Bài giảng Tin học đại cương Phần 2: Bài 8 - Nguyễn Thành Kiên

Cùng tìm hiểu Tệp dữ liệu là nội dung bài 8 thuộc bộ Bài giảng Tin học đại cương Phần 2 hướng đến trình bày. Ở bài này các bạn sẽ được tìm hiểu về khái niệm và phân loại tệp; các thao tác với tệp.

TIN H C Đ I C Ọ Ạ ƯƠ NG

Bài 8. T P D  LI U Ệ Ữ Ệ

       Nguy n Thành Kiên ễ

      B  môn K  thu t máy tính ộ ỹ ậ          Khoa Công ngh  thông tin –  HBK HN ệ Đ

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 Khái ni m t p d  li u: ệ ệ ữ ệ

 T p d  li u ( ệ ữ ệ File) là m t t p h p các d   ộ ậ ợ ữ

li u có liên quan v i nhau và có cùng ki u  ệ ớ ể

d  li u.  ữ ệ

 T p đ ệ ượ ư c l u tr  trên các thi t b  nh   ữ ế ị ớ

ngoài (đĩa m m, đĩa c ng, CD­ROM…) v i  ề ứ ớ

m t tên nào đó đ  phân bi t v i nhau ộ ể ệ ớ

 T p là ph ệ ươ ng ti n dùng đ  c t gi  d  li u  ệ ể ấ ữ ữ ệ lâu dài.

8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 Phân lo i t p: d a theo b n ch t d  li u c a  ạ ệ ự ả ấ ữ ệ ủ

th  là s  nguyên, s  th c, các c u trúc d  li u… ể ố ố ự ấ ữ ệ

 N u thông tin đế ược mã hóa là kí t  thì khi đó t p ự ệ

nh  phân tr  thành t p văn b n. Vì v y t p văn ị ở ệ ả ậ ệ

8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 T  ch c c a t p ổ ứ ủ ệ

E O F  . . . .

làm vi c c a t p ệ ủ ệ

8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 Con tr  t p: ỏ ệ

 Các ph n t  c a m t t p t o thành m t dãy và t i ầ ử ủ ộ ệ ạ ộ ạ

m t th i đi m ta ch  có th  truy c p độ ờ ể ỉ ể ậ ược vào m t ộ

ph n t  c a t p mà thôi. ầ ử ủ ệ

 Con tr  t p (File positon locator) là bi n đ m đ  ỏ ệ ế ệ ểtruy c p vào m t ph n t  c a t p, đánh d u v  trí ậ ộ ầ ử ủ ệ ấ ịtruy c p vào t p t i th i đi m xác đ nh. ậ ệ ạ ờ ể ị

 Khi m  t p con tr  t p s  luôn tr  vào v  trí đ u ở ệ ỏ ệ ẽ ỏ ị ầtiên c a t p. Sau m i thao tác đ c ghi trên t p, ủ ệ ỗ ọ ệcon tr  t p s  t  đ ng d ch chuy n v  phía cu i ỏ ệ ẽ ự ộ ị ể ề ố

t p. Kho ng cách d ch chuy n (tính theo byte) s  ệ ả ị ể ẽ

8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

8.2.1. Khai báo t p ệ

 Trong C truy nh p t p ph i thông qua  ậ ệ ả con tr  t p. M t con tr  t p ( ỏ ệ ộ ỏ ệ file pointer) 

FILE *tên_con_tr _t p; ỏ ệ

FILE *f1, *f2;

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

“r” M   t p  đã  có  đ   đ c,  không  đ ở ệ ể ọ ượ c  ghi.  N u  t p  không  t n  t i,  hàm  ế ệ ồ ạ

fopen() s  tr  l i tr ng thái l i ẽ ả ạ ạ ỗ

“w” M  t p m i đ  ghi. N u t p đã t n t i n i dung c a nó s  b  xóa h t ở ệ ớ ể ế ệ ồ ạ ộ ủ ẽ ị ế

“a” M  t p đ  ghi thêm d  li u vào cu i t p. N u t p ch a t n t i, nó s   ở ệ ể ữ ệ ố ệ ế ệ ư ồ ạ ẽ

