọ ị ỉ
c a mình; yêu c u c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n thông báo vủ ầ ơ ổ ứ ẩ ề ề
vi c th lý gi i quy t t cáo, thông báo chuy n v vi c t cáo sang c quanệ ụ ả ế ố ể ụ ệ ố ơ
có th m quy n gi i quy t, thông báo k t qu gi i quy t t cáo; t cáo ti pẩ ề ả ế ế ả ả ế ố ố ế khi có căn c cho r ng vi c gi i quy t t cáo c a c quan, t ch c, cá nhânứ ằ ệ ả ế ố ủ ơ ổ ứ
có th m quy n không đúng pháp lu t ho c quá th i h n quy đ nh mà t cáoẩ ề ậ ặ ờ ạ ị ố không được gi i quy t; yêu c u c quan, t ch c, cá nhân có th m quy nả ế ầ ơ ổ ứ ẩ ề
b o v khi b đe d a, tr thù, trù d p; đả ệ ị ọ ả ậ ược khen th ng theo quy đ nh c aưở ị ủ pháp lu t.ậ
Bên c nh nh ng quy n trên, thì ngạ ữ ề ườ ối t cáo có các nghĩa v : Nêu rõụ
h , tên, đ a ch c a mình; trình bày trung th c v n i dung t cáo; cung c pọ ị ỉ ủ ự ề ộ ố ấ thông tin, tài li u liên quan đ n n i dung t cáo mà mình có đệ ế ộ ố ược; ch u tráchị
Trang 17nhi m trệ ước pháp lu t v n i dung t cáo c a mình; b i thậ ề ộ ố ủ ồ ường thi t h iệ ạ
do hành vi c ý t cáo sai s th t c a mình gây ra. (Đi u 9 Lu t t cáo).ố ố ự ậ ủ ề ậ ố
Ngườ ối t cáo th c hi n quy n t cáo c a mình chính là đ phát hi nự ệ ề ố ủ ể ệ cho các c quan nhà nơ ước có th m quy n v nh ng hành vi trái pháp lu t,ẩ ề ề ữ ậ
th hi n trách nhi m c a công dân vì l i ích chung, l i ích c ng đ ng. Vìể ệ ệ ủ ợ ợ ộ ồ
v y Nhà nậ ước ph i có trách nhi m gi bí m t h , tên, đ a ch , bút tích và cácả ệ ữ ậ ọ ị ỉ thông tin cá nhân khác c a ngủ ườ ối t cáo. Đây chính là đi m m i c a Lu t tể ớ ủ ậ ố cáo so v i quy đ nh c a Lu t khi u n i, t cáo. Lu t khi u n i, t cáo nămớ ị ủ ậ ế ạ ố ậ ế ạ ố
1998 quy đ nh ngị ườ ối t cáo có quy n “Yêu c u gi bí m t h , tên, đ a ch ,ề ầ ữ ậ ọ ị ỉ bút tích c a mình”. Nh v y, vi c gi bí m t h , tên, đ a ch , bút tích c aủ ư ậ ệ ữ ậ ọ ị ỉ ủ
ngườ ối t cáo được th c hi n khi ngự ệ ườ ối t cáo yêu c u. Lu t t cáo nămầ ậ ố
2011 đã kh c ph c h n ch này b ng cách quy đ nh ngắ ụ ạ ế ằ ị ườ ối t cáo có quy nề
đương nhiên là “được gi bí m t…” thay vì “Yêu c u gi bí m t…”. Cữ ậ ầ ữ ậ ơ quan, t ch c, cá nhân có th m quy n trong quá trình ti p nh n, x lý, th mổ ứ ẩ ề ế ậ ử ẩ tra, xác minh, gi i quy t t cáo ph i có trách nhi m gi bí m t cho ngả ế ố ả ệ ữ ậ ườ ố i tcáo. M c đích c a quy đ nh này nh m b o v ngụ ủ ị ằ ả ệ ườ ối t cáo, tránh nh ngữ
trường h p do b ti t l thông tin nên b tr thù, trù d p ho c có nh ng b tợ ị ế ộ ị ả ậ ặ ữ ấ
l i khác cho ngợ ườ ối t cáo. Bên c nh đó, vi c gi bí m t không ch đ i v iạ ệ ữ ậ ỉ ố ớ
h , tên, đ a ch , bút tích mà còn gi bí m t c các thông tin khác c a ngọ ị ỉ ữ ậ ả ủ ườ i
t cáo. Đây là quy n đố ề ương nhiên c a ngủ ườ ối t cáo và các c quan nhàơ
nước có trách nhi m th c hi n, áp d ng các bi n pháp đ b o đ m an toànệ ự ệ ụ ệ ể ả ả cho ngườ ối t cáo.
Trên th c t có không ít trự ế ường h p sau khi báo cho c quan nhà nợ ơ ướ c
v hành vi vi ph m pháp lu t, ngề ạ ậ ườ ối t cáo đã ph i gánh ch u r t nhi u h uả ị ấ ề ậ
qu c a vi c tr thù, trù d p, đe do tinh vi t phía ngả ủ ệ ả ậ ạ ừ ườ ị ối b t cáo. Vì thế
Lu t t cáo đã quy đ nh cho ngậ ố ị ườ ối t cáo được quy n “yêu c u” c quan, tề ầ ơ ổ
ch c, cá nhân có th m quy n b o v khi b đe d a, tr thù, trù d p và cũngứ ẩ ề ả ệ ị ọ ả ậ
đã dành m t chộ ương riêng quy đ nh v vi c b o v ngị ề ệ ả ệ ườ ối t cáo
V b n ch t khi th c hi n vi c t cáo, ngề ả ấ ự ệ ệ ố ườ ối t cáo đã vì l i ích Nhàợ
Trang 18nước, l i ích t p th , l i ích c ng đ ng, vì v y h có quy n yêu c u đợ ậ ể ợ ộ ồ ậ ọ ề ầ ượ cthông báo vi c th lý gi i quy t t cáo, thông báo chuy n v vi c t cáoệ ụ ả ế ố ể ụ ệ ố sang c quan có th m quy n gi i quy t. Vi c quy đ nh nh v y là phù h p,ơ ẩ ề ả ế ệ ị ư ậ ợ
v a góp ph n gi m b t th t c hành chính, t o s linh ho t cho quá trìnhừ ầ ả ớ ủ ụ ạ ự ạ
gi i quy t t cáo (vì trong nhi u trả ế ố ề ường h p, ngợ ườ ối t cáo ch mong mu nỉ ố
h p tác, cung c p thông tin v hành vi vi ph m pháp lu t cho các c quan cóợ ấ ề ạ ậ ơ
th m quy n x lý mà không có đi u ki n theo dõi ho c không c n bi t thêmẩ ề ử ề ệ ặ ầ ế
v quá trình x lý c th c a các c quan này), song v n b o đ m c chề ử ụ ể ủ ơ ẫ ả ả ơ ế
đ ngể ườ ối t cáo cũng nh các c quan, t ch c khác giám sát quá trình gi iư ơ ổ ứ ả quy t t cáo c a ngế ố ủ ười có th m quy n.ẩ ề
Cũng c n nói thêm r ng trách nhi m gi i quy t t cáo thu c v cầ ằ ệ ả ế ố ộ ề ơ quan Nhà nước có th m quy n, trong quá trình th lý, gi i quy t ho cẩ ề ụ ả ế ặ chuy n v vi c sang c quan khác gi i quy t ho c v vi c có nhi u v n để ụ ệ ơ ả ế ặ ụ ệ ề ấ ề
ph c t p c n ph i xác minh, x lý. Vì v y, c n l u ý khi ngứ ạ ầ ả ử ậ ầ ư ườ ối t cáo có yêu c u thì không nh t thi t c quan có th m quy n ph i thông báo choầ ấ ế ơ ẩ ề ả
ngườ ối t cáo toàn b quá trình và k t qu gi i quy t v vi c mà ph i cânộ ế ả ả ế ụ ệ ả
nh c và đ i v i nh ng n i dung thu c danh m c bí m t Nhà nắ ố ớ ữ ộ ộ ụ ậ ước thì không
được thông báo cho ngườ ối t cáo.
