Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân −∞Định nghĩaNếu hàm số f x xác định trên R và khả tích trên mọi đoạn [a, b] thì ∀c ∈ R tích phân suy rộng loại hai tích phân ở vế phải đều
Trang 1TÍCH PHÂN SUY RỘNG
Bài giảng điện tử
TS Lê Xuân Đại
Trường Đại học Bách Khoa TP HCM Khoa Khoa học ứng dụng, bộ môn Toán ứng dụng
Trang 2Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân dạng a f (x )dx
f (x ) trên [a, +∞) và được ký hiệu là
Trang 3Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân dạng a f (x )dx
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 3 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 4Ý nghĩa hình học
là diện tích của hình phẳng vô hạn được gới hạnbởi x = a, trục Ox và đồ thị hàm f (x )
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 4 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 6Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân dạng −∞f (x )dx
f (x ) trên (−∞, b] và được ký hiệu là
Trang 7Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân dạng −∞f (x )dx
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 7 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 8Ý nghĩa hình học
là diện tích của hình phẳng vô hạn được gới hạnbởi x = b, trục Ox và đồ thị hàm f (x )
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 8 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 9Tích phân suy rộng loại 1 Định nghĩa tích phân −∞
Định nghĩaNếu hàm số f (x ) xác định trên R và khả tích trên
mọi đoạn [a, b] thì ∀c ∈ R tích phân suy rộng loại
hai tích phân ở vế phải đều hội tụ không phụthuộc lẫn nhau
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 9 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 10Công thức Newton-LeibnitzCho hàm số f (x ) có nguyên hàm là F (x ) trên[a, +∞) và khả tích trên mọi đoạn [a, b] Tíchphân suy rộng loại 1
Trang 12
khi tồn tại giới hạn hữu hạn lim
Trang 13Ví dụTính tích phân suy rộng I =
Trang 14Ví dụTính tích phân suy rộng I =
Như vậy, tích phân I hội tụ
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 14 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 15Ví dụTính tích phân suy rộng I =
Vậy, tích phân I hội tụ
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 15 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 16Ví dụTính tích phân I =
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 16 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 17Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân suy rộng
Trang 19Cho f (x ) khả tích trên mọi đoạn[a, b] ⊂ [a, +∞) và c > a Khi đó tích phân
Trang 21Dấu hiệu hội tụ của tích phân suy rộng của hàm
có dấu không đổi được xác định theo tiêu chuẩn
tuyệt đối của tích phân suy rộngĐịnh lý
Nếu hàm f (x ) và |f (x )| khả tích trên mọi đoạn[a, b] ⊂ [a, +∞) và tích phân suy rộng
Trang 23Định nghĩa
Định nghĩa
rộng
+∞
R
a
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 23 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 24Dấu hiệu hội tụ của tích phân suy rộng loại 1
Trang 25Định lýCho f (x ) và g (x ) khả tích trên mọi đoạn[a, b] ⊂ [a, +∞) sao cho 0 6 f (x) 6 g (x),
Trang 26Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân suy rộng
Trang 28TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 28 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 29Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 29 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 30Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 30 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 31Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân I =
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 31 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 33Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
Trang 34Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 34 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 35Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 35 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 36Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
2dx phân kỳ nên I phân kỳ
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 36 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 37Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân I =
x 1+a 1
x a lnβx 1
x 1+a hội tụ ⇒ I hội tụ
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 37 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 38Trường hợp 2: Nếu α < 1 thì α = 1 − 2a, a > 0 Khi đó 1
x α lnβ x =
1
x 1−a 1
x −a lnβ x Xét1
x 1−a 1
x −a lnβx 1
x 1−a phân kỳ ⇒ I phân kỳ
Trường hợp 3: Nếu α = 1 thì đặt t = ln x Khi đó
Vậy nếu β > 1 thì I hội tụ, nếu β 6 1 thì I phân kỳ.
