Bài giảng Luât lao động: Bài 4 - TS. Đoàn Thị Phương Diệp

Bài giảng Luât lao động: Bài 4 Việc làm và học nghề do TS. Đoàn Thị Phương Diệp biên soạn trình bày các nội dung sau: Việc làm và giải quyết việc làm cho người lao động, học nghề,...Mời các bạn cùng tham khảo!

BÀI 4

I. VI C LÀM VÀ GI I QUY T VI C  Ệ Ả Ế Ệ

2

1 KHÁI NIỆM VỀ VIỆC LÀM

- Việc làm là công việc được giao cho làm và được

trả công

- Mọi hoạt động tạo ra nguồn thu nhập, không bị

pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm

(Điều 13 - Bộ luật Lao động 1994).

- Điều 9 khoản 1 BLLĐ 2012

2. V N Đ  Gi I QUY T VI C LÀM CHO Ấ Ề Ả Ế Ệ

NGƯỜI LAO Đ NG THEO QUY Đ NH C A B  ộ ị Ủ Ộ

LU T LAO Đ NGẬ Ộ

4

 Lao động là một trong những quyền cơ bản của

công dân được ghi nhận trong Hiến pháp

 Giải quyết việc làm, đảm bảo cho mọi người có khả năng lao động đều có cơ hội có việc làm là trách

nhiệm của Nhà nước, của các doanh nghiệp và của toàn xã hội

a. Trách nhi m c a Nhà n ệ ủ ướ c 

trong vi c gi i quy t vi c làm  ệ ả ế ệ

cho ng ườ i lao đ ng ộ

- Nhà nước định chỉ tiêu việc làm mới trong kế

hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm và hằng

năm

- Nhà nước có chính sách hỗ trợ tài chính, cho

vay vốn, giảm, miễn thuế và các biện pháp

khuyến kích để người có khả năng lao động tự giải quyết việc làm, để các tổ chức, đơn vị, cá

nhân thuộc mọi thành phần kinh tế phát triển

nhiều nghề mới nhằm tạo nhiều việc làm cho

người lao động

- Nhà nước có chính sách ưu đãi về giải quyết việc làm để thu hút và sử dụng lao động là người dân

 Nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan Nhà nước trong

việc giải quyết việc làm cho người lao động được quy định như sau:

a1 Chính phủ:

- Chính phủ lập chương trình quốc gia về việc làm,

- Dự án đầu tư phát triển kinh tế xã hội, di dân phát

triển vùng kinh tế mới gắn với chương trình giải quyết việc làm,

- Lập quỹ quốc gia về việc làm

 Chương trình quốc gia về việc làm và Chỉ tiêu tạo việc làm mới hàng năm và 5 năm

Quỹ quốc gia về việc làm được sử dụng vào các mục đích sau :

- Hỗ trợ các tổ chức giới thiệu việc làm

- Hỗ trợ các đơn vị gặp khó khăn tạm thời để tránh cho người lao động không bị mất việc làm

- Hỗ trợ cho những đơn vị nhận người lao động

bị mất việc làm theo đề nghị của cơ quan lao

động địa phương

- Hỗ trợ quỹ việc làm cho người lao động bị tàn tật và dùng để cho vay với lãi suất thấp để giải quyết việc làm cho một số đối tượng thuộc diện

tệ nạn xã hội ( mại dâm, nghiện hút )

a2)  y ban nhân dân c p t nh Ủ ấ ỉ : 

 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập chương trình và

quỹ giải quyết việc làm của địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định và tổ chức thực hiện quyết định đó

 Định hướng, hỗ trợ và kiểm tra chương trình việc làm của cấp huyện và cấp xã.

