báo Cáo tổng quan về rừng Nam Cát Tiên

tổng quan về Nam Các Tiên jjhkfhahf jljlajljlajil hchashlchl hahahchaf halfahfha haschhca hahhhaffhaih ehhwffuuhw fuhuhwefhwfuhw hfheufhwuifhcwuishciu hcfuksehcasc hfwukehfdiauch cfhaeuchauhc adhcuahc.

Mục Lục

CHƯƠNG 1 LƯỢT KHẢO TÀI LIỆU 4

1.1 Tổng quan về đề tài nghiên cứu 4

1.1.1 Rừng 4

1.1.1.2 Định nghĩa 4

1.1.1.3 Phân Loại 4

1.1.2 Vườn quốc gia 5

1.1.2.1 Định nghĩa 5

1.1.2.2 Các đặc trưng của vườn quốc gia 5

1.1.3 Đa dạng sinh học 5

1.1.4 Bảo tồn đa dạng sinh học 6

1.1.5 Du lịch sinh thái 6

1.1.6 Chính sách của nhà nước về lâm nghiệp 6

1.1.7 Các hành vi bị nghiêm cấm trong luật lâm nghiệp 7

1.2 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên 8

1.2.1 Vị trí địa lí, ngày thành lập 8

1.2.2 Lịch sử 9

1.2.3 Đa dạng sinh học 9

1.2.4 Khó khăn 10

a Nạn khai thác cát trái phép 10

b.Phá rừng 10

1.2.5 Hoạt động du lịch sinh thái 11

a Các loại hình du lịch 11

b Ẩm thực 11

c Bản sắc văn hóa 12

1.3 Rừng ở núi Tao Phùng (Núi Nhỏ) 12

1.3.1 Giới thiệu về núi Tao Phùng (núi Nhỏ) 12

1.3.2 Đường đi đến núi Tao Phùng ( Núi Nhỏ) 13

1.3.3 Vài nét về tượng Chúa Kitô 13

1.3.4 Một số hành động xấu của du khách 14

1.4 Hạt Kiểm Lâm (Vũng Tàu – Phú Mỹ) 15

1.4.1 Thông tin về Hạt Kiểm Lâm 15

1.4.2 Nhiệm vụ của Hạt Kiểm Lâm 15

1.4.3 Khó khăn trong công tác quản lí 16

Chương 2 Kết quả và thảo luận 17

2.1 Hiện trạng 17

2.1.1 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên 17

2.1.2 Rừng ở núi Tao Phùng 21

2.2 Công tác quản lí tài nguyên rừng 23

2.2.1 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên 23

2.2.1.1 Quản lí rừng 23

2.2.1.2 Đa dạng sinh học 23

2.2.1.2.1 Thực Vật 23

2.2.1.2.2 Động Vật 34

2.2.1.3 Quản lí người dân địa phương 46

2.2.1.4 Quản lí khách du lịch 47

2.2.2 Rừng trên núi Tao Phùng 47

2.2.2.1 Quản lí thực vật 47

2.2.2.2 Cách quản lí Rừng 49

2.3 Ý thức trách nhiệm 49

2.3.1 Đối với người dân và khách du lịch 49

2.3.2 Đối với ban quản lí 50

2.4 Đề xuất giải pháp quản lý rừng bền vững 50

2.4.1 Rừng Nam Cát Tiên 50

2.4.2 Rừng ở núi Tao Phùng (Núi Nhỏ) 51

Vườn quốc gia Nam Cát Tiên là một trong những vườn quốc gia thuộc hàng Top củaViệt Nam, thuộc địa phận cả ba tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước.Vườn quốcgia Nam Cát Tiên mang nét đặc trưng nhiệt đới cận xích đạo và là nơi bảo tồn nhiềuđộng vật quý hiếm như tê giác 1 sừng cóc mắt chân dài,trăn gấm trăn đen, đặc biệt lànhững cây gỗ quý hiếm nhiều năm tuổi.Nam Cát Tiên là nơi để bạn tham quan, du lịchcực kỳ thú vị bởi nó được bảo vệ và duy trì trong tình trạng nguyên sơ,hoang dã vốncó.

Núi Tao Phùng - núi Nhỏ (TP Vũng Tàu), là một trong hai ngọn núi đẹp nhất củaThành phố biển Vũng Tàu Núi không cao lắm, chỉ cách mặt nước biển 170m, nhưnglại có hai đỉnh và trải dài từ Bắc đến Nam Dọc theo sườn núi phía Bắc đổ ra cầu Đá,dọc theo sườn núi phía Nam là Mũi Nghinh Phong lộng gió Chinh phục gần 800 bậctam cấp, sẽ đưa bạn lên đến chân tượng Chúa Kitô và trận địa pháo cổ cuối thế kỷ XIX.Với cảnh quan kiến trúc, nơi đây đã được Bộ Văn hóa Thông tin công nhận là di tíchlịch sử - văn hóa cấp quốc gia

Khảo sát vườn quốc gia Nam Cát Tiên và Tao Phùng để đánh giá hiện trạng của rừngcũng như vấn đề ô nhiễm môi trường ở đây.Qua đó có thể tìm hiểu về cách quản lí bảo

vệ rừng và sinh vật của ban quản lí cùng với ý thức thức của những khách du lịch vàngười dân địa phương nơi đây như thế nào

CHƯƠNG 1 LƯỢT KHẢO TÀI LIỆU 1.1 Tổng quan về đề tài nghiên cứu

1.1.1 Rừng

1.1.1.2 Định nghĩa

Rừng là bộ phận tổ hợp quan trọng nhất, là hệ sinh thái điển hình trong sinhquyển, trong đó thực vật với các loài cây gỗ giữ vai trò chủ đạo Rừng có ý nghĩa rấtlớn đối với sự phát triển KT – XH, sinh thái và môi trường Vì vậy người ta thường nói

"rừng là lá phổi của hành tinh"

+ Rừng phòng hộ đầu nguồn

+ Rừng phòng hộ chống cát bay

+ Rừng phòng hộ chắn song ven biển

- Rừng đặc dụng được sử dụng cho các mục đích đặc biệt như bảo tồn thiên nhiên(BTTN), mẫu chuẩn HST, bảo tồn nguồn gen động, thực vật rừng, phục vụ côngtác nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnhcho nghỉ ngơi, du lịch sinh thái Rừng đặc dụng bao gồm:

+ Các vườn Quốc gia;

+ Các khu BTTN;

+ Các khu văn hoá – lịch sử và môi trường

- Rừng sản xuất bao gồm các loại rừng trồng sử dụng để sản xuất kinh doanh gỗ,lâm - đặc sản rừng, động vật rừng và kết hợp BVMT sinh thái