đ ượ ạ c t o m i ớ

Kí hi uệ B n ch t d  li u c a ả ấ ữ ệ ủ

t pệ

“b” T p nh  phân ệ ị

 Đ  m  t p  ể ở ệ c:\abc.txt đ  v a đ c và ghi ta  ể ừ ọ

L u ý khi m  t p ư ở ệ

 N u vi c m  t p không thành công, và  ế ệ ở ệ hàm fopen() s  tr  v  giá tr  NULL đ   ẽ ả ề ị ể báo r ng vi c m  t p không thành  ằ ệ ở ệ

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

 L u các giá tr  đ c đư ị ọ ược vào danh_sách_đ a_ch ị ỉ

int fscanf(FILE* con_tr _t p, xâu_đ nh_d ng, [danh_sách_đ a_ch ]);  ỏ ệ ị ạ ị ỉ

struct  {

       int n; char c;

 L u các giá tr  đ c đư ị ọ ược + “\n\0” vào xâu_ký_t ự

 Giá tr  tr  v :ị ả ề n u đ c thành công hàm fgets() tr  ế ọ ả

v  xâu kí t  tr  b i xâu_kí_t , n u có l i nó s  tr  ề ự ỏ ở ự ế ỗ ẽ ả

char* fgets(char* xâu_kí_t , int n, FILE* con_tr _t p); ự ỏ ệ  

 Giá tr  tr  v : n u thành công hàm getc() tr  v  kí ị ả ề ế ả ề

t  đ c đự ọ ược sau khi đã chuy n sang d ng ể ạ int. 

int getc(FILE* con tr  t p); ỏ ệ

 Cú pháp khai báo:

 Hàm fprintf() có ch c năng hoàn toàn tứ ương t  ự

nh  hàm printf(), ch  có m t ch  khác là hàm ư ỉ ộ ỗprintf() ghi d  li u lên thi t b  ra chu n (stdin, ữ ệ ế ị ẩthông thường là màn hình) còn fprintf() ghi d  li u ữ ệlên m t t p độ ệ ược ch  đ nh trong tham s  ỉ ị ố

 Cú pháp khai báo:

 Hàm fputs() s  ghi n i dung c a xâu_kí_t  lên t p ẽ ộ ủ ự ệ

tương  ng v i con_tr _t p, tuy nhiên nó khác v i ứ ớ ỏ ệ ớhàm puts()   ch  nó không t  đ ng ghi thêm kí t  ở ỗ ự ộ ự

xu ng dòng lên t p.ố ệ

 Giá tr  tr  v :ị ả ề n u th c hi n thành công hàm ế ự ệ

fputs() tr  v  kí t  cu i cùng mà nó ghi đả ề ự ố ược lên 

t p, còn n u không thành công nó tr  v  giá tr  ệ ế ả ề ị

int fputs(char* xâu_kí_t , FILE* con_tr _t p); ự ỏ ệ

 Cú pháp khai báo:

 Hàm putc()ghi n i dung c a kí t  ch a trong bi n ộ ủ ự ứ ế

int ch (kí t  đ c ch a trong byte th p c a bi n ự ượ ứ ấ ủ ếch) lên t p tệ ương  ng v i con_tr _t p.ứ ớ ỏ ệ

 Giá tr  tr  v : n u thành công hàm putc() s  tr  ị ả ề ế ẽ ả

v  s  nguyên (ki u ề ố ể int) là s  th  t  trong b ng ố ứ ự ả

mã ASCII c a kí t  đã ghi lên t p. N u không ủ ự ệ ế

thành công nó tr  v  giá tr  ả ề ị EOF. 

int putc(int ch, FILE* con_tr _t p); ỏ ệ  

 Hàm ki m tra xem trong kh i d  li u để ố ữ ệ ược đ c ọ

vào   l n th c hi n g n nh t có ph n t  ở ầ ự ệ ầ ấ ầ ử EOF hay 

không, n u có thì hàm feof() tr  v  m t giá tr  ế ả ề ộ ị

M t s  thao tác khác ộ ố

 Hàm fseek() dùng đ  d ch chuy n con tr  t p t  ể ị ể ỏ ệ ừ

v _trí_ban_đ u đi m t kho ng cách có đ  dài n ị ầ ộ ả ộbytes. 

