Bài giảng Tin học căn bản: Phần 1 Chương 4 - KS. Lê Thanh Trúc

Mục tiêu của bài giảng Tin học căn bản: Phần 1 Chương 4 do KS. Lê Thanh Trúc biên soạn là nhằm giúp cho các bạn nắm được các khái niệm, ổ đĩa, thư mục, tập tin, đường dẫn; các thao tác quản lý tập tin/thư mục; cách sử dụng Windows Explore nhằm quản lý tài nguyên máy tính.

CH ƯƠ NG IV: QU N LÝ D  LI U  Ả Ữ Ệ

B NG WINDOW EXPLORER Ằ

M c tiêu bài h cụ ọ

 N m đắ ược các khái ni m,   đĩa, th  m c, t p tin, đệ ổ ư ụ ậ ường d n.ẫ

 N m đắ ược các thao tác qu n lý t p tin/ th  m c nh :ả ậ ư ụ ư

I. GI I THI U WINDOWS EXPLORER  Ớ Ệ

 Là chương trình cho phép ngườ ử ụi s  d ng qu n lý các tài nguyên c a ả ủ

máy tính nh :   đĩa, th  m c, t p tin, …ư ổ ư ụ ậ

 Th c hi n các thao tác sao chép, xóa, đ i tên th  m c và t p tin,  ự ệ ổ ư ụ ậ

được th c hi n m t cách thu n ti n và d  dàng.ự ệ ộ ậ ệ ễ

C a s  Windows ử ổ  Explorer

2. Giao di n ệ

C a s  Windows ử ổ  Explorer

Giao di n (tt) ệ

 C a s  trái: ử ổ

 Được  trình  bày  dưới  d ng  cây  th   m c  bao  g m  t t  c   các  tài ạ ư ụ ồ ấ ả

nguyên c a máy tính (  đĩa c ng,   đĩa CD  ).ủ ổ ứ ổ

 Nh ng đ i tữ ố ượng có d u c ng (+)   phía trấ ộ ở ước cho bi t đ i tế ố ượng 

đó  còn  ch a  nh ng  đ i  tứ ữ ố ượng  khác  trong  nó  nh ng  không  đư ược 

hi n th ể ị

 Click vào d u + ấ  IE hi n th  các đ i tể ị ố ượng ch a trong đ i tứ ố ượng 

đó. Khi đó, d u + s  đ i thành d u –.ấ ẽ ổ ấ

 Click vào d u ­ thì đ i tấ ố ượng s  đẽ ược thu g n tr  l i thành d u +.ọ ở ạ ấ

 C a s  ph i: ử ổ ả

 Li t kê n i dung c a tài nguyên đệ ộ ủ ược ch n tọ ương  ng bên c a s  ứ ử ổ

trái

Back Lùi l i thao tác ngay trạ ước đó.

Up Chuy n lên th  m c cha.ể ư ụ

Forward Lùi l iạ  th  m c v a quay v  trư ụ ừ ề ước khi Back

Search Tìm ki m t p tin/ th  m c.ế ậ ư ụ

Folder Cho phép  n/ hi n c a s  Folder bên trái.ẩ ệ ử ổ

Views Ch nọ  ch  đ  hi n th  các đ i tế ộ ể ị ố ượng (t p tin/ th  ậ ư

m c/   đĩa) bụ ổ ên ph i.ả

II. CÁC KHÁI NI M   ĐĨA, TH  M C, T P TIN Ệ Ổ Ư Ụ Ậ

1.   đĩa Ổ

 Là n i l u tr  và truy su t các thông tin.ơ ư ữ ấ

 Các   đĩa thông d ng g m:ổ ụ ồ

 Ổ  đĩa c ng ứ  (Hard disk):

