Bài giảng Luật Ngân hàng: Chương 1 - Những vấn đề lý luận chung về ngân hàng và pháp luật ngân hàng

Bài giảng Luật Ngân hàng: Chương 1 - Những vấn đề lý luận chung về ngân hàng và pháp luật ngân hàng trình bày các nội dung sau: Khái quát về hoạt động ngân hàng và ngân hàng, khái quát về luật ngân hàng. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

CH H ƯƠ ƯƠ NG 1 NG 1

NH NG VÂ N ĐÊ LY Ư ̃ ́ ̀ ́

Trang 2

A KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣

Trang 3

B KHA I QUA T VÊ LUÂT NGÂN HA NG KHA I QUA T VÊ LUÂT NGÂN HA NG ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̀ ̀

1 Kha i niêm Luât Ngân ha ng ́ ̣ ̣ ̀

2 Đô i t ́ ượ ng điê u chinh cua Luât Ngân ha ng ̀ ̉ ̉ ̣ ̀

3 Ph ươ ng pha p điê u chinh cua Luât Ngân ́ ̀ ̉ ̉ ̣

ha ng ̀

4 Nguô n cua Luât Ngân ha ng ̀ ̉ ̣ ̀

Trang 4

C QUAN HÊ PHA P LUÂT NGÂN HA NG QUAN HÊ PHA P LUÂT NGÂN HA NG ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̀ ̀

1 Kha i niêm quan hê pha p luât ngân ha ng ́ ̣ ̣ ́ ̣ ̀

Trang 5

D NGUYÊN T C C A LUÂT NGÂN HA NG NGUYÊN T C C A LUÂT NGÂN HA NG Ắ Ắ Ủ Ủ ̣ ̣ ̀ ̀

1 Nhóm nguyên t c chung ắ

B t kh xâm ph m v v n, tài s n và các ấ ả ạ ề ố ả quy n, l i ích h p pháp ề ợ ợ

T ch kinh doanh trong lĩnh v c ti n t ự ủ ự ề ệ ngân hàng

C nh tranh bình đ ng ạ ẳ

Cân b ng (dung hòa) quy n l i c a các ch ằ ề ợ ủ ủ

th trong lu t ngân hàng ể ậ

Trang 6

D NGUYÊN T C C A LUÂT NGÂN HA NG NGUYÊN T C C A LUÂT NGÂN HA NG Ắ Ắ Ủ Ủ ̣ ̣ ̀ ̀

Trang 7

A KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN HA NG KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN HA NG ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ̀

Trang 8

VA NGÂN HA NG ̀ ̀

 Con ng ườ i b t đ u bi t tích lũy c a c i d th a d ắ ầ ế ủ ả ư ừ ướ i hình th c ti n t (thay cho hình th c hi n v t nh tr ứ ề ệ ứ ệ ậ ư ướ c)

 Xu t hi n nhóm ng ấ ệ ườ i chuyên nh n gi h ti n ậ ữ ộ ề

 Xu t hi n nhóm ng ấ ệ ườ i có nhu c u vay ti n đ đ u t /tiêu ầ ề ể ầ ư dùng

Trang 9

• Hình thái s khai c a ho t đ ng ngân hàng: ơ ủ ạ ộ

 Nh n gi ti n c a dân chúng và cho vay l i (hình thái s ậ ữ ề ủ ạ ơ khai c a ho t đ ng tín d ng) ủ ạ ộ ụ

Trang 10

 Mua bán, chuy n đ i các lo i ti n t (hình thái s khai ể ổ ạ ề ệ ơ

c a ho t đ ng kinh doanh ti n t ) ủ ạ ộ ề ệ

Trang 11

 Thanh toán không dùng ti n m t (hình thái s khai c a ề ặ ơ ủ

ho t đ ng cung ng d ch v thanh toán) ạ ộ ứ ị ụ

Trang 12

Ch ng th có giá c a m t ngân hàng t i Rome (Italia)ứ ư ủ ộ ạ

Trang 13

Trang 14

Video clip v s hình thành và phát tri n c a ngân hàng ề ự ể ủ

và ho t đ ng ngân hàng trên th gi iạ ộ ế ớ

Trang 15

Trang 16

• Đ c đi m c a ho t đ ng ngân hàng trong giai đo n ặ ể ủ ạ ộ ạnày:

Nhà nước b t đ u can thi p b ng công c pháp lu t ắ ầ ệ ằ ụ ậ

=> quy ho ch h th ng ngân hàng c a qu c gia.ạ ệ ố ủ ố

Phân đ nh ph m vi ho t đ ng gi a nhóm Ngân hàng ị ạ ạ ộ ữphát hành và Ngân hàng trung gian