1.1.2 Vườn quốc gia

1.1.2.1 Định nghĩa

Vườn quốc gia là một khu vực đất hay biển được bảo tồn bằng các quy địnhpháp luật của chính quyền sở tại Vườn quốc gia được bảo vệ nghiêm ngặt khỏi sự khaithác, can thiệp bởi con người Vườn quốc gia thường được thành lập ở những khu vực

có địa mạo độc đáo có giá trị khoa học hoặc những khu vực có hệ sinh thái phong phú,

có nhiều loài động-thực vật có nguy cơ tuyệt chủng cao cần được bảo vệ nghiêm ngặttrước sự khai thác của con người Các vườn quốc gia là một khu vực được bảo vệ theoquy định của IUCN loại II Vườn quốc gia lớn nhất thế giới là Vườn quốc gia ĐôngBắc đảo Greenland được thành lập năm 1974

Hình 1.2 Vườn quốc gia

1.1.2.2 Các đặc trưng của vườn quốc gia

Các vườn quốc gia thông thường nằm tại các khu vực chủ yếu là chưa phát triển,thường là những khu vực với động-thực vật bản địa quý hiếm và các hệ sinh thái đặcbiệt (chẳng hạn cụ thể là các loài đang nguy cấp), sự đa dạng sinh học, hay các đặctrưng địa chất đặc biệt Đôi khi, các vườn quốc gia cũng được thành lập tại các khu vực

đã phát triển với mục tiêu làm cho khu vực đó trở lại gần giống như tình trạng ban đầucủa nó, càng gần càng tốt

1.1.3 Đa dạng sinh học

Đa dạng sinh học là bao gồm nhiều dạng và cá thể của các loài cùng với nhữngbiến dị di truyền của thế giới sinh vật, cũng như nhiều dạng của các cấp độ tổ chức sinhgiới nhất là dưới dạng hệ sinh thái ở mọi môi trường trái đất, khái niệm này cũng baogồm cả những mức độ biến đổi trong thế giới tự nhiên mà đơn vị cấu thành là nhữngsinh vật

1.1.4 Bảo tồn đa dạng sinh học

Bảo tồn đa dạng sinh học là việc bảo vệ sự phong phú của các hệ sinh thái tựnhiên quan trọng, đặc thù hoặc đại diện; bảo vệ môi trường sống tự nhiên thườngxuyên hoặc theo mùa của loài hoang dã, cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tựnhiên; nuôi, trồng, chăm sóc loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưutiên bảo vệ; lưu giữ và bảo quản lâu dài các mẫu vật di truyền

1.1.5 Du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắnvới giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sựtham gia tích cực của cộng đồng địa phương

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có trách nhiệm đối với môi trường ở cáckhu thiên nhiên còn tương đối hoang sơ với mục đích thưởng ngoạn thiên nhiên và cágiá trị văn hóa kèm theo của quá khứ và hiện tại, thúc đẩy công tác bảo tồn, có ít tácđộng tiêu cưc đến môi trường và tạo các ảnh hưởng tích cực về mặt kinh tế- xã hội chocộng đồng địa phương

1.1.6 Chính sách của nhà nước về lâm nghiệp

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 156/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thihành một số điều của Luật Lâm nghiệp, quy định rõ những chính sách đầu tư bảo vệ vàphát triển rừng của Nhà nước

Theo đó, Nhà nước bảo đảm ngân sách đầu tư cho các hoạt động: Bảo vệ vàphát triển rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; bảo vệ và cứu hộ thực vật rừng, động vậtrừng nguy cấp, quý, hiếm; nghiên cứu, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học, pháttriển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quản lý nhà nước về lâm nghiệp;xây dựng khu nghiên cứu phát triển, khu công nghệ cao; mua sắm phương tiện, trang bịthiết bị bảo vệ rừng; quan trắc, cảnh báo nguy cơ cháy rừng; phòng, trừ sinh vật gâyhại rừng; xây dựng, duy tu, bảo dưỡng, nâng cấp, cải tạo kết cấu hạ tầng phục vụ chobảo vệ và phát triển rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; quy hoạch Lâm nghiệp cấp quốcgia, điều tra cơ bản về lâm nghiệp, xây dựng các chương trình, đề án phát triển lâmnghiệp; điều tra, kiểm kê, theo dõi diễn biến và cơ sở dữ liệu rừng; bảo vệ và phát triển

rừng và công bố hiện trạng rừng; quản lý thông tin về lâm nghiệp và cơ sở dữ liệu vềrừng; sưu tập tiêu bản thực vật rừng, động vật rừng; nghiên cứu khoa học, đào tạo, pháttriển nguồn nhân lực, khuyến lâm; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ

và phát triển rừng; kiểm tra, ngăn chặn, đấu tranh, phòng ngừa và xử lý các vi phạmpháp luật về bảo vệ và phát triển rừng; xây dựng và triển khai phương án quản lý rừngbền vững; giao rừng, cắm mốc ranh giới rừng

Nghị định quy định Ngân sách nhà nước hỗ trợ đầu tư cho các hoạt động sau:Chuyển giao công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, khuyến lâm và cấpchứng chỉ quản lý rừng bền vững; phát triển kết cấu hạ tầng gắn với đầu tư phát triển,kinh doanh rừng sản xuất theo chuỗi giá trị; hợp tác, liên kết bảo vệ và phát triển rừngcủa đồng bào dân tộc thiểu số, cộng đồng dân cư gắn với chương trình phát triển kinh

tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới; đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực chochủ rừng; xúc tiến đầu tư, phát triển thị trường, thương mại trong hoạt động lâmnghiệp; mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế về lâm nghiệp

Đồng thời, Nghị định cũng nêu rõ, Nhà nước có chính sách ưu đãi đầu tư chophát triển rừng sản xuất ở những vùng đất trống, đồi núi trọc; trồng rừng gỗ lớn vàchuyển hóa rừng trồng gỗ nhỏ sang rừng trồng gỗ lớn; phát triển lâm sản ngoài gỗ;phục hồi rừng tự nhiên; phát triển giống cây lâm nghiệp công nghệ cao và các hoạtđộng đầu tư khác được hưởng ưu đãi theo quy định của Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công.

Đối tượng, nội dung, nguyên tắc và thủ tục ưu đãi đầu tư cụ thể được thực hiệntheo quy định pháp luật về đầu tư và ưu đãi đầu tư

1.1.7 Các hành vi bị nghiêm cấm trong luật lâm nghiệp

Tại Điều 9 Luật Lâm nghiệp 2017 có quy định về những hành vi bị nghiêm cấmtrong hoạt động lâm nghiệp bao gồm:

- Chặt, phá, khai thác, lấn, chiếm rừng trái quy định của pháp luật

- Đưa chất thải, hóa chất độc, chất nổ, chất cháy, chất dễ cháy, công cụ, phương tiệnvào rừng trái quy định của pháp luật; chăn, dắt, thả gia súc, vật nuôi vào phân khu bảo

vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng, rừng mới trồng

- Săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng, thu thập mẫuvật các loài thực vật rừng, động vật rừng trái quy định của pháp luật

- Hủy hoại tài nguyên rừng, hệ sinh thái rừng, công trình bảo vệ và phát triển rừng

- Vi phạm quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng; phòng, trừ sinh vật gây hạirừng; quản lý các loài ngoại lai xâm hại; dịch vụ môi trường rừng

- Tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chế biến, quảng cáo, trưng bày, xuất khẩu, nhập khẩu,tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh lâm sản trái quy định của pháp luật ViệtNam và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

- Khai thác tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên khoáng sản, môi trường rừng trái quyđịnh của pháp luật; xây dựng, đào, bới, đắp đập, ngăn dòng chảy tự nhiên và các hoạt

động khác trái quy định của pháp luật làm thay đổi cấu trúc cảnh quan tự nhiên của hệsinh thái rừng.

- Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng, chuyển loại rừng, chuyển mục đích sử dụngrừng trái quy định của pháp luật; cho phép khai thác, vận chuyển lâm sản trái quy địnhcủa pháp luật; chuyển đổi diện tích rừng, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, thế chấp,góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng tráiquy định của pháp luật; phân biệt đối xử về tôn giáo, tín ngưỡng và giới trong giaorừng, cho thuê rừng

- Sử dụng nguyên liệu trong chế biến lâm sản trái quy định của pháp luật

1.2 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên

Hình 1.3 Cổng Nam Cát Tiên

1.2.1 Vị trí địa lí, ngày thành lập

Vườn quốc gia Cát Tiên là một khu bảo tồn thiên nhiên nằm trên địa bàn 5 huyện:Tân Phú, Vĩnh Cửu (Đồng Nai), Cát Tiên, Bảo Lâm (Lâm Đồng) và Bù Đăng (BìnhPhước), cách Thành phố Hồ Chí Minh 150 km về phía bắc Đặc trưng của vườn quốcgia này là rừng đất thấp ẩm ướt nhiệt đới Được thành lập theo quyết định số 01/CTngày 13 tháng 1 năm 1992 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt

ha Hiện nay, VQG Cát Tiên là một trong những khu dự trữ sinh quyển thế giới ở ViệtNam.

Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, khu vực này bị chất độc da cam của quânđội Hoa Kỳ hủy hoại nặng nề Những khu vực bị rải chất độc da cam ngày nay chỉ cócác loại tre, cỏ mọc, không có các loại cây lớn Ngoài ra, các dân tộc sinh sống quanhrừng đã đốt, phá rừng để làm nương rẫy gây ảnh hưởng không nhỏ đến rừng.

1.2.3 Đa dạng sinh học

Độ che phủ của rừng tự nhiên trong khu vực này lên tới 80%, với hệ sinh thái đadạng: rừng thường xanh ẩm, đồng cỏ và ngập nước Địa hình tự nhiên xen kẽ các bàu,đầm, suối, cộng với hơn 90km sông Đồng Nai đã tạo nên cảnh quan đặc trưng chovườn Cát Tiên, với những ghềnh, thác, các khu đất ngập nước và bán ngập nước, Những dấu tích về địa chất, địa mạo minh chứng cho quá trình biến đổi của thiên nhiên

ở khu vực này hàng triệu năm trước

Hiện nay, Vườn Quốc gia Cát Tiên là một trong những khu dự trữ sinh quyểnthế giới ở Việt Nam, đã được UNESCO ghi danh Theo số liệu thống kế, trong VườnQuốc gia Cát tiên có 1.610 loài thực vật và 1.568 loài động vật

Trong đó, 31 loài thực vật và 84 loài động vật có tên trong Sách Đỏ Việt Nam, 50 loàichim được ưu tiên bảo vệ ở mức độ toàn cầu và được ghi vào Sách Đỏ IUCN, 2008).Đặc biệt, có 3 loài và phân loài thuộc đặc hữu của Việt Nam đang đứng trước nguy cơ

bị diệt vong là chà vá chân đen, tê giác một sừng Việt Nam và hoẵng Nam Bộ

Khoảng 50% diện tích của Cát Tiên là rừng cây xanh, 40% là rừng tre, 10% là nông

1.2.4 Khó khăn

a Nạn khai thác cát trái phép

Vườn quốc gia Cát Tiên (VQG Cát Tiên) là rừng cấm đóng chân trên địa bànnhiều tỉnh gồm Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước, được công nhận là khu dự trữsinh quyển của thế giới, có hàng nghìn loài động thực vật đặc biệt quý hiếm hầu hết cótrong Sách Đỏ Tuy nhiên, nhiều năm qua, VQG Cát Tiên đã phải đối mặt với tìnhtrạng sạt lở nghiêm trọng từ hai bên bờ sông Đồng Nai do tình trạng khai thác cát tráiphép Hậu quả là khu vực đất “bất khả xâm phạm” thuộc quản lý của Vườn, dọc bờsông, hàng chục nghìn mét vuông đất đã bị sạt lở, trong đó đoạn sạt dài nhất lên tới hơnnửa kilômét và sâu vào hơn 4m

Báo cáo của VQG Cát Tiên về tình hình sạt lở ven sông Đồng Nai thuộc sự quản

lý của VQG cho biết, sau khi kiểm tra trên đoạn sông dài 14km đã xác định được 18điểm sạt lở, tổng diện tích sạt lở là 13.800m2 Sạt lở tập trung chủ yếu ở khu vực bãicát giáp ranh giữa trạm Đà Cộ và trạm Đà Mí, gây thiệt hại cho đất rừng, tre, lồ ô, câybụi Ngoài ra, có 34 điểm sạt lở tại phía bờ sông thuộc huyện Đạ Tẻh (tỉnh Lâm Đồng)quản lý Nguyên nhân do khai thác cát dưới long sông quá lớn làm cho dòng chảy bịthay đổi, tạo thành những hàm ếch lớn bên dưới và gây sạt lở đất bên trên

Thời gian qua, một số doanh nghiệp đã lợi dụng việc cấp phép để hút cát cảngày lẫn đêm khiến bờ sông sạt lở nghiêm trọng Bên cạnh đó, do là khu vực giáp ranhnên xảy ra tình trạng doanh nghiệp dù được cấp phép khai thác ở địa phương nàynhưng vẫn “vươn vòi” sang địa phận địa phương khác để khai thác Do đó, tháng5.2017, ba địa phương Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước quyết định tạm ngưng tất

cả dự án khai thác cát đã được cấp phép trên sông Đồng Nai, đoạn giáp ranh giữa cácđịa phương

Tại thời điểm tạm ngưng, địa bàn giáp ranh 3 tỉnh có 20 dự án khai thác cátđược cấp phép trên sông Đồng Nai và sông Đạ Quay còn hiệu lực Trong đó, tỉnh LâmĐồng có 17 dự án được cấp phép, tỉnh Đồng Nai có 2 dự án và tỉnh Bình Phước có 1

dự án Đến thời điểm này, UBND tỉnh Lâm Đồng đã thu hồi giấy phép của 13 dự ánkhai thác cát

