Bài giảng Luât lao động: Bài 9 - TS. Đoàn Thị Phương Diệp

Bài giảng Luât lao động: Bài 9 Kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất do TS. Đoàn Thị Phương Diệp biên soạn trình bày các nội dung sau: Khái niệm và ý nghĩa của kỷ luật lao động, trách nhiệm kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất trong quan hệ lao động,...

BÀI 9

I. KHÁI NI M VÀ Ý NGHĨA C A  Ệ Ủ

K  LU T LAO Đ NG Ỷ Ậ Ộ

1 Khái niệm kỷ luật lao động

Điều 118 Bộ luật lao động định nghĩa: Kỷ luật lao động là

những quy định về việc tuân theo thời gian, công nghệ và điều hành sản xuất, kinh doanh thể hiện trong nội quy lao động.

Chế độ kỷ luật lao động là tổng hợp các quy phạm pháp

luật quy định nghĩa vụ, trách nhiệm của người lao động

và người sử dụng lao động đối với doanh nghiệp, cơ

quan, tổ chức; quy định những biện pháp khuyến khích người lao động gương mẫu chấp hành cũng như những hình thức xử lý đối với người không chấp hành hoặc

chấp hành không đầy đủ những nghĩa vụ, trách nhiệm

đó.

Bản nội quy lao động trong doanh nghiệp xây dựng phải tuân thủ các nguyên tắc như:

không trái pháp luật lao động và pháp luật khác, trước khi ban hành phải tham khảo ý kiến của

Ban chấp hành Công đoàn cơ sở, phải được

đăng ký tại cơ quan lao động cấp tỉnh

Chậm nhất là 10 ngày, kể từ ngày nhận được

bản nội quy lao động, cơ quan quản lý nhà nước

về lao động cấp tỉnh phải thông báo việc đăng

ký Nếu hết thời hạn trên mà không có thông

báo, thì bản nội quy lao động đương nhiên có

2 Ý nghĩa của kỷ luật lao động

- Thông qua việc duy trì kỷ luật lao động, người sử dụng lao động có thể bố trí sắp xếp lao động một cách hợp lý để ổn định sản xuất

- Nếu xác định được nội dung hợp lý, kỷ luật lao

động còn là một nhân tố quan trọng để tăng

năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản

phẩm, tiết kiệm nguyên vật liệu

- Tuân thủ kỷ luật lao động, người lao động có thể

tự rèn luyện để trở thành người công nhân của

xã hội hiện đại, có tác phong công nghiệp,

- Trật tự, nề nếp của một doanh nghiệp và ý thức tuân thủ kỷ luật của người lao động là những yếu

tố cơ bản để duy trì quan hệ lao động ổn định,

hài hòa

II. TRÁCH NHI M K  LU T LAO  Ệ Ỷ Ậ

Đ NG Ộ

1 Khái niệm chung về trách nhiệm kỷ luật lao

động

a) Khái niệm trách nhiệm kỷ luật lao động

Trách nhiệm kỷ luật lao động là một loại trách nhiệm pháp lý do người sử dụng lao động áp dụng đối với những người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật lao động bằng cách bắt họ chịu một trong các hình thức

kỷ luật

b) Nguyên t c x  lý vi ph m k  lu t lao  ắ ử ạ ỷ ậ

đ ng ộ

Mỗi hành vi vi phạm kỷ luật lao động chỉ bị xử lý một hình thức kỷ luật

 Không xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động vi phạm nội quy lao động trong khi mắc

bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hay khả năng điều khiển hành vi.

Cấm xâm phạm thân thể, nhân phẩm người lao động khi xử lý vi phạm kỷ luật lao động.

Cấm dùng hình thức phạt tiền, cúp lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.

Cấm xử lý kỷ luật lao động vì lý do tham gia đình công theo quy định của pháp luật

c) Căn c  áp d ng trách nhi m k  lu t lao  ứ ụ ệ ỷ ậ

đ ng ộ

Đi U Ki N ÁP D NG TRÁCH  Ề Ệ Ụ NHI M K  Lu T LAO Đ NG Ệ Ỷ Ậ Ộ

CÓ HÀNH VI VI PH M  Ạ

K  LU T LAO Đ NG Ỷ Ậ Ộ

CÓ L I C A NG Ỗ Ủ ƯỜ I VI 

PH M Ạ

- Hành vi vi phạm kỷ luật lao động là sự vi phạm

các nghĩa vụ lao động trong một quan hệ lao động nhất định Hành vi đó thể hiện ở việc không thực

hiện, thực hiện không đầy đủ, thực hiện sai nghĩa vụ lao động.