V quy n t cáo ti p: N u ngề ề ố ế ế ườ ối t cáo có căn c cho r ng vi c gi iứ ằ ệ ả quy t c a c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n không đúng pháp lu tế ủ ơ ổ ứ ẩ ề ậ
ho c quá th i h n quy đ nh mà t cáo không đặ ờ ạ ị ố ược gi i quy t thì có quy nả ế ề
t cáo ti p v i ngố ế ớ ườ ứi đ ng đ u c quan c p trên tr c ti p c a ngầ ơ ấ ự ế ủ ười có trách nhi m gi i quy t t cáo.ệ ả ế ố
Đ khuy n khích vi c t cáo đúng, Lu t t cáo đã ghi nh n thêm m tể ế ệ ố ậ ố ậ ộ quy n m i c a ngề ớ ủ ườ ối t cáo là quy n đề ược khen thưởng. Th c ra ngayự trong Lu t thi đua khen thậ ưởng cũng đã có quy đ nh v vi c khen thị ề ệ ưởng,
đ ng viên đ i v i nh ng cá nhân có thành tích trong xây d ng và b o v Tộ ố ớ ữ ự ả ệ ổ
qu c. Nh v y, đ i v i công dân có thành tích trong vi c t cáo c n ph iố ư ậ ố ớ ệ ố ầ ả
có c ch khen thơ ế ưởng thích đáng. Trong th i gian qua, cũng có nhi u ngờ ề ườ i
Trang 19có thành tích trong vi c t cáo, đ c bi t là t cáo hành vi tham nhũng nh ngệ ố ặ ệ ố ư
vi c khen thệ ưởng m i ch d ng l i m c đ “ vinh danh” đ ng viên v tinhớ ỉ ừ ạ ở ứ ộ ộ ề
th n là ch y u, ch a có hình th c khen thầ ủ ế ư ứ ưởng chính th c c a Nhà nứ ủ ướ chay đ ng viên v m t v t ch t. Chính vì v y, đ phù h p v i yêu c u th cộ ề ặ ậ ấ ậ ể ợ ớ ầ ự
ti n, khuy n khích, đ ng viên nh ng ngễ ế ộ ữ ười có trách nhi m, dũng c m đ uệ ả ấ tranh v i hành vi vi ph m pháp lu t, Lu t xác đ nh nguyên t c: C quan, tớ ạ ậ ậ ị ắ ơ ổ
ch c, cá nhân có thành tích trong vi c gi i quy t t cáo, ngứ ệ ả ế ố ườ ối t cáo có công trong vi c ngăn ng a thi t h i cho Nhà nệ ừ ệ ạ ước, t ch c, cá nhân thìổ ứ
được khen thưởng v v t ch t và tinh th n.ề ậ ấ ầ
Bên c nh các quy n trên, thì ngạ ề ườ ối t cáo ph i có nghĩa v trình bàyả ụ trung th c v n i dung t cáo. Ngự ề ộ ố ườ ối t cáo c n ph i trình bày đúng nh ngầ ả ữ
n i dung s vi c mà mình bi t t o đi u ki n cho c quan nhà nộ ự ệ ế ạ ề ệ ơ ước có th mẩ quy n có c s ti n hành xác minh. Vi c th c hi n nghiêm ch nh nghĩa về ơ ở ế ệ ự ệ ỉ ụ này không nh ng làm tăng cữ ường trách nhi m c a ngệ ủ ườ ối t cáo mà còn có tác d ng ngăn ng a vi c l i d ng quy n t cáo đ đ a ra nh ng thông tinụ ừ ệ ợ ụ ề ố ể ư ữ không đúng, có h i cho ngạ ười khác, gây m t th i gian, công s c cho c quanấ ờ ứ ơ xem xét, gi i quy t. Khi t cáo, ngả ế ố ườ ối t cáo c n nêu rõ h , tên, đ a ch c aầ ọ ị ỉ ủ mình đ c quan có th m quy n có đi u ki n liên h trong quá trình xemể ơ ẩ ề ề ệ ệ xét, làm rõ s vi c. Ngự ệ ườ ối t cáo n u c ý t cáo sai s th t mà gây ra thi tế ố ố ự ậ ệ
h i cho ngạ ười khác thì ngoài vi c b x lý k lu t, x ph t vi ph m hànhệ ị ử ỷ ậ ử ạ ạ chính ho c b truy c u trách nhi m hình s còn ph i b i thặ ị ứ ệ ự ả ồ ường thi t h i doệ ạ hành vi c ý t cáo sai s th t c a mình gây ra.ố ố ự ậ ủ
2. Quy n, nghĩa v c a ngề ụ ủ ườ ị ối b t cáo
M c dù ngặ ườ ị ối b t cáo là đ i tố ượng b t cáo nh ng ch a đ căn c ,ị ố ư ư ủ ứ
c s đ k t lu n h có vi ph m pháp lu t hay không. Hành vi b t cáo c aơ ở ể ế ậ ọ ạ ậ ị ố ủ
h ch b coi là vi ph m pháp lu t khi có k t lu n c a c quan Nhà nọ ỉ ị ạ ậ ế ậ ủ ơ ước có
th m quy n, sau khi đã ti n hành th m tra, xác minh đ y đ theo đúng trìnhẩ ề ế ẩ ầ ủ
t , th t c quy đ nh. Vì v y, đ đ m b o công b ng và khách quan, phápự ủ ụ ị ậ ể ả ả ằ
lu t quy đ nh cho ngậ ị ườ ị ối b t cáo có nh ng quy n và nghĩa v nh t đ nh. ữ ề ụ ấ ị
Trang 20 Kho n 1 Đi u 10 Lu t t cáo quy đ nh ngả ề ậ ố ị ườ ị ối b t cáo có các quy n:ề
Được thông báo v n i dung t cáo; đ a ra ch ng c đ ch ng minh n iề ộ ố ư ứ ứ ể ứ ộ dung t cáo là không đúng s th t; nh n thông báo k t lu n n i dung t cáo;ố ự ậ ậ ế ậ ộ ố yêu c u c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n x lý ngầ ơ ổ ứ ẩ ề ử ườ ối c ý t cáoố sai s th t, ngự ậ ườ ối c ý gi i quy t t cáo trái pháp lu t; đả ế ố ậ ược khôi ph cụ quy n, l i ích h p pháp b xâm ph m, đề ợ ợ ị ạ ược xin l i, c i chính công khai,ỗ ả
được b i thồ ường thi t h i do vi c t cáo, gi i quy t t cáo không đúng gâyệ ạ ệ ố ả ế ố
ra.
Trong s các quy n c a ngố ề ủ ườ ị ối b t cáo, đáng l u ý là quy n “đ a raư ề ư
ch ng c đ ch ng minh n i dung t cáo là không đúng s th t”. Đây làứ ứ ể ứ ộ ố ự ậ
m t trong nh ng quy n r t quan tr ng c a ngộ ữ ề ấ ọ ủ ườ ị ối b t cáo đ h t b o vể ọ ự ả ệ mình trước nh ng thông tin có h i t vi c t cáo không chính xác đem l i.ữ ạ ừ ệ ố ạ Quy n này đ c bi t có ý nghĩa trong trề ặ ệ ường h p ngợ ườ ị ối b t cáo b ngị ườ ikhác c tình b a đ t, vu kh ng, bôi nh Nh ng lý l gi i trình ho c cácố ị ặ ố ọ ữ ẽ ả ặ
b ng ch ng mà ngằ ứ ườ ị ối b t cáo đ a ra ph i đư ả ược c quan, t ch c, cá nhânơ ổ ứ
có th m quy n xem xét đ y đ , th n tr ng. Thi t h i x y ra đ i v i ngẩ ề ầ ủ ậ ọ ệ ạ ả ố ớ ườ i
b t cáo có th là do hành vi t cáo sai s th t ho c là h u qu c a quáị ố ể ố ự ậ ặ ậ ả ủ trình xem xét, gi i quy t t cáo thi u th n tr ng hay có sai l m. N u n iả ế ố ế ậ ọ ầ ế ộ dung t cáo là không đúng s th t ho c trong quá trình gi i quy t t cáo,ố ự ậ ặ ả ế ố
người có th m quy n c ý gi i quy t trái pháp lu t thì ngẩ ề ố ả ế ậ ườ ị ối b t cáo có quy n đề ược khôi ph c quy n, l i ích h p pháp b xâm ph m, đụ ề ợ ợ ị ạ ược xin l i,ỗ
c i chính công khai, đả ược b i thồ ường thi t h i do vi c t cáo không đúngệ ạ ệ ố gây ra, đ ng th i ngồ ờ ườ ị ối b t cáo có quy n yêu c u c quan, t ch c, cáề ầ ơ ổ ứ nhân có th m quy n x lý ngẩ ề ử ườ ối c ý t cáo sai s th t ho c yêu c u cố ự ậ ặ ầ ơ quan có th m quy n x lý ngẩ ề ử ười gi i quy t t cáo trái pháp lu t. Quy đ nhả ế ố ậ ị trên đây th hi n nguyên t c đ m b o s công b ng gi a quy n, nghĩa v ,ể ệ ắ ả ả ự ằ ữ ề ụ
b o đ m m i công dân đ u bình đ ng trả ả ọ ề ẳ ước pháp lu t. Bên c nh đó, Lu tậ ạ ậ
t cáo cũng đã ghi nh n ngố ậ ườ ị ối b t cáo cũng có quy n đề ược nh n thông báoậ
k t lu n n i dung t cáo. ế ậ ộ ố
Trang 21 Ngoài nh ng quy n trên, Kho n 2 Đi u 10 Lu t t cáo quy đ nhữ ề ả ề ậ ố ị
ngườ ị ối b t cáo có các nghĩa v : Gi i trình b ng văn b n v hành vi b tụ ả ằ ả ề ị ố cáo; cung c p thông tin, tài li u liên quan khi c quan, t ch c, cá nhân cóấ ệ ơ ổ ứ
th m quy n yêu c u; ch p hành nghiêm ch nh quy t đ nh x lý c a c quan,ẩ ề ầ ấ ỉ ế ị ử ủ ơ
t ch c, cá nhân có th m quy n; b i thổ ứ ẩ ề ồ ường, b i hoàn thi t h i do hành viồ ệ ạ trái pháp lu t c a mình gây ra. Đây là nh ng y u t quan tr ng đ c quan,ậ ủ ữ ế ố ọ ể ơ
t ch c, cá nhân có th m quy n đánh giá đổ ứ ẩ ề ược m c đ nguy hi m cho xãứ ộ ể
