Bài giảng Chương 2: Hệ điều hành - Trịnh Huy Hoàng

Bài giảng Chương 2: Hệ điều hành do Trịnh Huy Hoàng thực hiện trình bày về khái niệm về hệ điều hành; làm việc với Windows; một số phần mềm ứng dụng thông dụng; khái niệm về tập tin, thư mục, ổ đĩa, đường dẫn làm việc với Windows Explorer; Total Commander, Norton Commander; làm việc với một số tiện ích có sẵn trên windows; Virus máy tính.

CH ƯƠ NG 2: H  ĐI U HÀNH Ệ Ề

GV: Tr nh Huy Hoàng ị

Trung tâm tin h c –  ọ

Tr ườ ng Cao đ ng k  thu t Cao Th ng ẳ ỹ ậ ắ

N i dung bài h c ộ ọ

1 Khái ni m v  h  đi u hành ệ ề ệ ề

2 Làm vi c v i WINDOWS ệ ớ

3 Gi i thi u m t s  ph n m m  ng d ng thông d ng ớ ệ ộ ố ầ ề ứ ụ ụ

4 Khái ni m v  t p tin, th  m c,   đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

5 Làm vi c v i Windows Explorer ệ ớ

6 Gi i thi u Total Commander, Norton Commander ớ ệ

7 Làm vi c v i m t s  ti n ích có s n trên windows  ệ ớ ộ ố ệ ẵ

(paint,notepad,wordpad)

1 H  đi u hành ệ ề

H  ĐI U HÀNH Ệ Ề

Ph n m m  ầ ề nghe nh c ạ Ph n m m  ầ ề

Ch i game ơ Ph n m m  ầ ề

STVB

Máy nghe nh c ạ Máy

Ch i game ơ Máy

STVB

1 H  đi u hành ệ ề

Application Software

Operating System

User

1 H  đi u hành ệ ề

• Khái ni m: là ph n m m quan tr ng nh t trong  ệ ầ ề ọ ấ máy  tính.  N m  vai  trò  đi u  hành  m i  ho t  ắ ề ọ ạ

đ ng c a máy tính.  ộ ủ

1 H  đi u hành ệ ề

• Ch c năng c a h  đi u hành ứ ủ ệ ề

– Quan ly  va  phân phô i, thu hô i bô nh ̉ ́ ̀ ́ ̀ ̣ ơ ́

– Điê u khiên viêc th c thi ch ̀ ̉ ̣ ự ươ ng tri nh ̀

– Điê u khiên ca c thiê t bi xuâ t nhâp ̀ ̉ ́ ́ ̣ ́ ̣

– Quan li  tâp tin va  th  muc ̉ ́ ̣ ̀ ư ̣

1 Khái ni m h  đi u hành ệ ệ ề

• Các thành ph n ch  y u c a h  đi u hành ầ ủ ế ủ ệ ề  

– Các chương trình n p khi kh i đ ng (ạ ở ộ Startup) và thu d n h  th ng trọ ệ ố ước khi 

t t  máy  (ắ Shutdown)  hay  n p  l i  (ạ ạ Restart),  trong  đó  quan  tr ng  h n  c   là ọ ơ ả

chương trình n p h  th ng.ạ ệ ố

– Chương trình đ m b o ả ả đ i tho i gi a ngố ạ ữ ười và h  th ngệ ố  Vi c đ i tho i có th  ệ ố ạ ể

th c hi n b ng m t trong hai cách: thông qua h  th ng ự ệ ằ ộ ệ ố câu l nh (Command)ệ  

được  nh p  t   bàn  phím  ho c  thông  qua ậ ừ ặ h   th ng  b ng  ch n  (Menu)ệ ố ả ọ  được 

