Nội dung của bài giảng trình bày các khái niệm, tính đặc thù và các rối loạn tâm lý hay gặp ở nạn nhân và gia đình nạn nhận khi vào cấp cứu ban đầu, các nguyên tắc khi tiếp cận và xử trí nạn nhân cấp cứu, các nguyên tắc cần tuân thủ để tránh sai lầm.
Trang 1KHOA ĐIỀU DƯỠNG
MÔN:ĐIỀU DƯỠNG HỒI SỨC CẤP
CỨU
Bài 1 :ĐÁNH GIÁ & XỬ
TRÍ TRONG CẤP CỨU
BAN ĐẦU GVHD:Nguyễn Phúc Học
SVTH:
Trần Thị Kiều Anh (2020513307)
Ngô Thị Hồng Cẩm (2020510710)
Nguyễn Thiên Chương (2021515602)
Phan Quốc Đại (2021513526) Nguyễn Thị Dung (2020510896)
Trang 2M C TIÊU Ụ
1. Nêu được các khái ni m, tính đ c thù và các r i lo n tâm lý hay g p n n nhân ệ ặ ố ạ ặ ở ạ
và gia đình n n nh n khi vào c p c u ban đ u.ạ ậ ấ ứ ầ
2. Trình bày được các nguyên t c khi ti p c n và x trí n n nhân c p c u. Các ắ ế ậ ử ạ ấ ứ nguyên t c c n tuân th đ tránh sai l m.ắ ầ ủ ể ầ
3. Trình bày được tr ng tâm c a m t sô chuyên đ trong c p c u ban đ u nh phân ọ ủ ộ ề ấ ứ ầ ư
lo i, v n chuy n, ch n thạ ậ ể ấ ương do tai n n, ng ng tim vvạ ừ
Trang 31 ĐẠI CƯƠNG:
A.Khái niệm:
- Là sự hỗ trợ và can thiệp
của người cấp cứu;nhằm
cứu sống, ngăn chặn tình
hình xấu, nguy hiểm cho
người bị nạn.
B.Các đặc thù :
q Nhiều khó khăn, thách thức
q suy nghĩ xác nhận hoặc loại trừ các bệnh lý, rối loạn đe dọa tính mạng hoặc đe dọa một bộ phận của nạn nhân
q Nhận định và phản ứng tiến hành song song nhiều quy trình,còn thăm khám và đánh giá tuần tự từng quy trình có thể lại không phù hợp và nhiều khi là quá chậm trễ đối với yêu cầu cấp cứu
q Dễ bỏ sót nạn nhân khi bị quá tải
q Xử lý cấp cứu theo tính ưu tiên
q Tiếp cận và sắp xếp giải quyết các việc liên quan đến ngừng tuần hoàn và tử vong
Trang 42.CÁC NGUYÊN TẮC KHI TIẾP CẬN,
XỬ TRÍ :
• a.Nguyên tắc tiếp cận và xử trí
nạn nhân cấp cứu :
• Phân loại ưu tiên
• Ổn định nạn nhân trước khi tập
trung thăm khám, xử trí chi tiết
• Ưu tiên chẩn đoán và xử trí rối
loạn/tổn thương nguy hiểm
• Chuyển: vào viện/vào ICU/trung
tâm can thiệp đột quỵ
• Chú ý đến cửa sổ điều trị/thời gian
vàng trong cấp cứu
• b Nguyên tắc cần tuân thủ để tránh các sai lầm :
• Chú ý d u hi u s ng,ghi chép c a ấ ệ ố ủ tuy n trế ước
• Th n tr ng vào các th i đi m và ậ ọ ờ ể nhóm n n nhân nguy c cao . ạ ơ
• Chú ý đ n các ch n đoán quan tr ng ế ẩ ọ
có nguy c c p c u cao .ơ ấ ứ
Trang 53.TÂM LÝ CỦA BỆNH NHÂN VÀ NGƯỜI
NHÀ :
• a.Ngườ ệi b nh :
v Hi u tâm lý BN, gánh n ng kinh ể ặ
t .ế
v Tôn tr ng BN và không phân bi t ọ ệ
BN
v Thường có m t khi BN b t thặ ấ ường
→ X trí:B ng các “li u pháp hành vi ử ằ ệ
nh n th c”ậ ứ
• b.Người nhà :
v Tr n an, gi i thích cho ngấ ả ười nhà NB
v Th u hi u tâm lý c a ngấ ể ủ ười nhà NB
v Tôn tr ng ngọ ười nhà NB
v Ch đ ng thông báo cho gia đ nh ủ ộ ị
n n nhân.ạ
v Khai thác thông tin , c m nh n c a ả ậ ủ
h v quá trính b nh nhân.ọ ề ệ
Trang 64 Đánh giá và xử trí khi cấp cứu ban
đầu :
Trang 85 Một số chuyên đề cấp cứu ban đầu:
•
5.1 Nh n đ nhậ ị :
Nh n đ nh phân lo i n n nhân ậ ị ạ ạ
c p c u.ấ ứ
Nh n đ nh phân lo i n n nhân ậ ị ạ ạ
ch n thấ ương
• 5.2 Phân lo i:ạ
Trang 95.3 Ch n thấ ương do tai n n ạ