 Lập quỹ giải quyết việc làm

b. Trách nhi m c a doanh nghi p  ệ ủ ệ

trong vi c gi i quy t và đ m b o  ệ ả ế ả ả

vi c làm cho ng ệ ườ i lao đ ng ộ

10

* Khi có nhu cầu nhân công lao động

Ng ườ ử ụ i s  d ng lao đ ng ph i có trách nhi m gi i  ộ ả ệ ả quy t vi c làm cho m t s  đ i t ế ệ ộ ố ố ượ ng lao đ ng đ c  ộ ặ thù, tr ườ ng h p nhi u ng ợ ề ườ i cùng có đ  đi u ki n  ủ ề ệ tuy n d ng thì ph i  u tiên tuy n d ng lao đ ng là  ể ụ ả ư ể ụ ộ

th ươ ng, b nh binh; con li t sĩ, con th ệ ệ ươ ng b nh  ệ

binh, con em gia đình có công; ng ườ i tàn t t, ph   ậ ụ

n , ng ữ ườ i có quá trình tham gia l c l ự ượ ng vũ trang, 

ng ườ i tham gia l c l ự ượ ng thanh niên xung phong, 

ng ườ i đã b  m t vi c làm t  m t năm tr  lên ị ấ ệ ừ ộ ở  

Người sử dụng lao động có quyền trực tiếp hoặc thông qua tổ chức giới thiệu việc làm để tổ chức tuyển chọn người lao động.

Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, mọi hình thức sở hữu phải nhận một tỷ lệ người lao động là người tàn tật, lao động nữ vào làm việc Doanh nghiệp tiếp nhận số người lao động là

người tàn tật vào làm việc thấp hơn tỷ lệ quy

định thì hàng tháng phải nộp vào quỹ việc làm cho người tàn tật một khoản tiền theo quy định, nếu cao hơn thì khi sản xuất kinh doanh gặp khó khăn hoặc có dự án phát triển sản xuất sẽ được xét cho vay vốn với lãi suất thấp hoặc được xét

hỗ trợ từ quỹ giải quyết việc làm

* Trong quá trình sản xuất kinh doanh và hoạt động dịch vụ

-Người sử dụng lao động phải đảm bảo công việc

thường xuyên liên tục theo hợp đồng lao động và thỏa ước LĐTT

- Phải có trách nhiệm tổ chức nâng cao trình độ

nghiệp vụ cho người lao động theo kịp tiến bộ khoa học kỹ thuật và làm việc có trách nhiệm, hiệu quả cao

- Phải đào tạo lại trước khi chuyển người lao động sang làm việc mới trong doanh nghiệp

- Khi có sự thay đổi về cơ cấu hoặc công nghệ

mà người lao động làm việc trong doanh nghiệp

từ đủ 12 tháng trở lên bị mất việc, người sử

dụng lao động căn cứ vào nhu cầu của công việc

và thâm niên làm việc, tay nghề, hoàn cảnh gia đình và những yếu tố khác của từng người để

lần lượt cho thôi việc sau khi đã trao đổi nhất trí với ban chấp hành công đoàn cơ sở và phải

công bố danh sách (trợ cấp mất việc)

Trước khi quyết định cho thôi việc phải báo cho cơ quan lao động địa phương biết để cơ quan này nắm được tình hình lao động của địa phương và

có kế hoạch hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp hoặc tạo điều kiện giải quyết việc làm cho người lao động mất việc làm

c. Trách nhi m c a ng ệ ủ ườ i lao đ ng trong  ộ

vi c t  t o vi c làm  và b o đ m vi c làm ệ ự ạ ệ ả ả ệ

14

d. T  ch c gi i thi u vi c làm v i v n  ổ ứ ớ ệ ệ ớ ấ

đ  gi i quy t vi c làm cho ng ề ả ế ệ ườ i lao 

đ ng ộ

Tổ chức giới thiệu việc làm được gọi thống nhất là: “Trung tâm giới thiệu việc làm” kèm theo tên địa phương hoặc tên bộ, tổ chức đoàn thể VD: Trung tâm giới thiệu việc làm Thanh niên (thuộc Hội Liên hiệp thanh niên tp TPHCM)