đi u khi n b ng bàn phím ho c chu t.ề ể ằ ặ ộ

– Các chương trình qu n lý tài nguyênả  v i nhi m v  phân ph i tài nguyên khi ớ ệ ụ ố

chương  trình  yêu  c u  và  thu  h i  tài  nguyên  khi  chầ ồ ương  trình  k t  thúc.  Các ế

chương trình này được g i là ọ chương trình giám sát

– Các chương trình ph c v  t  ch c thông tin trên b  nh  ngoài, tìm ki m và ụ ụ ổ ứ ộ ớ ếcung  c p  thông  tin  cho  các  chấ ương  trình  khác  x   lý.  Các  chử ương  trình  này 

được g i chung là ọ h  th ng qu n lý t p tinệ ố ả ậ

– Các chương trình đi u khi n thi t bề ể ế ị và các chương trình ti n ích h  th ng.ệ ệ ố

1 H  đi u hành ệ ề

• Khái ni m v  đa nhi m(multitasking) và nhi u  ệ ề ệ ề

ng ườ i dùng(multiuser):

– Đa nhi m ệ :(multi tasking) có nghĩa là kh  năng mà  ả

m t  máy  tính  ch y  hai  hay  nhi u  ch ộ ạ ề ươ ng  trình    ở cùng m t th i đi m. Ví d : cùng m t lúc có th  in  ộ ờ ể ụ ộ ể

m t  văn  b n  l n  (kho ng  20  trang)  trong  khi  v n  ộ ả ớ ả ẫ đang s  d ng trình so n th o văn b n đ  gõ m t  ử ụ ạ ả ả ể ộ báo cáo. Ho c g i m t b n Fax trên m ng Internet  ặ ở ộ ả ạ trong  khi  đang  làm  vi c  v i  b ng  tính  đi n  t   ệ ớ ả ệ ử Excel.

1 H  đi u hành ệ ề

• Phân   lo i h  đi u hành ạ ệ ề

– Đ n nhi m m t ng ơ ệ ộ ườ ử ụ i s  d ng : (Single tasking / Single user)  các ch ươ ng trình ph i đ ả ượ c th c hi n l n l ự ệ ầ ượ t và m i l n làm  ỗ ầ

vi c ch  có m t ng ệ ỉ ộ ườ ử ụ i s  d ng đ ượ c đăng nh p vào h  th ng.  ậ ệ ố

Ví d : MS DOS. H  đi u hành này đ n gi n và không đòi h i  ụ ệ ề ơ ả ỏ máy tính ph i có b  x  lý m nh ả ộ ử ạ

– Đa nhi m m t ng ệ ộ ườ ử ụ i s  d ng : (Multi tasking / Single User) v i  ớ

h  đi u hành lo i này thì   m i th i đi m ch  có m t ng ệ ề ạ ở ỗ ờ ể ỉ ộ ườ ử i s  

d ng đăng nh p vào h  th ng, nh ng có th  kích ho t cho h   ụ ậ ệ ố ư ể ạ ệ

th ng th c hi n đ ng th i nhi u ch ố ự ệ ồ ờ ề ươ ng trình. Ví d : Windows  ụ

95. H  đi u hành này khá ph c t p và đòi h i máy tính ph i có  ệ ề ứ ạ ỏ ả

Ch p nh n các thay ấ ậ

đ i nh ng không đóng ổ ư

c a sủ ổ

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Taskbar & Start Menu

Khóa thanh taskbar, không  cho thay đ i kích th ổ ướ c,  duy chuy n,… ể

T  đ ng  n thanh taskbar  ự ộ ẩ khi con tr  chu t không  ỏ ộ

n m trên v  trí c a nó ằ ị ủ

Gi  thanh taskbar trên t t c   ữ ấ ả các c a s  c a windows ử ổ ủ

Nhóm các c a s  cùng lo i  ử ổ ạ

l i trên thanh taksbar ạ

START  SETTINGS  CONTROL PANEL

 Taskbar and Start Menu

Hi n th  đ ng h    góc d ể ị ồ ồ ở ướ i  bên ph i c a thanh taskbar ả ủ

n nh ng bi u t ng (icons) 