 Ổ ệ ố h  th ng: là n i HĐH đơ ược cài đ t (thặ ường là   C:).ổ

 Ổ ữ ệ d  li u: là n i l u tr  các thông tin, thơ ư ữ ường là D:, E:, 

 M t máy tính có th  có nhi u   đĩa c ng.ộ ể ề ổ ứ

 T c đ  truy su t d  li u nhanh.ố ộ ấ ữ ệ

 Dung lượng l u tr  20GB, 40GB, 60GB, 80GB, 1GB…ư ữ

 Ổ  đĩa CD (Compact disk): có 2 lo i ạ

 CD­ROM:   ch  có th  đ c.ổ ỉ ể ọ

 CD­RW: v a đ c v a ghi d  li u ra đĩa CD.ừ ọ ừ ữ ệ

 Dung lượng kho ng 800MB, t c đ  truy su t d  li u ch m.ả ố ộ ấ ữ ệ ậ

 đĩa (tt) Ổ

 DVD: gi ng CD, nh ng dung lố ư ương ch a thông tin g p kho ng 5 l n ứ ấ ả ầ

so v i CD (dung lớ ương kho ng 4GB).ả

 Ổ USB, Flash disk: t c đ  truy su t nhanh h n CD, dung lố ộ ấ ơ ượng 

128MB, 256MB, 512MB, 1GB…

 Các   đĩa ngang c p nhau do HĐH qu n lý.ổ ấ ả

 Các   đĩa ch a các th  m c, t p tin, …ổ ứ ư ụ ậ

2. Th  m c (Folder/ Directory) ư ụ

 Là n i l u tr  các thông tin bao g m: th  m c con, t p tin, …ơ ư ữ ồ ư ụ ậ

 Th  m c ch a th  m c con g i là th  m c cha.ư ụ ứ ư ụ ọ ư ụ

 Th  m c đang làm vi c g i là th  m c hi n hành.ư ụ ệ ọ ư ụ ệ

 Trên m i đĩa có m t th  m c chung g i là th  m c g c. Th  m c g c ỗ ộ ư ụ ọ ư ụ ố ư ụ ốkhông có tên riêng và được ký hi u là \ (d u x  ph i: backslash).ệ ấ ổ ả

 Dưới m i th  m c g c có các t p tin tr c thu c và các th  m c con.ỗ ư ụ ố ậ ự ộ ư ụ

 Trong các th  m c con cũng có các t p tin tr c thu c và th  m c con ư ụ ậ ự ộ ư ụ

c a nó.ủ

 Các t p tin liên quan v i nhau thông thậ ớ ường được x p trong cùng m t ế ộ

th  m c.ư ụ

 Tên c a th  m c tuân th  theo cách đ t tên c a t p tin.ủ ư ụ ủ ặ ủ ậ

 L u ý: l u tr  các thông tin theo m t ch  đ  trong cùng m t th  ư ư ữ ộ ủ ề ộ ư

m c giúp ta d  dàng qu n lý thông tin, d  dàng tìm ki m chúng khi ụ ễ ả ễ ế

c n.ầ

3. T p tin (file) ậ

 Là n i l u tr  chi ti t các thông tin nh : chơ ư ữ ế ư ương trình, d  li u, văn ữ ệ

b n, ả

 M i t p tin đỗ ậ ượ ưc l u v i m t tên riêng phân bi t, không trùng nhau.ớ ộ ệ

 Tên t p tin thậ ường có 2 ph n, cách nhau b i d u ch m:ầ ở ấ ấ

 Ph n tên (name):ầ

 Là ph n b t bu c, do ngầ ắ ộ ười dùng đ t.ặ

 Bao g m: các ký t  t  A … Z, các ch  s  t  0 … 9, các ký t  ồ ự ừ ữ ố ừ ựkhác nh  #, $, %, ~, ^, @, (, ), !, _, kho ng tr ng.ư ả ắ