Sau hơn 2 năm tạm yên ổn thì mới đây, cả 3 địa phương cùng thống nhất chủtrương cho phép khai thác cát trở lại đối với các doanh nghiệp đã được cấp phép nhưng

bị tạm ngưng trước đó, khiến VQG Cát Tiên lo lắng Lý do khiến ba địa phương quyếtđịnh cho phép các doanh nghiệp khai thác cát trở lại là do trong thời gian tạm ngưng,trên địa bàn các vùng giáp ranh xảy ra tình trạng khan hiếm, sốt giá cát xây dựng “saukhi tạm ngưng khai thác, cát xây dựng trên địa bàn huyện khan hiếm khiến giá tăng

tỉnh Lâm Đồng – Đồng Nai – Bình Phước Trong không gian ấy hiện có 1.610 loài thựcvật, trong đó có nhiều loài cây cực kỳ quý hiếm và 1.490 loài động vật mà nhiều loàihiện đang trong tình trạng gặp nguy cơ tuyệt chủng cao trên thế giới như quần chủng têgiác một sừng, cá sấu xiêm, hạc cổ trắng và rất nhiều loại động, thực vật giá trị khác.Quản lý, bảo vệ rừng thuộc khu vực VQGCT là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, thếnhưng, thời gian gần đây, cả vùng đệm lẫn vùng lõi của “khu vườn quý của thế giới”này đang phải đối mặt với sự tàn phá mà nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó xuất phát

từ nhiều phía

Theo thống kê sơ bộ của các cơ quan chịu trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng tạiVQGCT, chỉ trong khoảng thời gian từ đầu năm 2006 đến nay đã có khoảng 62 ha,trong đó có 60 ha thuộc vùng lõi của Vườn bị tàn phá bằng cách đốn chặt và đốt trắng;hằng trăm khối gỗ và các loại lâm sản khác bị mang ra khỏi rừng trái phép hoặc bị đốthuỷ Sự việc càng nóng lên khi xảy ra những vụ phá rừng mang tính chất tập thể xảy ratrên địa bàn này

Bắt đầu từ giữa tháng 2-2006, tại thôn 3 xã Phước Cát 2 (huyện Cát Tiên, LâmĐồng) – nơi có 40 hộ đồng bào dân tộc Mạ sinh sống đã xảy ra vụ phá rừng tập thể trênđịa bàn tiểu khu 500 thuộc vùng lõi VQGCT Diện tích rừng bị phá là 6,4 ha

1.2.5 Hoạt động du lịch sinh thái

a Các loại hình du lịch

Vườn quốc gia Nam Cát Tiên có nhiều loại hình du lịch phong phú và hấp dẫncho du khách như du lịch nghiên cứu, học tập; du lịch nghỉ dưỡng tận hưởng không khítrong lành hay du lịch mạo hiểm như đi xuyên rừng tận hưởng vẻ đẹp kỳ bí của thiênnhiên cũng như rèn luyện ý chí và thử thách bản thân

Để ngủ đêm lại Nam Cát Tiên, bạn có thể dựng lều cắm trại tại cửa rừng nếumuốn hòa mình với thiên nhiên hoặc nếu bạn muốn tiện nghi hơn thì có thể nghỉ đêmtại trạm kiểm lâm Bến Cự

b Ẩm thực

Tại rừng quốc gia Nam Cát Tiên, có 2 nhà hàng phục vụ du khách với công suất

300 khách/lượt; tuy nhiên nếu muốn “thiên nhiên hóa”, bạn có thể liên hệ với các anhkiểm lâm để đặt suất cơm cho mình hoặc mang theo lương thực khô để cứu đói tronglúc chờ các anh kiểm lâm nấu nướng

c Bản sắc văn hóa

Vườn quốc gia Nam Cát Tiên có 2 cộng đồng dân tộc là Mạ và Xtiêng sinh sốngvới những nét sinh hoạt đậm tính truyền thống với văn hóa đặc trưng như lễ hội đâmtrâu, những nhạc cụ gắn liền với đời sống văn hóa tâm linh như bộ cồng chiêng, trống,khèn bầu, tù và sáo trúc ba lỗ gắn vào trái bầu khô Bạn có thể mua những tấm thổ cẩmđược làm khéo léo từ các nghệ nhân người dân tộc để làm quà tặng cho người thânhoặc bạn bè

1.3 Rừng ở núi Tao Phùng (Núi Nhỏ)

Hình 1.4 Tượng Chúa Kito

1.3.1 Giới thiệu về núi Tao Phùng (núi Nhỏ)

Núi Tao Phùng – núi Nhỏ (TP Vũng Tàu), là một trong hai ngọn núi đẹp nhấtcủa Thành phố biển Vũng Tàu. Diện tích của nơi này khoảng 120ha và núi không caolắm, chỉ cách mặt nước biển 170m, nhưng lại có hai đỉnh và trải dài từ Bắc đến Nam.Dọc theo sườn núi phía Bắc đổ ra cầu Đá, dọc theo sườn núi phía Nam là Mũi NghinhPhong lộng gió Chinh phục gần 800 bậc tam cấp, sẽ đưa bạn lên đến chân tượng ChúaKitô và trận địa pháo cổ cuối thế kỷ XIX Với cảnh quan kiến trúc, nơi đây đã được Bộ

Các bạn có thể dừng chân và chụp lại những bức ảnh lưu giữ cảnh sắc xinh đẹp nơiđây.

1.3.2 Đường đi đến núi Tao Phùng ( Núi Nhỏ)

Để đến được núi nhỏ từ trung tâm thành phố Vũng Tàu các bạn sẽ đi theo lộtrình như sau: Đường ba mươi tháng tư => Phạm Hồng Thái => rẽ trái tại đường LêLợi, rẽ phải ở đường Hoàng Diệu=> đến công viên bãi trước thì rẽ phải để đến đườngHạn Long Từ khoảng bến tàu cánh ngầm chính là chân núi nhỏ

Từ khu du lịch nổi tiếng Oceanami, men theo đường số 36, rẽ trái tại đường venbiển, đi thẳng trên đường Hai tháng chín, Bình Giã, Thống Nhất Sau đó quẹo phải tạiđường Lê Hồng Phong, rồi quẹo trái ở Trương Công Định sẽ gặp đường Hạ Long thì rẽphải Sau đó tiếp tục đi thẳng trên đường Hải Đăng là đến được núi nhỏ

1.3.3 Vài nét về tượng Chúa Kitô

Núi Tao Phùng là ngọn núi đẹp của TP Vũng Tàu, tên gọi Tao Phùng xuất phát

từ câu chuyện xa xưa khi vị công chúa con Vua thủy tề hóa thân thành con cá vàng mải

mê đi chơi nên bị sa vào lưới của chàng trai làng chài Thấy cá đẹp chàng đem lên núikhoét đá thành vũng nước cho vào nuôi Một hôm khi đi biển về, chàng thấy núi đầyhoa trái Đang còn bỡ ngỡ bỗng từ trong núi có một thiếu nữ đi ra nói rõ sự tình Từ đó,

họ trở thành đôi vợ chồng Cuộc sống đang yên vui, đầm ấm thì bỗng một ngày kia cóngười lạ tay cầm hộp ngọc sáng chói tìm đến, bắt nhốt người vợ vào bên trong Ngườichồng đau đớn, tìm mọi cách van xin cho vợ nhưng đều vô ích Trong hộp ngọc, người

vợ trở lại hình dáng con cá vàng, mắt đẫm lệ Từ đó, cứ 5 năm một lần, cá vàng mớiđược gặp mặt chồng Núi nhỏ là nơi gặp gỡ của hai vợ chồng nên người ta đặt tên lànúi Tao Phùng