Trang 17

Giai đo n h th ng ngân hàng hi n nay ạ ệ ố ệ

H th ng ngân hàng hi n nay t i các qu c gia là h ệ ố ệ ạ ố ệ

th ng ngân hàng hai c p. ố ấ

 NHTW: th c hi n các ch c năng nhi m v thu c t m ự ệ ứ ệ ụ ộ ầ

đi u ti t vĩ mô ề ế

 NHTM và các t ch c tín d ng khácổ ứ ụ : th c hi n ch c ự ệ ứ năng và nhi m v kinh doanh ti n t , ho t đ ng tín ệ ụ ề ệ ạ ộ

d ng và d ch v ngân hàng. ụ ị ụ

Trang 18

Video clip gi i thi u v C c d tr Liên bang Hoa K ớ ệ ề ụ ự ữ ỳ

FED

Trang 19

T i Vi t Namạ ệ

Giai đo n tr ạ ướ c 1945 1951

• Trong su t th i k phong ki n cho đ n n a đ u th ố ờ ỳ ế ế ử ầ ế

k 19: Vi t Nam h u nh không t n t i đ nh ch ngân ỷ ệ ầ ư ồ ạ ị ếhàng.

• Năm 1858: th c dân Pháp xâm lự ược. T ng th ng Pháp ổ ố

đã ban hành S c l nh ngày 15 tháng 01 năm 1875 thành ắ ệ

l p ngân hàng Đông D ậ ươ ng (Banque de L' Indochine).

• Sau khi CMT8 thành công, ngày 03/02/1947, Chính ph ủ

ban hành S c l nh s 14/SL v vi c thành l p Nha Tín ắ ệ ố ề ệ ậ

d ng tr c thu c B Tài chính, ụ ự ộ ộ là c quan phát hành và ơ

qu n lý ti n t ả ề ệ

Trang 20

Các chi nhánh Ngân hàng Đông Dương t i Vi t Namạ ệ

Trang 21

Đ ng Đông Dồ ương m nh giá 1 đ ng b c đệ ồ ạ ược người

Pháp phát hành và l u hành chung t i 03 nư ạ ước: Lào,

Campuchia và Vi t Nam.ệ

Trang 22

Giai đo n 1951 1987 ạ

• Ngày 06/05/1951: Ch t ch H Chí Minh ký ủ ị ồ S c l nh ắ ệ 15/SL/CT thành l p Ngân hàng Qu c gia Vi t Nam ậ ố ệ (NBV National Bank of Vietnam)

• Ngày 27/05/1951: Th tủ ướng Chính Ph ra ủ Ngh đ nh ị ị 94/Ttg quy đ nh v t ch c Ngân hàng qu c gia, ị ề ổ ứ ố bao

g m: trung ồ ở ương, chi nhánh liên khu, chi nhánh ở

t nh và chi nhánh nỉ ở ước ngoài.

Giai đo n này, Vi t Nam xây d ng NBV theo mô ạ ệ ựhình m t c p độ ấ ược thi t l p t trung ế ậ ừ ương đ n đ a ế ị

phương.

Trang 23

• Ngày 26/10/1961: H i đ ng Chính ph ban ộ ồ ủ

hành Ngh đ nh 171/CP quy đ nh nhi m v , ị ị ị ệ ụ quy n h n và t ch c c a Ngân hàng nhà ề ạ ổ ứ ủ

n ướ c Vi t Nam ệ (SBV State Bank of Vietnam)

• T năm 1981 1985, H i đ ng B tr ừ ộ ồ ộ ưở ng ra

Trang 24

Trang 25

d ng và công ty tài chính ụ (hi u l c t ngày ệ ự ừ 01/10/1990)

• Ngày 12/12/1997: Qu c h i ban hành ố ộ Lu t ậ Ngân hàng nhà n ướ c Vi t Nam ệ và Lu t Các ậ

T ch c tín d ng ổ ứ ụ

• Ngày 16/06/2010: Qu c h i thông qua ố ộ Lu t ậ Ngân hàng nhà n ướ c Vi t Nam ệ và Lu t Các ậ

T ch c tín d ng ổ ứ ụ

Trang 26

H th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nayệ ố ệ ệ

Trang 27

 Phương pháp li t kê: Pệ háp lu t không đ a ra đ nh nghĩa ậ ư ị

t ng quát v ho t đ ng ngân hàngổ ề ạ ộ , mà li t kê các ho t ệ ạ

đ ng độ ược pháp lu t th a nh n là ho t đ ng ngân hàngậ ừ ậ ạ ộ (nh : Đ c, Trung qu c, Ba Lan)ư ứ ố

