Bài giảng Hệ điều hành Linux - Chương 2: Các lệnh cơ bản trên Linux

Chương 2 trình bày các lệnh cơ bản trên Linux. Các nội dung chính được trình bày trong chương gồm có: Tổng quan về lệnh trên Linux, các lệnh thao tác với ổ đĩa, các lệnh thao tác với thư mục, các lệnh thao tác với tập tin, các lệnh quản lý tài khoản người dùng trên hệ thống tập tin, các lệnh thao tác với hệ thống. Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

Updated 25.08.2008 Computer Sciences Div @ 2008 1

LINUX

Trang 2

N i dung ộ

T ng quan v l nh trên Linuxổ ề ệ

Các l nh thao tác v i đĩaệ ớ ổ

Các l nh thao tác v i th m cệ ớ ư ụ

Các l nh thao tác v i t p tinệ ớ ậ

Các l nh qu n lý tài kho n ngệ ả ả ười dùng trên h ệ

th ng t p tinố ậ

Các l nh thao tác v i h th ngệ ớ ệ ố

Trang 3

Trang 4

M t s l i khi gõ l nh trên Linux:ộ ố ỗ ệ

L nh không t n t i ho c không tìm th y: ệ ồ ạ ặ ấ

Trang 5

M t s l i khi gõ l nh trên Linux:ộ ố ỗ ệ

Gõ sai cú pháp l nh: ệ

Trang 6

Các thao tác l nh v i đĩa:ệ ớ ổ

Li t kê phân vùng đĩaệ ổ

Xem dung lượng đĩaổ

G n k t phân vùngắ ế

H y b g n k t phân vùngủ ỏ ắ ế

Trang 7

Trang 8

Xem dung lượng đĩaổ

Tên l nh: df (disk free)ệ

Ch c năng: Xem dung lứ ượng đĩa.ổ

Cú pháp: df [a]

Ví d :ụ

Trang 9

G n k t phân vùngắ ế

Tên l nh:ệ mount

Ch c năng:ứ Th c hi n g n k t phân vùng vào FileSystem ự ệ ắ ế

Cú pháp: mount t type dev dir

Type: Lo i phân vùng mà ta mu n g n k t vào h th ng ạ ố ắ ế ệ ố

Dev: Tên phân vùng hi n có trên h th ng. Dùng l nh fdisk đ xem ệ ệ ố ệ ể

h th ng máy tính đang dùng có nh ng phân vùng nào ệ ố ữ

Dir: Th m c đ c ch đ nh đ g n k t vào ư ụ ượ ỉ ị ể ắ ế

Ví d : ụ

Trang 10

Trang 11

Các l nh thao tác v i th m c ệ ớ ư ụ

Thay đ i th m c hi n hànhổ ư ụ ệ

Xem th m c làm vi c hi n hànhư ụ ệ ệ

Trang 12

Thay đ i th m c hi n hành ổ ư ụ ệ

Tên l nh:ệ cd

Ch c năng:ứ Chuy n đ i th m c hi n hành.ể ổ ư ụ ệ

Cú pháp: cd <Đ ng d n th m c m i> ườ ẫ ư ụ ớ

Ví d :ụ

Trang 13

Trang 14

Trang 15

Xem th m c làm vi c hi n hành ư ụ ệ ệ

Trang 16

T o m i th m c ạ ớ ư ụ

Tên l nh: ệ mkdir

Ch c năng: ứ T o m i th m c ạ ớ ư ụ

Cú pháp: mkdir <Tên th m c m i c n t o> ư ụ ớ ầ ạ

Ví d : ụ

T o th m c ạ ư ụ viethan trong th m c ư ụ home.

Chuy n đ n th m c hi n hành ể ế ư ụ ệ viethan.

T o trong th m c ạ ư ụ viethan các th m c con: ư ụ khmt, laptrinh và hethongtt.

