Vẩy nến là bệnh da thường gặp. Bệnh thường kèm theo các rối loạn kết hợp như hội chứng chuyển hóa hay các yếu tố của hội chứng này và đây cũng chính là các yếu tố nguy cơ tim mạch và đột quỵ. Bệnh vảy nến góp phần làm tăng gánh nặng cho gia đình và xã hội cũng như tăng nguy cơ tử vong chung. Vì vậy, nghiên cứu với mục tiêu xác định mối liên quan giữa bệnh vảy nến với hội chứng chuyển hóa.
Trang 1MỐI LIÊN QUAN GIỮA BỆNH VẨY NẾN VÀ HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA
Trương Lê Anh Tuấn*, Lê Ngọc Diệp**
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Vẩy nến (VN) là bệnh da thường gặp Bệnh thường kèm theo các rối loạn kết hợp như hội
chứng chuyển hóa (HCCH) (theo Love T.J tỷ lệ này là 40% (7) ) hay các yếu tố của hội chứng này và đây cũng chính là các yếu tố nguy cơ tim mạch và đột quỵ Bệnh VN góp phần làm tăng gánh nặng cho gia đình và xã hội cũng như tăng nguy cơ tử vong chung
Mục tiêu: Xác định mối liên quan giữa bệnh VN với HCCH
Phương pháp: Nghiên cứu bệnh - chứng, trên 100 bệnh nhân (BN) VN và 100 người khỏe mạnh không
mắc bệnh VN
Kết quả: BN VN có HCCH chiếm 38% Trong đó, nam chiếm 65,8% và nữ chiếm 34,2% BN VN có
HCCH: tuổi > 40 là 81,6% và tuổi 40 là 18,4% Tỷ lệ tái khởi phát bệnh VN tăng theo số yếu tố của HCCH
Tăng huyết áp, béo phì bụng, tăng triglyceride có liên quan độc lập với bệnh VN BN VN có nguy cơ mắc HCCH gấp 3 lần so với người bình thường
Kết luận: 38% BN VN có kèm HCCH BN VN có nguy cơ mắc HCCH gấp 3 lần người bình thường
Từ khóa: Vẩy nến, Hội chứng chuyển hóa
ABSTRACT
RELATIONSHIP BETWEEN PSORIASIS AND METABOLIC SYNDROME
Truong Le Anh Tuan, Le Ngoc Diep
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 16 - Supplement of No 1 - 2012: 268 - 274
Background: Psoriasis is a common skin disease Psoriasis is often accompanied by combination of disorders
such as metabolic syndrome (according to Love TJ., this ratio is 40%) or by the elements of this syndrome which are also the main risk factors for cardiovascular disease and stroke Psoriasis contributes to increasing a burden on families and society, and a risk of overall mortality as well
Objective: To determine the relationship between psoriasis and metabolic syndrome
Method: Case-control study on 100 patients with psoriasis and on 100 healthy people
Results: Psoriasis patients who have metabolic syndrome accounted for 38% In particular, men accounted
for 65.8% and women accounted for 34.2% Psoriasis patients with metabolic syndrome: age >40 was 81.6% and age ≤40 was 18.4% The rate of recurrent psoriasis is increased by factors of metabolic syndrome Hypertension, obesity, or hypertriglyceridemia independently related with psoriasis Psoriasis patients are at 3 times higher risk for metabolic syndrome than healthy people