Ti p c n n n nhân ch n thế ậ ạ ấ ương do tai n nạ
Xem xét hi n trệ ường
- Xem xét nhanh n n nhân k đ u ạ ỳ ầ
C p c u ban đ u: theo th t u tiên ABCấ ứ ầ ứ ự ư
Xem xét n n nhân k hai ạ ỳ
5.4 Ng t th , ng ng th :ạ ở ừ ở
- Xác đ nh ng ng th , ng t th ị ừ ở ạ ở
- K thu t c p c u – hô h p nhân t o (mi ng ỹ ậ ấ ứ ấ ạ ệ
mi ng)ệ
Đánh giá hi u qu , theo dõi ệ ả
*Chú ý: Th i gian th i mi ng mi ng ph i liên t c ờ ổ ệ ệ ả ụ
cho đ n khi ế bàn giao n n nhân cho nhân viên y t làm ạ ế
ti p. ế
5.5 Ngh n đẹ ường th do d v t:ở ị ậ
Do s c th c ăn hay d v t là tai ặ ứ ị ậ
n n t i kh n c p .ạ ố ẩ ấ
Nh n bi t d v t đậ ế ị ậ ường th qua ở cách th ở
Trang 105.6 Ng ng tim – c p c u ng ng tu n hoàn c b n :ừ ấ ứ ừ ầ ơ ả
Ch n đoán xác đ nh d a vào 3 d u hi u: ẩ ị ự ấ ệ M t ý th c đ t ấ ứ ộ
ng t + Ng ng th + M t m ch c nh.ộ ừ ở ấ ạ ả
Ch n đoán nguyên nhân: Song song v i h i sinh tim ph i ẩ ớ ồ ổ
c b n:ơ ả
q 11 nguyên nhân gây ng ng tu n hoàn thừ ầ ường g p và có ặ
th đi u tr nhanh chóng là: (1) Thi u th tích tu n hòan; ể ề ị ế ể ầ
(2) thi u oxy mô; (3) toan hóa máu; (4) tăng/t t kali; (5) ế ụ
h đạ ường huy t; (6) trúng đ c c p; (7) ép tim c p; (8) ế ộ ấ ấ
tràn khí màng ph i áp l c; (9) t c m ch vành; (10) ch n ổ ự ắ ạ ấ
thương; (11) H thân nhi t. ạ ệ
5.7 C p c u ch y máu :ấ ứ ả
Ch y máu trong và ch y máu ngoài ả ả
Không nên c r a , sát trùng v t th ng đang ố ử ế ươ
ch y máu t, v t thả ồ ạ ế ương h r ng. ở ộ Không đ t vào v t thặ ế ương s i thu c lá ho c c ợ ố ặ ỏ nhai d p. ậ
Không c rút d v t ra kh i v t thố ị ậ ỏ ế ương n u có. ế
Garô đươc ch d nh x d ng r t h n ch ! ỉ ị ữ ụ ấ ạ ế
Khi đ t garo ph i tuân th qui t c an tòan ặ ả ủ ắ
Trang 115.8 S c ch n thố ấ ương
Xác đ nh s m s c ch n thị ớ ố ấ ương
X trí :ử
+ N n nhân n m ng a chân kê cao h n đ u kho ng 40cm.ạ ằ ử ơ ầ ả
ng ch n thờ ấ ương vùng ng c, gãy xự ương sườn
+T th khi nghi ng ch n thư ế ờ ấ ương đ u, gãy xầ ương chân, c t s ng ộ ố
+T th khi n n nhân b nôn .ư ế ạ ị
+T th khi n n khó th , nghi ng ch n thư ế ạ ở ờ ấ ương vùng ng c, gãy xự ương sườn
5.9 C p c u đi n gi t ấ ứ ệ ậ
Tách n n nhân ra kh i ngu n đi n ạ ỏ ồ ệ
C p c u ngay l p t c. ấ ứ ậ ứ
−C p c u t i ch ấ ứ ạ ỗ
−C p c u kiên trì liên t c. ấ ứ ụ
K thu t c p c u : áp d ng c p c u ỹ ậ ấ ứ ụ ấ ứ
suy hô h p và ng ng tim.ấ ư
5.10 C p c u ng p nấ ứ ộ ước, đu i nố ước:
N n nhân b ng p n c th ng trong tình ạ ị ộ ướ ườ
tr ng b t t nh, ng ng th , ng ng tim, h thân ạ ấ ỉ ư ở ừ ạ nhi t do l nh. ệ ạ
Đánh giá và ti n hành c p c u n n nhân ế ấ ứ ạ theo ABC đ ng th i m cho n n nhân .ồ ờ ủ ấ ạ
Chú ý: Không đ m t th i gian cho công ể ấ ờ
vi c làm nệ ước ra kh i ph i ỏ ổ
Trang 125.11 C p c u b ng ấ ứ ỏ
B ng do nhi t ,l nh,hóa ch t , phóng ỏ ệ ạ ấ
x , b c x , đi n .ạ ứ ạ ệ
M c đ c a b ng tùy thu c vào đ ứ ộ ủ ỏ ộ ộ
sâu , đ r ng ,v trí t n thộ ộ ị ổ ương và th i ờ
gian ti p xúc .ế
Chú ý :
ü Không ch m tay tr c ti p vào n i b ạ ự ế ơ ị
b ng.ỏ
ü Không thoa d u, m , kem đánh răng, ầ ỡ
nước m m vào n i b ng.ắ ơ ỏ
ü Không phá v các b ng nỡ ọ ước
ü Chèn g c ho c v t li u ch ng dính ạ ặ ậ ệ ố
k ngón khi x trí b ng t i bàn
ở ẽ ử ỏ ạ
tay, bàn chân.