Tượng Chúa Kitô trên đỉnh Núi Tao Phùng do Giáo hội Thiên chúa giáo xâydựng từ năm 1974 Công trình hoàn thành giai đoạn 1 thì giải phóng đất nước, vì nhiều

lý do, đến năm 1994 công trình chính thức khánh thành trọng thể và trở thành điểmtham quan ở Vũng Tàu, thu hút đông đảo du khách gần xa Kiến trúc, điêu khắc tượngChúa Kitô là một tác phẩm nghệ thuật lớn, là sản phẩm của sự kết hợp hài hòa giữacảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với kiến trúc nghệ thuật Việt Nam hiện đại, mang đậmtính dân tộc và tôn giáo

Tượng cao 32m đặt trên bệ cao 10m hình cánh cung, quay mặt ra biển, nét mặtbao dung, nhân hậu, đôi tay dang rộng như đang che chở, bao bọc chúng sinh Dẫu làmột bức tượng tô bằng đá nhưng những chi tiết về thẩm mỹ và nghệ thuật đều thể hiện

sự mềm mại, sinh động, giàu sức sáng tạo Phía trước bệ được trang trí bức phù điêuphỏng theo tác phẩm nổi tiếng của danh họa người Ý (Leonard de Vinci) “bữa tiệc biệtly” Mặt sau là một bức tranh lớn mô tả cảnh “Đức Chúa trao chìa khóa cho ÔngPhêrô” Từ chân tượng, bạn phải chinh phục thêm hơn 130 bậc thang xoắn ốc tronglòng tượng để ra đến hai bên cánh tay Từ đây bạn có thể ngắm bờ biển Vũng Tàu và

đón những cơn gió biển vù vù, mát rượi.Dưới chân tượng Chúa Kitô, du khách bắt gặp hai cỗ pháo khổng lồ, mỗi cỗ pháo đềuđược đặt trong một công sự đào sâu dưới mặt đất tròn, có đường kính 10,5m Nhờ hệthống bánh răng cưa gắn với bệ cố định, các cỗ pháo này có thể quay tròn mọi hướng

và có thể nâng cao hay hạ thấp, được liên kết với nhau bằng hệ thống giao thông hào

và hầm trú ẩn Trận địa pháo này là một trong ba trận địa của tuyến phòng thủ VũngTàu của người Pháp xây dựng cuối thế kỷ XIX

Có thể nói, tượng Chúa Kitô trên đỉnh núi Tao Phùng là phiên bản của tượng tạithành phố Rio de Janeiro - Brasil, được xem là tượng đài về Chúa Kitô lớn nhất thếgiới hiện nay Theo Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam, giai đoạn 1 của cuộc xác lập kỷlục châu Á, tượng Chúa Kitô là 1 trong số 10 kỷ lục Việt Nam trên tổng số 30 hồ sơ đềnghị công nhận kỷ lục vừa được Hội đồng xác lập kỷ lục châu Á thông qua

Đáng buồn hơn là di tích trận địa pháo cổ Núi Nhỏ được Bộ VHTTDL xếp hạng

Di tích lịch sử cấp Quốc gia (Quyết định số 57.VH/QĐ, ngày 18-1-1993) vẫn bị khách

du lịch xâm phạm Nhiều người để đánh dấu việc mình tới nơi này, đã ung bút xóa viếttên lên đó Thậm chí, nhiều người còn leo lên nòng pháo để chơi đùa, chụp ảnh…

1.4 Hạt Kiểm Lâm (Vũng Tàu – Phú Mỹ)

Hình 1.6 Cổng Hạt Kiểm Lâm

1.4.1 Thông tin về Hạt Kiểm Lâm

Hạt kiểm lâm Phú Mỹ toạ lạc tại trụ sở công ty đặt tại Quốc lộ 51, xã PhướcHoà, huyện Tân Thành tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu Thuộc sự quản lý của Sở nông nghiệp

và phát triển nông thôn

Hạt kiểm lâm Vũng Tàu – Phú Mỹ và Uỷ ban nhân dân thành phố Vũng Tàu có

sự chồng chéo, lòng vòng về chức năng và nhiệm vụ trong công tác bảo tồn và pháttriển thêm các kế hoạch phát triển và bảo vệ rừng trên núi Tao Phùng

1.4.2 Nhiệm vụ của Hạt Kiểm Lâm

Khi vào mùa khô thì hạt kiểm lâm in ra các băng đĩa kết hợp với đài phát thanhtuyên truyền lưu động hoặc tuyên truyền trong các cuộc hợp thôn hoặc hợp dân phốcho người dân địa phương hiểu rõ thêm các thông tin về cách phòng cháy rừng

Hạt kiểm lâm Vũng Tàu – Phú Mỹ chỉ có trách nhiệm xây dựng các phương án

kế hoạch và tổ chức chữa cháy cho rừng vào mùa khô Còn uỷ ban nhân dân thành phốVũng Tàu sẽ chịu trách nhiệm chủ trì về mặt kỹ thuật và hổ trợ chi phí để thuê cácdoanh nghiệp phụ trách từng nhiệm vụ như chữa cháy rừng, trồng rừng, phụ trách luôncác vấn đề lâm sinh trong khu vực rừng

Thường xuyên kiểm tra núi Lớn và núi Nhỏ (núi Tao Phùng) để nắm bắt đượctình hình khách du lịch sử dụng lửa và buộc khách du lịch phải cam kết không đợc sửdụng lửa bừa bãi và nếu có sử dụng thì phải gọn gàng đảm bảo không để cháy xảy ra

Nhiệm vụ quan trọng của Uỷ ban nhân dân thành phố Vũng Tàu là huy độngđược lực lượng công an phòng chữa cháy rất nhanh chỉ khoảng 15-20 phút sẽ có mặt đểdập tắt đám cháy khi các trường hợp cháy xảy ra

Vấn đề du lịch trên núi Tao Phùng thì Uỷ ban nhân dân lên kế hoạch cho phépđơn vị vào khai thác du lịch nơi đây.

1.4.3 Khó khăn trong công tác quản lí

Vẫn chưa có chế tài đủ mạnh đối với các trờng hợp người dân hay du khách xảrác gây ô nhiễm môi trường

Thiếu kinh phí và nguồn nhân lực để hổ trợ thu gom rác triệt để, chỉ thu gom ráctại những nơi thuận tiện còn những khu vực khó khăn thì cũng chưa có các kế hoạch,hay định hướng thu gom triệt để

Cần phải bố trí thêm nhiều thùng rác để đảm bảo vào thời cao điểm của du lịch

đủ để khách du lịch có thể thực hiện đúng công tác bảo vệ môi trường

Chương 2 Kết quả và thảo luận

2.1 Hiện trạng

2.1.1 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên

Hiện nay Vườn quốc gia Cát Tiên đứng trước nguy cơ bị triệt hạ do nạn phárừng diễn ra ngày một nghiêm trọng Ngay trong vùng lõi Vườn quốc gia Cát Tiên,nhiều cây đại thụ hàng trăm năm tuổi bị lâm tặc cưa lấy gỗ Việc phá rừng của lâm tặcdiễn ra vừa lén lút vừa công khai, với các thủ đọan tinh vi áp dụng các phương tiệnkhai thác gỗ hiện đại

