Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu xác định tỷ lệ kiến thức, thực hành đúng của học sinh điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam trong việc thực hiện quy trình rửa tay thường quy khi chăm sóc người bệnh và các yếu tố liên quan. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết.
Trang 1TRƯỜNG TRUNG CẤP PHƯƠNG NAM THỰC HIỆN RỬA TAY THƯỜNG QUY KHI CHĂM SÓC BỆNH NHÂN
TẠI BỆNH VIỆN NĂM 2013
Lý Văn Xuân*, Lê Thị Mỹ Ly**
TÓM TẮT
Bối cảnh: Nhiễm khuẩn bệnh viện là mối quan tâm hàng đầu của ngành y tế vì kéo dài thời gian nằm viện,
tăng chi phí điều trị và tăng tỷ lệ tử vong. Việc rửa tay của nhân viên y tế khi chăm sóc bệnh nhân có tác dụng làm giảm đáng kể nhiễm khuẩn bệnh viện. Tuy nhiên việc làm đơn giản này lại có lúc, có nơi không thực hiện đầy
đủ, đúng quy trình. Học sinh Điều dưỡng trong quá trình thực hành tại bệnh viện cũng có tác dụng đến quá trình nhiễm khuẩn bệnh viện. Nghiên cứu này nhằm xác định kiến thức, thực hành rửa tay thường quy của học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam nhầm nâng cao ý thức rửa tay thường quy khi chăm sóc bệnh nhân, góp phần hạn chế nhiễm khuẩn bệnh viện.
Mục tiêu: Xác định tỷ lệ kiến thức, thực hành đúng của học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương
Nam trong việc thực hiện quy trình rửa tay thường quy khi chăm sóc người bệnh và các yếu tố liên quan.
Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang ở 252 học sinh Điều dưỡng
Trường trung cấp Phương Nam năm 2013. Bên cạnh bộ câu hỏi tự điền về kiến thức, còn dựa vào bảng kiểm trực tiếp đánh giá thao tác rửa tay thường quy của học sinh.
Kết quả: Hầu hết học sinh có kiến thức đúng về mục đích, thời điểm, số bước và số lần chà sát trong các
bước rửa tay. Tuy nhiên chỉ có 66,67% học sinh biết đúng thứ tự các bước rửa tay và 72,23% học sinh biết đúng nội dung bước 4 trong quy trình rửa tay thường quy. Đánh giá chung, chỉ có 58,33% học sinh có kiến thức chung đúng. Học sinh thực hành đúng mỗi bước rửa tay có tỷ lệ từ 50,79% đến 82,54% nhưng chỉ có 23,80% học sinh thực hành đúng tất cả các bước rửa tay. Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức đúng và thực hành đúng rửa tay thường quy. Có mối liên quan giữa kiến thức rửa tay với giới tính, số tiết học lý thuyết tại Trường và thời gian thực hành tại Bệnh viện. Có mối liên quan giữa thực hành rửa tay với số tiết học lý thuyết tại Trường, thời gian thực hành tại Bệnh viện. Không có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thực hành rửa tay và phương tiện rửa tay tại các phòng bệnh.
Kết luận: Tỷ lệ học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam có kiến thức đúng về rửa tay thường
quy là 58,33% và thực hành đúng là 23,80%. Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức đúng và thực hành đúng rửa tay thường quy. Có mối liên quan giữa kiến thức rửa tay với giới tính, số tiết học lý thuyết tại Trường và thời gian thực hành tại Bệnh viện. Có mối liên quan giữa thực hành rửa tay với số tiết học lý thuyết tại Trường, thời gian thực hành tại Bệnh viện.
Từ khóa: Kiến thức, thực hành, quy trình rửa tay thường quy.
ABSTRACT
KNOWLEDGE, PRACTICE OF PHUONG NAM COLLEDGE’S NURSING STUDENTS
IMPLEMENTING ROUTINE HAND‐WASHING PROCESS WHEN CARING PATIENTS IN 2013
Ly Van Xuan, Le Thi My Ly * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 18 ‐ Supplement of No 5‐ 2014: 153 ‐ 160
Background: Hospital infections are an important issue in the management quality of care, because hospital
infections increase prolonged hospital stay, cost of treatment and mortality. Studies show that hand‐washing of
Trang 2is not sometimes fully implement. Nursing students, who often reach the patients in the clinical depentment, also have a key role in controlling the hospital infections. Hence, this study “Knowledge, practice of Phuong Nam College’s nursing student’s implenting routine hand‐washing process when caring patients” can contribute the solution in reducing hospital infections.