Trung tâm giới thiệu việc làm là đơn vị sự nghiệp

có thu thuộc lĩnh vực hoạt động xã hội, do cơ

quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc do các tổ chức đoàn thể, hội quần chúng thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu, được mở tài khoản

Bộ Lao động thương binh và xã hội thống nhất quản lý Nhà nước đối với các Trung tâm giới

thiệu việc làm trong cả nước Sở Lao động

thương binh và xã hội thống nhất quản lý Nhà nước đối với các Trung tâm giới thiệu việc làm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung

ương

Trung tâm giới thiệu việc làm có quyền :

- Tổ chức dạy nghề gắn với đào tạo việc làm

- Tổ chức sản xuất để tận dụng cơ sớ vật chất, kỹ thuật, kết hợp lý thuyết với thực hành, giải quyết công việc làm tại chỗ theo quy định của pháp

luật

- Thu học phí, lệ phí, phí theo quy định của Bộ Tài chính, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội và theo hướng dẫn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Nhiệm vụ của trung tâm giới thiệu việc làm

- Tư vấn cho người lao động và người sử dụng lao động về chính sách lao động và việc làm, hướng nghiệp và đào tạo nghề

- Giới thiệu việc làm và học nghề ở những nơi phù hợp

- Tổ chức tuyển chọn cung ứng lao động cho

người sử dụng lao động trong nước và đưa

người lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn

ở nước ngoài

- Cung cấp thông tin về thị trường lao động và

người sử dụng lao động đang hoạt động hợp

pháp tại Việt Nam và cung cấp thông tin cho các

cơ quan quản lý Nhà nước về lao động và việc làm

3. Tr  c p m t vi c làm ợ ấ ấ ệ

18

Trong trường hợp do thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ mà người lao động đã làm việc thường xuyên

trong doanh nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên bị mất

việc làm, thì người sử dụng lao động có trách nhiệm đào tạo lại họ để tiếp tục sử dụng vào những chỗ

làm việc mới; nếu không thể giải quyết được việc

làm mới, phải cho người lao động thôi việc thì người

sử dụng lao động phải trả trợ cấp mất việc làm

Những trường hợp sau đây được coi là thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ: (Nghị định 39/CP 2003)

- Thay đổi một phần hoặc toàn bộ máy móc, thiết bị, quy trình công nghệ tiên tiến có năng suất lao động cao hơn.

- Thay đổi sản phẩm hoặc cơ cấu sản phẩm dẫn đến sử dụng lao động ít hơn.

- Thay đổi cơ cấu tổ chức: sáp nhập, giải thể một số bộ

phận của đơn vị.

 Thay đổi cơ cấu, công nghệ quy định tại Nghị định 05/CP hướng dẫn Bộ luật Lao động 2012 gồm các trường hợp sau đây:

 a) Thay đổi cơ cấu tổ chức, tổ chức lại lao động;

 b) Thay đổi sản phẩm, cơ cấu sản phẩm;

 c) Thay đổi quy trình, công nghệ, máy móc, thiết bị sản xuất, kinh doanh gắn với ngành, nghề sản xuất, kinh

Tr ườ ng h p nào sau đây đ ợ ượ c xem là thay 

đ i c  c u ho c công ngh  d n đ n ng ổ ơ ấ ặ ệ ẫ ế ườ i  lao đ ng b  m t vi c? ộ ị ấ ệ

20

1 Doanh nghiệp chuyển từ họat động trong lĩnh vực sản xuất sang họat động trong lĩnh vực kinh doanh (ví dụ, doanh nghiệp may mặc chuyển sang kinh doanh bất động sản)

2 Doanh nghiệp giải thể tổ bảo vệ để thuê

bảo vệ chuyên nghiệp từ các công ty bảo vệ

3 Doanh nghiệp nhập hai phòng chức năng

 Dưới 1 tháng không được tính để hưởng trợ cấp mất

việc làm.