Theo số liệu thống kê của vườn quốc gia Cát Tiên, kể từ đầu năm 2016 cho đếnnay, các cán bộ kiểm lâm tại đây đã phát hiện và lập hồ sơ xử lý 74 vụ vi phạm về khaithác lâm sản trái phép, vận chuyển mua bán động vật hoang dã Bắt giữ 90 đương sựvới tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 234 triệu đồng

Ngoài ra, chỉ trong 9 tháng đầu năm, vườn quốc gia Cát Tiên còn tịch thu được5,5m3 gỗ nhóm I, 0,45m3 gỗ nhóm II-VIII, 18 khẩu súng tự chế, 12 bộ máy xung điện,10.009 sợi dây bẫy các loại Thả về rừng 20 cá thể động vật hoang dã và tiêu hủy hơn122kg thịt động vật hoang dã các loại

Hình 2.1 Bẩy các loại

Mặc dù các số liệu kể trên có giảm hơn so với cùng kỳ năm 2015, song điều nàyvẫn cho thấy, nạn khai thác lâm sản và săn bắt động vật hoang dã tại vườn quốc gia CátTiên vẫn đang còn tồn tại khá nhiều Thậm chí, các đối tượng ngày càng có những hoạtđộng tinh vi hơn, khiến công tác bảo vệ rừng gặp rất nhiều khó khăn

Ngoài các vấn đề kể trên, vườn quốc gia Cát Tiên cũng đang phải chịu không ít ảnhhưởng từ các thiên tai trong thiên nhiên Cụ thể, vào mùa khô, các thảm cỏ rộng lớn dễxảy ra tình trạng cháy rừng với quy mô lớn Trong khi đó, vào mùa mưa, những trận

gió lớn do ảnh hưởng của các cơn bão lại là nguyên nhân chính dẫn đến hàng chục cây

gỗ lớn bị gãy đổ

Hình 2.2 Cây bị ngã do thiên tai

Bên cạnh đó, các đập thủy điện trên sông Đồng Nai cũng gây ra những ảnh hưởngkhông nhỏ cho các loài động thực vật tại vườn quốc gia Cát Tiên Điển hình, đề án xâydựng hai đập thủy điện Đồng Nai 6 và 6A đã làm hủy hoại hơn 150 hecta rừng để làm

hồ chứa ngay trong vườn quốc gia Đồng thời, nó cũng làm diện tích sinh sống của cácloài thú nơi đây bị thu hẹp lại đáng kể

Chưa kể, việc xây dựng dựng các đập thủy điện cũng làm lượng nước cung cấp chocác vùng đầm lầy, hồ nước trong vườn quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng Trong đó,phải kể đến việc lượng nước vào Bàu Sấu - nơi đang thực hiện kế hoạch phục hồi vàphát triển loài cá sấu nước ngọt quý hiếm bị ảnh hưởng không nhỏ

Từ những vấn đề kể trên, chúng ta có thể thấy rằng, nếu không có các biện phápkhắc phục kịp thời thì thiên nhiên hoang dã tại vườn quốc gia Cát Tiên sẽ còn phải chịurất nhiều “nỗi khổ” Đa dạng sinh học đang ngày càng bị đe dọa, nhiều loài động thựcvật quý có thể biến mất vĩnh viễn như loài tê giác Java một sừng

Môi trường ở nơi đây được người dân và du khách đánh giá khá tốt, dẫn chứng chođiều đó phóng viên đã tìm đến một vài du khách và người dân ở nơi đây để phỏng vấn

số liệu được thể hiện qua bảng thống kế dưới đây:

Người dân địa phương đánh giá môi trường ở đây rất tốt (100%)

1 2 3

1 Tốt

2 Không tốt

3 Khác

Hình 2.3 Biểu đồ chất lượng môi trường

Du khách đánh giá môi trường ở đây rất tốt (100%)

1 2 3

1 Tốt

2 Trung bình

3 Kém

Hình 2.4 Biểu đồ chất lượng môi trường đối với du khách

Hình 2.5 Biều đồ đa dạng của sinh vật

Sự đa dạng của sinh vật qua mắt nhìn của du khách

2.1.2 Rừng ở núi Tao Phùng

Theo Sở NN-PTNT, Bà Rịa –Vũng Tàu là địa phương có nguồn tài nguyên rừngvùng cửa sông, ven biển phong phú Địa phương có nhiều khu rừng ven biển và rừngngập mặn ở các địa phương rất phong phú về hệ sinh thái tự nhiên tạo cho BR-VT tiềmnăng sinh học đặc sắc, có ý nghĩa to lớn đối với bảo tồn thiên nhiên Theo đó, các nhàkhoa học môi trường và nông nghiệp đã phát hiện tại BR-VT có khoảng 6.000 loàiđộng vật đáy, 2.038 loài cá, 653 loài rong, 657 loài động vật phù du, 537 loài thực vậtphù du, 94 loài thực vật ngập mặn, 225 loài tôm

Theo Sở NN-PTNT, do có sự tham gia khai thác của nhiều ngành kinh tế vàcộng đồng dân cư nên đang dẫn tới sự suy thoái các hệ sinh thái và làm giảm sự đadạng sinh học (ĐDSH) tại BR-VT Để phát triển kinh tế, cảnh quan môi trường venbiển trong tỉnh đang bị phá vỡ, nhiều diện tích rừng bị phá huỷ để xây dựng nhà máy,khu dân cư, khu du lịch Kéo theo đó, môi trường vùng nước tại khu rừng biển ven bờ

đã bị ô nhiễm dầu, kẽm và các chất thải sinh hoạt Việc quản lý vùng nước ở khu rừngven bờ từ trước đến nay của cơ quan chức năng, vẫn chỉ mới dừng lại ở các giải phápnhư tăng cường kiểm tra, đánh giá mức độ ô nhiễm, xử lý doanh nghiệp vi phạm màchưa có giải pháp bảo tồn và phát triển các hệ sinh thái rừng, vùng đất ngập nước Vàđây là nguyên nhân dẫn đến tình trạng cân bằng sinh thái đang bị mất đi, đặc biệt là sựphá vỡ và mất nơi cư trú do suy giảm chất lượng rừng

Tại TP Vũng Tàu, bên cạnh vành đai ven biển thì núi Lớn – núi Nhỏ cũng đượcxem như tấm bình phong che chắn, bảo vệ cho cư dân TP Vũng Tàu, tạo nên vẻ đẹpđộc đáo cho thành phố biển Tuy nhiên, có đến hơn ½ diện tích núi Lớn – núi Nhỏ đấttrọc trơ sỏi đá, không những làm mất vẻ mỹ quan mà còn không đáp ứng yêu cầu vềphòng hộ, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái Vì vậy, “Nghiên cứu tuyển chọn một sốloài cây thích hợp tạo cảnh quan cho Núi Lớn – Núi Nhỏ” với các loài cây trồng phủxanh phổ biến như: keo lá tràm, keo tai tượng, bằng lăng, tếch, muồng đen, lim xẹt, gõmật, giáng hương đã che bớt những khiếm khuyết đó của núi Bà Lê Thị Nga, Chủtịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh cho biết, hiện nay địa phương cũng đã thử nghiệm thànhcông nhiều giống cây có khả năng chịu mặn ven biển như: Chiêu liêu, cẩm liên, cẩmlai, vên vên, sến mù Địa phương đang tiếp tục nghiên cứu và tuyển chọn các loại câyđáp ứng được tiêu chí đa dạng sinh học và nhanh chóng xác định tập đoàn cây phù hợpvới thổ nhưỡng và khoa học của BR-VT cũng như những cây mang tính đặc hữu, đặctrưng địa phương