Objectives: To determine the rate of the correct knowledge, the correct practice of Phuong Nam College’s
nursing students implenting routine process of hand‐washing when taking care of patients and related factors .
Methods: A cross‐sectional descriptive study was conducted on 252 Phuong Nam College’s nursing
students in 2013. Beside the questionnaire included student’s knowledge, the check‐list was used to directly determine the practice of nursing students in implementing routine process of hand‐washing.
Results: Almost nursing students have correct knowledge about hand – washing: the purpose, the time, the
number of steps and the number of rub in each hand – washing step. However, only 66.27% of nursing students has the knowledge of the order of steps and 72.23% of them have the knowledge of the content of hand – washing steps. The rate of the correct general knowledge of Phuong Nam College’s nursing students in implementing the routine process of hand‐washing is 58.33% and the rate of the correct general practice is 23.80%. There is the significant relation between the correct knowledge with the correct practice of nursing students. There is the significant relation between the knowledge of hand‐washing with gender, the time of learning theory at the school and the time of practicing at the hospital. There is the significant relation between the practice of hand‐washing with the time of learning theory at the school and the time of practicing at the hospital. However, the relation between the practices of hand‐washing with the facility conditions for implementing hand‐washing at the hospital
is not significant.
Conclusions: The rate of the correct general knowledge of Phuong Nam College’s nursing students in
implementing the routine process of hand‐washing is 58.33% and the rate of the correct general practice is 23.80%. There is the significant relation between the correct knowledge with the correct practice of nursing students. There is the significant relation between the knowledge of hand‐washing with gender, the time of learning theory at the school and the time of practicing at the hospital. There is the significant relation between the practice of hand‐washing with the time of learning theory at the school and the time of practicing at the hospital.
Key words: Knowledge, practice, routine process of hand‐washing
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhiễm khuẩn bệnh viện là mối quan tâm
hàng đầu của ngành y tế vì làm tăng tỷ lệ tử
vong, tăng chi phí điều trị và kéo dài thời gian
nằm viện.
Nghiên cứu cho thấy việc rửa tay của nhân
viên y tế khi chăm sóc người bệnh có tác dụng
giảm thiểu đáng kể tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh
viện(1,10). Tuy nhiên việc làm đơn giản này có lúc,
có nơi lại thực hiện không đầy đủ. Một nghiên
cứu ở bệnh viện Thống Nhất năm 2009 cho thấy
tỷ lệ nhân viên y tế thực hiện rửa tay trước khi
chăm sóc bệnh nhân là 67%(6). Một nghiên cứu
khác ở bệnh viên Nhi Đồng 1 năm 2012 ghi nhận
tỷ lệ rửa tay là 62% trong đó có 46% rửa tay sai. Học sinh điều dưỡng – những nhân viên y tế trong tương lai, trong quá trình thực tập lâm sàng tại bệnh viện, cũng có vai trò quan trọng trong kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện(3). Nghiên cứu cho thấy, chỉ có 55,8% học sinh rửa tay trước khi thăm khám người bệnh và 78,3%
có kiến thức đúng về rửa tay thường quy(5).
Do đó chúng tôi nghiên cứu “Kiến thức, thực hành của học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam thực hiện quy trình rửa tay thường quy khi chăm sóc người bệnh tại bệnh
Trang 3nâng cao ý thức, thực hành vệ sinh đôi tay cho
các điều dưỡng tương lai, từ đó góp phần hạn
chế nhiễm khuẩn bệnh viện.
Mục tiêu
Mục tiêu tổng quát
Xác định tỷ lệ kiến thức, thực hành đúng của
học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương
Nam trong việc thực hiện quy trình rửa tay
thường quy khi chăm sóc người bệnh và các yếu
tố liên quan đến kiến thức và thực hành rửa tay
thường quy.
Mục tiêu cụ thể
Xác định tỷ lệ kiến thức đúng của học sinh
điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam
trong việc thực hiện quy trình rửa tay thường
quy khi chăm sóc người bệnh.
Xác định tỷ lệ thực hành đúng của học sinh
điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam
trong việc thực hiện quy trình rửa tay thường
quy khi chăm sóc người bệnh.
Xác định các mối liên quan đến kiến thức và
thực hành rửa tay thường quy khi chăm sóc
người bệnh của học sinh Điều dưỡng Trường
trung cấp Phương Nam.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu là học sinh Điều
dưỡng năm thứ 2 của Trường trung cấp Phương
Nam đang thực tập tại bệnh viện vào thời điểm
nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang.
