Bài giảng Tin học cơ sở: Chương 2 - Căn bản về máy tính

Bài giảng Tin học cơ sở: Chương 2 - Căn bản về máy tính sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về những bộ phận của máy tính như bàn phím, con chuột, CPU, RAM, ROM,.... Mời các bạn tham khảo bài giảng để bổ sung thêm kiến thức về lĩnh vực này.

CHƯƠNG 2

CĂN BẢN VỀ MÁY TÍNH

Các máy tính có hình dạng và kích thước khác nhau tuỳ thuộc vào nhà sản xuất và người dùng

Máy tính xách tay sử dụng các bộ xử lý ít hao điện năng, kích thước nhỏ gọn

Máy tính để bàn này lớn hơn, sử dụng điện thay

vì pin nhưng nó và máy tính xách tay đều có

những điểm chung

Chúng đều có màn hình (thiết bị xuất), màn hình trong hình này thuộc loại CRT (cathode ray tube)

Đây là màn hình tinh thể lỏng phẳng (liquid crystal display – LCD) thường được dùng cho laptop

Màn hình laptop được gắn trong vỏ bọc, loại LCD

Bàn phím cũng là một thiết bị nhập

Đây là một loại bàn phím đặc biệt

Bàn phím của laptop được gắn vào trên thân máy

Con chuột cũng là một thiết bị nhập liệu

Một số bàn phím có có sẵn trackball (chuột mà nút xoay nằm trên)

Laptop có các kiểu

chuột của riêng nó

Touchpad

Touchpoint

Một đơn vị hệ thống (thùng CPU)

Một đơn vị hệ thống chứa một dãy các thiết bị lưu

trữ nằm ở mặt trước để dễ dàng thao tác

 Đơn vị hệ thống của máy tính thường

Thành phần chính của đơn vị

hệ thống là bo mạch chính

(motherboard, mainboard,system board)

 Hầu hết các thành phần điện tử bên trong máy tính là các IC (mạch tổ hợp)

Dạng IC DIP (dual in-line pins: hai hàng chân) là kiểu phổ biến nhất

Các IC khác là DIMM (dual in-line Memory Modules - khối bộ nhớ hai hàng chân), sử dụng trong RAM (Random Access Memory

- bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên)

 RAM (Random Access Memory)

 Bộ nhớ sơ cấp của máy tính

 RAM là một ma trận gồm các hàng và các cột

có khả năng giữ các chỉ lệnh chương trình hay

dữ liệu tại các giao điểm của hàng và cột đó Mỗi một giao điểm có một địa chỉ riêng, CPU truy cập vào từng vị trí nhớ một cách trực tiếp bằng cách xác định địa chỉ

 RAM bao gồm các mạch nhớ bán dẫn không giữ lại được nội dung khi tắt điện máy tính

 RAM thường được gọi là bộ nhớ đọc/ghi để

phân biệt với bộ nhớ chỉ đọc ( ROM) CPU có thể ghi và đọc dữ liệu trong RAM

Một số IC dùng cho ROM (readonly memory

-bộ nhớ chỉ đọc), BIOS (basic input/output system - hệ thống vào/ra cơ bản), chip CMOS

 ROM (read-only memory)

 Một phần của bộ lưu trữ sơ cấp

trong máy tính

 Không bị mất nội dung khi tắt điện máy tính, không thể xoá được

 ROM chứa các chương trình hệ

thống cần thiết để khởi động sau khi bật máy

 BIOS (basic input/output system)

 Một bộ các chương trình được mã hoá

trong ROM quản lý các thao tác khởi động ( Power-On Self-Test POST) và thao tác kiểm tra ở mức thấp đối với các phần cứng ở ổ đĩa, bàn phím, và màn hình

 Các chương trình BIOS của IBM đều là loại

có bản quyền, cho nên nhiều hãng chế tạo máy tính tương thích IBM PC phải tự biên soạn BIOS mô phỏng theo IBM BIOS, hoặc mua các bản mô phỏng của các công ty

khác như Phoenix Technologies hoặc

American Megatrends, Inc

 POST (Power-On Self-Test )

 Quá trình kiểm tra máy khi khởi động

 Kiểm tra bộ vi xử lý (CPU) bằng cách cho nó

chạy vài thao tác đơn giản

 Đọc CMOS RAM, trong đó lưu trữ thông tin về dung lượng bộ nhớ và kiểu loại các ổ đĩa dùng trong máy

