Bài giảng Giải phẫu học da thường - ThS. BS. Ngô Minh Vinh

Bài giảng Giải phẫu học da thường do ThS. BS. Ngô Minh Vinh biên soạn cung cấp cho người đọc các kiến thức: Đại cương, thượng bì, hạ bì, phần phụ của da. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

ThS Bs Ngô Minh Vinh

GI I PH U H C  Ả Ẩ Ọ

Đ I CẠ ƯƠNG

 Chi m dt 1,5 – 2 m ế 2 , chi m 5% tr ng l ế ọ ư ng (16 – 18%  ợ

n u tính luôn c  l p m  d ế ả ớ ỡ ư i da), dày t  0.06 – 0.09  ớ ừ

mm (mi m t)  ắ đ n 0.5 – 0.8 mm (lòng bàn tay và chân) ế

 B  m t có nhi u hình h n ph c t p, tam giác ho c  ề ặ ề ằ ứ ạ ặ

hình trám.  Đ c bi t các  ặ ệ đư ng vân hình van  ờ đ u ngón  ầ tay và chân khác nhau   m i ng ở ỗ ư i ờ

 Màu da : màu c a ch c da, chi u dày c a l p h t và  ủ ứ ề ủ ớ ạ

l p s ng, s  ph n quang c a m ch máu d ớ ừ ự ả ủ ạ ư i da, và  ớ

nh t là  ấ đ   ộ đ m c a h c t  (Melanin). Ph n l n b   ậ ủ ắ ố ầ ớ ề

m t da có lông tr  môi, lòng bàn tay/chân, quy  ặ ừ đ u,  ầ

m t trong bao hành, m t trong môi nh  và môi l n.  ặ ặ ỏ ớ

 Phôi h c: Da hình thành t  2 lá là ngo i bì và trung bì ọ ừ ạ

Đ I CẠ ƯƠNG

Đ I CẠ ƯƠNG

 Bào tương đan ngón v i nhau b ng các th  n i  ớ ằ ể ố

(dermosomes), bào tương có nhi u vi t ề ơ trương l c  ự

(tonophilamens), nhi u h t s c t  b  th c bào ề ạ ắ ố ị ự

 Xen k  gi a các t  bào  ẻ ử ế đáy là các h c t  bào (melanocyte) có  ắ ố

kh ang 1155 tb/mm ỏ 2  da.

 L p  ớ đáy gián phân là ti n thân c a các l p t  bào phía trên ề ủ ớ ế

THƯỢNG BÌ

THƯỢNG BÌ

song v i b  m t da.  Có nhi u nhánh ng n TB (g i ớ ề ặ ề ắ ọ

là nh ng gai) n i các TB v i nhau.ữ ố ớ

 Nhân tròn to và b t màu ki m ắ ề đ m.  Xen k  là các ậ ẻ

TB Langerhans b t màu nh t và không có h t s c tắ ạ ạ ắ ố

THƯỢNG BÌ

3. L p h t (stratum granulosum)ớ ạ

 G m 1 – 4 l p TB, nhân ngày càng nh , trong bào ồ ớ ỏtương xu t hi n các h t b t màu ấ ệ ạ ắ đ m, là bi u hi n ậ ể ệ

đ u tiên c a quá trình s ng hóa thầ ủ ừ ư ng bìợ

5. L p s ng (stratum corneum)ớ ừ

 TB hoàn toàn s ng hóa, nhân và bào quan bi n m t, ừ ế ấtrong bào tương ch  còn các bó s i s ng.  Ch  còn ỉ ợ ừ ỉ

ch t d ng anbumin, ít nấ ạ ư c nhi u S, có m  và ớ ề ỡ

polysacarit

 Dày nh t   lòng bàn tay/chân nh ng vùng hay ch n ấ ở ữ ấthương t  ép, mõng nh t   mi m t và b  ph n sinh ỳ ấ ở ắ ộ ậ

d cụ

BÌ

 G m 2 l p: l p nhú (l p dồ ớ ớ ớ ư i thớ ư ng bì) và l p ợ ớ

lư iớ

 Ngăn cách v i thớ ư ng bì b ng màng ợ ằ đáy có c u t o ấ ạ

đ ng nh t s  ít ch t d ng lipid ch  y u là axit ồ ấ ố ấ ạ ủ ế

hyaluronic và chondroitin sunfuric

 Bì nhú tính t  thừ ư ng bì ợ đ n m ng lế ạ ư i m ch máu ớ ạnông; g m các s  keo, s i ồ ợ ợ đàn h i và s i ồ ợ ưa b c ạ

m nh và thả ưa

 Bì lư i: các bó s i cớ ợ ơ chác và dày hơn xen k  các ẻ

s i ợ đàn h i cũng dày và xo n thành búi.  Đ  ch c ồ ắ ộ ắ

c a da ph  thu c và l p lủ ụ ộ ớ ư i.ớ

BÌ

BÌ

HẠ BÌ

 G m các s i ồ ợ đàn h i ồ đi t  trung bì t o thành m ng ừ ạ ạ

lư i có khoang t p trung các TB m ớ ậ ỡ

 Màng cân (fascia) là t  ch c liên k t ch c ch n v i ổ ứ ế ắ ắ ớmàng cơ, xương

 Ơû mi m t,dắ ư i móng, bao hành, môi nh , h  nang, ớ ỏ ạmũi, vành tai, vùng môi đ ỏ

 B o v  cả ệ ơ th  kh i tác h i c a l c cể ỏ ạ ủ ự ơ h c, ngoài ra ọcòn có m ch máu, th n kinh, nang lông và tuy n m  ạ ầ ế ồhôi