 Phương pháp t ng quan: Pổ háp lu tậ đ a ra ư các d u hi u ấ ệ

đ c tr ng c a ho t đ ng ngân hàng (nh : Pháp)ặ ư ủ ạ ộ ư

Trang 28

“Ho t đ ng ngân hàng là vi c ạ ộ ệ kinh doanh, cung ng ứ

th ườ ng xuyên m t ho c m t s các nghi p v sau ộ ặ ộ ố ệ ụ đây:

a) Nh n ti n g i; ậ ề ử b) C p tín d ng; ấ ụ c) Cung ng d ch v thanh toán qua tài kho n.” ứ ị ụ ả

Trang 29

Phân bi t “ho t đ ng ngân hàng” và “ho t đ ng ệ ạ ộ ạ ộ

kinh doanh khác c a TCTD” ủ

•Đi u 90.1 Lu t Các T ch c tín d ng 2010 ề ậ ổ ứ ụ quy

đ nh v ph m vi ho t đ ng đ ị ề ạ ạ ộ ượ c phép c a t ch c ủ ổ ứ tín d ng: " ụ Ngân hàng Nhà n ướ c quy đ nh c th ị ụ ể

ph m vi, lo i hình, n i dung ạ ạ ộ ho t đ ng ngân hàng ạ ộ ,

ho t đ ng kinh doanh khác c a t ch c tín d ng ạ ộ ủ ổ ứ ụ trong Gi y phép c p cho t ng t ch c tín d ng ấ ấ ừ ổ ứ ụ "

•Ho t đ ng kinh doanh khác (nh : d ch v qu n lý ạ ộ ư ị ụ ả

ti n m t và tài s n, t v n ngân hàng tài chính, ề ặ ả ư ấ mua bán trái phi u Chính ph /doanh nghi p, d ch ế ủ ệ ị

v môi gi i ti n t , l u ký ch ng khoán, kinh doanh ụ ớ ề ệ ư ứ vàng )

Trang 30

c a Lu t Các TCTD 2010 và Lu t Các TCTD ủ ậ ậ 1997

Trang 31

So sánh ch th th c hi n ho t đ ng ngân hàng ủ ể ự ệ ạ ộ

c a Lu t Các TCTD 2010 và Lu t Các TCTD ủ ậ ậ

1997

•Đi u 1 ề Lu t Các t ch c tín d ng năm 1997 ậ ổ ứ ụ

"Lu t này quy đ nh t ch c, ho t đ ng c a ậ ị ổ ứ ạ ộ ủ các t ch c tín d ng ổ ứ ụ và ho t đ ng ngân hàng c a ạ ộ ủ các t ch c khác ổ ứ n ở ướ c C ng hoà xã h i ch ộ ộ ủ nghĩa Vi t Nam ệ “

•Đi u 1 ề Lu t Các t ch c tín d ng năm ậ ổ ứ ụ 2010

"Lu t này quy đ nh v vi c thành l p, t ậ ị ề ệ ậ ổ

ch c, ho t đ ng, ki m soát đ c bi t, t ch c l i, ứ ạ ộ ể ặ ệ ổ ứ ạ

gi i th ả ể t ch c tín d ng ổ ứ ụ ; vi c thành l p, t ch c, ệ ậ ổ ứ

ho t đ ng c a ạ ộ ủ chi nhánh ngân hàng n ướ c ngoài , văn phòng đ i di n c a t ch c tín d ng n ạ ệ ủ ổ ứ ụ ướ c ngoài, t ch c n ổ ứ ướ c ngoài khác có ho t đ ng ngân ạ ộ hàng."