 Ph n m  r ng (extension).ầ ở ộ

 Không b t bu c, có th  có ho c không.ắ ộ ể ặ

 Thường dùng 3 ký t  trong các ký t  t  A … Z, các ch  s  t  0 ự ự ừ ữ ố ừ

… 9, #, $, %, ~, ^, @, (, ), !, _, kho ng tr ng.ả ắ

 Ph n m  r ng do chầ ở ộ ương trình  ng d ng t  sinh.ứ ụ ự

T p tin (tt) ậ

 Đ  dài tên t p tin tùy thu c vào HĐH:ộ ậ ộ

 Đ i v i HĐH Windows: t i đa 255 ký t  (tính c  ph n m  r ng).ố ớ ố ự ả ầ ở ộ

 Đ i v i HĐH MS­DOS: t i đa 128 ký t  (tính c  ph n m  r ng).ố ớ ố ự ả ầ ở ộ

 Ví d : CONGVAN.TXT      QBASIC.EXEụ      TEST 

      (đ  dài:11) ộ  (đ  dài:10) ộ

 Căn c  vào ph n m  r ng, ta xác đ nh đứ ầ ở ộ ị ược ki u t p tin:ể ậ

 COM, EXE, BAT: Các t p tin kh  thi ch y tr c ti p trên HĐH.ậ ả ạ ự ế

 TXT, DOC,    : Các t p tin văn b nậ ả

 PAS, BAS,     : Các t p tin chậ ương trình PASCAL, BASIC, …

 WK1,  XLS,      :  Các  t p  tin  chậ ương  trình  b ng  tính  LOTUS, ảEXCEL 

 DBF, DAT,    : Các t p tin d  li u.ậ ữ ệ

 ……

T p tin (tt) ậ

 Ký t  đ i di n ự ạ ệ (Wildcard): dùng đ  ch  m t nhóm các t p tinể ỉ ộ ậ

 D u “?”: đ i di n cho m t ký t  b t k  trong tên t p tin t i v  trí nó ấ ạ ệ ộ ự ấ ỳ ậ ạ ị

4. Đ ườ ng d n (Path) ẫ  

 Dùng đ  ch  để ỉ ường đi đ n th  m c c n truy xu t (th  m c sau cùng).ế ư ụ ầ ấ ư ụ

 Là m t dãy các th  m c liên ti p nhau và độ ư ụ ế ược phân cách b i ký hi u \ ở ệ(d u x  ph i: backslash) ấ ổ ả  Cây th  m c.ư ụ

 Ly Thuyet, Thuc Hanh là 2 th  m c cùng ư ụ

c p và là th  m c con c a th  m c g c D:\ấ ư ụ ủ ư ụ ố

 Phan I, Phan II là 2 th  m c cùng c p và ư ụ ấ

là th  m c con c a th  m c Ly Thuyet.ư ụ ủ ư ụ

  Ly  Thuyet  là  th   m c  cha  c a  Phan  I, ư ụ ủPhan II

 Đường d n c a th  m c Phan I:ẫ ủ ư ụ

Windows Word

Can  Ban

Nang  Cao

Lý Thuy t ế

1. Ch n t p tin/ th  m c ọ ậ ư ụ

Đ  ch n t p tin/ th  m c ta làm nh  sau:ể ọ ậ ư ụ ư

 Ch n m t t p tin/ th  m c: click trái lên t p tin/ th  m c c n ch n.ọ ộ ậ ư ụ ậ ư ụ ầ ọ

 Ch n m t nhóm t p tin/ th  m c: có 3 cách:ọ ộ ậ ư ụ

 Ch n các t p tin/ th  m c n m c nh nhau: click trái ch n t p tin/ ọ ậ ư ụ ằ ạ ọ ậ

th   m c  đ u,  nh n  gi   phím  Shift  và  Click  trái  ch n  t p  tin/  th  ư ụ ầ ấ ữ ọ ậ ư

 Cách 3: ch n t p tin/ th  m c c n m , sau đó nh n phím Enter.ọ ậ ư ụ ầ ở ấ

 Cách 4: ch n t p tin/ th  m c c n m , ch n ti p File ọ ậ ư ụ ầ ở ọ ế  Open

3. T o m i t p tin/ th  m c ạ ớ ậ ư ụ

Đ  t o m i t p tin/ th  m c ta làm nh  sau: ể ạ ớ ậ ư ụ ư

 Bước 1: nh p ch n n i ch a t p tin/ th  m c c n t o   c a s  bên ấ ọ ơ ứ ậ ư ụ ầ ạ ở ử ổtrái