 Từ 1 đến dưới 6 tháng được tính bằng 6 tháng làm việc

để hưởng trợ cấp mất việc làm bằng 1/2 tháng lương.

 Từ đủ 6 tháng trở lên được tính bằng 1 năm làm việc để hưởng trợ cấp mất việc làm bằng 1 tháng lương.

Tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp mất việc làm là tiền

lương theo hợp đồng lao động, được tính bình quân của

6 tháng liền kề trước khi sự việc xảy ra, gồm tiền lương cấp bậc, chức vụ, phụ cấp khu vực, phụ cấp chức vụ

nhân sự và anh A nằm trong diện bị cắt giảm

nhân sự Doanh nghiệp X cho rằng A chưa đủ điều kiện nhận trợ cấp mất việc, còn anh A thì cho rằng mình phải nhận được khỏan trợ cấp tối thiểu bằng hai tháng tiền lương

Hỏi, trường hợp này A có được trả trợ cấp mất việc

làm hay không ? Tại sao ?

 Bài 2 Ông Bùi Văn An làm việc ở doanh nghiệp nhà nước A từ tháng 6 năm 1990 Đến tháng 6 năm 1998 doanh nghiệp này cổ phần hoá trở thành công ty cổ phần và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp Đến

tháng 6 năm 2003 ông An bị chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do thay đổi cơ cấu, công nghệ Ông An có tiền lương bình quân 6 tháng trước khi cổ phần hoá

là 300.000 đồng/tháng và 6 tháng trước khi chấm

dứt hợp đồng lao động là 800.000 đồng/tháng.

 Hãy tính trợ cấp mất việc làm của ông An (nếu có)

Hỏi theo quy định của pháp luật, anh A sẽ được trợ

cấp mất việc làm là bao nhiêu? (mức lương của anh

A từ 1/1/2005-30/7/2005 là 2.500.000/tháng, từ

1/8/05-31/12/05 là 3.000.000 đ/tháng)

4 Chị B làm việc cho doanh nghiệp M từ 1/1/2002 theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn Đến ngày 30/10/2009 do công ty sắp xếp lại

doanh nghiệp và bộ phận làm việc của chị bị giải tán Chị không thuộc diện được tái đào tạo để

tiếp tục làm việc mà phải chấm dứt hợp đồng lao động

Hãy tính mức trợ cấp mà chị được hưởng, biết

tiền lương trung bình theo hợp đồng của năm

2009 của chị là 3.000.000đ/tháng, tiền lương

trung bình của năm 2008 là 2.700.000đ/tháng

5 Anh M ký hợp đồng lao động ngày 1.6.2008 đến 31/12/2009 anh bị mất việc do thay đổi cơ cấu Tiền lương bình quân sáu tháng liền kề trước khi mất việc là 6 triệu/tháng Hỏi M có được trợ cấp mất việc làm hay không? Nếu có thì bằng bao nhiêu? Nếu không thì tại sao?

II. H C NGH Ọ Ề

1. Quyền học nghề:

Mọi người có quyền tự do lựa chọn nghề và nơi

học nghề phù hợp với nhu cầu việc làm của mình.

Người học nghề ở cơ sở dạy nghề ít nhất phải đủ

14 tuổi, trừ một số nghề do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định có thể thu nhận người học nghề có độ tuổi thấp hơn, và phải có đủ sức khỏe phù hợp với yêu cầu của nghề theo học

2. H p đ ng h c ngh : ợ ồ ọ ề

28

Hợp đồng học nghề phải được giao kết giữa

người học nghề với người dạy nghề hoặc cơ sở dạy nghề

Có 2 loại hợp đồng đào tạo nghề

Nội dung chủ yếu của hợp đồng học nghề bao gồm mục tiêu và nội dung đào tạo, địa điểm học, mức học phí, thời hạn học, mức bồi thường khi

vi phạm hợp đồng