h i c a hành vi b t cáo, thái đ t giác và nh n th c v hành vi sai trái c aộ ủ ị ố ộ ự ậ ứ ề ủ
người b t cáo đ t đó có bi n pháp x lý thích h p, v a có tác d ngị ố ể ừ ệ ử ợ ừ ụ phòng ng a chung v a t o đi u ki n đ h có th s a ch a hành vi sai tráiừ ừ ạ ề ệ ể ọ ể ử ữ
c a mình. Khi có k t lu n n i dung t cáo c a c quan, t ch c, cá nhân cóủ ế ậ ộ ố ủ ơ ổ ứ
th m quy n, ngẩ ề ườ ị ối b t cáo ph i ch p hành nghiêm ch nh quy t đ nh x lýả ấ ỉ ế ị ử
t cáoố
3. Quy n và nghĩa v c a ngề ụ ủ ười gi i quy t t cáoả ế ố
Nh m t o c s pháp lý cho ngằ ạ ơ ở ười gi i quy t t cáo trong quá trìnhả ế ố xem xét, gi i quy t v vi c, Đi u 11 Lu t t cáo đã quy đ nh v quy n vàả ế ụ ệ ề ậ ố ị ề ề nghĩa v c a ngụ ủ ười gi i quy t t cáo. ả ế ố
Người gi i quy t t cáo có các quy n: Yêu c u ngả ế ố ề ầ ườ ối t cáo cung
c p thông tin, tài li u liên quan đ n n i dung t cáo; yêu c u ngấ ệ ế ộ ố ầ ườ ị ối b t cáo
gi i trình b ng văn b n v hành vi b t cáo; yêu c u c quan, t ch c, cáả ằ ả ề ị ố ầ ơ ổ ứ nhân cung c p thông tin, tài li u liên quan đ n n i dung t cáo; ti n hành cácấ ệ ế ộ ố ế
bi n pháp ki m tra, xác minh, thu th p ch ng c đ gi i quy t t cáo theoệ ể ậ ứ ứ ể ả ế ố quy đ nh c a pháp lu t; áp d ng các bi n pháp theo th m quy n đ ngănị ủ ậ ụ ệ ẩ ề ể
ch n, ch m d t hành vi vi ph m pháp lu t; k t lu n v n i dung t cáo;ặ ấ ứ ạ ậ ế ậ ề ộ ố quy t đ nh x lý theo th m quy n ho c ki n ngh c quan, t ch c, cá nhânế ị ử ẩ ề ặ ế ị ơ ổ ứ
có th m quy n x lý theo quy đ nh c a pháp lu t. ẩ ề ử ị ủ ậ
Người gi i quy t t cáo có các nghĩa v : B o đ m khách quan, trungả ế ố ụ ả ả
th c, đúng pháp lu t trong vi c gi i quy t t cáo; áp d ng các bi n phápự ậ ệ ả ế ố ụ ệ
Trang 22c n thi t theo th m quy n ho c yêu c u c quan ch c năng áp d ng cácầ ế ẩ ề ặ ầ ơ ứ ụ
bi n pháp đ b o v ngệ ể ả ệ ườ ối t cáo, người thân thích c a ngủ ườ ối t cáo,
người cung c p thông tin có liên quan đ n vi c t cáo; không ti t l thôngấ ế ệ ố ế ộ tin gây b t l i cho ngấ ợ ườ ị ối b t cáo khi ch a có k t lu n v n i dung t cáo;ư ế ậ ề ộ ố
ch u trách nhi m trị ệ ước pháp lu t v vi c gi i quy t t cáo; b i thậ ề ệ ả ế ố ồ ường, b iồ hoàn thi t h i do hành vi gi i quy t t cáo trái pháp lu t c a mình gây ra.ệ ạ ả ế ố ậ ủ
4. V th t c t cáoề ủ ụ ố
Khi phát hi n hành vi vi ph m pháp lu t c a c quan, t ch c, cá nhânệ ạ ậ ủ ơ ổ ứ thì ngườ ối t cáo có th vi t đ n ho c tr c ti p đ n trình bày v i c quan cóể ế ơ ặ ự ế ế ớ ơ
th m quy n.ẩ ề
Th c t cho th y, các hành vi vi ph m pháp lu t r t đa d ng và ph cự ế ấ ạ ậ ấ ạ ứ
t p, có lo i thu c th m quy n gi i quy t c a các c quan hành chính nhàạ ạ ộ ẩ ề ả ế ủ ơ
nước, có lo i thu c th m quy n c a các c quan ti n hành t t ng, có lo iạ ộ ẩ ề ủ ơ ế ố ụ ạ thu c th m quy n gi i quy t c a các t ch c chính tr , t ch c chính tr xãộ ẩ ề ả ế ủ ổ ứ ị ổ ứ ị
h i, các đoàn th , qu n chúng. Do v y, đ t o đi u ki n thu n l i cho cácộ ể ầ ậ ể ạ ề ệ ậ ợ
c quan có th m quy n trong vi c ti p nh n và x lý t cáo, ngơ ẩ ề ệ ế ậ ử ố ườ ối t cáo
c n ph i g i đ n đ n đúng c quan có th m quy n, trong đ n ph i ghi rõầ ả ử ơ ế ơ ẩ ề ơ ả
h , tên, đ a ch c a mình đ các c quan có th m quy n liên h khi c nọ ị ỉ ủ ể ơ ẩ ề ệ ầ thi t; nêu rõ n i dung t cáo. Trế ộ ố ường h p t cáo tr c ti p thì ngợ ố ự ế ườ ối t cáo
ph i nói rõ h , tên, đ a ch c a mình và trình bày rõ ràng, trung th c v n iả ọ ị ỉ ủ ự ề ộ dung t cáo. ố
Cũng c n ph i l u ý r ng, khi t cáo tr c ti p thì ngầ ả ư ằ ố ự ế ườ ối t cáo ph iả trình bày rõ n i dung đ c quan, t ch c có th m quy n n m độ ể ơ ổ ứ ẩ ề ắ ược sự
vi c, có c s ti n hành th m tra, xác minh. Ngệ ơ ở ế ẩ ườ ối t cáo c n ph i trình bàyầ ả
s vi c m t cách trung th c, khách quan, nh ng n i dung, s vi c nào bi tự ệ ộ ự ữ ộ ự ệ ế
được ho c th y đặ ấ ược thì ph n ánh đúng, không suy di n hay áp đ t chả ễ ặ ủ quan, đ c bi t không đặ ệ ược vì l i ích cá nhân l i d ng t cáo đ làm nhợ ợ ụ ố ể ả
hưởng đ n danh d và uy tín c a ngế ự ủ ười khác. Tuy nhiên, trong trường h pợ
Trang 23khó xác đ nh đị ược c quan, t ch c có th m quy n gi i quy t thì ngơ ổ ứ ẩ ề ả ế ườ ố i tcáo có th t cáo b ng đ n v i c quan nhà nể ố ằ ơ ớ ơ ước mà mình cho r ng cóằ
th m quy n gi i quy t. C quan này s có trách nhi m ti p nh n đ n, n uẩ ề ả ế ơ ẽ ệ ế ậ ơ ế không đúng th m quy n thì chuy n đ n t cáo đó cho c quan, t ch c, cáẩ ề ể ơ ố ơ ổ ứ nhân có th m quy n.ẩ ề
Nh v y, t cáo là quy n c a công dân nh ng đ đ m b o cho quy nư ậ ố ề ủ ư ể ả ả ề này được phát huy thì công dân ph i th c hi n theo đúng nh ng yêu c u nóiả ự ệ ữ ầ trên
* Hình th c t cáo ứ ố
Các hình th c t cáo qua đi n tho i, qua m ng thông tin đi n t tuy đãứ ố ệ ạ ạ ệ ử
được quy đ nh trong ị pháp lu t phòng, ch ng tham nhũng song hi n v n ch aậ ố ệ ẫ ư
được áp d ng ph bi n. Trên th c t , vi c qu n lý các thông tin thu c lo iụ ổ ế ự ế ệ ả ộ ạ này còn nhi u khó khăn, b t c p. Do đó, v n đ này c n đề ấ ậ ấ ề ầ ược ti p t cế ụ nghiên c u, t ng k t ứ ổ ế th c ti n ự ễ trước khi c th hóa trong Lu t nh m tránhụ ể ậ ằ
b l i d ng ị ợ ụ đ xuyên t c, vu kh ng, gây r i, làm m t đoàn k t n i b ho cể ạ ố ố ấ ế ộ ộ ặ
đ phát tán thông tin v vi c t cáo, nh t là trên các trang m ng đi n t , gâyể ề ệ ố ấ ạ ệ ử
nh h ng x u đ n danh d , uy tín c a ng i khác ho c c n tr ho t đ ng
ả ưở ấ ế ự ủ ườ ặ ả ở ạ ộ bình thường c a c quan nhà nủ ơ ướ Vì v y, c ậ Lu t t cáo ch quy đ nh ậ ố ỉ ị hai hình th c là t cáo tr c ti p và t cáo b ng đ n.ứ ố ự ế ố ằ ơ Cũng c n ph i nói thêmầ ả
r ng, vi c quy đ nh 2 hình th c t cáo này không có nghĩa là ph nh n cácằ ệ ị ứ ố ủ ậ hình th c t cáo khác mà lu t khác đã quy đ nh b i l t i kho n 3 Đi u 3ứ ố ậ ị ở ẽ ạ ả ề
c a Lu t này cũng đã quy đ nh ủ ậ ị “tr ườ ng h p lu t khác có quy đ nh khác v ợ ậ ị ề
t cáo và gi i quy t t cáo thì áp d ng quy đ nh c a lu t đ ố ả ế ố ụ ị ủ ậ ó”, ví d t i Đi uụ ạ ề
Trang 24Lu t t cáo đã quy đ nh c th hai hình th c là t cáo b ng đ n và tậ ố ị ụ ể ứ ố ằ ơ ố cáo tr c ti p. Lu t t cáo đã quyự ế ậ ố đ nh rõ các n i dung c b n c a đ n tị ộ ơ ả ủ ơ ố cáo. Theo đó, đ n t cáo ph i có ch ký ho c đi m ch c a ngơ ố ả ữ ặ ể ỉ ủ ườ ối t cáo,
trường h p t cáo tr c ti p thì ngợ ố ự ế ườ ối t cáo ph i ký tên ho c đi m ch vàoả ặ ể ỉ
b n ghi n i dung t cáo. Trả ộ ố ường h p nhi u ngợ ề ười cùng t cáo ố thì trong đ nơ
ph i ghi rõ h , tên, đ a ch , ch ký ho c đi m ch c a t ng ngả ọ ị ỉ ữ ặ ể ỉ ủ ừ ườ ối t cáo và
ph i c ngả ử ườ ại đ i di n đ trình bày khi có yêu c u c a ngệ ể ầ ủ ười gi i quy t tả ế ố cáo.