Phương pháp thu thập số liệu
Công cụ thu thập số liệu
Công cụ thu thập số liệu là bộ câu hỏi soạn
sẵn về kiến thức rửa tay và bảng kiểm quy trình rửa tay thường quy khi chăm sóc bệnh nhân, gồm 6 bước như sau:
Bước 1: Làm ướt hai lòng bàn tay bằng nước. Lấy xà phòng và chà hai lòng bàn tay vào nhau.
Bước 2: Chà lòng bàn tay này lên mu và
kẽ ngoài các ngón tay của bàn tay kia và ngược lại.
Bước 3: Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các kẽ trong ngón tay.
Bước 4: Chà mặt ngoài các ngón tay của bàn tay này vào lòng bàn tay kia.
Bước 5: Dùng bàn tay này xoay ngón cái của bàn tay kia và ngược lại.
Bước 6: Xoay các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại. Rửa sạch tay dưới vòi nước chảy đến cổ tay và làm khô tay.
Thời gian cho mỗi lần rửa tay tối thiểu 1 phút, mỗi bước 2,3,4,5 lặp lại tối thiểu 5 lần.
Phương pháp thu thập số liệu
Quan sát trực tiếp học sinh rửa tay và ghi nhận bằng bảng kiểm quy trình rửa tay thường quy. Sau đó khảo sát kiến thức bằng bộ câu hỏi soạn sẵn để học sinh tự trả lời (tự điền).
Thời gian thực hiện
Từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2013.
Phân tích và xử lý số liệu
‐ Nhập dữ liệu bằng phần mềm Epidata.
‐ Xử lý số liệu bằng phần mềm Stata.
‐ Xác định mối liên quan bằng kiểm định chi bình phương với mức độ tương quan được đo lường bằng tỷ lệ hiện mắc (PR) và khoảng tin
cậy 95%.
KẾT QUẢ
Kết quả nghiên cứu ở 252 học sinh Điều dưỡng như sau:
Trang 4học tập và cơ sở thực hành tại bệnh viện
Bảng 1‐ Đặc điểm về đối tượng nghiên cứu, thời
gian học tập và cơ sở thực hành tại bệnh viện
Các yếu tố Tần số Tỷ lệ (%)
Thời gian đã
thực tập ở các
bệnh viện
Số tiết học
lý thuyết
tại trường
Số tiết học thực
tập tại trường
Nơi thực tập
đủ nước
rửa tay
Tất cả các phòng bệnh
Một nữa số phòng bệnh
Nơi thực tập
đủ bồn
rửa tay
Tất cả các phòng bệnh
Một nữa số phòng bệnh
Nơi thực tập
đủ xà phòng
Tất cả các phòng bệnh
Một nửa số phòng bệnh
Nơi thực tập
đủ khăn
lau khô tay
Tất cả các phòng bệnh
Một nửa số phòng bệnh
Nhận xét: nữ chiếm đa số với tỷ lệ 81,35%.
Phần lớn học sinh đã thực tập ở bệnh viện từ 3
tháng trở lên (tỷ lệ 73,41%). Đa số học sinh tham
gia học lý thuyết về quy trình rửa tay thường
quy ở trường trên 2 tiết (tỷ lệ 63,10%). Hầu hết
các phòng bệnh đều có đủ nước rửa tay, đủ xà
phòng và bồn rửa tay. Tuy nhiên chỉ có 1 số ít
phòng bệnh có đủ khăn lau tay.
Kiến thức về rửa tay thường quy
Bảng 2‐ Kiến thức về rửa tay thường quy
Nội dung Tần số Tỷ lệ (%)
Mục đích rửa tay
Thời điểm rửa tay
Trước khi thực hiện thao tác vô khuẩn 250 99,21
Sau khi tiếp xúc với máu, dịch tiết 248 98,41 Sau khi tiếp xúc môi trường xung
Số bước trong rửa tay thường quy
Số lần chà sát trong mỗi bước rửa tay
Chọn khăn làm khô tay sau khi rửa tay
Thứ tự các bước rửa tay
Nội dung các bước rửa tay
Nhận xét: hầu hết học sinh có kiến thức về
mục đích, thời điểm, số bước và số lần chà sát trong các bước rửa tay. Tuy nhiên chỉ có 66,27%
học sinh biết đúng thứ tự các bước rửa tay và 72,23% học sinh biết đúng nội dung bước 4 trong quy trình rửa tay thường quy. Chỉ có 58,33% học
sinh có kiến thức chung đúng.