Ẩ ữ ể ượ  góc d i bên ph i không 

ở ướ ả

ho t đ ng ạ ộ

đ  menu th i đ u c a  ộ ờ ầ ủ

windows

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Display

hình n nề

Ch n hình ọkhác

V  trí hìnhị

Thi t l p các thông s  cho ế ậ ốScreen saver hi n t iệ ạ

Xem trướcKhi ti p t c l i thì h i ế ụ ạ ỏ

password

xu ng  đĩa  c ng  và  t t  máy  tính.  Khi ố ứ ắ

máy  tính  được m  lên   ch   đ  này ở ở ế ộ

thì nó s  tr  l i đúng tr ng thái trẽ ả ạ ạ ước 

đó

Dung lượng c a đĩa C (đĩa ủ

ch a h  đi u hành) hi n ứ ệ ề ệ

hành còn tr ngố Dung lượng c n đ  th c hi n ầ ể ự ệ

Hibernate (thường b ng dung ằ

l ng c a RAM)

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Display

Click vào đ i tố ượng c n ầ

ch nh sau đó thay đ i các ỉ ổtham s  bên dố ưới

Desktop, Message Box, Menu

Window, 

Tên đ i tố ượng

n đi ph n m  r ng c a file đã bi t lo i

Ẩ ầ ở ộ ủ ế ạ

Hi n th  đ ể ị ườ ng d n đ u đ  trên thanh  ẫ ầ ủ

đ a ch  c a Window Explorer ị ỉ ủ

Xoá đăng ký đang ch nọ

 Mouse

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Mouse

Tên c a b  con tr  chu t trong ủ ộ ỏ ộ

các tr ng thái c a h  th ngạ ủ ệ ố

Hình  nh con tr  chu t tả ỏ ộ ương  ng ứ

v i tr ng thái c a h  th ngớ ạ ủ ệ ố

Ch n l i hình  nh c a con tr  ọ ạ ả ủ ỏ

L u b  con tr  hi n hành v i tên ư ộ ỏ ệ ớ

khác

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Regional and Language Options

Đ nh d ng th i gianị ạ ờ

Ký t  phân cách th i gianự ờ

Ký hi u bu i sángệ ổ

Ký hi u bu i chi uệ ổ ề

b n c a H  Đi u Hành, t c đ  ả ủ ệ ề ố ộ

CPU, dung lượng RAM,…

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• System

Tên máy tính: robog550

Tên nhóm làm vi c: ệWORKGROUP

K t n i đ n mi n và t o ế ố ế ề ạ

tài kho n c c bả ụ ộThay đ i tên máy tính và ổ

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• System

Qu n lý thi t ả ế

Profile c a ngủ ười dùng

Thi t l p liên quan đ n quá ế ậ ế

trình kh i đ ng c a h  th ng ở ộ ủ ệ ố

và s  ph c h iự ụ ồBáo cáo l iỗ

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• System

Tùy ch nh đ  l u l i th i ỉ ể ư ạ ờ

đi m mà sau này khi c n ể ầ

ta có kh  năng ph c h i ả ụ ồ

l i h  th ng t i th i đi m ạ ệ ố ạ ờ ể

đóĐây  là  kh   năng  ph c  h i  l i  tr ng  thái ả ụ ồ ạ ạ

c a  h   th ng  b ng  cách  l u  l i  các  th i ủ ệ ố ằ ư ạ ờ

đi m  quan  tr ng  (ví  d   nh   vi c  cài  đ t ể ọ ụ ư ệ ặ

ph n  m m,  tùy  ch nh  liên  quan  đ n  h  ầ ề ỉ ế ệ

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• System

Cho phép người dùng k t n i ế ố

máy tính t  xa qua m ng máy ừ ạ

tính. Người dùng ph i có tài ả

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Network Connections

Đ  c u hình đ a ch  IP ta ể ấ ị ỉ

Click ph i vào bi u tả ể ượng 

này vào ch n Propertiesọ

START  SETTINGS  CONTROL PANEL

 Network Connections

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• Network Connections

Ch n vào ọInternet Protocol(TCP/IP)