* V t cáo không rõ h tên, đ a ch ng ề ố ọ ị ỉ ườ ố i t cáo
Trên th c t , bên c nh ngự ế ạ ườ ối t cáo ghi rõ h tên, đ a ch c a mìnhọ ị ỉ ủ trong đ n t cáo, thì còn có lo i t cáo không rõ h tên, đ a ch c a ngơ ố ạ ố ọ ị ỉ ủ ườ ố i tcáo. Hi n nay, quan đi m x lý đ i v i lo i t cáo này còn có ý ki n khácệ ể ử ố ớ ạ ố ế nhau. Có quan đi m c n ph i gi i quy t, có quan đi m không nên gi iể ầ ả ả ế ể ả quy t đ i v i lo i t cáo không rõ h tên, đ a ch c a ngế ố ớ ạ ố ọ ị ỉ ủ ườ ối t cáo. Trướ cđây, Ngh đ nh s 67/1999/NĐCP ngày 7/8/1999 quy đ nh chi ti t và hị ị ố ị ế ướ ng
d n thi hành Lu t khi u n i, t cáo có quy đ nh “n u đ n t cáo không rõẫ ậ ế ạ ố ị ế ơ ố
h tên, đ a ch ngọ ị ỉ ườ ối t cáo nh ng n i dung rõ ràng, b ng ch ng c th , cóư ộ ằ ứ ụ ể
c s đ ki m tra, xác minh thì Th trơ ở ể ể ủ ưởng c quan nhà nơ ước có th mẩ quy n quy t đ nh vi c xem xét, x lý đ n t cáo đó”. Quan đi m gi i quy tề ế ị ệ ử ơ ố ể ả ế hay không gi i quy t đ i v i lo i t cáo không rõ h tên, đ a ch đ u cóả ế ố ớ ạ ố ọ ị ỉ ề
nh ng u đi m và h n ch ữ ư ể ạ ế
Lu t t cáo qậ ố uy đ nh ngị ườ ối t cáo ph i nêu rõ h tên, đ a ch nh mả ọ ị ỉ ằ
m c đích nâng cao ý th c trách nhi m c a công dân ụ ứ ệ ủ trong vi c th c hi nệ ự ệ quy n t cáoề ố B i vìở , bên c nh nh ng trạ ữ ường h p t cáo mang tính xâyợ ố
d ng, tích c c thì cũng có không ít ngự ự ườ ợ ụi l i d ng quy n t cáo đ t cáoề ố ể ố sai s th t, t cáo tràn lan, không có căn c , gây ph c t p, m t đoàn k t n iự ậ ố ứ ứ ạ ấ ế ộ
b , làm t n kém c th i gian và công s c cho các c quan, t ch c có tráchộ ố ả ờ ứ ơ ổ ứ nhi m trong vi c xem xét, gi i quy t. Chính vì th , ệ ệ ả ế ế c quan, ngơ ười có th mẩ quy n ch quy đ nh th lý, gi i quy t ề ỉ ị ụ ả ế đ i v i các t cáo rõ h , tên, đ a chố ớ ố ọ ị ỉ
Trang 25c a ngủ ườ ối t cáo. Đây cũng là n i dung đã độ ược kh ng đ nh trong nhi u vănẳ ị ề
b n quy ph m pháp lu t khác nh Lu t b u c đ i bi u Qu c h i, Lu tả ạ ậ ư ậ ầ ử ạ ể ố ộ ậ
b u c đ i bi u H i đ ng nhân dân ầ ử ạ ể ộ ồ Quy đ nh s 45QĐ/TW ngàyị ố 1/11/2011 c a ủ Ban ch p hành Trung ấ ương v thi hành Đi u l Đ ng cũngề ề ệ ả quy đ nh không xem xét, gi i quy t nh ng đ n t cáo gi u tên, m o tên,ị ả ế ữ ơ ố ấ ạ không rõ đ a ch ị ỉ
* V nhi u ngề ề ười cùng t cáoố
Đây là m t v n đ r t ph c t p. Tộ ấ ề ấ ứ ạ h c t tình tr ng nhi u ngự ế ạ ề ười cùng
đ n t cáo m t ho c m t s hành vi vi ph m pháp lu t v n x y raế ố ộ ặ ộ ố ạ ậ ẫ ả Nh ngữ
v ụ vi c này thệ ường có n i dung ph c t pộ ứ ạ , đòi h i có quy trình gi i quy tỏ ả ế
đ c thùặ và n u ế t cáo ố không đượ ti p nh n, xem xét, c ế ậ gi i quy t k p th i ả ế ị ờ sẽ
d n đ n trình tr ngẫ ế ạ m tấ n đ nh vổ ị ề an ninh, tr t tậ ự, an toàn xã h i.ộ N u v nế ẫ
ti n hành trình t thông thế ự ường thì s không h p lý, kém hi u qu Do tínhẽ ợ ệ ả
ch t ph c t p trong vi c gi i quy t t cáo khi có nhi u ngấ ứ ạ ệ ả ế ố ề ười tham gia,
vi c nghiên c u đ xây d ng m t c ch gi i quy t đ y đ , toàn di n v nệ ứ ể ự ộ ơ ế ả ế ầ ủ ệ ấ
đ này c n có th i gian, dề ầ ờ o v y, Lu t t cáo ch quy đ nh v vi c nhi uậ ậ ố ỉ ị ề ệ ề
người cùng t cáo v m t n i dung, theo đó có hố ề ộ ộ ướng d n nh sauẫ ư nh sau:ư
“…Trường h p nhi u ngợ ề ười cùng t cáo b ng đ n thì trong đ n ph iố ằ ơ ơ ả ghi rõ h , tên, đ a ch c a t ng ngọ ị ỉ ủ ừ ườ ối t cáo, có ch ký ho c đi m ch c aữ ặ ể ỉ ủ
nh ng ngữ ườ ối t cáo; h , tên ngọ ười đ i di n cho nh ng ngạ ệ ữ ườ ối t cáo để
ph i h p khi có yêu c u c a ngố ợ ầ ủ ười gi i quy t t cáo”ả ế ố (Kho n 2 Đi u 19ả ề
Lu t t cáo). ậ ố
“…Trường h p nhi u ngợ ề ườ ế ối đ n t cáo tr c ti p thì ngự ế ườ ếi ti p nh nậ
hướng d n ngẫ ườ ối t cáo c đ i di n đ trình bày n i dung t cáo” (Kho nử ạ ệ ể ộ ố ả
3 Đi u 19 Lu t t cáo).ề ậ ố
Trên c s quy đ nh c a Lu t t cáo, Ngh đ nh s 76/2012/NĐCPơ ở ị ủ ậ ố ị ị ố ngày 3/10/2012 quy đ nh chi ti t m t s đi u c a Lu t t cáo quy đ nh chiị ế ộ ố ề ủ ậ ố ị
ti t v n đ này nh sau:ế ấ ề ư
Trang 26 S lố ượng ngườ ại đ i di n: đ làm rõ trệ ể ường h p nào thì c đ i di nợ ử ạ ệ
đ trình bày t cáo, Đi u 4 Ngh đ nh đã quy đ nh t 05 ngể ố ề ị ị ị ừ ười tr lên cùngở
t cáo v m t n i dung thì c đ i di n đ th c hi n vi c t cáo v i cố ề ộ ộ ử ạ ệ ể ự ệ ệ ố ớ ơ quan, t ch c, cá nhân có th m quy n. Ngổ ứ ẩ ề ườ ại đ i di n ph i là ngệ ả ườ ối t cáo.
Trường h p có t 05 ngợ ừ ườ ếi đ n 10 ngườ ối t cáo cùng n i dung thì c 01ộ ử
ho c 02 ngặ ườ ại đ i di n; Trệ ường h p có t 10 ngợ ừ ười tr lên thì có th cở ể ử thêm ngườ ại đ i di n nh ng t i đa không quá 05 ngệ ư ố ười
Văn b n c đ i di n: Trả ử ạ ệ ường h p nhi u ngợ ề ười cùng t cáo b ng đ nố ằ ơ
v m t n i dung thì trong đ n t cáo ph i ghi rõ h , tên, đ a ch c a ngề ộ ộ ơ ố ả ọ ị ỉ ủ ườ i
đ i di n. Trạ ệ ường h p nhi u ngợ ề ười cùng t cáo tr c ti p v m t n i dungố ự ế ề ộ ộ thì ph i c đ i di n đ trình bày n i dung t cáo. Vi c c đ i di n đ trìnhả ử ạ ệ ể ộ ố ệ ử ạ ệ ể bày t cáo ph i đố ả ược th c hi n b ng văn b n.ự ệ ằ ả
Văn b n c ngả ử ườ ại đ i di n ph i có nh ng n i dung sau: ngày, tháng,ệ ả ữ ộ năm; h tên, đ a ch c a ngọ ị ỉ ủ ườ ại đ i di n; n i dung đệ ộ ược đ i di n, ch kýạ ệ ữ
ho c đi m ch c a nh ng ngặ ể ỉ ủ ữ ườ ối t cáo; các n i dung khác có liên quan (n uộ ế có)
Nh m x lý tình tr ng nhi u ngằ ử ạ ề ười cùng t cáo v m t n i dung đangố ề ộ ộ
di n ra, ễ Ngh đ nh s 76/2012/NĐCP ngày 3/10/2012 đã quy đ nh tráchị ị ố ị nhi m c a c quan, t ch c, cá nhân trong ph i h p x lý trệ ủ ơ ổ ứ ố ợ ử ường h p nhi uợ ề
người cùng t cáo c p xã, c p huy n, c p trung ố ở ấ ấ ệ ấ ương. X lý tình tr ngử ạ nhi u ngề ười cùng t cáo v m t n i dung là trách nhi m c a h th ng chínhố ề ộ ộ ệ ủ ệ ố
tr , ch y u là th trị ủ ế ủ ưởng c quan nhà nơ ước và các c quan h u quan. Chínhơ ữ
vì v y khi x y ra tình tr ng này thì ph i có s ph i h p ch t ch gi a cácậ ả ạ ả ự ố ợ ặ ẽ ữ
c quan nhà nơ ước có liên quan đ x lý. V i m i c p khác nhau thì tráchể ử ớ ỗ ấ nhi m ph i h p x lý trong trệ ố ợ ử ường h p nhi u ngợ ề ườ ối t cáo v m t n iề ộ ộ dung cũng khác nhau. V c b n, th trề ơ ả ủ ưởng c quan tr c ti p ti p (đ i v iơ ự ế ế ố ớ
t cáo ph c t p) ho c c cán b ti p và nghe đ i di n c a nh ng ngố ứ ạ ặ ử ộ ế ạ ệ ủ ữ ườ ố i tcáo trình bày n i dung t cáo; gi i thích, hộ ố ả ướng d n công dân th c hi nẫ ự ẹ quy n t cáo. Đ i v i t cáo thu c th m quy n thì th lý gi i quy t theoề ố ố ớ ố ộ ẩ ề ụ ả ế
Trang 27quy đ nh; đ i v i t cáo không thu c th m quy n, hị ố ớ ố ộ ẩ ề ướng d n ngẫ ườ ối t cáo
đ n c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n gi i quy t. Khi nhi u ngế ơ ổ ứ ẩ ề ả ế ề ườ icùng t cáo t p trung t i y ban nhân dân ho c n i ti p công dân c a m iố ậ ạ Ủ ặ ơ ế ủ ỗ