HẠ BÌ

 Cơ da: cơ d ng lông, quanh m ch máu và th n kinh là  ự ạ ầ

cơ trơn.  Cơ nhăn m t là nh ng c ặ ữ ơ vân

 H  th ng m ch máu d ệ ố ạ ư i da: m ng l ớ ạ ư i m ch máu sâu  ớ ạ

n m gi a ranh gi i bì – h  bì nuôi d ằ ử ớ ạ ư ng các thùy m ,  ở ỡ tuy n m  hôi, nang lông.  M ng l ế ồ ạ ư i nông d ớ ư i nhú bì  ớ nuôi dư ng các  ỡ ơ c a tuy n m  hôi nang lông, tuy n bã,  ủ ế ồ ế cho các nhánh mao m ch  ạ đ n các nhú bì.  Các mao t nh  ế ỉ

m ch t p trung t  nhú bì, tuy n bã, tuy n m  hôi, nang  ạ ậ ừ ế ế ồ lông t o thành m ng l ạ ạ ư i TM nông d ớ ư i da ớ

 H  th ng lympho da: h  th ng lymho nông n m d ệ ố ệ ố ằ ư i  ớ nhú bì, m ng l ạ ư i lympho sâu n m   d ớ ằ ở ư i, nh ng mao  ớ ữ

m ch có van t o thành buisau  ạ ạ đó ch y vào các  ng  ả ố

lympho

HẠ BÌ

 B  máy th n kinh th  c m:ộ ầ ụ ả

 Th  Farter Pacini: có ĐK 3mm ho c h ể ặ ơn, n m   h  bì có  ằ ở ạ nhi m v  ti p thu c m giác t  ép sâu và s  mó t p trung  ệ ụ ế ả ỳ ờ ậ nhi u   lòng bàn tay chân và b  ph n sinh d c ề ở ộ ậ ụ

 Th  Golghi Masson: n m   nhú bì và d ể ằ ở ư i nhú ớ

 Th  xúc giácMeissner: n m   các nhú bì có hình b u d c  ể ằ ở ầ ụ dài.

 Th  Krause: n m d ể ằ ư i nhú và trong nhú, ti p thu c m  ớ ế ả giác l nh ạ

 Th  Ruffini: trung bì sâu sát h  bì ti p thu c m giác nóng ể ạ ế ả

PHẦN PHỤ CỦA DA

Tuy n m  hôi n ế ồ ư c (glandes eccrines). C u t o g m 3 ph n: ớ ấ ạ ồ ầ

 Ph n ti t hình tròn khu trú   bì gi a hay bì sâu. Có 2 l p t  bào  ầ ế ở ữ ớ ế

gi a là nh ng t   bào ti t, chung quanh có l p t  d t bao b c ữ ữ ế ế ớ ế ẹ ọ

 Ph n  ng  ầ ố đi qua trung bì có c u trúc nh ấ ư ph n ti t nh ầ ế ưng ít bài 

ti t.  ế

 Ph n  ng  ầ ố đi qua thư ng bì có hình xo n  c và t  bào có nhi m h t  ợ ắ ố ế ễ ạ

s ng.Tuy n m  hôi n ừ ế ồ ư c g p nhi u   lòng bàn tay, lòng bàn chân  ớ ặ ề ở

và không có   môi, quy  ở đ u, âm v t, môi nh , có ch ng 140 – 340  ầ ậ ỏ ừ tuy n trên 1 cm ế 2  da.

Tuy n m  hôi nh n (glandes apocrines) ế ồ ờ

 Tuy n này nhi u nh t   vùng nách, mi m t,  ng tai ngoài, vú,  ế ề ấ ở ắ ố

chung quanh h u  môn, vùng g n x ậ ầ ương mu, âm h , bìu, quanh  ộ

PHẦN PHỤ CỦA DA

Tuy n bãế

 Có 400 – 900 tuy n bã trên cmế 2, có nhi u   vùng ề ởtrán, ng c, lự ưng. Thư ng là ờ đi đôi v i nang lông. ớ

 C u trúc tuy n bã có nhi u thùy nh , các t  bào ấ ế ề ỏ ế

ch a ứ đ y không bào m , nhân t  bào   ngay trung ầ ỡ ế ởtâm, ch t bã ấ đư c ti t ra theo m t  ng d n thông ợ ế ộ ố ẫ

v i n a ph n trên c a nang lông.ớ ữ ầ ủ

PHẦN PHỤ CỦA DA

 Là ph n lõm sâu xu ng c a thầ ố ủ ư ng bì, bên trong ợ

ch a s i lông và ti p c n v i tuy n bã. Nang lông   ứ ợ ế ậ ớ ế ở

r i rác kh p ngả ắ ư i tr  lòng bàn tay và lòng bàn chân.ờ ừ

 M i nang lông g m 3 ph n:ỗ ồ ầ

» Mi ng nang lông thông ra v i m t da ệ ớ ặ

» C  nang h p, có mi ng tuy n bã thông ra ngoài ổ ẹ ệ ế

» Bao lông là ph n dài nh t  ầ ấ ăn sâu xu ng h  bì ố ạ

 Lông tóc phát tri n theo chu k  tể ỳ ăng trư ng. Trung ởbình trên t t c  m t da có ấ ả ặ

 kho ng 30 – 150 tri u s i, t c ả ệ ợ ố đ  m c kho ng 0,1 – ộ ọ ả0,5 mm/ ngày

PHẦN PHỤ CỦA DA

Móng: 

 Là c u trúc hóa s ng m c ra tr  thành móng. Móng ấ ừ ọ ở

g m có m m sinh móng n m trong rãnh móng, m t ồ ầ ằ ộthân c  ố đ nh dính ch c vào giị ắ ư ng móng và m t b  ờ ộ ờ

t  do, chung quanh móng là các n p bên và n p sâu.ự ế ế

PHẦN PHỤ CỦA DA