Bài giảng Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý

Bài giảng Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý cung cấp cho người học các kiến thức: Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT,

VI PHẠM PHÁP LUẬT

VÀ TRÁCH NHIỆM

PHÁP LÝ

NỘI DUNG BÀI HOC

1- Khái niệm, các hình thức thực hiện pháp luật

Tình huống 1

- Trên đường phố , mọi người đi xe đạp,

xe máy , ô tô tự giác dừng lại đúng nơi qui định, không vượt qua ngã ba, ngã tư khi

có tín hiệu đèn đỏ Đó là việc các công dân thực hiện pháp luật giao thông đường bộ

Tình huống 2

- Ba thanh niên đèo ( chở) nhau trên một xe máy bị cảnh sát giao

thông yêu cầu dừng xe, lập biên bản phạt tiền

Đó là cảnh sát giao

thông áp dụng pháp

luật để xử lý hành vi vi phạm pháp luật giao

thông của các công dân.

Hỏi

Câu 1: Chi tiết nào trong tình huống thể hiện hành động thực hiện luật giao thông đường bộ một cách có ý thức

Câu 2: Việc thực hiện đúng pháp luật có mục đích , tác dụng gì ?

Câu 3: Cảnh sát làm gì để xử lý vi phạm ? Câu 4: Mục đích của việc xử phạt đó là gì ?

Thực hiện pháp

luật là quá trình hoạt

động có mục đích, làm cho

những quy định của pháp

luật đi vào cuộc sống trở

thành những hành vi hợp

pháp của cá nhân, tổ

chức.

a- Khái niệm thực hiện pháp luật

Kinh doanh phải nộp thuế

Sử dụng pháp luật : Các cá nhân, tổ chức sử

dụng đúng đắn các quyền của mình , làm những

gì mà pháp luật cho phép làm

Ví dụ : Công dân A gửi đơn khiếu nại Giám đốc Công ty khi bị kỷ luật cảnh cáo nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm

Trong trường hợp này, công dân A đã sử dụng quyền khiếu nại của mình theo quy định của pháp luật, tức là công dân

A sử dụng pháp luật

Tự do kinh doanh

-Thi hành pháp luật : Các cá nhân , tổ chức

thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ, chủ động làm

những gì mà pháp luật quy định phải làm.

Ví dụ : Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng thu gom và xử lý chất thải theo tiêu chuẩn môi trường Đây là việc làm của cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ động thực hiện công việc mà mình phải làm theo quy

định tại khoản 1 Điều 37 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 Thông qua việc làm này, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đã thi hành pháp luật về bảo vệ môi trường

Thực hiện nghĩa

vụ nộp thuế

Đi nghĩa vụ quân sự

Tuân thủ pháp luật : Các cá nhân , tổ chức kiềm chế để không làm những điều mà pháp luật cấm.

Ví dụ : Không tự tiện chặt cây phá rừng ; không săn bắt động vật quý hiếm ; không khai thác,

đánh bắt cá ở sông, ở biển bằng phương tiện, công cụ có tính huỷ diệt (ví dụ : mìn, chất nổ, ).

Chặt phá rừng Đánh bắt cá ở dưới sông

Áp dụng pháp luật : Các cơ quan, công chức, viên

chức nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh, chấm dứt hoặc thay đổi việc thực hiện các quyền , nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, tổ chức.

Ví dụ : Chủ tịch UBND tỉnh ra quyết định về điều

chuyển cán bộ từ SGD và Đào tạo sang Sở VH

-Thông tin Trong trường hợp này, Chủ tịch UBND tỉnh đã áp dụng PL về cán bộ, công chức.

Thứ nhất , cơ quan, công chức nhà nước có thẩm

quyền ban hành các quyết định cụ thể.

Thứ hai , cơ quan nhà nước ra quyết định xử lý người vi phạm pháp luật hoặc giải quyết tranh chấp giữa các cá nhân, tổ chức.

Ví dụ : Toà án ra quyết định tuyên phạt cải tạo không giam giữ và yêu cầu bồi thường thiệt hại người đốt rừng, phá rừng trái phép ; Cảnh sát giao thông xử phạt người không đội mũ bảo

hiểm là 100.000 đồng

CSGT xử lý vi phạm những trường hợp không đội mũ BH

đoạn đầu tiên Giai

đoạn 1 của thực hiện

pháp luật Hợp đồng lao động

2 Vi phạm Pháp luật và Trách

nhiệm pháp lý

2.1 Vi Phạm pháp luật

a Khái niệm Vi phạm pháp luật : Là hành vi

trái pháp luật, có lỗi do chủ thể có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

4 dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật :

+ Vi phạm pháp luật phải là hành vi xác định của con

người : gây nguy hiểm hoặc có khả năng gây nguy hiểm cho xã hội

+ Hành vi trái pháp luật xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ những quy định vượt quá giới hạn cho phép hoặc những điều cấm nhưng thực hiện, xâm hại đến những quan hệ xã hội

 Hành vi làm mọi việc mà pháp luật cấm làm

 Hành vi không làm mọi việc mà pháp luật bắt

phải làm

 Thực hiện không đúng việc mà pháp luật cho

phép làm

+ Có lỗi của chủ thể hành vi trái pháp luật : Lỗi là trạng thái tâm lý của chủ thể thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Lỗi được xem là thước đo của

trách nhiệm pháp lý vì nó thể hiện quan hệ, thái độ tâm lý tiêu cực của chủ thể đối với hành vi trái

pháp luật của mình và đối với hậu quả của hành vi đó.