c p, ngấ ười ph trách ti p công dân có trách nhi m b trí cán b ti p và ngheụ ế ệ ố ộ ế
đ i di n c a nh ng ngạ ệ ủ ữ ườ ối t cáo trình bày n i dung t cáo; gi i thích,ộ ố ả
hướng d n công dân th c hi n quy n t cáo theo quy đ nh c a pháp lu t.ẫ ự ệ ề ố ị ủ ậ Khi c n thi t ho c đ i v i v vi c ph c t p, ngầ ế ặ ố ớ ụ ệ ứ ạ ười ph trách ti p công dânụ ế
ho c Ch t ch y ban nhân dân tr c ti p ti p đ i di n c a nh ng ngặ ủ ị Ủ ự ế ế ạ ệ ủ ữ ườ ố i tcáo; yêu c u Ch t ch y ban nhân dân c p dầ ủ ị Ủ ấ ướ ơ ải n i x y ra v vi c t cáoụ ệ ố
và các c quan, t ch c có liên quan cung c p thông tin, tài li u và c ngơ ổ ứ ấ ệ ử ườ i
có trách nhi m tham gia ti p đ i di n c a nh ng ngệ ế ạ ệ ủ ữ ườ ối t cáo. Bên c nh đó,ạ Ngh đ nh cũng quy đ nh c quan công an có trách nhi m trong vi c b o đ mị ị ị ơ ệ ệ ả ả
tr t t công c ng, x lý các hành vi vi ph m theo quy đ nh c a pháp lu t.ậ ự ộ ử ạ ị ủ ậIII. TH M QUY N, TRÁCH NHI M Ầ Ề Ệ GI I QUY T T CÁOẢ Ế Ố
1. Nguyên t c xác đ nh th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành viắ ị ẩ ề ả ế ố ố ớ
vi ph m pháp lu t c a cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi mạ ậ ủ ộ ứ ứ ự ệ ệ
v , công vụ ụ
Vi c xác đ nh th m quy n gi i quy t t cáo có ý nghĩa quan tr ng, làmệ ị ẩ ề ả ế ố ọ
c s đ các c quan có th m quy n ti p nh n, xác minh và x lý t cáoơ ở ể ơ ẩ ề ế ậ ử ố đúng pháp lu t. Vi c xác đ nh th m quy n gi i quy t t cáo nh Lu tậ ệ ị ẩ ề ả ế ố ư ậ khi u n i, t cáo năm 1998 d n t i có quá nhi u đ u m i c quan ti p nh nế ạ ố ẫ ớ ề ầ ố ơ ế ậ
và gi i quy t, r t khó xác đ nh th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i m tả ế ấ ị ẩ ề ả ế ố ố ớ ộ
v vi c c th Nh ng quy đ nh c a Lu t khi u n i, t cáo năm 1998 vàụ ệ ụ ể ữ ị ủ ậ ế ạ ố
c a B lu t t t ng hình s còn ch ng chéo, không tách b ch gi a t cáoủ ộ ậ ố ụ ự ồ ạ ữ ố các hành vi vi ph m pháp lu t v i các tin báo t i ph m. H qu c a v n đạ ậ ớ ộ ạ ệ ả ủ ấ ề này là đ n t cáo phát sinh tràn lan, các c quan né tránh, đùn đ y tráchơ ố ơ ẩ nhi m, nhi u t cáo vệ ề ố ượ ất c p, hi u qu công tác gi i quy t t cáo ch aệ ả ả ế ố ư cao, làm m t lòng tin c a nhân dân vào c quan gi i quy t t cáo nói riêngấ ủ ơ ả ế ố
và các c quan nhà nơ ước nói chung. Đ kh c ph c h n ch , b t c p c aể ắ ụ ạ ế ấ ậ ủ
Trang 28Lu t khi u n i, t cáo năm 1998, trong Lu t t cáo, th m quy n gi i quy tậ ế ạ ố ậ ố ẩ ề ả ế
đã được xác đ nh theo đ i tị ố ượng có hành vi vi ph m, n i dung vi ph m, tạ ộ ạ ừ
đó xác đ nh c quan, t ch c, cá nhân có th m quy n gi i quy t. ị ơ ổ ứ ẩ ề ả ế
Th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t c aẩ ề ả ế ố ố ớ ạ ậ ủ cán b , công ch c, viên ch c đã độ ứ ứ ược quy đ nh r t c th , t nguyên t c xácị ấ ụ ể ừ ắ
đ nh th m quy n đ n th m quy n c th c a các c quan hành chính nhàị ẩ ề ế ẩ ề ụ ể ủ ơ
nước, c quan t pháp, c quan nhà nơ ư ơ ước khác cũng nh trong đ n v sư ơ ị ự nghi p công l p, các t ch c chính tr , t ch c chính tr xã h i.ệ ậ ổ ứ ị ổ ứ ị ộ
Hành vi vi ph m b t cáo r t đa d ng, có tính ch t và m c đ nguyạ ị ố ấ ạ ấ ứ ộ
hi m r t khác nhau cho nên vi c gi i quy t t cáo thu c th m quy n c aể ấ ệ ả ế ố ộ ẩ ề ủ nhi u c quan, t ch c. Lu t t cáo đã đ ra nguyên t c chung v xác đ nhề ơ ổ ứ ậ ố ề ắ ề ị
th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t c a đ iẩ ề ả ế ố ố ớ ạ ậ ủ ố
tượng là cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi m v , công v ộ ứ ứ ự ệ ệ ụ ụ Trên c s k th a quy đ nh c a Lu t khi u n i, t cáo, nguyên t c xácơ ở ế ừ ị ủ ậ ế ạ ố ắ
đ nh th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t c aị ẩ ề ả ế ố ố ớ ạ ậ ủ cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi m v độ ứ ứ ự ệ ệ ụ ược quy đ nh cị ụ
th t i Đi u 12, theo đó:ể ạ ề
T cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v ,ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ công v c a cán b , công ch c, viên ch c do ngụ ủ ộ ứ ứ ườ ứi đ ng đ u c quan, tầ ơ ổ
ch c có th m quy n qu n lý cán b , công ch c, viên ch c đó gi i quy t. ứ ẩ ề ả ộ ứ ứ ả ế
T cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v ,ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ công v c a ngụ ủ ười đ ng đ u, c p phó c a ngứ ầ ấ ủ ười đ ng đ u c quan, tứ ầ ơ ổ
ch c do ngứ ườ ứi đ ng đ u c quan, t ch c c p trên tr c ti p c a c quan, tầ ơ ổ ứ ấ ự ế ủ ơ ổ
ch c đó gi i quy t. ứ ả ế
T cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v ,ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ công v c a cán b , công ch c, viên ch c thu c th m quy n qu n lý c aụ ủ ộ ứ ứ ộ ẩ ề ả ủ nhi u c quan, t ch c do ngề ơ ổ ứ ườ ứi đ ng đ u c quan, t ch c tr c ti p qu nầ ơ ổ ứ ự ế ả
lý cán b , công ch c, viên ch c b t cáo ph i h p v i các c quan, t ch cộ ứ ứ ị ố ố ợ ớ ơ ổ ứ
Trang 29có liên quan gi i quy t. ả ế
Đ i v i t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi mố ớ ố ạ ậ ệ ự ệ ệ
v , công v c a cán b , công ch c, viên ch c có d u hi u t i ph m do cụ ụ ủ ộ ứ ứ ấ ệ ộ ạ ơ quan ti n hành t t ng gi i quy t theo quy đ nh c a pháp lu t v t t ngế ố ụ ả ế ị ủ ậ ề ố ụ hình s ự
Đây chính là nguyên t c c b n nh t trong vi c xác đ nh th m quy nắ ơ ả ấ ệ ị ẩ ề
gi i quy t t cáo và là nguyên t c v gi i quy t t cáo đ i v i hành vi viả ế ố ắ ề ả ế ố ố ớ
ph m pháp lu t c a cán b , công ch c, viên ch c khi th c hi n nhi m v ,ạ ậ ủ ộ ứ ứ ự ệ ệ ụ công v Nh ng t cáo này thu c th m quy n và trách nhi m c a ngụ ữ ố ộ ẩ ề ệ ủ ườ i
đ ng đ u c quan, t ch c qu n lý cán b , công ch c, viên ch c có hành viứ ầ ơ ổ ứ ả ộ ứ ứ
b t cáo. Nh v y, nguyên t c xác đ nh th m quy n này đị ố ư ậ ắ ị ẩ ề ược áp d ng khiụ
có hai đi u ki n:ề ệ
Ngườ ị ối b t cáo là cán b , công ch c ho c viên ch c;ộ ứ ặ ứ
Hành vi b t cáo vi ph m quy đ nh, nhi m v , công v c a cán b ,ị ố ạ ị ệ ụ ụ ủ ộ công ch c, viên ch c. ứ ứ
Nguyên t c này r t quan tr ng khi xác đ nh th m quy n gi i quy t đ iắ ấ ọ ị ẩ ề ả ế ố
v i m t v vi c t cáo c th Trong trớ ộ ụ ệ ố ụ ể ường h p m t cán b , công ch c,ợ ộ ộ ứ viên ch c có hành vi vi ph m nh ng không liên quan đ n vi c th c thiứ ạ ư ế ệ ự nhi m v , công v thì ngệ ụ ụ ườ ứi đ ng đ u c quan, t ch c c a cán b , côngầ ơ ổ ứ ủ ộ
ch c, viên ch c đó không ph i là ngứ ứ ả ười có th m quy n gi i quy t.ẩ ề ả ế
2. Th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu tẩ ề ả ế ố ố ớ ạ ậ
c a cán b , công ch c, viên ch c trong th c hi n nhi m v , công vủ ộ ứ ứ ự ệ ệ ụ ụ