Conclusions: 38% of psoriasis patients are related with metabolic syndrome Psoriasis patients are at 3
times higher risk for metabolic syndrome than healthy people
Key words: Psoriasis, Metabolic syndrome
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
VN là bệnh da thường gặp(3,10) Về mặt hình
thái học bệnh biểu hiện với dạng mảng, giọt, đỏ
da toàn thân, mụn mủ hoặc tổn thương móng
Bệnh nhẹ cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng
cuộc sống Dù điều trị thích hợp cũng chỉ giúp
giảm tình trạng bệnh(6) Bệnh VN nặng làm tăng
nguy cơ tử vong(4) BN VN thường kèm theo các
rối loạn kết hợp như HCCH (theo Love T.J tỷ lệ
này là 40%(7)) hay các yếu tố của hội chứng này
và đây cũng chính là các yếu tố nguy cơ tim
mạch và đột quỵ có thể điều chỉnh được bằng
lối sống giảm cân và vận động thể lực Đã có
nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về
HCCH trong nội khoa chung và trong bệnh lý
tim mạch, đái tháo đường nói riêng(9) Cho tới
nay, HCCH trong bệnh lý da liễu đặc biệt là
bệnh VN đã có nhiều nghiên cứu ở ngoài nước
trong khi đó ở trong nước chúng tôi chưa tìm
thấy nghiên cứu nào tìm hiểu về vấn đề này
Mục tiêu nghiên cứu
Xác định tỷ lệ BN VN có HCCH
Xác định mối liên quan giữa các yếu tố của
HCCH và bệnh VN
ĐỐI TƯỢNG -PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu bệnh - chứng
Đối tượng nghiên cứu
Chọn nhóm bệnh: BN VN điều trị ngoại trú tại
BVDL Tp HCM từ 07/2010 đến 05/2011
Chọn nhóm chứng: Những người bình
thường, không bị bệnh VN
Cỡ mẫu
Áp dụng công thức của trường hợp nghiên
cứu có 2 nhóm đối tượng, và mục tiêu nghiên
cứu là kiểm định tỷ số số chênh với yếu tố nguy
cơ chính là HCCH n= 98,7; do đó mẫu nghiên
cứu chúng tôi là 99 đối tượng cho mỗi nhóm
bệnh và nhóm chứng Tỷ số bệnh chứng là 1:1
Kỹ thuật chọn mẫu
Không xác suất
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Nhóm bệnh: từ 18 tuổi trở lên, không có
thai Được chẩn đoán lâm sàng là bệnh VN và bị bệnh ít nhất 6 tháng Đồng ý tham gia nghiên cứu
Nhóm chứng: từ 18 tuổi trở lên, không có
thai Không mắc bệnh VN và các bệnh da mạn tính (chàm, lupus ban đỏ, pemphigus, bọng nước dạng pemphigus…)
Thu thập số liệu
Làm bệnh án theo mẫu, đáp ứng tiêu chuẩn chọn mẫu Chỉ định các xét nghiệm Khám lần 2: Sau khi có kết quả xét nghiệm
HCCH: khi có ít nhất 3 trong 5 thành tố của
NCEP ATP III 2004 điều chỉnh cho người
Châu Á - Thái Bình Dương
Xử lý dữ liệu Phần mềm SPSS 18.0 Các giá trị phân tích ở