Để bảo vệ các hệ sinh thái, sự ĐDSH và quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên này,theo Sở NN-PTNT cần chia sẻ trách nhiệm, quyền hạn giữa các cấp chính quyền vàcộng đồng địa phương Theo đó, việc bảo vệ hệ sinh thái rừng các loại ngoài việc xoá

bỏ tình trạng phá rừng, lấn chiếm rừng của ngành kiểm lâm, hạn chế gây ô nhiễm của

cơ quan bảo vệ môi trường… còn phải xây dựng mối quan hệ giữa các nhóm người sửdụng tài nguyên với chính quyền địa phương nhằm sử dụng lâu dài các nguồn tàinguyên và nâng cao nhận thức của con người trong vấn đề khai thác hợp lý nguồn tàinguyên này Và đây cũng chính là giải pháp quan trọng để bảo tồn sự ĐDSH trong hệsinh thái của BR-VT trong bối cảnh hiện nay

Môi trường ở nơi đây được người dân và du khách đánh giá khá tốt, dẫn chứng chođiều đó phóng viên đã tìm đến một vài du khách và người dân ở nơi đây để phỏng vấn

số liệu được thể hiện qua bảng thống kế dưới đây:

Môi trường ở đây rất tốt

1 2 3

1 Tốt

2 Không tốt

3 Khác

Hình 2.7 biểu đồ môi trường của người dân

Mức độ môi trường của du khách khi đánh giá

2.2 Công tác quản lí tài nguyên rừng

2.2.1 Vườn Quốc Gia Nam Cát Tiên

2.2.1.1 Quản lí rừng

Chiều ngày 08/01/2019, UBND huyện tổ chức Hội nghị tổng kết công tác quản

lý bảo vệ và phát triển rừng năm 2018 Ông Nguyễn Hoàng Phúc - Ủy viên BanThường vụ Huyện ủy - Phó Chủ tịch UBND huyện chủ trì hội nghị Tham dự hội nghị

có lãnh đạo UBMTTQ, các đoàn thể của huyện, lãnh đạo Vườn Quốc gia Cát Tiên vàHạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Cát Tiên, Hạt Kiểm lâm huyện, các Trạm Kiểm lâm Bù

Sa, Tiên Hoàng, Gia Viễn, Phước Sơn, Bến Cầu và lãnh đạo UBND các xã, thị trấntrong huyện

Đánh giá công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng trong năm qua cho thấy,công tác này đã được các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong huyện và lựclượng chức năng cùng các cơ quan, ban ngành liên quan quan tâm chú trọng, tăngcường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức và ý thức của nhân dân về vấn đề bảo

vệ tài nguyên rừng cùng các quy định của pháp luật trong công tác quản lý bảo vệrừng, đã phối hợp tổ chức được 33 cuộc họp thôn và vận động gần 1.540 hộ gia đình

ký cam kết thực hiện Luật Bảo vệ và phát triển rừng

Về công tác trồng rừng, trong năm qua, tổng diện tích trồng rừng kinh tế trên địabàn huyện thực hiện được trên 189 hecta, diện tích trồng rừng thay thế hơn 24 hecta vàtrồng trên 1.800 cây phân tán các loại Các diện tích cây sau khi trồng đã sinh trưởng

và phát triển khá tốt Bên cạnh đó, huyện đã tổ chức thực hiện tốt công tác giao khoánquản lý bảo vệ rừng trên diện tích hơn 25.000 hecta

nam (D cochinchinensis), cẩm lai vú (Dalbergia mammosa), giáng hương (Pterocarpusmacrocarpus)

Hệ thực vật VQG Cát Tiên được chia thành 5 kiểu rừng chính:

- Rừng lá rộng thường xanh: ưu thế là các loài cây gỗ thuộc họ dầu như dầu rái, dầulông, cẩm lai Bà Rịa, gỗ đỏ, giáng hương

- Rừng lá rộng thường xanh nửa rụng lá: thành phần các loài cây gỗ rụng lá trong mùakhô như bằng lăng (Lagerstoemia calyculata), tung (Tetrameles nudiflora), râm(Anogeissus acuminata)…

- Rừng hỗn giao gỗ, tre nứa: đây là kiểu rừng thứ sinh nhân tác của rừng thường xanh

và nửa rụng lá, do bị lửa rừng, chất độc hóa học, rừng bị mở tán và tre nứa xen vào.Thành phần cây gỗ thường gặp là vấp (Mesua sp.), bằng lăng (Lagerstoemiacalyculata)… hai loài tre chủ yếu là lồ ô (Bambusa procera) và mum (Gigantochloasp.)

- Rừng tre nứa thuần loại: đây cũng là kiểu rừng phụ thứ sinh nhân tác, sau khi rừng bịphá làm nương rẫy rồi bỏ hoang hóa, các loài tre nứa xâm nhập và phát triển

- Thảm thực vật đất ngập nước: thực vật ưu thế là các loài cây gỗ chịu nước như bồ am(Colona sp.), lộc vừng (Barringtonia racemosa) xen lẫn với lau (cỏ đế) (Erianthusarundinaceus), lách (Saccharum spontaneum)

Hình 2.9 Cây Cóc Đá Cốc đá - Garugu pierrei Guill., thuộc họ Trám - Burseraceae.

Mô tả: Cây gỗ cao 10m, có lá rụng theo mùa; nhánh non màu xám xanh Lá dài 25cm,mang 5-6 cặp lá chét xoan bầu dục, đầu tù, gốc không cân xứng, gân phụ 6-10 cặp,mép lượn sóng, không lông; cuống phụ 1cm Chuỳ hoa cao 10cm, có lông màu hung;đài có lông, chia 5 thuỳ; cánh hoa 5, có lông; nhị 10 Quả hạch cứng màu trắng, trònhơi dẹp, chứa 1-2 nhân.