Lu t t cáo đã quy đ nh c th , chi ti t v th m ậ ố ị ụ ể ế ề ẩ quy n gi i quy t tề ả ế ố cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a cán b , công ch c trong vi c th c hi nạ ậ ủ ộ ứ ệ ự ệ nhi m v , công v trong c quan hành chính nhà nệ ụ ụ ơ ước. Theo đó, Đi u 13ề
Lu t t cáo đã quy đ nh c th v th m quy n gi i quy t c a Ch t ch Uậ ố ị ụ ể ề ẩ ề ả ế ủ ủ ị ỷ
Trang 30ban nhân dân xã, phường, th tr n; th m quy n gi i quy t t cáo c a Chị ấ ẩ ề ả ế ố ủ ủ
t ch U ban nhân dân qu n, huy n, th xã, thành ph thu c t nh; th m quy nị ỷ ậ ệ ị ố ộ ỉ ẩ ề
gi i quy t t cáo c a Ngả ế ố ủ ườ ứi đ ng đ u c quan chuyên môn thu c U banầ ơ ộ ỷ nhân dân t nh, thành ph tr c thu c trung ỉ ố ự ộ ương; th m quy n gi i quy t tẩ ề ả ế ố cáo c a Ch t ch y ban nhân dân t nh, thành ph tr c thu c trung ủ ủ ị Ủ ỉ ố ự ộ ương;
th m quy n gi i quy t t cáo c a T ng c c trẩ ề ả ế ố ủ ổ ụ ưởng, C c trụ ưởng và c pấ
tương đương; th m quy n gi i quy t t cáo c a B trẩ ề ả ế ố ủ ộ ưởng, Th trủ ưởng cơ quan ngang B và th m quy n gi i quy t t cáo c a Th tộ ẩ ề ả ế ố ủ ủ ướng Chính ph ủ
So v i Lu t khi u n i, t cáo, đây là đi m m i c a Lu t t cáo. Lu tớ ậ ế ạ ố ể ớ ủ ậ ố ậ khi u n i, t cáo không quy đ nh c th v th m quy n gi i quy t t cáoế ạ ố ị ụ ể ề ẩ ề ả ế ố
c a các ch th trên mà ch quy đ nh mang tính nguyên t c. Th m quy nủ ủ ể ỉ ị ắ ẩ ề
c a các ch th đó đủ ủ ể ược quy đ nh văn b n dị ở ả ưới Lu t (Ngh đ nh sậ ị ị ố 136/2006/NĐCP quy đ nh chi ti t và hị ế ướng d n thi hành Lu t khi u n i, tẫ ậ ế ạ ố cáo). Nh m kh c ph c h n ch này, Lu t t cáo đã quy đ nh đ y đ , chiằ ắ ụ ạ ế ậ ố ị ầ ủ
ti t v th m quy n gi i quy t t cáo trong th trế ề ẩ ề ả ế ố ủ ưởng c quan hành chínhơ nhà nước, c th :ụ ể
Ch t ch U ban nhân dân xã, phủ ị ỷ ường, th tr n có th m quy nị ấ ẩ ề gi iả quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , côngế ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ
v c a cán b , công ch c do mình qu n lý tr c ti p.ụ ủ ộ ứ ả ự ế
Ch t ch U ban nhân dân qu n, huy n, th xã, thành ph thu c t nhủ ị ỷ ậ ệ ị ố ộ ỉ
có th m quy nẩ ề gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th cả ế ố ạ ậ ệ ự
hi n nhi m v , công v c a Ch t ch, Phó Ch t ch U ban nhân dân c pệ ệ ụ ụ ủ ủ ị ủ ị ỷ ấ
xã, người đ ng đ u, c p phó c a ngứ ầ ấ ủ ười đ ng đ u c quan chuyên mônứ ầ ơ thu c U ban nhân dân c p huy n và cán b , công ch c do mình b nhi m,ộ ỷ ấ ệ ộ ứ ổ ệ
Trang 31đ u, c p phó c a ngầ ấ ủ ườ ứi đ ng đ u c quan chuyên môn tr c thu c c quanầ ơ ự ộ ơ mình và cán b , công ch c do mình b nhi m, qu n lý tr c ti p.ộ ứ ổ ệ ả ự ế
Ch t ch U ban nhân dân t nh, thành ph tr c thu c trung ủ ị ỷ ỉ ố ự ộ ương có
th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th cẩ ề ả ế ố ạ ậ ệ ự
hi n nhi m v , công v c a Ch t ch, Phó Ch t ch U ban nhân dân c pệ ệ ụ ụ ủ ủ ị ủ ị ỷ ấ huy n, ngệ ườ ứi đ ng đ u, c p phó c a ngầ ấ ủ ườ ứi đ ng đ u c quan chuyên mônầ ơ thu c y ban nhân dân c p t nh và cán b , công ch c do mình b nhi m,ộ Ủ ấ ỉ ộ ứ ổ ệ
qu n lý tr c ti p.ả ự ế
T ng c c trổ ụ ưởng, C c trụ ưởng và c p tấ ương đương được phân c pấ
qu n lý cán b , công ch c có th m quy nả ộ ứ ẩ ề gi i quy t t cáo hành vi vi ph mả ế ố ạ pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công v c a ngậ ệ ự ệ ệ ụ ụ ủ ườ ứi đ ng đ u, c pầ ấ phó c a ngủ ườ ứi đ ng đ u đ n v thu c T ng c c, C c và c p tầ ơ ị ộ ổ ụ ụ ấ ương đương, cán b , công ch c do mình b nhi m, qu n lý tr c ti p.ộ ứ ổ ệ ả ự ế
B trộ ưởng, Th trủ ưởng c quan ngang B có th m quy nơ ộ ẩ ề gi i quy tả ế
t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công vố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ ụ
c a ngủ ườ ứi đ ng đ u, c p phó c a ngầ ấ ủ ườ ứi đ ng đ u c quan, đ n v thu cầ ơ ơ ị ộ
B , thu c c quan ngang B và cán b , công ch c do mình b nhi m, qu nộ ộ ơ ộ ộ ứ ổ ệ ả
lý tr c ti p.ự ế
Th tủ ướng Chính ph có th m quy n gi i quy t t cáo hành vi viủ ẩ ề ả ế ố
ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công v c a B trạ ậ ệ ự ệ ệ ụ ụ ủ ộ ưởng,
Th trứ ưởng, Th trủ ưởng, Phó Th trủ ưởng c quan ngang B , Th trơ ộ ủ ưởng, Phó Th trủ ưởng c quan thu c Chính ph , Ch t ch, Phó Ch t ch U banơ ộ ủ ủ ị ủ ị ỷ nhân dân c p t nh và cán b , công ch c do mình b nhi m, qu n lý tr cấ ỉ ộ ứ ổ ệ ả ự
ti p.ế
Trang 323. Th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c aẩ ề ả ế ố ạ ậ ủ cán b , công ch c, viên ch c trong các c quan khác c a Nhà nộ ứ ứ ơ ủ ước, trong đ n v s nghi p công l p, trong t ch c chính tr , t ch c chínhơ ị ự ệ ậ ổ ứ ị ổ ứ
tr xã h iị ộ
Theo Lu t cán b , công ch c thì ngoài đ i tậ ộ ứ ố ượng là cán b , công ch cộ ứ
hi n đang làm vi c t i các c quan nhà nệ ệ ạ ơ ướ , còn có cán b , công ch c làmc ộ ứ
vi c t i các c quan c a Đ ng, các t ch c chính tr xã h iệ ạ ơ ủ ả ổ ứ ị ộ M t khác, bênặ
c nh đ i ngũ cán b , công ch c còn có đ i ngũ viên ch c và theo quy đ nhạ ộ ộ ứ ộ ứ ị
c aủ Lu t viên ch c thì ậ ứ nh ng ngữ ười này ch u s qu n lý tr c ti p c a ngị ự ả ự ế ủ ườ i
đ ng đ u đ n v s nghi p công l p.ứ ầ ơ ị ự ệ ậ Do đó, đ làm có s cho c quan, tể ở ơ ổ
ch c có th m quy n gi i quy t, x lý t cáo đ i v i t t c các đ i tứ ẩ ề ả ế ử ố ố ớ ấ ả ố ượng là cán b , công ch c, viên ch c thì ộ ứ ứ Lu t t cáo còn quy đ nh v tậ ố ị ề h m quy nẩ ề
gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v ,ả ế ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ công v c a cán b , công ch c trong c quan khác c a Nhà nụ ủ ộ ứ ơ ủ ước; th mẩ quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi nề ả ế ố ạ ậ ệ ự ệ nhi m v c a viên ch c trong đ n v s nghi p công l p; th m quy n gi iệ ụ ủ ứ ơ ị ự ệ ậ ẩ ề ả quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v c aế ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ ủ cán b , công ch c, viên ch c c a t ch c chính tr , t ch c chính tr xãộ ứ ứ ủ ổ ứ ị ổ ứ ị
h i; th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a ngộ ẩ ề ả ế ố ạ ậ ủ ườ i
được giao th c hi n nhi m v , công v mà không ph i là cán b , côngự ệ ệ ụ ụ ả ộ
ch c, viên ch c, Đi u 14 Lu t t cáo quy đ nh:ứ ứ ề ậ ố ị
Chánh án Toà án nhân dân, Vi n trệ ưởng Vi n ki m sát nhân dân cácệ ể
c p có th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong th cấ ẩ ề ả ế ố ạ ậ ự
hi n nhi m v , công v c a công ch c do mình qu n lý tr c ti p; gi iệ ệ ụ ụ ủ ứ ả ự ế ả quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , côngế ố ạ ậ ệ ự ệ ệ ụ
v c a Chánh án, Phó Chánh án Toà án, Vi n trụ ủ ệ ưởng, Phó Vi n trệ ưởng Vi nệ
ki m sát c p dể ấ ưới
T ng Ki m toán Nhà nổ ể ước có th m quy n gi i quy t t cáo hành viẩ ề ả ế ố
vi ph m pháp lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công v c a Ki m toánạ ậ ệ ự ệ ệ ụ ụ ủ ể