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 38 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 40Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
Trang 42TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 42 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 43Khảo sát sự hội tụ của tích phân sau
Trang 44Tìm α để tích phân sau hội tụ
Trang 45Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa dạng f (x )dx trên [a, b)
Cho hàm số f (x ) xác định trên nửa khoảng [a, b)
và không bị chặn khi x → b Giả sử f (x ) khả tíchtrên mọi đoạn [a, η] ⊂ [a, b) Khi đó trên [a, b)
tích phân suy rộng loại 2 trên [a, b)
Trang 46Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa dạng f (x )dx trên [a, b)
Định nghĩaNếu giới hạn lim
và hữu hạn thì tích phân suy rộng loại 2 hội tụ,
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 46 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 47Ý nghĩa hình học
là diện tích của hình phẳng vô hạn được gới hạnbởi x = a, x = b trục Ox và đồ thị hàm f (x ),
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 47 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 48Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa dạng f (x )dx trên (a, b]
Cho hàm số f (x ) xác định trên nửa khoảng (a, b]
và không bị chặn khi x → a Giả sử f (x ) khả tíchtrên mọi đoạn [ξ, b] ⊂ (a, b] Khi đó trên (a, b]
tích phân suy rộng loại 2 trên (a, b]
Trang 49Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa dạng f (x )dx trên (a, b]
Định nghĩaNếu giới hạn lim
và hữu hạn thì tích phân suy rộng loại 2 hội tụ,
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 49 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 50Ý nghĩa hình học
là diện tích của hình phẳng vô hạn được gới hạnbởi x = a, x = b trục Ox và đồ thị hàm f (x ),
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 50 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 51Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa tích phân f (x )dx , c ∈ [a, b] là điểm gián đoạn
c ∈ (a, b) thì tích phân suy rộng
Trang 52Tích phân suy rộng loại 2 Định nghĩa tích phân f (x )dx , c ∈ [a, b] là điểm gián đoạn
Định nghĩaTích phân suy rộng
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 52 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 53Công thức Newton-Leibnitz
nhưng có nguyên hàm là F (x ) trên mọi đoạn[a, η] ⊂ [a, b) Tích phân suy rộng loại 2
Trang 54Công thức Newton-Leibnitz
nhưng có nguyên hàm là F (x ) trên mọi đoạn[ξ, b] ⊂ (a, b] Tích phân suy rộng loại 2
Trang 55Công thức Newton-Leibnitz
có nguyên hàm là F (x ) trên đoạn [a, c] và nguyênhàm G (x ) trên đoạn (c, b] f (x ) khả tích trên mọiđoạn [a, η] ⊂ [a, c) và [ξ, b] ⊂ (c, b] Ngoài ra,
tồn tại giới hạn hữu hạn lim
Trang 56Ví dụTính tích phân I =
1
R
0
dxx
Như vậy, tích phân I phân kỳ
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 56 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 57Ví dụTính tích phân I =
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 57 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 58Ví dụTính tích phân I =
b
R
a
dx(b − x )α, (a < b)
Trang 59TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 59 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 60Định lýCho hàm f (x ) và |f (x )| khả tích trên mọi đoạn
Tương tự đối với trường hợp hàm f (x ) và |f (x )|
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 60 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 61Định nghĩaNếu tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 61 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 62Dấu hiệu hội tụ của tích phân suy rộng loại 2
(a, b]) thì ta xét sự hội tụ của hàm |f (x )|
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 62 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 63Định lýCho hàm số f (x ) và g (x ) khả tích trên mọi đoạn
Ngoài ra, với x ∈ [a, b) luôn có
0 6 f (x) 6 g (x)
Trang 64TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 64 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 65Ví dụKhảo sát sự hội tụ của tích phân
√
1 − x 2 = lim
x →1 −
cos2x 3
√
1 + x.
1 (1 − x ) 1/3 = ∞ nên x = 1 là điểm kỳ dị.
cos2x 3
√
1 − x 2 = cos
2 x 3
√
1 + x.
1 (1 − x ) 1/3 ∼ cos
2 1 3
√
2 .
1 (1 − x ) 1/3 , khi x → 1− Ta có α = 1
3 < 1 nên I hội tụ.
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 65 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 66Ví dụKhảo sát sự hội tụ của I =
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 66 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 67Khảo sát sự hội tụ của tích phân
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 67 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com
Trang 68Tìm α để tích phân sau hội tụ
Trang 69THANK YOU FOR ATTENTION
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) TÍCH PHÂN SUY RỘNG TP HCM — 2013 69 / 64
SinhVienZone.com https://fb.com/sinhvienzonevn
SinhVienZone.Com