mức ý nghĩa p <0,05
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
Tiền sử bệnh da khác ở nhóm bệnh VN
Chỉ có 1% đối tượng có tiền sử bản thân mắc bệnh da mạn tính và 10% đối tượng có tiền sử gia đình mắc bệnh VN, tương tự kết quả của Al-Mutari N (12,9%)(1)
Tiền sử bệnh VN
Khởi phát bệnh VN nhỏ nhất là 7 tuổi, lớn nhất là 63 tuổi, trung bình là 35,8 tuổi Tương tự kết quả của Augustin M(2).Thời gian mắc bệnh ngắn nhất là 0,5 năm, dài nhất là 30 năm, trung
bình là 8,3 năm
Tiền sử tập thể dục
Nhóm VN có tập thể dục chiếm 25%, thấp hơn so với nhóm chứng (chiếm 30%), sự khác
biệt này không có ý nghĩa thống kê (YNTK)
Tiền sử hút thuốc lá
Tỷ lệ người hút thuốc lá ở nhóm VN chiếm 21% lớn hơn nhóm chứng (chiếm 11%), sự khác biệt này có ý YNTK
Tiền sử uống rượu
Trang 3Nhĩm chứng cĩ 9% đối tượng uống rượu,
cao hơn nhĩm VN (chiếm 7%), sự khác biệt này
khơng cĩ YNTK
Phân bố bệnh VN theo mức độ nặng
PHÂN BỐ BỆNH VẨY NẾN THEO MỨC ĐỘ NẶNG
65
26
9
0
20
40
60
80
Biểu đồ 1: Phân nhĩm bệnh VN theo mức độ nặng
Nhận xét: Trong nhĩm bệnh VN, cĩ 65% mức
độ nhẹ (PASI <10), 26% mức độ trung bình (TB)
(PASI 10-20) và 9% mức độ nặng (PASI >20)
Trong khi đĩ, theo tác giả Lê Minh Phúc(8) nhĩm
bệnh VN mức độ TB chiếm tỷ lệ nhiều nhất
(70%), cao hơn nghiên cứu này (26%) rất nhiều,
tiếp đến là nhĩm bệnh nhẹ chỉ chiếm 30% và
khơng cĩ trường hợp VN nặng nào Điều này cĩ
thể lý giải do hai đề tài được tiến hành ở hai thời
điểm khác nhau, cỡ mẫu khác nhau và phải
chăng cĩ thể cịn cĩ yếu tố khác (chẳng hạn như
theo mùa) tác động đến kết quả
Đặc điểm của hcch ở nhĩm vn
Tỷ lệ HCCH ở nhĩm VN
TỶ LỆ BỆNH NHÂN VẨY NẾN CÓ HCCH
38,00%
62,00%
Có Không
Biểu đồ 2: Tỷ lệ BN VN cĩ HCCH
Nhận xét: Nhĩm BN VN, cĩ 38 trường hợp
cĩ HCCH (chiếm 38%), và 62% trường hợp
khơng cĩ HCCH Theo y văn, HCCH và các yếu
tố trong HCCH cĩ liên hệ rõ ràng với bệnh VN
Thậm chí cĩ tác giả đề nghị đưa VN vào như là
một thành phần của HCCH Nghiên cứu của tác
giả Love T.J cho thấy tỷ lệ lưu hành của HCCH
ở BN VN là 40%(7), trong khi đĩ theo tác giả Gisondi P tỷ lệ này là 30,6%(5)
Tuổi khởi phát và thời gian mắc bệnh VN theo HCCH
Tuổi khởi phát bệnh VN TB ở nhĩm cĩ HCCH là 44,32 tuổi, cao hơn nhĩm khơng cĩ HCCH (30,65 tuổi) và sự khác nhau này cĩ YNTK Khơng cĩ khác nhau cĩ YNTK về thời gian mắc bệnh VN TB giữa 2 nhĩm cĩ và khơng
cĩ HCCH (lần lượt là 7,9 so với 8,5 năm)
Tỷ lệ HCCH theo nhĩm tuổi ở nhĩm VN
Nhĩm tuổi >40 cĩ HCCH chiếm 81,6% cao hơn nhĩm tuổi ≤40 cĩ HCCH (18,4%), sự khác
nhau này cĩ YNTK
Tỷ lệ HCCH theo giới tính ở nhĩm VN
25 trường hợp nam cĩ HCCH (chiếm 65,8%) cao hơn nữ (13 trường hợp, chiếm 34,2%), sự