Trang 33trưởng, Phó Ki m toán trể ưởng Ki m toán Nhà nể ước chuyên ngành, Ki mể toán Nhà nước khu v c và công ch c do mình b nhi m, qu n lý tr c ti p.ự ứ ổ ệ ả ự ế
Ki m toán trể ưởng Ki m toán Nhà nể ước chuyên ngành, Ki m toán Nhà nể ướ ckhu v c có th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trongự ẩ ề ả ế ố ạ ậ
vi c th c hi n nhi m v , công v c a công ch c do mình b nhi m, qu nệ ự ệ ệ ụ ụ ủ ứ ổ ệ ả
Người đ ng đ u đ n v s nghi p công l p có th m quy n gi iứ ầ ơ ị ự ệ ậ ẩ ề ả quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t trong th c hi n nhi m vế ố ố ớ ạ ậ ự ệ ệ ụ
c a viên ch c do mình tuy n d ng, b nhi m, qu n lý tr c ti p. Ngủ ứ ể ụ ổ ệ ả ự ế ườ i
đ ng đ u c quan có th m quy n qu n lý đ n v s nghi p công l p cóứ ầ ơ ẩ ề ả ơ ị ự ệ ậ
th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t trong vi cẩ ề ả ế ố ố ớ ạ ậ ệ
th c hi n nhi m v c a viên ch c qu n lý do mình b nhi m (ự ệ ệ ụ ủ ứ ả ổ ệ Đi u 15). ề
Ngườ ứi đ ng đ u c quan c a t ch c chính tr , t ch c chính tr xãầ ơ ủ ổ ứ ị ổ ứ ị
h i có th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m pháp lu t trong vi cộ ẩ ề ả ế ố ạ ậ ệ
th c hi n nhi m v c a cán b , công ch c, viên ch c do mình qu n lý tr cự ệ ệ ụ ủ ộ ứ ứ ả ự
ti p (Đi u 16)ế ề
Hi n nay, t i các c quan nhà nệ ạ ơ ước, ngoài các đ i tố ượng là cán b ,ộ công ch c, viên ch c còn có m t s đ i tứ ứ ộ ố ố ượng khác cũng được giao th cự
hi n m t s nhi m v , công v có tính ch t tệ ộ ố ệ ụ ụ ấ ương t nh cán b , côngự ư ộ
ch c ứ (ví d thành viên đ i quy t c, đ i tr t t các xã, phụ ộ ắ ộ ậ ự ở ường, th tr n )ị ấ
Đ tránh tình tr ng không xác đ nh để ạ ị ược người có th m quy n gi i quy tẩ ề ả ế khi có t cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a các đ i tố ạ ậ ủ ố ượng nói trên, Đi u 17ề
Trang 34Lu t t cáo đã quy đ nh ngậ ố ị ườ ứi đ ng đ u c quan, đ n v qu n lý tr c ti pầ ơ ơ ị ả ự ế
người được giao th c hi n nhi m v , công v mà không ph i là cán b ,ự ệ ệ ụ ụ ả ộ công ch c, viên ch c có th m quy n gi i quy t t cáo hành vi vi ph m phápứ ứ ẩ ề ả ế ố ạ
lu t c a ngậ ủ ười đó trong vi c th c hi n nhi m v , công v ệ ự ệ ệ ụ ụ
Trên c s quy đ nh này, các c quan khác c a Nhà nơ ở ị ơ ủ ước, đ n v sơ ị ự nghi p công l p, t ch c chính tr , t ch c chính tr xã h i s có hệ ậ ổ ứ ị ổ ứ ị ộ ẽ ướ ng
d n phù h p v i yêu c u gi i quy t t cáo trong c quan, t ch c, đ n vẫ ợ ớ ầ ả ế ố ơ ổ ứ ơ ị mình
4. Gi i quy t t cáo liên quan đ n nhi u c quan, t ch cả ế ố ế ề ơ ổ ứ
Chúng ta cũng th y r ng, trên th c t t cáo có n i dung h t s c đaấ ằ ự ế ố ộ ế ứ
d ng, ph c t p, có t cáo thu c trách nhi m gi i quy t c a m t c quan, tạ ứ ạ ố ộ ệ ả ế ủ ộ ơ ổ
ch c, song có t cáo l i liên quan đ n ch c năng qu n lý c a nhi u c quan,ứ ố ạ ế ứ ả ủ ề ơ
t ch c. Vì v y vi c xác đ nh th m quy n gi i quy t đ i v i lo i t cáoổ ứ ậ ệ ị ẩ ề ả ế ố ớ ạ ố này h t s c ph c t p, nó liên quan đ n c ch qu n lý và k lu t cán b ,ế ứ ứ ạ ế ơ ế ả ỷ ậ ộ công ch c, đ ng viên và ph m vi qu n lý c a các c quan nhà nứ ả ạ ả ủ ơ ước, sự phân c p gi a trung ấ ữ ương v i đ a phớ ị ương Vì v y, Lu t t cáo đã xác đ nhậ ậ ố ị nguyên t c trong vi c x lý trắ ệ ử ường h p này: T cáo hành vi vi ph m phápợ ố ạ
lu t trong vi c th c hi n nhi m v , công v c a cán b , công ch c thu cậ ệ ự ệ ệ ụ ụ ủ ộ ứ ộ
th m quy n qu n lý c a nhi u c quan, t ch c do ngẩ ề ả ủ ề ơ ổ ứ ười đ ng đ u cứ ầ ơ quan, t ch c tr c ti p qu n lý cán b , công ch c, viên ch c b t cáo ph iổ ứ ự ế ả ộ ứ ứ ị ố ố
h p v i các c quan, t ch c có liên quan gi i quy t (kho n 2 Đi u 12 Lu tợ ớ ơ ổ ứ ả ế ả ề ậ
t cáo). Nh v y, đ i v i v vi c t cáo thu c trách nhi m gi i quy t c aố ư ậ ố ớ ụ ệ ố ộ ệ ả ế ủ nhi u c quan thì ngề ơ ườ ứi đ ng đ u c quan, t ch c tr c ti p qu n lý cánầ ơ ổ ứ ự ế ả
b , công ch c, viên ch c có hành vi vi ph m b t cáo là ngộ ứ ứ ạ ị ố ười ch trì vàủ
ph i h p v i các c quan, t ch c có liên quan đ gi i quy t v vi c đó.ố ợ ớ ơ ổ ứ ể ả ế ụ ệ Hành vi vi ph m pháp lu t b t cáo có hình th c cũng h t s c đaạ ậ ị ố ứ ế ứ
d ng, có trạ ường h p hình th c gi ng nhau nh ng do tính ch t, m c đ saiợ ứ ố ư ấ ứ ộ
ph m c a hành vi khác nhau mà vi c x lý, gi i quy t khác nhau. N u hànhạ ủ ệ ử ả ế ế
Trang 35vi vi ph m m c đ nguy hi m, có d u hi u t i ph m thì Nhà nạ ở ứ ộ ể ấ ệ ộ ạ ước ph iả
áp d ng các bi n pháp x lý m nh m , kiên quy t, nghiêm kh c h n đ iụ ệ ử ạ ẽ ế ắ ơ ố
v i ngớ ười có hành vi vi ph m, đó là bi n pháp hình s mà ngạ ệ ự ười có th mẩ quy n là các c quan ti n hành t t ng gi i quy t. Vi c gi i quy t t cáoề ơ ế ố ụ ả ế ệ ả ế ố
đ i v i hành vi vi ph m có d u hi u t i ph m đã đố ớ ạ ấ ệ ộ ạ ược quy đ nh r t ch tị ấ ặ
ch và đ y đ trong pháp lu t v t t ng hình s cũng nh pháp lu t hìnhẽ ầ ủ ậ ề ố ụ ự ư ậ
s Vì v y Lu t t cáo không quy đ nh v n đ này mà d n chi u đ nự ậ ậ ố ị ấ ề ẫ ế ế nguyên t c “t cáo hành vi vi ph m pháp lu t có d u hi u t i ph m do cắ ố ạ ậ ấ ệ ộ ạ ơ quan ti n hành t t ng gi i quy t theo quy đ nh c a pháp lu t v t t ngế ố ụ ả ế ị ủ ậ ề ố ụ hình s ”.ự
5. Th m quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m phápẩ ề ả ế ố ố ớ ạ
lu t v qu n lý nhà nậ ề ả ước trong các lĩnh v cự
Trong th c ti n, ngoài các hành vi vi ph m c a cán b , công ch c, viênự ễ ạ ủ ộ ứ
ch c trong th c hi n nhi m v , công v thì có m t lo i hành vi mà th cứ ự ệ ệ ụ ụ ộ ạ ự
ti n thễ ường x y ra r t ph bi n đó là hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lýả ấ ổ ế ạ ậ ề ả nhà nước trong các lĩnh v c. Đ i tự ố ượng vi ph m pháp lu t không ch là cáạ ậ ỉ nhân, công dân mà còn là c quan, t ch c. Nh ng hành vi vi ph m và vi cơ ổ ứ ữ ạ ệ
x lý hành vi vi ph m pháp lu t trong t ng lĩnh v c qu n lý đử ạ ậ ừ ự ả ược quy đ nhị
r i rác trong m t s văn b n pháp lu t, nh t là pháp lu t v x lý vi ph mả ộ ố ả ậ ấ ậ ề ử ạ hành chính. Tuy nhiên các quy đ nh đó l i thi u tính th ng nh t, không đ ngị ạ ế ố ấ ồ
b v th m quy n, trình t th t c gi i quy t, ch a ph n ánh h t tính ch t,ộ ề ẩ ề ự ủ ụ ả ế ư ả ế ấ
đ c đi m, yêu c u c a vi c xem xét, gi i quy t đ i v i lo i t cáo đó. Đặ ể ầ ủ ệ ả ế ố ớ ạ ố ể
kh c ph c tình tr ng này, Lu t t cáo đã m r ng ph m vi đi u ch nh (soắ ụ ạ ậ ố ở ộ ạ ề ỉ
v i Lu t khi u n i, t cáo) v gi i quy t t cáo đ i v i nhóm hành vi viớ ậ ế ạ ố ề ả ế ố ố ớ
ph m này và quy đ nh v th m quy n gi i quy t t cáo tạ ị ề ẩ ề ả ế ố ương ng. ứ
Nh m giúp công dân t cáo hành vi vi ph m pháp lu t t i đúng c quanằ ố ạ ậ ớ ơ