Trang 17

Trang 18

Trang 19

Trang 20

Trang 21

Trang 22

Trang 23

Các l nh thao tác v i t p tin ệ ớ ậ

Trang 24

T o t p tin ạ ậ

Tên l nh:ệ vi ho c gedit (graphic edit)ặ

Ch c năng:ứ T o m i t p tin.ạ ớ ậ

Cú pháp: vi <Tên t p tin> ậ ho c ặ gedit <Tên t p ậ tin>

Trang 25

T o t p tin ạ ậ

T o t p tin b ng l nh viạ ậ ằ ệ

Vi là trình so n th o c b n c a các h th ng Linuxạ ả ơ ả ủ ệ ố

Cú pháp đ so n th o m t t p tin nh sau: ể ạ ả ộ ậ ư

#vi <Tên t p tin> ậ

Ví d :ụ vi test

Khi s d ng ử ụ vi, ta có th ch n m t trong hai ch đ ể ọ ộ ế ộ

thao tác: ch đ câu l nh (command mode) và ch đ ế ộ ệ ế ộ

so n th o (editor mode) ạ ả

N u ta đang ch đ so n th o, nh n phím ESC + ế ở ế ộ ạ ả ấ

l nh s chuy n sang ch đ l nh. Ng ệ ẽ ể ế ộ ệ ượ ạ c l i, n u ta ế đang ch đ l nh thì nh n phím l nh đ chuy n sang ở ế ộ ệ ấ ệ ể ể

ch đ so n th o ế ộ ạ ả

Trang 26

T o t p tin ạ ậ

T o t p tin b ng l nh viạ ậ ằ ệ

Trang 27

T o t p tin ạ ậ

T o t p tin b ng l nh geditạ ậ ằ ệ

S d ng l nh ử ụ ệ gedit đ t o t p tin d ng text trong ch ể ạ ậ ạ ế

đ đ h a. ộ ồ ọ

Sau khi so n th o xong n i dung t p tin, vào menu ạ ả ộ ậ File/Save đ l u n i dung t p tin tr c khi vào menu ể ư ộ ậ ướ File/Close đ đóng t p tin ể ậ

Trang 28

Trang 29

Sao chép t p tin ậ

Chú ý: N u chúng ta mu n sao chép t p tin t th ế ố ậ ừ ư

m c này đ n th m c khác đ ng th i đ i tên t p ụ ế ư ụ ồ ờ ổ ậtin thì ph i ch ra tên t p tin mu n đ i th m c ả ỉ ậ ố ổ ở ư ụđích. Ví d : sao chép t p tin t p tin thongbao t ụ ậ ậ ừ

th m c tmdt sang th m c cntt_ud, đ ng th i đ i ư ụ ư ụ ồ ờ ổtên t p tin thongbao thành baocao.ậ

Trang 30

Di chuy n t p tin ể ậ

Tên l nh: ệ mv (move)

Ý nghĩa: Di chuy n t p tin t n i này đ n n i khác ể ậ ừ ơ ế ơ

Cú pháp: mv [tùy ch n] <th m c ngu n>/<tên t p tin> <th m c ọ ư ụ ồ ậ ư ụ đích>. Trong đó tùy ch n: ọ

i: H i l i ngỏ ạ ười dùng n u t p tin đích đã t n t i.ế ậ ồ ạ

u: Ch di chuy n khi t p tin ngu n m i h n t p tin cũ ho c t p tin ỉ ể ậ ồ ớ ơ ậ ặ ậ

cũ b l i.ị ỗ

f: Di chuy n đè.ể

v: Hi n th quá trình di chuy n t p tin.ể ị ể ậ

Ví d : ụ

Trang 31

T o liên k t v i t p tin ạ ế ớ ậ

Tên l nh: ệ ln (link)

Ý nghĩa: T o liên k t gi a các t p tinạ ế ữ ậ

Cú pháp: ln <tên t p tin ngu n> <đ ng ậ ồ ườ

d n>/<tên t p tin đích> ẫ ậ

Ví d : ụ

Trang 32

Trang 33

Xóa t p tin ậ

Tên l nh: ệ rm (remove)