 Bước 2: trên thanh menu ch n ọ File  New  Folder/ t p tin c n t o  ậ ầ ạ

m i ớ  Ho c click ph i vào c a s  bên ph i ch n ặ ả ử ổ ả ọ File  New  Folder/ 

t p tin  ậ c n t o m i.ầ ạ ớ

  Bước 3: nh p tên t p tin/ th  m c m i, sau đó gõ Enter.ậ ậ ư ụ ớ

4. Sao chép (copy) t p tin/ th  m c ậ ư ụ

 Cách 1:

 Bước 1: ch n m t ho c nhi u t p tin/ th  m c c n sao chép.ọ ộ ặ ề ậ ư ụ ầ

 Bước 2: ra l nh sao chép (Copy): nh n t  h p phím Ctrl + C (ho c ệ ấ ổ ợ ặvào menu Edit/ Copy ho c click ph i và ch n Copy).ặ ả ọ

 Bước 3: ch n n i c n chép đ n t  c a s  bên trái c a Explore.ọ ơ ầ ế ừ ử ổ ủ

 Bước 4: ra l nh dán (Paste): nh n t  h p phím Ctrl + V (ho c Edit/ ệ ấ ổ ợ ặPaste ho c click ph i và ch n Paste) th c hi n vi c sao chép.ặ ả ọ ự ệ ệ

 Cách 2:

 Bước 1: ch n m t ho c nhi u t p tin/ th  m c c n sao chép.ọ ộ ặ ề ậ ư ụ ầ

 Bước 2: nh n gi  phím Ctrl và drag t p tin/ th  m c đã ch n đ n n i ấ ữ ậ ư ụ ọ ế ơ

c n chép.ầ

 L u ý: thao tác ra l nh sao chép, các t p tin/ th  m c đư ệ ậ ư ụ ược sao chép s  ẽ

t   đ ng  đự ộ ược  l u  vào  Clipboard  c a  Windows.  Khi  g p  l nh  Paste ư ủ ặ ệ(dán), Windows s  th c hi n l y d  li u t  Clipboard dán vào n i c n ẽ ự ệ ấ ữ ệ ừ ơ ầ

5. Di chuy n t p tin/ th  m c ể ậ ư ụ

Thao tác tương t  nh  l nh sao chép:ự ư ệ

 Cách 1:

 Bước 1: ch n m t ho c nhi u t p tin/ th  m c c n sao chép.ọ ộ ặ ề ậ ư ụ ầ

 Bước 2: ra l nh di chuy n (Cut) ệ ể : nh n t  h p phím Ctrl + X (ho c ấ ổ ợ ặvào menu Edit/ Cut ho c click ph i và ch n Cut).ặ ả ọ

 Bước 3: ch n n i c n di chuy n đ n t  c a s  bên trái c a Explore.ọ ơ ầ ể ế ừ ử ổ ủ

 Bước 4: ra l nh dán (Paste) ệ : nh n t  h p phím Ctrl + V (ho c Edit/ ấ ổ ợ ặPaste ho c click ph i và ch n Paste) th c hi n vi c di chuy n.ặ ả ọ ự ệ ệ ể

 Cách 2:

 Bước 1: ch n m t ho c nhi u t p tin/ th  m c c n sao chép.ọ ộ ặ ề ậ ư ụ ầ

 Bước 2: drag các t p tin/ th  m c đã ch n đ n n i c n chép.ậ ư ụ ọ ế ơ ầ

 Copy và Cut khác nhau và gi ng nhau   đi m nào?ố ở ể

 Ho c: click ph i chu t ặ ả ộ  ch n Delete.ọ

 Bước 3: trong h p tho i xác nh n thao tác xóa, nh p ch n Yes đ  ộ ạ ậ ấ ọ ểxác nh n xoá, ch n No đ  b  qua thao tác xóa.ậ ọ ể ỏ

 Cách 2:

 Bước 1: ch n các th  m c và t p tin c n xóa.ọ ư ụ ậ ầ

 Bước 2: t  bàn phím, nh p ch n t  h p phím Shift + Enter đ  xóa.ừ ấ ọ ổ ợ ể

 L u ý: khi xóa d  li u   cách 1, d  li u còn l u l i trong b  nh  t m ư ữ ệ ở ữ ệ ư ạ ộ ớ ạ

c a Windows. Xóa theo cách 2 d  li u b  m t hoàn toàn.ủ ữ ệ ị ấ

7. Ph c h i t p tin/ th  m c b  xóa ụ ồ ậ ư ụ ị

 Các đ i tố ượng b  xóa s  đị ẽ ược đ a vào Recycle Bin.ư

 Đ  ph c h i các đ i tể ụ ồ ố ượng đã xóa, ta th c hi n các thao tác sau:ự ệ

 Bước 1: nh p double click lên bi u tấ ể ượng Recycle Bin đ  m  ể ở

Recycle Bin

 Bước 2: ch n các t p tin/ th  m c c n ph c h i.ọ ậ ư ụ ầ ụ ồ

 Bước 3: trên thanh menu nh p ch n menu ấ ọ File  Restore ho c ặ

click ph i chu t ả ộ  ch n Restore đ  ph c h i.ọ ể ụ ồ

 N u mu n xóa h n các tâp tin/ th  m c, ta vào Recycle Bin th c hi n ế ố ẳ ư ụ ự ệthao tác xóa m t l n n a.ộ ầ ữ

 Đ  xóa t t c  các t p tin/ th  m c, chể ấ ả ậ ư ụ ương trình,… trong Recycle Bin, 

ta click ph i chu t lên Recycle Bin ả ộ  ch n m c Empty Recycle Bin. ọ ụ

 Ho c: click ph i chu t lên t p tin/ th  m c ặ ả ộ ậ ư ụ  ch n Rename.ọ

 Bước 3: nh p tên m i c n đ i ậ ớ ầ ổ  gõ Enter

 L u ý: đ i   ư ố v i t p tin đang s  d ng thì các thao tác di chuy n, xoá, đ i ớ ậ ử ụ ể ổtên không th  th c hi n để ự ệ ược

9. Thay đ i thu c tính t p tin/ th  m c ổ ộ ậ ư ụ

 Bước 1: click chu t ph i lên đ i tộ ả ố ượng mu n thay  đ i thu c tính ố ổ ộ  

ch n Properties.ọ

 Bước 2: ch n thu c tính c n đ i.ọ ộ ầ ổ

 Read­only: t p tin/ th  m c ch  có th  đ c, không th  thay đ i ậ ư ụ ỉ ể ọ ể ổ

n i dung t p tin/ th  m c.ộ ậ ư ụ

 Hidden: t p tin/ th  m c b   n đi.ậ ư ụ ị ẩ

 Archive: t p tin/ th  m c v a có th  đ c v a có th  thay đ i ậ ư ụ ừ ể ọ ừ ể ổ

n i dung.ộ

 Bước 3: nh p ch n Apply đ  xác nh n thay đ i, nh p Cancel đ  b  ấ ọ ể ậ ổ ấ ể ỏqua thao tác thay đ i thu c tính.ổ ộ

IV. THAO TÁC V I CÁC L I T T (Shortcuts) Ớ Ố Ắ

 T o l i t t trên màn hình n n.ạ ố ắ ề

 Đ i tên cho l i t t.ổ ố ắ

 Xoá b  l i t t.ỏ ố ắ

 Thay đ i thu c tính cho l i t t.ổ ộ ố ắ

T o l i t t ạ ố ắ

1. T o l i t t trên màn hình n n ạ ố ắ ề

 Bước 1: click ph i chu t lên màn hình n n ả ộ ề  ch n New ọ  Shortcut

 Bước 2: trong b ng Create Shortcutả

 Nh p đậ ường d n c a đ i tẫ ủ ố ượng c n t o l i t t (chầ ạ ố ắ ương trình/   ổđĩa/ th  m c/ t p tin, …) vào m c Type the location of the item.ư ụ ậ ụ

 Ho c  Click  lên  nút  Browse  đ   ch n  đặ ể ọ ường  d n  cho  đ i  tẫ ố ượng 

c n t o l i t t.ầ ạ ố ắ

 Click Next đ  qua bể ước k  ti p.ế ế

 Bước 3: nh p tên cho l i t t c n t o.ậ ố ắ ầ ạ

 Bước 4: click Finish xác nh n t o l i t t ho c click Cancel đ  b  qua ậ ạ ố ắ ặ ể ỏthao tác t o l i t t.ạ ố ắ