- Lỗi: người lao động chỉ bị chịu trách nhiệm kỷ luật khi họ có hành vi vi phạm kỷ luật và có lỗi Người lao động sẽ bị coi là có lỗi, nếu họ vi phạm kỷ luật lao

động trong khi họ có đầy đủ điều kiện và khả năng thực tế để thực hiện các nghĩa vụ lao động của

mình

2. Các hình th c x  lý k  lu t lao đ ng: ứ ử ỷ ậ ộ

(1) Khiển trách :

Áp dụng đối với những người phạm lỗi lần đầu nhưng ở

mức độ nhẹ (đây là biện pháp nhằm tác động về mặt tinh thần đến người vi phạm) Việc khiển trách người lao

động có thể thực hiện bằng miệng hoặc bằng văn bản

(2) Kéo dài thời hạn nâng lương không quá sáu tháng hoặc cách chức:

Hình thức xử lý này áp dụng đối với người lao động đã bị khiển trách bằng văn bản mà tái phạm trong thời hạn ba tháng kể từ ngày bị khiển trách hoặc có những hành vi vi phạm đã được quy định trong nội quy lao động

(3) Sa thải:

Hình thức xử lý kỷ luật sa thải chỉ được áp dụng trong những trường hợp sau:

1 Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh

bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma tuý trong phạm vi nơi làm việc, tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe doạ gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động;

2 Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương mà tái phạm trong thời gian chưa xoá kỷ luật hoặc

bị xử lý kỷ luật cách chức mà tái phạm

3) Người lao động tự ý bỏ việc năm ngày cộng dồn trong

1 tháng hoặc 20 ngày cộng dồn trong 1 năm mà không

có lý do chính đáng

3. Th  t c x  lý k  lu t lao đ ng ủ ụ ử ỷ ậ ộ

a) Thời hiệu để xử lý vi phạm kỷ luật

Thời hiệu để xử lý vi phạm kỷ luật lao động tối đa là 6

tháng, kể từ ngày xảy ra vi phạm, trường hợp có hành vi

vi phạm liên quan đến tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật

công nghệ, kinh doanh của doanh nghiệp thì thời hiệu xử

lý kỷ luật lao đông tối đa là 12 tháng

b) Thủ tục xử lý vi phạm kỷ luật lao động

Khi tiến hành việc xử lý vi phạm kỷ luật lao động, người

sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động

Khi xem xét xử lý kỷ luật lao động phải có mặt đương sự

c)  Xóa k  lu t lao đ ng ỷ ậ ộ

Theo quy định của pháp luật lao động nước ta thì:

- Người bị khiển trách sau ba tháng và người bị xử lý

kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc chuyển

làm công việc khác sau sáu tháng, kể từ ngày bị xử

lý, nếu không tái phạm thì đương nhiên được xoá kỷ luật.

III. TRÁCH NHI M V T CH T TRONG  Ệ Ậ Ấ

QUAN H  LAO Đ NG Ệ Ộ

1 Khái niệm trách nhiệm vật chất

Trách nhiệm vật chất của người lao động là trách nhiệm phải bồi thường những thiệt hại về tài sản

do hành vi vi phạm kỷ luật lao động hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm trong khi thực hiện nghĩa

vụ lao động đã gây ra

 Trách nhiệm vật chất trong quan hệ lao động

chủ yếu có hai trường hợp :

Làm mất dụng cụ, thiết bị, làm mất các tài sản

2. Căn c  áp d ng trách nhi m v t ch t ứ ụ ệ ậ ấ

- Có hành vi vi phạm kỷ luật lao động

Hành vi vi phạm kỷ luật lao động là hành vi

không hoàn thành nghĩa vụ được giao hoặc thực hiện sai các nghĩa vụ đó hoặc người lao động

không có trách nhiệm đầy đủ trong việc thực

hiện quyền và nghĩa vụ lao động của mình dẫn đến thiệt hại về tài sản của người sử dụng lao

động.

- Có thiệt hại về tài sản cho người sử dụng lao động

- Có quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại tài sản

- Có lỗi, trách nhiệm vật chất chỉ áp dụng với lỗi vô ý, không áp dụng với lỗi cố ý

3. M c b i th ứ ồ ườ ng, cách th c th c hi n  ứ ự ệ

b i th ồ ườ ng và th  t c x  lý ủ ụ ử

 Mức bồi thường trong trách nhiệm vật chất của người lao động không vượt quá mức thiệt hại trực tiếp mà họ

đã gây ra

Đối với tài sản mà người sử dụng lao động khi giao quản

lý có hợp đồng trách nhiệm với người lao động thì căn

cứ vào hợp đồng trách nhiệm để bồi thường

Đối với trường hợp làm mất tài sản thì tùy từng trường hợp cụ thể mà họ phải bồi thường toàn bộ hay một phần thiệt hại theo giá trị thị trường

Thời hiệu xử lý việc bồi thường thiệt hại là 6 tháng,

trường hợp đặc biệt cũng không quá 12 tháng kể từ khi

Thiệt hại xảy ra do bất khả kháng thì không phải bồi thường.

Về xử lý việc bồi thường thiệt hại cũng tương tự như quy định về xử lý kỷ luật: Khi xem xét, xử lý việc bồi thường thiệt hại, phải có sự tham gia của đại diện

ban chấp hành công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp

và có mặt đương sự để họ có thể trình bày hay tiếp thu ý kiến