Ý nghĩa: Xóa t p tinậ

Cú pháp: rm [ Tùy ch n] <tên t p tin c n xóa>. ọ ậ ầ

i: Nh c nh xác nh n trắ ở ậ ướ c khi xóa t p tin ậ

r: Xóa t t c các t p tin trong th m c đấ ả ậ ư ụ ượ c ch n xóa ọ

v: Hi n th quá trình xóa t p tin. ể ị ậ

Ví d : ụ

Trang 34

Hi n th n i dung t p tin ể ị ộ ậ

Tên l nh: ệ Cat, more, less, head, tail

Ý nghĩa: Xem n i dung bên trong t p tin.ộ ậ

Cú pháp:

cat <tên t p tin>: Hi n th h t n i dung t p tin. ậ ể ị ế ộ ậ

more <tên t p tin> ho c less <tên t p tin>: Hi n th ậ ặ ậ ể ị

n i dung t p tin trên t ng trang màn hình. ộ ậ ừ

head [n] <tên t p tin>: Hi n th n dòng đ u c a t p ậ ể ị ầ ủ ậ

tin.

tail [n] <tên t p tin>: Hi n th n dòng cu i c a t p ậ ể ị ố ủ ậ

tin.

Trang 35

Trang 36

Trang 37

Trang 38

t p tin ậ

Trang 39

Trang 40

Nén và gi i nén t p tin ả ậ

Trang 41

Trang 42

Trang 43

Xu t n i dung thông báo ấ ộ

Trang 44

Xem lo i t p tin ạ ậ

Tên l nh: ệ file

Ý nghĩa: Xem lo i t p tin.ạ ậ

Cú pháp: file <Tên t p tin>.ậ

Ví d : ụ

Trang 45

Trang 46

Chia m t t p tin l n thành nhi u t p tin nh ộ ậ ớ ề ậ ỏ

Tên l nh: ệ split.

Ý nghĩa: Dùng đ chia m t t p tin có kích c l n thành ể ộ ậ ỡ ớ

nhi u t p tin có kích th ề ậ ướ c nh ỏ

Cú pháp: split b <dung l ng> < tên t p tin ngu n> <tên ượ ậ ồ

t p tin đích> ậ

Ví d : ụ

Trang 47

Trang 48

Tài kho n c a h th ng ả ủ ệ ố

Tài kho n h th ng bao g m 2 lo i:ả ệ ố ồ ạ

Tài kho n ng ả ườ i dùng (User)

Tài kho n nhóm ng ả ườ i dùng (Group)

Tài khoản người dùng trên

Windows

Tài khoản người dùng trên

Linux

Trang 49

Tài kho n c a h th ng ả ủ ệ ố

Tài kho n ng ả ườ i dùng:

username: Tên ng i s d ng ườ ử ụ

Shell: Lo i Shell m c đ nh cho tài ạ ặ ị

kho n ng ả ườ i dùng.

Các thông tin trên l u trong t p ư ậ

tin /etc/passwd

Hộp thoại tạo mới user

Trang 50

Các thông tin trên l u trong t p tin /etc/group ư ậ

Cửa sổ quản trị tài khoản người dùng

Trang 51

Các quy n truy xu t trên t p tin ề ấ ậ

Khi m t t p tin độ ậ ược

t o l p, các thông tin ạ ậ

sau được thi t l p:ế ậ

uid c a ng i dùng t o ủ ườ ạ

Hộp thoại các quyền trên tập tin chotay

Trang 52

L nh chmod ệ

L nh ệ chmod cho phép thay đ i quy n trên t p tin ổ ề ậ

c a ngủ ười dùng.

Ch nh ng ngỉ ữ ười dùng s h u t p tin này thì m i ở ữ ậ ớ

có quy n thay đ i quy n trên t p tin. ề ổ ề ậ

Có th th c hi n l nh trên theo hai cách sau: ể ự ệ ệ

Dùng các ký hi u t ệ ượ ng tr ng ư

Dùng thông s tuy t đ i ố ệ ố

Trang 53

{+,,=}: + là thêm quy n, là ề

b t quy n, = là gán b ng m t ớ ề ằ ộ giá tr khác ị

{r,w,x}: r (read only), w (write)

và x (excusive)

Ví d : ụ #chmod g+x chotay Hộp thoại phân quyền tập tin chotay

Trang 54

L nh chmod ệ

Dùng thông s tuy t đ iố ệ ố

Cú pháp: chmod <mode> <Tên t p tin>. ậ Trong đó:

<mode>: Là m t s c s 8 dùng đ gán và h y quy n ộ ố ơ ố ể ủ ề trên t p tin. ậ

Ví d : ụ [root@pc02 root]#chmod 7 55 viethan.txt

Owner ( 7(10) = 111(2)): u+rwx Group (5(10) = 101(2)): g+rx, gw Other ( 5(10) = 101(2)): o+rx, ow

Trang 55

L nh thay đ i ng ệ ổ ườ i dùng s h u t p tin ở ữ ậ

L nh ệ chown cho phép thay đ i ngổ ườ ở ữi s h u trên

t p tin. ậ VD: chown root chotay.