Trang 32

T ình hu ng 1: ố

A (Đài Loan) mu n thành l p doanh nghi p t i VN ố ậ ệ ạ

v i ớ ho t đ ng kinh doanh chính là đ i lý ký g i ạ ộ ạ ở

hàng hóa, đ i lý bán vé máy bay, và kinh doanh l ạ ữ

hành n i đ a ộ ị Đ thu n ti n cho vi c c p ể ậ ệ ệ ấ

GCNĐKKD, A quy t đ nh cho anh B ế ị

(1.000.000.000 VND theo H p đ ng vay s 01 ơ ồ ố ) và

ch C ị (1.000.000.000 VND theo H p đ ng vay s ợ ồ ố

02) vay, thay m t mình qu n lý v n và đ ng tên ặ ả ố ứ

trên GCNĐKKD. Sau đó, anh B và ch C đã ti n ị ế

hành các th t c thành l p công ty TNHH D, g m 2 ủ ụ ậ ồ

thành viên là anh B và ch C, m i ng ị ỗ ườ ở ữ i s h u

50% v n đi u l (2.000.000.000 VNĐ) ố ề ệ

Trang 33

T ình hu ng 2: ố

Ô

ng A, bà B và cô C cùng nhau góp v n thành l p ố ậ

công ty TNHH D. Ngoài ho t đ ng chính trong lĩnh ạ ộ

v c xây d ng, Công ty TNHH D còn th ự ự ườ ng xuyên

nh n ti n g i t các thành viên (A, B, và C) và ậ ề ử ừ

ng ườ i thân trong gia đình c a các thành viên (A, B, ủ

và C) đ cho vay ki m l i ể ế ờ

Trang 34

T ình hu ng 3: ố

C ông ty TNHH D đ ượ c thành l p và ho t đ ng theo ậ ạ ộ

đúng pháp lu t và có nhu c u vay 1.000.000.000 ậ ầ

VND đ đ u t s n xu t. Sau khi xét h s đ ể ầ ư ả ấ ồ ơ ề

ngh vay, Ngân hàng TMCP A quy t đ nh c p tín ị ế ị ấ

d ng cho Công ty TNHH D theo H p đ ng tín ụ ợ ồ

d ng, có n i dung sau: kho n vay 1 t VND, v i ụ ộ ả ỷ ớ

th i h n vay 06 tháng, và lãi su t 1,5%/tháng ờ ạ ấ

Trang 35

Tình hu ng 4: ố

Công ty A (được thành l p theo pháp lu t Hàn Qu c) mu n ậ ậ ố ố

cung c p m t d ch v thanh toán tiêu dùng u vi t b ng ấ ộ ị ụ ư ệ ằ

cách m tài kho n cho toàn th nhân viên c a Công ty A, ở ả ể ủ

sau đó Công ty A s c p cho m i nhân viên 1 th thanh toán. ẽ ấ ỗ ẻ

V i th thanh toán này, ngớ ẻ ười lao đ ng độ ược quy n mua ề

hàng hóa, d ch v b t c n i đâu có liên k t v i Công ty ị ụ ở ấ ứ ơ ế ớ

A v i s ti n thanh toán vớ ố ề ượ ất g p 3 l n lầ ương c b n h ng ơ ả ằ

tháng c a ch tài kho n. Giá tr thanh toán vủ ủ ả ị ượt đó được

tính theo lãi su t c b n do NHNNVN công b ấ ơ ả ố

M

c đích c a Công ty A là không mong mu n thành l p ngân

hàng Vi t Nam vì nh ng đi u ki n pháp lý (nh : v n, ở ệ ữ ề ệ ư ố

người đi u hành…). H n n a, A không có ý đ nh tham gia ề ơ ữ ị

vào toàn b các ho t đ ng nh m t ngân hàng t i Vi t ộ ạ ộ ư ộ ạ ệ

Nam

Hi:

Trang 36

Đ i tố ượng kinh doanh: ti n t + d ch v ngân hàngề ệ ị ụ

Ho t đ ng ngân hàng là ho t đ ng quan tr ng c a ạ ộ ạ ộ ọ ủ

Trang 37

Video clip gi i thi u v r i ro c a ho t đ ng ngân hàng ớ ệ ề ủ ủ ạ ộ

(v vi c Công ty TNHH ụ ệ Trường Ngân)

Trang 38

M c v n pháp đ nh c a các TCTD t i Vi t Namứ ố ị ủ ạ ệ

Trang 39

tượng “domino” => h n ch và phân tán r i ro n u ạ ế ủ ế

có + cùng nhau ch ng đ v i nh ng bi n đ ng c a ố ỡ ớ ữ ế ộ ủ

n n kinh t ề ế

Trang 40

B KHA I QUA T VÊ LUÂT NGÂN HA NG KHA I QUA T VÊ LUÂT NGÂN HA NG ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̀ ̀

1 Kha i niêm Luât Ngân ha ng ́ ̣ ̣ ̀

Trên th gi i: ế ớ t n t i nhi u ý ki n khác nhau xung quanh ồ ạ ề ế

v n đ khái ni m lu t ngân hàng ấ ề ệ ậ

• Sau này, các tác gi cho r ng Lu t ngân hàng là m t lĩnh ả ằ ậ ộ

v c pháp lu t h n h p, có s đan xen gi a lu t kinh doanh ự ậ ỗ ợ ự ữ ậ – th ươ ng m i, lu t hành chính và lu t tài chính ạ ậ ậ