Lỗi chia làm hai loại : Cố ý (trực tiếp, gián tiếp); Vô ý (tự tin, cẩu thả).

Lỗi là dấu hiệu bắt buộc đối với mọi vi phạm, một người thực hiện hành vi trái pháp luật nhưng

không có lỗi thì không vi phạm pháp luật

+ Chủ thể thực hiện phải có năng lực pháp luật : cá nhân, tổ chức có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý

• Tổ chức : bất kỳ tổ chức nào đều có năng lực

+ Cá nhân phải đến độ tuổi nhất định màpháp luật quy định

Người không phải chịu trách nhiệp pháp lý là người đang mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi

Hành vi trái pháp luật là dấu hiệu bắt buộc đối với mọi vi phạm pháp luật không có

hành vi trái pháp luật thì không vi phạm pháp luật

b Phân lọai vi phạm pháp luật

• Vi phạm hình sự (tội phạm) : là hành vi nguyhiểm cho xã hội, do người có năng lực tráchnhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô

ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất,tòan vẹn lãnh thổ tồ quốc, xâm phạm chế độchính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốcphòng, an ninh, trật tự an tòan xã hội, quyền,lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tínhmạng sức mạng, sức khỏe, danh dự, nhânphẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợppháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnhvực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa

Chủ thể phạm tội chỉ là những cá nhân cónăng lực trách nhiệm hình sự

- Vi phạm hành chính : là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm

phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải

là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

Chủ thể vi phạm hành chính có thể là cá nhân và cũng có thể là tổ chức

- Vi phạm dân sự là những hành vi trái pháp luật,

có lỗi xâm hại tới những quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân có liên quan tới tài sản, quan hệ phi tài sản…

Chủ thể vi phạm dân sự có thể là cá nhân hoặc tổ chức

- Vi phạm kỷ luật nhà nước là những hành vi có lỗi trái với những quy chế, quy tắc xác lập trật tự trong nội bộ một cơ quan, xí nghiệp, không thực hiện đúng kỷ luật lao động, học tập, phục vụ được

đề ra trong cơ quan,…

Chủ thể vi phạm : cá nhân , tập thể, họ bị ràng buộc với cơ quan, xí nghiệp

2.2 Trách nhiệm Pháp lý

a Khái niệm trách nhiệm pháp lý: là trách

nhiệm của các chủ thể vi phạm pháp luậttrước nhà nước, thể hiện ở mối quan hệ đặcbiệt giữa nhà nước (thông qua các cơ quanhoặc nhà chức trách có thẩm quyền) vớichủ thể vi phạm pháp luật, được các quyphạm pháp luật xác lập và điều chỉnh

Cơ sở pháp lý của việc truy cứu trách nhiệmpháp lý là quyết định có hiệu lực của cơ quannhà nước có thẩm quyền ban hành

b Các loại trách nhiệm pháp lý

• Trách nhiệm hành chính : là lọai trách

nhiệm pháp lý do các cơ quan nhà nước hay nhà chức trách có thẩm quyền áp dụng đối với các chủ thể vi phạm hành chính

• Trách nhiệm hình sự: là lọai trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất do tòa án áp dụng đối với những người có hành vi phạm tội Trách nhiệm pháp lý hình sự chỉ áp dụng

đối với chủ thể là cá nhân khi họ phạm tội.

• Trách nhiệm kỷ luật : là lọai trách nhiệm

pháp lý do các cơ quan, xí nghiệp, trường

học… áp dụng đối với cán bộ công chức vi phạm kỷ luật : nội quy cơ quan và phải chịu

6 hình thức kỷ luật : khiển trách, cảnh cáo,

hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc

thôi việc.

• Trách nhiệm dân sự : là lọai trách nhiệm pháp lý do tòa án áp dụng đối với các chủ thể vi phạm dân sự.

Hình ảnh về việc thực hiện pháp luật

Nghĩa vụ quân sự Nộp thuế

Hình ảnh

Hình ảnh

Sa thải lao động Hợp đồng lao động

kết luận

Quá trình thực hiện pháp luật chỉ đạt được hiệu quả khi mỗi cá nhân, tổ chức, đặc biệt là cơ quan, công chức nhà nước, tham gia vào các quan hệ pháp luật đều chủ động, tự giác thực hiện đúng đắn quyền và nghĩa vụ của mình theo

hiến pháp và pháp luật