L nh ệ chgrp cho phép thay đ i nhóm s h u trên ổ ở ữ

t p tin.ậ VD: chgrp root chotay.

Trang 56

Trang 57

f file: Th c thi m t t p tin.ự ộ ậ

l: Hi n th danh sách các l nh trong hàng đ i.ể ị ệ ợ

d job [job…]: Xóa l nh trong hàng đ i. ệ ợ

[Th i gian] ờ : Th i gian xác đ nh s th c thi l nhờ ị ẽ ự ệ

Trang 58

Hiển thị tên máy tính

Đặt lại tên máy tính

Trang 59

Trang 60

L nh clearệ

Tên l nhệ : clear

Ý nghĩa: Xoá màn hình

Cú pháp: clear

Trang 61

Trang 62

L nh calệ

Tên l nhệ : cal.

Ý nghĩa: Xem l ch v i tháng và năm ch đ nh.ị ớ ỉ ị

Cú pháp: cal <month><year>

Trang 63

Trang 64

Ti n ích bcệ

Ti n ích máy tính bc (basic calculator) cung c p ệ ấ

m t b máy tính tay dùng đ th c hi n các phép ộ ộ ể ự ệtính toán các bi u th c, các hàm toán h c, ể ứ ọ

Trang 65

Ti n ích bc ệ

Đ n đ nh s ch s ph n th p phân, ta dùng ể ấ ị ố ữ ố ở ầ ậ

l nh scale = n v i n là s ch s ph n th p phânệ ớ ố ữ ố ở ầ ậ

Trang 66

Ti n ích bc ệ

L p trình trên bc:ậ

Đ thoát kh i bc, ta dùng t h p phím: Ctrl + D.ể ỏ ổ ợDùng l nh ệ man bc đ xem hể ướng d n l nh này.ẫ ệ

Trang 67

T NG K T Ổ Ế

Các l nh thao tác v i đĩaệ ớ ổ

Các l nh thao tác v i th m cệ ớ ư ụ

Các l nh thao tác v i t p tinệ ớ ậ

Các l nh qu n lý tài kho n ngệ ả ả ười dùng trên h ệ

th ng t p tinố ậ

Các l nh thao tác v i h th ngệ ớ ệ ố

Trang 68

CÂU H I LÝ THUY T VÀ BÀI T P Ỏ Ế Ậ

Câu h i lý thuy tỏ ế

Bài t p th c hànhậ ự

Trang 69

Câu h i lý thuy t ỏ ế

Câu 1. Cú pháp c b n c a m t l nh trên ơ ả ủ ộ ệ

Linux nào sau đây đúng:

a. <Tên l nh> [Tùy ch n] [Tham s ] ệ ọ ố

b. <Tùy ch n> [Tên l nh] [Tham s ] ọ ệ ố

c. <Tham s > [Tên l nh] [Tùy ch n] ố ệ ọ

Trang 70

Trang 71

Trang 72

Trang 73

Trang 74

Bài t p th c hành ậ ự

Bài th c hành s 1ự ố

Bài th c hành s 2ự ố

Trang 75

Bài th c hành s 1 ự ố

T o m t phân vùng đĩa m i đ l u d li u có ạ ộ ớ ể ư ữ ệ

dung lượng là 5GB, đáp ng các yêu c u sau:ứ ầ

Đ m b o an toàn d li u trong tr ả ả ữ ệ ườ ng h p h p h ợ ợ ệ

Trang 76

Bài th c hành s 2 ự ố

Th c hi n s đ trên b ng các l nh đã h cự ệ ơ ồ ằ ệ ọ

Định dạng
Số trang	76
Dung lượng	4,25 MB