Properties đ  khai báo đ a ch  IPể ị ỉ

thi t l pế ậ

2. Làm vi c v i windows ệ ớ

• User Accounts

Thay đ i tài kho nổ ả

T o tài kho n m iạ ả ớThay đ i ki u đăng nh pổ ể ậ

Ch n tài kho n đ  thi t ọ ả ể ế

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,   đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

• T p tin là m t  ậ ộ t p ậ  h p c a thông tin đ ợ ủ ượ c đ t tên, là  ặ

ph n  tài  nguyên  quan  tr ng  nh t  đ ầ ọ ấ ượ c  dùng  trong  máy tính 

• M i tài li u, tranh  nh, hay âm thanh trong máy tính  ọ ệ ả

đ u là t p tin. M t ch ề ậ ộ ươ ng trình  ng d ng th c t  là  ứ ụ ự ế

t p h p nhi u t p tin  ậ ợ ề ậ

• M i  t p  tin  ọ ậ đ u ề  có  tên  g m  ồ 2  ph n ầ  ­  ph n  tên ầ  và 

ph n m  r ng ầ ở ộ  phân cách b i d u ch m “ ở ấ ấ ”, ph n m   ầ ở

r ng có  ộ 3  ký t ự

• Ví d :  ụ giaoan doc ,  baigiang ppt

T p tin ậ

T p tin ậ

3.Khái ni m v  t p tin, th  m c,   đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

– T p tin th  vi n: ậ ư ệ  dll, lib, 

– T p tin c  s  d  li u:  ậ ơ ở ữ ệ mdb, mdf, dbf, 

Th  m c ư ụ

• Đ   qu n  lý  m i  t p  tin  chúng  ta  c n  nhóm  các  ể ả ọ ệ ầ

t p tin l i m t cách h p lý và t o ra m t n i đ   ệ ạ ộ ợ ạ ộ ơ ể

c t gi  các t p tin liên quan đó là th  m c.  ấ ữ ệ ư ụ

• Tóm l i th   ạ ư m c ụ  đ ượ c xem nh  các ngăn t  trong  ư ủ

m t toà nhà là máy tính.  ộ

• M i ngăn t  s  ch a m t lo i đ  nào đó (ngăn t   ỗ ủ ẽ ứ ộ ạ ồ ủ

b   qu n  áo,  ngăn  t   đ   sách  v ,  ngăn  t   đ   ỏ ầ ủ ể ở ủ ể bát )

• Bi u t ể ượ ng c a th  m c th ủ ư ụ ườ ng là 

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

Th  m c ư ụ

Hình  nh  c a ả ủ th   m c ư ụ  trên  Hình  nh  c a ả ủ th   m c ư ụ  trên 

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

Ổ

• Là thi t b  l u tr  ngoài c a máy tính ế ị ư ữ ủ

• Các lo i   đĩa ạ ổ

– Ổ  đĩa m m ề

– Ổ  đĩa CD ROM

– Ổ  đĩa c ng (th ứ ườ ng phân ra nhi u partition đ   ề ể

d  qu n lý mà ta th ễ ả ườ ng nh m là   đĩa) ầ ổ

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

Ổ

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

Đ ườ ng d n(Path) ẫ

• V y  đ ậ ườ ng  d n  là  t p  h p  tên    đĩa,  tên  th   m c  ẫ ậ ợ ổ ư ụ

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

Đ ườ ng d n(Path) ẫ

3. Khái ni m v  t p tin, th  m c,  đĩa, đ ệ ề ậ ư ụ ổ ườ ng d n ẫ

– Cách 2:  Click ph i chu t vào bi u t ả ộ ể ượ ng My 

Computer trên màn hình Desktop r i ch n Explorer ồ ọ

– Cáck 3:  Nh n t  h p phím  ấ ổ ợ   + E.

