Để thực hiện tốt mục tiêu thiết kế môi trường đảm bảo lấy trẻ làm trung tâm ngay từ đầu năm học giáo viên cần cố gắng, học tập những sáng kiến hay từ đồng nghiệp, internet…từ đó đưa ra những biện pháp thiết kế môi trường phù hợp với lớp mình để trẻ hoạt động tích cực, có thêm sự tự tin, hứng thú khi tham gia chơi các góc nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học như sau:
Trang 1Thông tin chung về sáng kiến
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học theo
quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
2 Lĩnh vực áp dụng: Giải pháp dành cho giáo viên
3 Tên tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Huyền Trang Nữ
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Sư phạm Mầm non
Năm sinh: 1989
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Minh Đức
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường Mầm non Minh Đức
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường Mầm non Minh Đức
6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Cơ sở vật chất như: Lớp, đồ dùng đồ chơi trong lớp, các nguyên vật liệu
7 Thời gian sáng kiến được áp dụng: Từ tháng 9/2018
Tóm tắt sáng kiến
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Các góc chơi ở trong lớp còn sơ sài cách bố trí các góc còn chưa hợp lý chưa làm nổi bật lên góc chơi, góc tĩnh lẫn góc động Trẻ không hứng thú khi tham gia góc chơi, các góc thực hiện còn đơn sơ, hình thức tổ chức chưa thực sự sáng tạo cho nên trẻ chưa thực sự hào hứng trong khi tham gia các góc chơi, chưa phát triển tối đa về các lĩnh vực phát triển của trẻ: Tư duy, ngôn ngữ, tình cảm và quan hệ xã hội Chính vì vậy tôi nghiên cứu, đưa ra biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
- Điều kiện: Về cơ sở vật chất như: đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu…
- Thời gian: Sáng kiến áp dụng từ tháng 9/2018
- Đối tượng áp dụng: Căn cứ vào yêu cầu của sáng kiến, tôi chọn đối tượng áp dụng là môi trường lớp 5 tuổi trường Mầm non Minh Đức- Đồ Sơn- Hải Phòng
3 Nội dung sáng kiến
Để thực hiện tốt mục tiêu thiết kế môi trường đảm bảo lấy trẻ làm trung tâm ngay từ đầu năm học giáo viên cần cố gắng, học tập những sáng kiến hay từ đồng nghiệp, internet…từ đó đưa ra những biện pháp thiết kế môi trường phù hợp với lớp mình để trẻ hoạt động tích cực, có thêm sự tự tin, hứng thú khi tham gia chơi các góc nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học như sau:
Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ trong trường mầm non
Trang 2Phân bố góc chơi hợp lý, bổ sung và làm góc chơi sáng tạo, phong phú, hấp dẫn
Môi trường do cô và trẻ tạo dựng, sắp xếp và được hoàn thiện dần trong quá trình chơi
Thay đổi môi trường góc chơi, trò chơi theo từng chủ đề
Hướng dẫn trẻ chơi cụ thể trong từng góc chơi
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến
Sau khi áp dụng các biện pháp nêu trên, tôi thấy chất lượng môi trường góc chơi của trẻ 5 tuổi được nâng lên rõ rệt
- Trẻ hứng thú, say sưa với các hoạt động khi tham gia góc chơi, có kỹ năng chơi
- Trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi bày tỏ nhận xét và trình bày ý kiến của mình
- Tư duy của trẻ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là tư duy lô dích
- Ngôn ngữ phát triển mạch lạc, rõ ràng
5 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến
Sáng kiến áp dụng cho tất cả các lớp mẫu giáo trong trường mầm non
Trang 3MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Bản thân tôi nhận thấy các góc chơi ở trong lớp còn sơ sài cách bố trí các góc còn chưa hợp lý chưa làm nổi bật lên góc chơi, góc tĩnh lẫn góc động Trẻ không hứng thú khi tham gia góc chơi, các góc thực hiện còn đơn sơ, hình thức tổ chức chưa thực sự sáng tạo cho nên trẻ chưa thực sự hào hứng trong khi tham gia các góc chơi, chưa phát triển tối đa về các lĩnh vực phát triển của trẻ: Tư duy, ngôn ngữ, tình cảm và quan hệ xã hội
Xác định rõ được nhiệm vụ của một người giáo viên, bản thân tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm cách nào để trẻ tích cực hoạt động trong môi trường đã tạo trong lớp,
để trẻ phát triển toàn diện Chính vì vậy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học theo quan điểm láy trẻ làm trung tâm” làm đề tài
nghiên cứu của mình
2 Cơ sở lý luận:
Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môi trường tạo
cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ
và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ
Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ, … trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ Môi trường giáo dục phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và cả giáo viên, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ và giữa trẻ với nhau
Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Trang 43.Thực trạng của vấn đề
3.1 Thuận lợi:
Ban giám hiệu nhà trường có trình độ chuyên môn cao và có nhiều kinh nghiệm quản lý, làm việc có khoa học, thường xuyên tư vấn, góp ý giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn
Đội ngũ giáo viên trong trường 100% đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình, tâm huyết với nghề
Lớp được BGH nhà trường đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, đồ chơi Các giáo viên trong lớp đều có kinh nghiệm chăm sóc, giáo dục trẻ Các cô đều nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có khả năng sáng tạo, tổ chức nhiều hình thức trò chơi phong phú, tổ chức cho trẻ chơi hàng ngày
Trẻ trong lớp có sự phát triển ngôn ngữ khá tốt và thích hoạt động, có kỹ năng thành thạo chủ động, thể hiện nhiều sáng tạo trong mọi hoạt động
3.2 Khó khăn:
* Về phía giáo viên:
Việc chuẩn bị môi trường góc chơi không rõ ràng hoặc hình ảnh cho góc chơi chưa tạo ra sự cuốn hút, các góc chơi sơ sài, đơn giản, ít đồ dùng
Chưa có mảng mở hoạt động cho trẻ trực tiếp chơi hoặc mảng mở khó hoạt động
Sự sắp xếp đồ dùng nhiều hơn đồ chơi: các đồ dùng đồ chơi thường được xếp theo sự thuận tiện của cô để dảm bảo cô dễ lấy dễ cất Có quá nhiều đồ dùng đồ chơi trong góc hoạt động của trẻ, sắp xếp lộn xộn hoặc quá sơ sài, góc hoạt động giống nơi cất giữ đồ dùng của cô Các hộp đồ dùng được bày hết trong góc nhưng trẻ không được mang ra chơi
Đồ dùng đồ chơi trong góc đa số là do nhà trường cung cấp, thiếu sự sáng tạo
và đa dạng
* Về phía trẻ:
Trẻ còn hiếu động chưa tập trung chú ý
Nhiều trẻ nhút nhát chưa tích cực tham gia vào hoạt động góc
Trẻ còn chưa tự tin nói lên hiểu biết, nhận xét của mình
Để khắc phục, giải quyết những khó khăn trên, đã áp dụng “Một số biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm” như sau:
3.3 Điều tra thực trạng
Trước khi thực hiện đề tài, khi trẻ tham gia hoạt động góc, tôi thấy trẻ còn lúng túng, chưa biết cách chơi hay còn thiếu kỹ năng trên trẻ, trẻ hiếu động không tập trung chú ý, đặc biệt trẻ rất dễ nhanh chán không muốn chơi, số liệu cụ thể qua giờ hoạt động góc được tổng hợp trong bảng sau:
Trang 5STT TIÊU CHÍ CHƯA
CÓ
THỈNH THOẢNG
THƯỜNG XUYÊN GHI CHÚ
1
- Trẻ hoạt động tích cực vào
môi trường đã tạo trong lớp
(kiến thức được bổ sung và
củng cố phong phú)
2 trường trong lớp- Kỹ năng sử dụng môi 10/41 15/41 16/41
3 -Trẻ hứng thú tham gia hoạt
Từ kết quả như trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ làm thế nào để trẻ hoạt động tích cực, có thêm sự tự tin, hứng thú khi tham gia chơi các góc nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học như sau:
4 Một số biện pháp thiết kế môi trường trong lớp học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
4.1 Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, đảm bảo
an toàn tuyệt đối cho trẻ trong trường mầm non
Muốn trẻ tích cực hoạt động, sáng tạo theo cách riêng của trẻ thì không phải cô giáo cứ bày nhiều đồ dùng, đồ chơi ra để trẻ tự do hoạt động mà điều quan trọng hàng đầu là trẻ phải được ở trong một môi trường tuyệt đối an toàn
để trẻ cảm thấy yên tâm, tích cự khám phá và cô giáo phải là người gần gũi, hướng dẫn trẻ
Giáo viên là người trực tiếp kiểm tra trang thiết bị, đồ dùng,
đồ chơi, kịp thời phát hiện, khắc phục những yếu tố gây nguy cơ mất an toàn cho trẻ khi tham gia hoạt động trong góc chơi
Vào tháng 8 đầu năm học tôi tiến hành sắp xếp bố trí đồ dùng, đồ chơi, giá kệ
đã đảm bảo độ an toàn cho trẻ hay chưa Giá kệ phải có độ vững chắc, đồ dùng là hột hạt, kéo thủ công phải được cất trong hộp, lọ có lắp và có tên dán ở vỏ hộp Khi chơi, học phải có sự hướng dẫn, giám sát của cô giáo
Trong các góc chơi, tôi tiến hành làm những những ngôi nhà bằng bìa để đựng
đồ dùng đồ chơi tại góc chơi của trẻ, vừa làm hình ảnh trang trí tại góc chơi, thay thế cho những chiếc giá cồng kềnh, tốn diện tích