2. Đ i tên cho l i t t ổ ố ắ

 Bước 1: click ph i chu t lên l i t t ả ộ ố ắ  ch n Rename.ọ

 Bước 2: nh p tên m i cho l i t t.ậ ớ ố ắ

 Bước 3: gõ phím Enter t  bàn phím.ừ

4. Thay đ i thu c tính cho l i t t ổ ộ ố ắ

Đ  thay đ i thu c tính cho l i t t, ta làm nh  sau:ể ổ ộ ố ắ ư

 Click chu t ph i lên l i t t ộ ả ố ắ  ch n Properties.ọ

 Trong h p tho i Properties:ộ ạ

 Th   General:  ch n  thu c  tính  cho  l i  t t  (Read­only:  ch   đ c; ẻ ọ ộ ố ắ ỉ ọHidden:  n; Archive: thu c tính v a đ c v a ghi).ẩ ộ ừ ọ ừ

 Th  Shortcut: cho phép ch n thay đ i m t s  l a ch n sau:ẻ ọ ổ ộ ố ự ọ

 Shortcut  key:  gán  phím  nóng  cho  l i  t t  (Ctrl  +  Alt  +  phím ố ắnóng)

 Run: ch n ch  đ  hi n th  màn hình khi m  (bình thọ ế ộ ể ị ở ường/ thu 

nh / phóng to).ỏ

 Change Icon: thay đ i bi u tổ ể ượng c a l i t t.ủ ố ắ

 Th  Compatility: ch n các ch  đ  th c thi cho l i t t.ẻ ọ ế ộ ự ố ắ

V. THAO TÁC V I ĐĨA M M/ USB,… Ớ Ề  

 Sao chép đĩa: tương t  nh  sao chép t p tin/ th  m c.ự ư ậ ư ụ

 Đ nh d ng đĩa.ị ạ

 Hi n th  thông tin c a đĩa.ể ị ủ

được dùng làm đĩa kh i đ ng.ở ộ

 Bước 3: nh p ch n Start đ  ti n hành đ nh ấ ọ ể ế ị

d ng.ạ

 Chú ý: tr ng n y xóa d  li u thông qua ườ ạ ữ ệ

Format  này,  d   li u  trong  đĩa  s   b   xoá ữ ệ ẽ ị

hoàn toàn, không th  ph c h i để ụ ồ ược H p tho i Formatộ ạ

3. Hi n th  thông tin c a đĩa ể ị ủ

 Click ph i chu t lên   đĩa c n hi n ả ộ ổ ầ ể

th  thông tin, ị  ch n Properties.ọ

 Khi  đó  xu t  hi n  h p  tho i ấ ệ ộ ạ

Properties:

 Th   General:  cho  bi t  dung ẻ ế

lượng  đĩa  (Capacity),  đã  s  ử

d ng bao nhiêu (Used space), ụcòn l i bao nhiêu (Free space).ạ

 Th   Tools:  cung  c p  m t  s  ẻ ấ ộ ố

công  c   ki m  tra  đĩa  (Error­ụ ểchecking),  t o  đĩa  d   phòng ạ ự(Backup),  ch ng  phân  m nh ố ảđĩa (Defragment)

Hộp tho i Properitiesạ

Hi n th  thông tin c a đĩa (tt) ể ị ủ

 Th  Sharing: cho phép đ t cách th c chia s  tài nguyên có trên ẻ ặ ứ ẻđĩa (v i máy tính có n i m ng).ớ ố ạ

 Share this forder on the network: cho phép các người dùng 

trong m ng có th  truy c p n i dung trong đĩa nh ng ch  ạ ể ậ ộ ư ỉ

có quy n đ c.ề ọ

 Allow  network  users  to  change  me  files:  các  người  dùng 

truy  c p  vào  đĩa  có  quy n  thay  đ i  n i  dung  thông  tin ậ ề ổ ộtrong đĩa (đ c, ghi, xóa,…)ọ