Bộ phận dùng: Vỏ - Cortex Garugae Pierrei

Nơi sống và thu hái: Loài cây của Campuchia, Việt Nam; chỉ gặp mọc ở rừng giữa độcao 300-900m ở Kon Tum, Ninh Thuận

Công dụng, chỉ định và phối hợp Ở Campuchia, người ta dùng vỏ để chế một loạithuốc giảm sốt gọi là thnam khdaw

Hình 2.10 Cây Râm

Cây gỗ nhỏ cao 3-6m Cành con mảnh, có lông ngắn dày đặc, màu hơi vàng, có

ít lỗ bì Lá hình trái xoan hay hình mũi mác, tròn hay tù ở gốc, không lông mặt trên, cólông ngắn mặt dưới, gân phụ 6-7 cặp cuống dài 1cm Chuỳ hoa ở ngọn nhánh, trắng,thơm; ống tràng cao 4mm, tai 2mm, nhị 2, thô Quả hạch tròn, to 5mm, đen lúc chín

Hình 2.11 Cẩm Lai

màu nâu, hạt nổi gồ ở quả

Hình 2.12 Cây Sao Đen Cây sao đen có tên khoa học là Hopea odorata, thuộc họ dầu dipterocarpaceae

và có tên tiếng anh là Golden oak, là loại cây gỗ lớn thân thẳng, tròn khuôn có độ caokhoảng 20-30m, ở Việt Nam thì loại cây này mọc tự nhiên trong các khu vực rừng rậmthuộc địa phận tỉnh phía Tây Nguyên và Nam bộ, đây là loại cây ưa sáng có khả năngtạo thành tầng vượt tán, loài cây công trình này được chọn làm cây trồng cho cảnhquan đô thị, cây xanh cho khu nghỉ dưỡng, cây xanh cho ngân hàng ở nhiều tỉnh thànhlớn bởi chúng có tán lá dày, thân thẳng, có hình thái đẹp, lá xanh quanh năm và ít bịrụng Khi cây trưởng thành, vỏ nứt dọc, màu đen, lõi gỗ hơi đỏ Tán lá rậm, hình chóp,cành nhánh khỏe, dài, mọc chếch Lá hình trái xoan thuôn, mép hơi gợn sóng, đáy tròn,đỉnh nhọn; mặt trên lá màu xanh bóng, mặt dưới hơi bạc, có tuyến ở nách gân bên Hoamọc thành chùm, hoa nhỏ màu trắng Quả có 2 cánh, phủ lông mịn, dài 3 – 6 cm, rộng0,5 – 07 cm, lúc non xanh nhạt, lúc già chuyển qua nâu

Hình 2.13 Cây Dầu Con Rái Dầu rái hay dầu con rái, dầu nước (danh pháp hai phần: Dipterocarpus alatus) là

loài thực vật thuộc họ Dầu Cây dầu rái phân bố trong rừng nhiệt đới ẩm

ở Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam Tại Việt Nam, loài cây này thường quần tụdọc bờ sông và là cây chủ yếu tại các khu rừng phục hồi dọc theo sông ĐồngNai và Vườn quốc gia Cát Tiên Năm 2011, một quần thể cây Dầu rái quý hiếm,nguyên sinh và thuần chủng lớn nhất Việt Nam đã được phát hiện tại vườn quốc giaPhong Nha-Kẻ Bàng

Dầu rái là cây gỗ lớn, thân tròn, thẳng, cao 40 – 50 m, có thể đạt đến 70 m Gỗ màunâu đỏ nhạt, thớ thô, bền Dầu rái là cây nguyên liệu chế biến sơn, vecni

Thân cột nhiều do cây đâm chồi từ gốc, 2-10m, dày 15cm Lá dài 1,5-3m, bẹ lá

có nhiều sợi; cuống chung to, có rãnh, cuống phụ hình dải có một lớp đệm mọc ở gốc,dài 60-80cm, với các đoạn lá dài, hình trái xoan, thuôn, dài 15-20cm, cụt nghiêng Cụmhoa bông mo dài 30-40cm, có nhiều nhánh, rất dày hoa, dài 25cm; mo 4-6, dạng bao.Quả hình cầu, đường kính 14-15mm, nhẵn, đen có đốm, mang đầu nhuỵ dạng đĩa Hạtđơn độc, hình trứng, dài 8-10mm

Bộ phận dùng: Sợi mềm của bẹ lá

Nơi sống và thu hái: Cây mọc phổ biến khắp nước ta, trong các thung lũng đá vôi, ởchân núi, ven đường đi trong rừng ẩm, dưới tán cây gỗ Cũng thường được trồng Cònphân bố ở Trung Quốc, Ấn Độ

Hình 2.16 Cây Bình Linh Lông

Cụm hoa hình đầu ở nách lá, gồm nhiều hoa màu trắng Mùa hoa tháng 4 – 6 cho raquả tháng 7 – 9 Quả tạo thành chùm Quả đậu dẹt màu xanh lục khi còn non, màu nâunhạt khi đã già, dài 13 – 14 cm rộng 15mm, đầu quả có mỏ nhọn Quả còn non ăn đượcnhư các loại đậu ăn quả Hạt khi còn xanh có thể ăn được và hạt chín thường dùng làmthuốc trục giun, bột dinh dưỡng cho người và gia súc

Cây gỗ cao 18 – 20 m, đường kính 30 – 35 cm Thân thẳng có khía dọc Cànhnon có lông màu vàng nâu, khía dọc và có nhựa màu hồng Lá đơn nguyên mọc cách,dài 11 – 19 cm, rộng 2 – 3 cm, hình mác hay mác thuôn, nhọn dần về phía đầu, gốcnhọn Mặt trên bóng màu lục sẫm, mặt dưới màu nhạt hơn, gân bên 10 – 15 đôi Cuống

lá mảnh, dài 1 – 1,2 cm Hoa đơn tính khác gốc Cụm hoa đực ở nách lá, hoa có cuốngdài 2 – 4 mm, phủ lông đỏ, lá bắc rất nhỏ, bao hoa 3 thùy hình tam giác, nhẵn Nhị 11 –

13, chỉ nhị dính Cụm hoa cái có nhiều hoa, có cuống dài bằng hoa, phủ lông màu đỏnhạt; lá bắc ở sát đỉnh Bầu có lông, vòi nhụy nhẵn và ngắn, đầu nhụy xẻ thùy Quảhình trứng tròn hoặc bầu dục, vỏ mỏng Hạt nhẵn bóng

hơn, thân hình sợi đều, đường kính 3-8mm, dẻo Lá có bẹ, phiến thon, chóp biến thànhvòi dài 15-25cm, có chiều rộng thay đổi Chuỳ hoa, dày, trắng ở ngọn, hoa nhỏ, màu

trắng vàng 6 nhị Quả hạch, hình cầu đường kính 6-7mm, đỏ nhẵn, chứa 1 hạt màuhồng Hoa tháng 3-6.

Hình 2.20 Cây Tung

Cây Tung được xem là cây gỗ đẹp vì có bạnh, vè Bạnh, vè này có thể cao đến 5– 6m, nhưng đối với cây Tung này thì bạnh, vè chỉ cao 1m, cây đã có tuổi thọ 400 nămtuổi Một số khách tham quan du lịch khi đến nơi đây thì họ suy nghĩ cây Tung giốngnhư một chiếc máy bay, một thuyền bườm, giống cây quạt và tương đối giống một bểphóng tên lửa phóng lên bầu trời

Cụm hoa rẽ đôi Hoa không cuống, đỏ đậm, 5 lá đài dính nhau; 5 cánh hoa; 10 nhị; bầudưới Quả có 5 cánh rộng cỡ 1cm, màu đỏ