Trang 6
Ngôi nhà làm bằng bìa để đồ dùng tại góc chơi
4.2 Phân bố góc chơi hợp lý, bổ xung và làm góc chơi sáng tạo, phong phú và hấp dẫn.
Để góc chơi của trẻ đầy tính thiết thực cuốn hút trẻ, góc chơi của trẻ cũng phải đẹp, hấp dẫn, phong phú sinh động nhằm kích thích hứng thú,tò mò ham hiểu biết của trẻ, tôi thường sử dụng đồ thật, vật thật hoặc hình ảnh động cho góc sinh động
Đồ vật thật trong góc nấu ăn
Trang 7Vẽ hình trên que kem cho trẻ ghép (góc học tập)
Với trẻ học mà chơi, chơi mà học, vì vậy xây dựng các góc chơi sinh động hấp dẫn là hết sức cần thiết Trẻ tìm hiểu, khám phá thông qua các đồ chơi, các trò chơi, các vai chơi, để từ đó trẻ tích lũy được vốn kinh nghiệm của cuộc sống
Vai chơi bán hàng trong góc phân vai
Trang 8Các bác thợ xây trong góc xây dựng
Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với đồ vật và rèn luyện kỹ năng
Trong lớp tôi đã bố trí các góc như sau: Góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồn ào Góc xây dựng, góc bán hàng, góc gia đình ở gần nhau và tách riêng ở phòng ngoài.và góc kỹ năng thực hành cuộc sống, góc toán, góc chữ cái, góc tạo hình và góc thư giãn là góc yên tĩnh tôi sắp xếp ở phòng trong Góc thiên nhiên ở ngoài hiên…
Các góc chơi: góc sách truyện, góc toán, chữ cái… được sắp xếp gần nhau
Trang 9Các góc có khoảng rộng, có ranh giới giữa các góc chơi, cách nhau hợp lý để bảo đảm an toàn và vận động của trẻ
4.3 Môi trường do cô và trẻ tạo dựng, sắp xếp và được hoàn thiện dần trong quá trình thực hiện chủ đề, phù hợp với kế hoạch
Ngay từ khi lập kế hoạch, mở chủ đề, giáo viên trò truyện với trẻ về chủ đề mới Để trẻ đưa ra ý tưởng của mình về trò chơi trong các góc chơi, trẻ có thêm trách nhiệm về môi trường trong lớp học của mình Khi được cùng cô xây dựng các trò chơi trong các góc chơi, trẻ hứng thú chơi, hình thành lên tính chủ động, tích cực của trẻ
Trong quá trình trẻ chơi, môi trường trong lớp sẽ được hoàn thiện dần Cụ thể: Đầu chủ đề, sau khi bàn bạc, tạo dựng các trò chơi, góc chơi Tại góc chơi là các vật mẫu, hướng dẫn các thao tác thực hiện của cô Sau các buổi chơi, trẻ thực hiện các trò chơi, sản phẩm của trẻ được trưng bày tại các góc chơi
Đồ chơi của trẻ được trưng bày tại góc chơi.