 Ghi vào rồi đọc ra một số mẫu dữ liệu khác

nhau đối với từng byte bộ nhớ

 Tiến hành thông tin với từng thiết bị (thấy các đèn báo ở bàn phím và ổ đĩa sáng nhấp nháy)

 CMOS (complementary metal oxide

 Lưu trữ cấu hình cơ sở của hệ thống

bao gồm các thông số về chủng loại ổ cứng và ổ mềm, dung lượng bộ nhớ đã lắp đặt, và các thông số thiết lập về

trạng thái đợi

Các IC dạng PGA (pin-grid array – ma trận lưới vuông) cho CPU Intel MMX, Celeron

Dạng SEC (single edge contact) cho Pentium III

Bên trong một con chip là hàng triệu điện trở, chất bán dẫn và các linh kiện điện tử khác

Một đặc điểm của board mạch chính là có các khe cắm mở rộng cho phép gắn các card mở rộng vào/ra như card âm thanh, video, TV… → tính năng linh hoạt hơn

•ISA (industry standard architecture

-kiến trúc tiêu chuẩn công nghiệp)

– ISA là kỹ thuật lỗi thời, ngày nay ít được sử dụng, chỉ một số ít modem, card âm thanh loại

cũ là còn dùng Nhiều máy tính mới hiện nay

có rất ít hoặc là không có hỗ trợ khe cắm ISA

•PCI (peripheral component interconnect

-kết nối thành phần ngoại vi)

– Các khe cắm PCI có tốc độ truyền cao hơn ISA với hệ thống bus 64 bit Các khe cắm PCI

thường dùng cho card đồ hoạ, card âm thanh, card video, card TV, modem, hoặc card mạng

(NIC - network interface card)

•AGP (cổng tăng tốc đồ hoạ)

– Hiện dùng cho các card đồ hoạ, tốc độ cao hơn PCI, hỗ trợ hình ảnh 3-D

Một card mở rộng cắm vào một khe cắm

mở rộng (card màn hình gắn vào khe AGP)

Video card

Card âm thanh

Card mạng - NIC (network interface card)

Nhấn card vào khe căm

Đối với laptop: sử dụng khe cắm theo chuẩn PCMCIA (Personal Computer Memory Card

International Association)

Card mạng, đĩa cứng, hoặc modem gắn ngoài

gắn vào laptop thông qua khe cắm này

Cắm cáp từ thiết bị ngoại vi vào cổng

mở rộng để kết nối với thiết bị ngoại vi

Kết nối cổng song song,

truyền dữ liệu trên 8 dây

với tốc độ 12000 Kbps

(kilobits per seconds)

LPT

Máy in, ổ CD-ROM,

ổ Zip, ổ cứng gắn ngoài

25 chân

CÁC BỘ NỐI

Kết nối với cổng SCSI, truyền dữ liệu

trên 8 và 16 đường với tốc độ 5 - 80

Mbps (Mega bits per second)

Hỗ trợ đến

16 thiết bị trong chuỗi cánh hoa (Daisy

Chain) Đĩa cứng, máy quét , CD- ROM, băng

từ

50 chân

CÁC BỘ NỐI

Universal Serial

Bus

Modem, bàn phím, joystick, máy quét và chuột

Kết nối đến cổng USB, truyền dữ liệu trên một dây với tốc độ 12000 Kbps Hỗ trợ đến 127 thiết

bị

CÁC BỘ NỐI

Kết nối đến cổng mạng, truyền dữ liệu trên hai cặp dây cáp xoắn với tốc độ 10 -

100 Mbps

Intranet

RJ-45

CÁC BỘ NỐI

 Tr ạng thái rắn , c ác chất bán dẫn và diode được tích hợp vào một IC

RAM

ROM

Hiện nay các thiết bị nhớ có ba loại cơ bản

– Dùng để sao lưu dữ liệu

Hiện nay các thiết bị nhớ có ba loại cơ bản

 Ph ương tiện quang

CD-ROM

 Đĩa quang - bộ nhớ chỉ đọc

DVD

 digital video disc (digital versatile disc)

Hiện nay các thiết bị nhớ có ba loại cơ bản

Thiết bị lưu trữ từ và quang

CD-ROM (Đĩa quang - bộ nhớ chỉ đọc)

CD-ROM và DVD tương tự nhau về cấu trúc, các hàng trên đĩa DVD gần nhau hơn và các lỗ quang nhỏ hơn

Floppy and Zip disk capacities

Đĩa cứng được gắn trong đơn vị hệ thống

Các mảnh đĩa cứng lưu trữ dữ liệu tương tự đĩa

mềm