Trang 5Bảng 3 ‐ Mối liên quan giữa kiến thức rửa tay thường quy với đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Đặc tính Kiến thức p PR
(KTC 95%)
Chưa đúng (%) Đúng (%)
Số bệnh nhân được chăm sóc/ ngày
0,099
1
* Kiểm định chính xác Fisher
Nhận xét: có mối liên quan có ý nghĩa thống
kê giữa kiến thức về quy trình rửa tay thường
quy với giới tính, với thời gian thực tập bệnh
viện, thời gian học lý thuyết tại trường. Ngoài ra
phòng bệnh có đủ nước, đủ xà phòng rửa tay
cũng gợi cho học sinh nhớ lại các nội dung đã
được học về quy trình rửa tay thường quy.
Thực hành rửa tay thường quy
Bảng 4 ‐ Thực hành rửa tay thường quy
Các bước rửa tay Tần số Tỷ lệ (%)
Các bước rửa tay Tần số Tỷ lệ (%)
Thực hành chung đúng 60 23,8
Nhận xét: có hơn 80% học sinh thực hành
đúng bước 2 và bước 3 nhưng chỉ có 23,80% học sinh thực hành chung đúng về rửa tay
thường quy.
Mối liên quan giữa thực hành rửa tay thường quy với đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Bảng 5 ‐ Mối liên quan giữa thực hành rửa tay thường quy với đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Chưa đúng (%) Đúng (%)
Trang 6Đặc tính Thực hành p PR (KTC 95%)
Chưa đúng (%) Đúng (%)
*Kiểm định chính xác Fisher
Nhận xét: có mối liên quan có ý nghĩa thống
kê giữa thực hành đúng với số tiết lý thuyết và
thực hành được học tại trường trong khi không
có liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thực hành
đúng với thời gian thực tập tại bệnh viện.
Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành
rửa tay thường quy
Đặc tính TH chưa đúng (%) TH đúng (%) p (KTC 95%) PR
Kiến thức
0,037
1,66 Kiến thức
Nhận xét: có mối liên quan có ý nghĩa thống
kê giữa thực hành đúng và kiến thức đúng: tỷ lệ
học sinh có kiến thức chung đúng thì có thực
hành chung đúng gấp 1,66 lần học sinh khá với
p = 0,37; PR = 1,01 – 2,72.
BÀN LUẬN
Đặc điểm về đối tượng nghiên cứu, về thời
gian học tập và về cơ sở thực hành tại bệnh
viện
Khảo sát 252 học sinh cho thấy học sinh nữ
chiếm tỷ lệ 81,35% là phù hợp với đặc điểm của
ngành Điều dưỡng. Học sinh trả lời không thống
nhất nhau về số tiết học lý thuyết và thực tập về
quy trình rửa tay thường quy vì nhà trường dạy
lồng ghép với nội dung sử dụng dụng cụ vô khuẩn. Kết quả thực hành đúng quy trình rửa tay còn thấp (23,8%) có lẽ nên tăng thêm số tiết giảng dạy riêng nội dung rửa tay thường quy cho học sinh. Khảo sát cũng cho thấy các phòng bệnh ở bệnh viện không có đầy đủ bồn rửa tay, nước rửa tay và xà phòng đã góp phần làm cho học sinh không thực hiện đầy đủ quy trình rửa tay. Thực tế cho thấy các cơ sở khám chữa bệnh nói chung và ở các bệnh viện nói riêng, hiện còn thiếu các điều kiện để nhân viên y tế cũng như học sinh thực hiện đầy đủ quy trình rửa tay thường quy(9).
Kiến thức về rửa tay thường quy
Hầu hết học sinh đều có kiến thức đúng về mục đích, thời điểm rửa tay, số bước, số lần của mỗi bước rửa tay thường quy. Tuy nhiên vẫn còn nhiều học sinh không biết đúng thứ tự các bước rửa tay cũng như nội dung bước 4 và bước 6.
Đánh giá chung cho thấy chỉ có 58,33% học sinh có kiến thức chung đúng. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Thị Đức Hạnh ở bệnh viện 115 năm 2010 với tỷ lệ 61,70% nhân viên y tế có kiến thức đúng về rửa tay thường quy(7).
Trang 7Mối liên quan giữa kiến thức rửa tay
thường quy với đặc điểm đối tượng
nghiên cứu
Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa
kiến thức về quy trình rửa tay thường quy với
giới tính, với thời gian thực tập bệnh viện, thời
gian học lý thuyết tại trường. Ngoài ra, phòng
bệnh có đủ nước, đủ xà phòng rửa tay cũng gợi
cho học sinh nhớ lại các nội dung đã được học
về quy trình rửa tay thường quy. Điều này phù
hợp với nghiên cứu của Lưu Hồng Nhung về
“Kiến thức, thái độ, thực hành rửa tay phòng
bệnh của sinh viên Y6 Bác sĩ đa khoa trường Đại
học Y Hà Nội 2010”(5).