4.4 Thay đổi góc chơi, trò chơi tại các góc theo từng chủ đề
Thay đổi các trò chơi tại các góc chơi linh hoạt theo từng chủ đề, tạo cho trẻ sự hứng thú, không bị nhàm chán khi tham gia các góc chơi
- Góc phân vai, chủ đề “Trường mầm non”
+ Đóng vai cô giáo, mẹ đưa con đi học
+ Nấu các món ăn trong trường mầm non
+ Bán đồ chơi, đồ dùng học tập
- Chủ đề “Gia đình”
+ Đóng vai gia đình: mẹ chăm sóc con, bố mẹ cho con đi khám bệnh, đi siêu thị
+ Siêu thị
+ Cửa hàng ăn uống
+ Bác sĩ khám bệnh
- Chủ đề “Giao thông”
Trang 10+ Siêu thị xe
+ Cửa hàng ăn uống
“Siêu thị xe” trong góc phân vai
Cửa hàng ăn uống trong góc phân vai
* Góc học tập
- Chủ đề “Thực vật”
+ Tìm chữ cái h, k trong bài thơ “Hoa kết trái”
+ Ghép chữ dưới hình ảnh (hoa hồng, hoa cúc, hoa loa kèn…) + Trang trí chữ rỗng h, k
+ Nối chữ h, k trong từ
+ Bé đếm và nối đúng số lượng bông hoa
+ Vẽ thêm cho đủ số lượng 8 cây xanh
+ Ghép hình các loại cây, hoa, quả
- Chủ đề “Giao thông”
+ Trang trí chữ rỗng g, y
+ Ghép chữ dưới hình ảnh (ô tô, xe máy, máy bay…)
+ Nối chữ g, y có trong từ
Trang 11+ Bé đếm và nối đúng số lượng phương tiện giao thông
+ Vẽ thêm cho đủ số lượng 9 tàu thủy
+ Ghép hình phương tiện giao thông
Các trò chơi chữ cái trong góc học tập
Trò chơi toán trong góc học tập
4.5 Hướng dẫn trẻ hoạt động
Muốn trẻ được chơi tích cực, chơi sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi trong các góc hoạt động ngay từ đầu tôi phải biết cách giới thiệu các góc chơi và quản lý tốt qua trình trẻ chơi trong các góc Biện pháp này giúp trẻ chủ động tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển khai trò chơi, thu dọn và cất đồ chơi đúng quy định
Trang 12Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi quanh lớp, chưa biết tên đồ chơi,vị trí đồ chơi và các chỗ để chơi vì vậy tôi phải giúp trẻ biết nơi để các
đồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu
Khi trẻ đã quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì cứ đầu mỗi tháng
cô nên giới thiệu nội dung chơi của từng trọng tâm nổi bật của tháng Khi trẻ chơi
cô phải bao quát trẻ, động viên, hướng dẫn những trẻ còn nhút nhát Cô có thể nhập vai chơi cùng trẻ để hướng dẫn trẻ chơi sáng tạo hơn
Ví dụ: Cô nhập vai vào người mua hàng: “Chào cô bán cho tôi chiếc mũ”
Bao nhiêu vậy cô? Cho tôi xin, tôi cám ơn” Trẻ thấy cô làm như vậy trẻ sẽ bắt chước cách mua hàng giống cô để giáo dục trẻ phải biết lễ phép, phải biết cách xưng hô
Trong giờ chơi luôn giáo dục trẻ Trong quá trình chơi phải tuân thủ nội quy góc chơi cô dán tại góc chơi, thảo luận bàn bạc trước khi chơi, đổi nhóm chơi khi cần thiết, chơi ngoan, cất dọn đồ chơi gọn gàng ngăn nắp
Nội quy góc chơi
Ngoài giờ hoạt động góc phải nên cho trẻ hoạt động mọi lúc mọi nơi để trẻ khám phá hết những điều mới lạ xung quanh trẻ
5 Kết quả đạt được
Thông qua những biện pháp nêu trên tôi thấy chất lượng thay đổi môi trường góc chơi của trẻ 5 tuổi được nâng lên rõ rệt
- Trẻ hứng thú, say sưa với các hoạt động khi tham gia góc chơi
Trang 13- Trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi bày tỏ nhận xét và trình bày ý kiến của mình
- Tư duy của trẻ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là tư duy lô dích
- Ngôn ngữ phát triển mạch lạc, rõ ràng
CÓ
THỈNH THOẢNG
THƯỜNG XUYÊN GHI CHÚ
1
- Trẻ hoạt động tích cực vào
môi trường đã tạo trong lớp
(kiến thức được bổ sung và
củng cố phong phú)
2 trường trong lớp- Kỹ năng sử dụng môi 3/41 12/41 26/41
3 -Trẻ hứng thú tham gia hoạt
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1 Kết luận
Qua các biện pháp thực hiện và kết quả đạt được, tôi rút ra kết luận khi thiết
kế môi trường trong lớp học như sau:
Giáo viên là người mẹ, người bạn của trẻ, luôn luôn trò truyện trao đổi với trẻ, khơi gợi hứng thú cho trẻ khi tham gia các góc chơi
Luôn sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi phong phú và hấp dẫn để kích thích trẻ tham gia vào hoạt động góc
Cho trẻ chơi, hoạt động với đồ vật thật
Xây dựng các góc chơi, trò chơi mới lạ và hấp dẫn đối với trẻ
2 Kiến nghị
Trên đây là những biện pháp mà tôi đã thực hiện với mục đích góp phần “Thiết kế môi trường trong lớp học theo quan điểm lấy trẻ làm trung
tâm” Khi viết sáng kiến kinh nghiệm này không tránh khỏi những thiếu sót nên tôi
rất mong muốn nhận được sự ủng hộ, góp ý chân thành của các đồng chí lãnh đạo, các nhà nghiên cứu và các đồng nghiệp gần xa để hoạt động cho trẻ làm quen với môi trường góc ngày càng có chiều sâu và tạo điều kiện cho trẻ phát triển một cách toàn diện nhất