Trang 41

B KHA I QUA T VÊ PHA P LUÂT NGÂN KHA I QUA T VÊ PHA P LUÂT NGÂN ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̣

HA NG ̀

T i Vi t Namạ ệ

V n đ t n t i hay không m t ngành lu t đ c l p có ấ ề ồ ạ ộ ậ ộ ậtên “lu t ngân hàng” trong h th ng pháp lu t Vi t ậ ệ ố ậ ệNam v n ch a đẫ ư ược gi i quy t.ả ế

• Quan đi m 1: pháp lu t ngân hàng để ậ ược xem nh là ư

m t n i dung c u thành c a lu t thộ ộ ấ ủ ậ ương m iạ

• Quan đi m 2: lu t ngân hàng m t b ph n c a lu t tài ể ậ ộ ộ ậ ủ ậchính

• Quan đi m 3: tách lu t ngân hàng ra kh i lu t tài ể ậ ỏ ậchính

Lu t ngân hàng là m t ngành lu t, nh ng không là m t ậ ộ ậ ư ộ

“ngành lu t đ c l p” trong h th ng pháp lu t qu c ậ ộ ậ ệ ố ậ ốgia

Trang 42

H p đ ng tín d ngợ ồ ụ H p đ ng vayợ ồ

thể

Bên cho vay: TCTD/Chi nhánh ngân

V n ti n t ố ề ệ (có th là ti n đ ng Vi t ể ề ồ ệ

Trang 43

u t Ngân hàng ậ là m t lĩnh v c pháp lu t chuyên ngành h p có s đan là m t lĩnh v c pháp lu t chuyên ngành h p có s đan ộ ộ ự ự ậ ậ ẹ ẹ ự ự

xen, giao thoa v i các lĩnh v c pháp lu t khác ớ ự ậ

Lu t hành chínhậ : vi c x lý vi ph m hành chính ệ ử ạtrong lĩnh v c ti n t ự ề ệ và ho t đ ngạ ộ ngân hàng (Ngh ị

đ nh 96/2014/NĐCP có hi u l c t 12/12/2014)ị ệ ự ừ

Lu t hình sậ ự: vi c x lý vi ph m pháp lu t hình s ệ ử ạ ậ ựtrong lĩnh v c ti n t và ho t đ ng ngân hàngự ề ệ ạ ộ

C ý làm trái quy đ nh c a Nhà n ố ị ủ ướ ề c v qu n lý kinh ả

t gây h u qu nghiêm tr ng (Đi u 165 BLHS) ế ậ ả ọ ề

T i s d ng trái phép qu d tr b sung v n đi u ộ ử ụ ỹ ự ữ ổ ố ề

l c a t ch c tín d ng (Đi u 178 ệ ủ ổ ứ ụ ề BLHS)

T i vi ph m quy đ nh v cho vay trong ho t đ ng ộ ạ ị ề ạ ộ

c a các t ch c tín d ng (Đi u 179 ủ ổ ứ ụ ề BLHS)

Trang 44

u t Ngân hàng ậ là m t lĩnh v c pháp lu t chuyên ngành h p có s đan là m t lĩnh v c pháp lu t chuyên ngành h p có s đan ộ ộ ự ự ậ ậ ẹ ẹ ự ự

xen, giao thoa v i các lĩnh v c pháp lu t khác ớ ự ậ

 Lu t dân s ậ ự: các quy đ nh v h p đ ng và ị ề ợ ồ giao d ch b o đ m ị ả ả

 Lu t doanh nghi p ậ ệ : các quy đ nh liên quan ị

đ n vi c thành l p doanh nghi p, c c u t ế ệ ậ ệ ơ ấ ổ

ch c c a các lo i hình doanh nghi p (nh ứ ủ ạ ệ ư công ty c ph n, công ty TNHH) ổ ầ

Trang 45

B KHA I QUA T VÊ PHA P LUÂT NGÂN KHA I QUA T VÊ PHA P LUÂT NGÂN ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̣

th a nh n, đi u ch nh các QHXH phát sinh ừ ậ ề ỉ trong quá trình (i) qu n lý nhà n ả ướ c v ti n ề ề

t , ngân hàng và (ii) ho t đ ng ngân hàng ệ ạ ộ

c a các TCTD ủ

Định dạng
Số trang	65
Dung lượng	3,27 MB