 Giá tr  tr  v : hàm fseek() s  tr  v  giá tr  0 n u ị ả ề ẽ ả ề ị ế

nh  vi c d ch chuy n thành công, và tr  v  giá tr  ư ệ ị ể ả ề ịkhác 0 n u vi c d ch chuy n không thành công. ế ệ ị ể

int fseek(FILE* con_tr _t p, long int n, int v _trí_ban_đ u);  ỏ ệ ị ầ

Tên h ngằ Giá 

n có th  âm ể fseek(f,10,SEEK_SET);

M t s  thao tác khác ộ ố

 Hàm rewind() s  đ a con tr  t p v  đ u  ẽ ư ỏ ệ ề ầ

t p. V i file_ptr là m t bi n con tr  t p,  ệ ớ ộ ế ỏ ệ

hàm rewind(file_ptr) t ươ ng đ ươ ng v i  ớ

fseek(file_ptr,0,SEEK_SET);

 Hàm rewind() không có giá tr  tr  v   ị ả ề

void rewind(FILE* con_tr _t p); ỏ ệ  

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

8.2.4. Truy nh p t p nh  phân ậ ệ ị

 Đ c d  li u trên t p  ọ ữ ệ ệ

 Hàm fread() đ c t  t p m t kh i d  li u kích ọ ừ ệ ộ ố ữ ệ

thước s _m c ố ụ  s _byte bytes, sau đó ghi kh i ố ố

d  li u đó lên vùng nh  có đ a ch  là ữ ệ ớ ị ỉ

đ a_ch _bi n.ị ỉ ế

 K t qu  tr  v : n u vi c đ c d  li u t  t p th c ế ả ả ề ế ệ ọ ữ ệ ừ ệ ự

hi n thành công, hàm fread() tr  v  m t giá tr  ệ ả ề ộ ịnguyên là s  m c (không ph i s  bytes) đ c đố ụ ả ố ọ ược 

int fread(void *đ a_ch _bi n, int s _byte, int s _m c, FILE* con_tr _t p); ị ỉ ế ố ố ụ ỏ ệ

int a[3];

fread(a,2,3,f);

double d;

fread(&d,4,1,f);

8.2.4. Truy nh p t p nh  phân ậ ệ ị

 Ghi d  li u trên t p ữ ệ ệ

 Hàm fwrite() s  đ c t  b  nh  m t kh i d  li u có ẽ ọ ừ ộ ớ ộ ố ữ ệ

đ a ch  b t đ u là đ a_ch _bi n và có kích thị ỉ ắ ầ ị ỉ ế ước 

là s _byte ố  s _m c bytes, sau đó nó ghi kh i ố ụ ố

d  li u này lên t p.ữ ệ ệ

 K t qu  tr  v : n u vi c ghi d  li u lên t p th c ế ả ả ề ế ệ ữ ệ ệ ự

hi n thành công, hàm fwrite() s  tr  v  m t giá tr  ệ ẽ ả ề ộ ịnguyên là s  m c (không ph i s  bytes) đã ghi ố ụ ả ốlên t p. N u th c hi n không thành công thì hàm ệ ế ự ệ

int fwrite(void *đ a_ch _bi n, int s _byte, int s _m c, FILE* <con tr  t p>); ị ỉ ế ố ố ụ ỏ ệ  

 8.1. Khái ni m và phân lo i t p ệ ạ ệ

8.2.5. Đóng t p ệ

int fclose(FILE* <tên con tr  t p>); ỏ ệ

 Hàm fclose() tr  l i giá tr  0 n u đóng thành công, ả ạ ị ế

tr  v  giá tr  EOF n u không đóng t p thành ả ề ị ế ệ

công. 

Bài t p ậ

Bài 1: Vi t ch ế ươ ng trình copy file:

 Nh p vào t  bàn phím 2 xâu kí t  là đậ ừ ự ường d n ẫ

c a file ngu n và file đích.ủ ồ

 Copy n i dung c a file ngu n sang file đích.ộ ủ ồ

Bài 2: Vi t ch ế ươ ng trình ghép n i n i dung 2  ố ộ

file

 Nh p vào t  bàn phím 2 xâu kí t  là đậ ừ ự ường d n ẫ

Bài t p ậ

Bài 3: M t t p văn b n tên là "thisinh.txt" l u DL v  các thí sinh và  ộ ệ ả ư ề

có t  ch c nh  sau: ổ ứ ư

Hãy vi t ch ế ươ ng trình

các thí sinh theo quy cách:

So thu tu So bao danh Ho ten Điem thi