Thực hành rửa tay thường quy
Mặc dù có hơn 80% học sinh thực hành đúng
bước 2 và 3 trong quy trình rửa tay thường quy
nhưng đánh giá thực hành chung đúng thì chỉ có
23,80% học sinh thực hành đúng. Theo nghiên
cứu của Nguyễn Thị Thanh Hà 2010 ở 15 khoa
lâm sàng tại bệnh viên Nhi Đồng 1, chỉ có 62%
trường hợp thực hiện rửa tay thường quy và
trong số này có 46% rửa tay sai(8). Đối tượng rửa
tay sai nhiều nhất là học sinh thực tập như ghi
nhận của chúng tôi.
Mối liên quan giữa thực hành rửa tay
thường quy với đặc điểm đối tượng nghiên
cứu
Kết quả nghiên cứu cho thấy không có mối
liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thực hành
rửa tay thường quy với giới tính, dân tộc, thời
gian thực hành tại bệnh viện, số tiết học lý
thuyết và thực tập tại trường cũng như phương
tiện phục vụ rửa tay tại bệnh viện. Điều này
chứng tỏ do ý thức của học sinh, vì vậy cần phải
thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở và có biện
pháp giáo dục học sinh rửa tay thường quy khi
chăm sóc bệnh nhân
Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành
rửa tay thường quy
Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa
kiến thức và thực hành rửa tay thường quy. Học
sinh có kiến thức đúng thì thực hành đúng gấp 1,66 lần so với học sinh chưa có kiến thức đúng. Điều này cho thấy cần phải trang bị kiến thức rửa tay thường quy cho học sinh; hơn thế nữa cần kiểm tra, nhắc nhở học sinh luôn ý thức rửa tay thường quy đúng cách sẽ góp phần giảm đến 35% khả năng lây truyền vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy, giảm từ 20 – 45% nhiễm khuẩn đường
hô hấp(8).
KẾT LUẬN
Tỷ lệ học sinh Điều dưỡng Trường trung cấp Phương Nam có kiến thức đúng về rửa tay thường quy là 58,33% và thực hành đúng là 23,50%.
Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức đúng và thực hành đúng rửa tay thường quy.
Có mối liên quan giữa kiến thức rửa tay với giới tính, số tiết học lý thuyết tại trường và thời gian thực hành tại Bệnh viện.
Có mối liên quan giữa thực hành rửa tay với
số tiết học lý thuyết tại trường, thời gian thực hành tại Bệnh viện. Không có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thực hành rửa tay và phương tiện rửa tay tại các phòng bệnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
attitudes and compliance of hand hygiene among healthcare workers”. A Thesis submitted to the Graduate school of Meiho Institute of Technology in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Science in Health Care
thường quy ( 6 bước), công văn số: 7517/BYT‐ĐTr, ngày 12/10/2007”.
rửa tay của nhân viên y tế theo năm thời điểm của Tổ chức y
tế thế giới”, Tạp chí y học Thành Phố Hồ Chí Minh, Tập 14, trang 423‐426.
Knowledge andAttitude towards Handwashing among Nurses”. Nosocomial Infection Control Journal, 11, 311‐322
rửa tay phòng bệnh của sinh viên Y6 hệ bác sĩ đa khoa trường đại học Y Hà Nội năm 2010”, Luận văn Bác sĩ đa khoa, Trường Đại học y Hà Nội.
tay của nhân viên y tế tại bệnh viện Thống Nhất “Tiểu luận tốt nghiệp lớp quản lý Điều Dưỡng”.
Trang 87 Nguyễn Thị Bích Hạnh (2011), “Đánh giá tuân thủ rửa tay của
nhân viên y tế tại bệnh viện nhân dân 115”, luận văn Cử nhân
y tế y tế công cộng, Thành Phố Hồ Chí Minh.
chí y học, Thành Phố Hồ Chí Minh, tập 14, tr. 416 ‐ 422
practice: a multidisciplinary approach”. EmergencyInfection
Disease, 7(2), 234‐240
10 Wang YH, Liu SZ, Zhong HY, Li JP. (2006), “A Survey of Knowledge of HandHygiene among Nurses”. Chinese Journal Evidenced‐Based Medicine, 6(9), 641‐645.
Ngày nhận bài báo: 05/9/2014 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 29/9/2014 Ngày bài báo được đăng: 20/10/2014