có th m quy n, h n ch trẩ ề ạ ế ường h p đ n th t cáo vòng vo, hi u qu gi iợ ơ ư ố ệ ả ả quy t th p, Đi u 31 Lu t t cáo đã quy đ nh th m quy n gi i quy t t cáoế ấ ề ậ ố ị ẩ ề ả ế ố
đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nố ớ ạ ậ ề ả ước trong các lĩnh v cự
Trang 36nh sau: ư
“T cáo hành vi vi ph m pháp lu t c a c quan, t ch c, cá nhân màố ạ ậ ủ ơ ổ ứ
n i dung liên quan đ n ch c năng qu n lý nhà nộ ế ứ ả ước c a c quan nào thì củ ơ ơ quan đó có trách nhi m gi i quy t. Ngệ ả ế ười có th m quy n x lý vi ph mẩ ề ử ạ hành chính trong c quan qu n lý nhà nơ ả ước có th m quy n gi i quy t t cáoẩ ề ả ế ố
đ i v i các hành vi vi ph m pháp lu t thu c ph m vi qu n lý đố ớ ạ ậ ộ ạ ả ược giao, trừ
trường h p pháp lu t có quy đ nh khác. ợ ậ ị
T cáo có n i dung liên quan đ n ch c năng qu n lý nhà nố ộ ế ứ ả ước c aủ nhi u c quan thì các c quan có trách nhi m ph i h p đ xác đ nh th mề ơ ơ ệ ố ợ ể ị ẩ quy n gi i quy t ho c báo cáo c quan qu n lý nhà nề ả ế ặ ơ ả ước c p trên quy tấ ế
đ nh giao cho m t c quan ch trì gi i quy t; t cáo có n i dung thu c th mị ộ ơ ủ ả ế ố ộ ộ ẩ quy n gi i quy t c a nhi u c quan thì c quan th lý đ u tiên có th mề ả ế ủ ề ơ ơ ụ ầ ẩ quy n gi i quy t. ề ả ế
T cáo hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nố ạ ậ ề ả ước trong các lĩnh
v c có d u hi u t i ph m do c quan ti n hành t t ng gi i quy t theo quyự ấ ệ ộ ạ ơ ế ố ụ ả ế
đ nh c a pháp lu t v t t ng hình s ”.ị ủ ậ ề ố ụ ự
Nh v y, nguyên t c xác đ nh th m quy n gi i quy t t cáo đ i v iư ậ ắ ị ẩ ề ả ế ố ố ớ hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nạ ậ ề ả ước trong các lĩnh v c đự ược áp
d ng khi có hai đi u ki n:ụ ề ệ
Ngườ ị ối b t cáo là b t k cá nhân, c quan, t ch c nào;ấ ỳ ơ ổ ứ
Hành vi b t cáo là vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nị ố ạ ậ ề ả ước trong các lĩnh v c.ự
Đây là nguyên t c c b n nh t trong vi c phân đ nh th m quy n gi iắ ơ ả ấ ệ ị ẩ ề ả quy t t cáo đ i v i vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nế ố ố ớ ạ ậ ề ả ước trong các lĩnh
v c. Vì v y, căn c vào n i dung t cáo đó đ xác đ nh th m quy n gi iự ậ ứ ộ ố ể ị ẩ ề ả quy t, n u liên quan đ n ch c năng qu n lý nhà nế ế ế ứ ả ước c a c quan nào thìủ ơ
c quan đó có trách nhi m gi i quy t.ơ ệ ả ế
Trang 37Vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nạ ậ ề ả ước trong các lĩnh v c là hành viự
do cá nhân, c quan ho c t ch c th c hi n vi ph m các quy đ nh c a phápơ ặ ổ ứ ự ệ ạ ị ủ
lu t v qu n lý nhà nậ ề ả ước. Vi ph m pháp lu t có th x y ra h u h t cácạ ậ ể ả ở ầ ế lĩnh v c trong qu n lý nhà nự ả ước và thu c th m quy n x lý c a nhi u cộ ẩ ề ử ủ ề ơ quan, t ch c, cá nhân có th m quy n. Lu t t cáo đã quy đ nh th m quy nổ ứ ẩ ề ậ ố ị ẩ ề
gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t v qu n lý nhà nả ế ố ố ớ ạ ậ ề ả ướ ctrong các lĩnh v c d a theo th m quy n x lý vi ph m hành chính nh m t oự ự ẩ ề ử ạ ằ ạ
đi u ki n đ vi c gi i quy t t cáo, x lý t cáo có th đề ệ ể ệ ả ế ố ử ố ể ược ti n hànhế nhanh chóng, k p th i và chính xác. Vi c xác đ nh n i dung t cáo liên quanị ờ ệ ị ộ ố
đ n ch c năng qu n lý nhà nế ứ ả ước c a c quan nào thì c quan đó có tráchủ ơ ơ nhi m gi i quy t là ch a đ , do v y Lu t t cáo quy đ nh ngệ ả ế ư ủ ậ ậ ố ị ười có th mẩ quy n x lý vi ph m hành chính trong c quan qu n lý nhà nề ử ạ ơ ả ước có th mẩ quy n gi i quy t t cáo đ i v i hành vi vi ph m pháp lu t thu c ph m viề ả ế ố ố ớ ạ ậ ộ ạ
qu n lý đả ược giao, tr trừ ường h p pháp lu t có quy đ nh khác, b i l khôngợ ậ ị ở ẽ
ph i b t k ch th nào có th m quy n qu n lý nhà nả ấ ỳ ủ ể ẩ ề ả ước cũng đ u có th mề ẩ quy n x lý vi ph m hành chính, cũng nh không ph i t t c ngề ử ạ ư ả ấ ả ười có th mẩ quy n x lý vi ph m hành chính đ u có th m quy n gi i quy t t cáo. Vi cề ử ạ ề ẩ ề ả ế ố ệ quy đ nh nhi u ch th có th m quy n x lý vi ph m hành chính có th d nị ề ủ ể ẩ ề ử ạ ể ẫ
đ n trế ường h p trong m t vi ph m pháp lu t s thu c th m quy n gi iợ ộ ạ ậ ẽ ộ ẩ ề ả quy t c a nhi u ch th Trế ủ ề ủ ể ường h p này, th m quy n gi i quy t đợ ẩ ề ả ế ược xác
đ nh thu c v c quan th lý đ u tiên đ tránh trị ộ ề ơ ụ ầ ể ường h p nhi u c quanợ ề ơ cùng gi i quy t t cáo và cùng x lý vi ph m hành chính, d n đ n vi ph mả ế ố ử ạ ẫ ế ạ nguyên t c “ắ m t vi ph m hành chính ch b x ph t m t l n” ộ ạ ỉ ị ử ạ ộ ầ đã được Lu tậ
Trang 38xem xét, gi i quy t t cáo. Tuy nhiên quá trình hình thành và phát tri n, ch cả ế ố ể ứ năng, nhi m v c a thanh tra có s thay đ i nh t đ nh, hi n nay trong cácệ ụ ủ ự ổ ấ ị ệ văn b n pháp lu t đ u quy đ nh c quan thanh tra có nhi m v tham m uả ậ ề ị ơ ệ ụ ư cho th trủ ưởng c quan qu n lý nhà nơ ả ước cùng c p trong vi c gi i quy t tấ ệ ả ế ố cáo. K th a các quy đ nh còn phù h p, Lu t t cáo ti p t c ghi nh n vai tròế ừ ị ợ ậ ố ế ụ ậ
c a c quan thanh tra trong công tác gi i quy t t cáo, đ ng th i quy đ nhủ ơ ả ế ố ồ ờ ị
c th h n trách nhi m c a các c quan thanh tra trong t ng ho t đ ng c aụ ể ơ ệ ủ ơ ừ ạ ộ ủ công tác gi i quy t t cáo. ả ế ố
Đi u 23 Lu t t cáo quy đ nh: ề ậ ố ị Chánh thanh tra B , c quan ngang B ,ộ ơ ộ Chánh thanh tra t nh, thành ph tr c thu c trung ỉ ố ự ộ ương, Chánh thanh tra s ,ở Chánh thanh tra huy n, qu n, th xã, thành ph thu c t nh có trách nhi m xácệ ậ ị ố ộ ỉ ệ minh n i dung t cáo, k t lu n n i dung xác minh, ki n ngh bi n pháp xộ ố ế ậ ộ ế ị ệ ử
lý t cáo thu c th m quy n gi i quy t c a ngố ộ ẩ ề ả ế ủ ườ ứi đ ng đ u c quan hànhầ ơ chính nhà nước cùng c p khi đấ ược giao.
T ng Thanh tra Chính ph có trách nhi m xác minh n i dung t cáo,ổ ủ ệ ộ ố
k t lu n n i dung xác minh, ki n ngh bi n pháp x lý t cáo thu c th mế ậ ộ ế ị ệ ử ố ộ ẩ quy n gi i quy t c a Th tề ả ế ủ ủ ướng Chính ph khi đủ ược giao
Nh v y, Lu t t cáo đã có quy đ nh m i v trách nhi m c a các cư ậ ậ ố ị ớ ề ệ ủ ơ quan thanh tra Nhà nước. Lu t Khi u n i, t cáo quy đ nh c quan thanh traậ ế ạ ố ị ơ nhà nước có th m quy n: Xác minh, k t lu n n i dung t cáo, ki n nghẩ ề ế ậ ộ ố ế ị
bi n pháp x lý t cáo thu c th m quy n gi i quy t c a th trệ ử ố ộ ẩ ề ả ế ủ ủ ưởng cơ quan cùng c p khi đấ ược giao. Vi c quy đ nh nh v y là ch a phù h p vàệ ị ư ậ ư ợ trên th c t vi c xem xét, x lý c a các c quan thanh tra d ng l iự ế ệ ử ủ ơ ừ ạ vi c ở ệ xác minh n i dung t cáo, k t lu n n i dung xác minh, ki n ngh bi n pháp ộ ố ế ậ ộ ế ị ệ
x lý t cáo thu c th m quy n gi i quy t c a ng ử ố ộ ẩ ề ả ế ủ ườ i đ ng đ u c quan ứ ầ ơ hành chính nhà n ướ c cùng c p khi đ ấ ượ c giao.
Đ tăng cể ường vai trò c a các c quan thanh tra trong qu n lý nhàủ ơ ả
nước v công tác gi i quy t t cáo, góp ph n tăng cề ả ế ố ầ ường k cỷ ương, k lu tỷ ậ