5.12 Gãy xương , tr t kh p, bong ậ ớ
gân:
Vì khó phân bi t ba lo i t n thệ ạ ổ ương trên,
n n nhân c p c u ban đ u, nên x trí ạ ấ ứ ầ ử theo nguyên t c chung nh sau: ắ ư
Ch ng s c, ch ng đau, chố ố ố ườm mát.
B t đ ng t m th i. Băng n p c đ nh ấ ộ ạ ờ ẹ ố ị
ch c ch n nh ng không quá ch t gây ắ ắ ư ặ chèn ép c n tr l u thông máu. ả ở ư
Ki m tra xem đ u chi có b tê, tím tái và ể ầ ị
m ch c tay ho c c chân có còn hay ạ ổ ặ ổ không.
Đ i v i g y xố ớ ẫ ương h , ph i x trí v t ở ả ử ế
thương, c m máu, ch ng s c trầ ố ố ước khi
th c hi n thao tác b t đ ng t m th i. ự ệ ấ ộ ạ ờ
5.13 Ch n thấ ương c t s ng :ộ ố
Đây là ch n th ng nghiêm tr ng .ấ ươ ọ
Khi ch n thấ ương c t s ng độ ố ược nghĩ đ n, ngế ườ ấi c p c u không xoay tr n n ứ ở ạ nhân m t cách “thô b o”, không làm di đ ng c t s ng. Đ t và c đ nh n n nhân ộ ạ ộ ộ ố ặ ố ị ạ vào băng ca ho c t m g c ng khi di chuy n. Di d i và nâng n n nhân nh m t ặ ấ ỗ ứ ể ờ ạ ư ộ khúc g ỗ
Trang 135.14 C p c u choáng do nóng và say nóng:ấ ứ
Đ a n n nhân ra n i thoáng mát, c i qu n áo,lau, ch m mát,dung d ch n c ư ạ ơ ở ầ ườ ị ướ
đi n gi i ORS n u ch a b hôn mê, co gi t. ệ ả ế ư ị ậ
G i Y t kh n c p .ọ ế ẩ ấ
5.16 V n chuy n b nh nhânậ ể ệ :
N n nhân đạ ượ ơ ức s c u và v n chuy n nh nhàng.ậ ể ẹ
N n nhân b thạ ị ương n ng không đặ ược v n chuy n mà ph i dùng xe c p ậ ể ả ấ
c u.Cáng thứ ương: cáng b c, võng, cánh c a , ván g ….ạ ử ỗ
Trang 146.CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ:
1.Ch n câu đúng nh t ~ v i ngọ ấ ớ ười đi u dề ưỡng, khi h i b nh ngay lúc vào n n ỏ ệ ạ
nhân vào vi n quan tr ng nh t là h i: ệ ọ ấ ỏ
A.Lý do vào vi n ệ
B.Th i gian m c b nh ờ ắ ệ
C.Lý do chuy n vi n ể ệ
D.Ti n s d ng thu c ề ử ị ứ ố
2.Ch n câu sai ~Nh ng đi m quan tr ng c n l u ý trong th i k đ u x trí ọ ữ ể ọ ầ ư ờ ỳ ầ ử
c p c n n nhân ch n thấ ứ ạ ấ ương
A u tiên nh ng ván đ liên quan đ n tính m ng n n nhân Ư ữ ề ế ạ ạ
B.Đi u tr ngay nh ng ph i d a vào ch n đoán xác đ nh ề ị ư ả ự ẩ ị
C u tiên thu nh p nh ng tri u ch ng toàn thân nguy c đe d a tính m ng n n nhân Ư ậ ữ ệ ứ ơ ọ ạ ạ
D.Không t o thêm nguy hi m cho vi c v n chuy n và phác đ đi u tr ạ ể ệ ậ ể ồ ề ị
Trang 15CẢM ƠN THẦY VÀ CÁC BẠN
ĐÃ LẮNG NGHE !