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Làm quen

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Làm quen

• Đóng l i ạ

– Cách 1: Click ch n nút Close (  góc trên bên  ọ ở

trái c a c a s ) ủ ử ổ

– Cách 2: Click ch n Menu File  ọ   Close.

– Cách 3: Alt + F4

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Làm quen

• Các  bi u  t ể ượ ng  và  ký  hi u  trên  c u  trúc  ệ ấ Folder

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Làm quen

• Thu c tính: Click ph i lên t p tin, th  m c  ộ ả ậ ư ụ    Propeties

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• T o t p tin ạ ậ

(ta có th  t o các lo i t p tin khác nhau,   đây ta th c hi n cho t p tin txt) ể ạ ạ ậ ở ự ệ ậ

– Cách  1:  M   th   m c  n i  b n  mu n  ch a  t p  tin  ở ư ụ ơ ạ ố ứ ậ

c n  t o,  vào  Menu  File  ầ ạ   New     Text  Document  

T p  tin  m i  s   có  tên  ng m  đ nh  là  " ậ ớ ẽ ầ ị New  Text  Document ".  Đ   đ t  l i  tên  b n  gõ  tên  m i  và  nh n  ể ặ ạ ạ ớ ấ Enter  

– Cách  2:  Click  ph i  vào  n i  c n  t o  t p  tin  Text,  ả ơ ầ ạ ậ

ch n New  ọ    Text Document  Đ t l i tên cho t p tin  ặ ạ ậ

m i và nh n Enter ớ ấ  

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• T o t p tin ạ ậ

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• T o th  m c ạ ư ụ

– Cách 1: M  th  m c n i b n mu n ch a th   ở ư ụ ơ ạ ố ứ ư

m c  c n  t o  m i,  vào  Menu  File  ụ ầ ạ ớ   New    Folder. Th  m c m i s  có tên ng m đ nh là  ư ụ ớ ẽ ầ ị

" New Folder ". Đ  đ t l i tên b n gõ tên m i  ể ặ ạ ạ ớ

và nh n Enter  ấ

– Cách 2: Click ph i vào n i c n t o th  m c  ả ơ ầ ạ ư ụ

m i,  ch n  ớ ọ New     Folder   Đ t  l i  tên  cho  ặ ạ Folder m i và nh n Enter  ớ ấ

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• T o th  m c ạ ư ụ

Re sto

re

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• Tìm ki m ế

Nh n vào ấ Search1

2

4. Làm vi c v i Window Explorer  ệ ớ

Qu n lý t p tin, th  m c ả ậ ư ụ

• Tìm ki m ế

1 2 3

M t t , m t đo n  ộ ừ ộ ạ

trong file

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

Gi i thi u MSPaint ớ ệ

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

– Phóng to, thu nh   ỏ

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

Gi i thi u notepad ớ ệ

• M  ch ở ươ ng trình: 

Start  Run  Gõ notepad  OK

• Yêu c u th c hành: ầ ự

– Đi u ch nh b  gõ ti ng vi t ề ỉ ộ ế ệ

– So n th o văn b n ti ng vi t ạ ả ả ế ệ

– Ch n font ọ

– L u file, m  file v i các b ng mã khác nhau ư ở ớ ả

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

Gi i thi u notepad ớ ệ

H ướ ng d n gõ ti ng vi t ẫ ế ệ

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

Gi i thi u wordpad ớ ệ

– L u file, m  file ư ở

5. Gi i thi u m t s  ti n ích có s n trên windows  ớ ệ ộ ố ệ ẵ

Gi i thi u wordpad ớ ệ

H T Ế