khác nhau này khơng cĩ YNTK
Tỷ lệ HCCH theo thể lâm sàng ở nhĩm VN
Bảng 1: Tỷ lệ HCCH theo thể lâm sàng VN
Nhận xét: VN mảng chiếm tỷ lệ cao nhất 80%
(36,3% cĩ HCCH và 63,7% khơng cĩ HCCH) Tiếp đến là VN khớp chiếm 19% (47,4% cĩ HCCH và 52,6% khơng cĩ HCCH) Chỉ cĩ 1 đối tượng là VN mủ và khơng cĩ HCCH Khơng cĩ
sự khác biệt cĩ YNTK về tần suất mắc HCCH ở các thể lâm sàng của bệnh VN Tại Nhật, kết quả nghiên cứu của Takahashi H cĩ kết quả VN mảng chiếm tỷ lệ 83,6%(12), tương tự như nghiên cứu chúng tơi Tuy nhiên thấp hơn trong nghiên cứu của Gisondi P (96,3%)(5) Điều này cĩ thể do
khác nhau trong cách phân loại bệnh
Trong khi đĩ, tỷ lệ VN khớp trong nghiên cứu của Takahashi H là 6,6% thấp hơn nghiên cứu này (VN khớp là 19%) Trong đĩ, 47,4% cĩ HCCH và 52,6% khơng cĩ HCCH Ngược lại,
Trang 4theo Raychaudhuri S.K BN VN khớp có HCCH
chiếm 58,1% cao hơn kết quả nghiên cứu này(11)
Tỷ lệ HCCH theo mức độ nặng của bệnh ở
nhóm bệnh VN
Bảng 2: Phân bố HCCH theo mức độ nặng bệnh VN
n (%)
Nhận xét: Nhóm VN nhẹ, 29,2% có HCCH và
70,8% không có HCCH Nhóm VN trung bình,
50% có HCCH và 50% không có HCCH Nhóm
VN nặng, 66,7% có HCCH và 33,3% không có
HCCH Sự khác biệt này có YNTK Như vậy,
nhóm BN VN mức độ nặng và TB có HCCH với
tỷ lệ (lần lượt là 66,7% và 50%) cao hơn so với
BN VN mức độ nhẹ (29,2%)
Trị số TB của một số yếu tố lâm sàng ở
nhóm VN và nhóm chứng
Bảng 3: Trị số TB của một số yếu tố lâm sàng
<0,05
<0,05
<0,05
<0,05
<0,05
Nhận xét: BMI TB của nhóm VN là 23,4 ± 3,73
(kg/m2) cao hơn nhóm chứng (21 ± 2,57 kg/m2)
và sự khác biệt này có YNTK Chỉ số vòng bụng
TB ở nam, nhóm VN là 90,2 ± 9,54 (cm), cao hơn
nhóm chứng (82,3 ± 7,63 cm); ở nữ, nhóm VN là
86,5 ± 9,46 (cm), cao hơn so với nhóm chứng
(76,18 ± 7,03 cm) và ở cả hai giới đều có sự khác
biệt có YNTK Chỉ số HATT TB ở nhóm VN là
128,6 ± 16,43 (mmHg), cao hơn so với nhóm
chứng (115,8 ± 7,06 mmHg) và khác biệt này có
YNTK Chỉ số HATTr TB ở nhóm VN là 78,5 ±
11,01 (mmHg) cao hơn so với nhóm chứng (72,6
± 6,49 mmHg), sự khác biệt này có YNTK
Trị số PASI TB ở BN VN theo HCCH
Nhận xét: Ở nhóm VN mắc HCCH có PASI
TB là 11,9 ± 6,62 cao hơn nhóm không mắc HCCH (8,7 ± 4,50) và sự khác nhau này có YNTK
Trị số TB của một số yếu tố cận lâm sàng ở nhóm VN và nhóm chứng
Bảng 4: Trị số TB của các yếu tố của HCCH
Cholesterol (mg/dL)
0,446
HDL-C (mg/dL)
0,401
LDL-C (mg/dL)
0,627
Triglyceride (mg/dL)
0,098
Đường máu lúc đói (mg/dL)
0,069
Nhận xét: Không có sự khác biệt có YNTK về
các yếu tố Cholesterol, HDL-C, LDL-C, triglyceride, đường máu lúc đói giữa nhóm VN
và nhóm chứng
Liên quan giữa hcch và bệnh VN
Ảnh hưởng của giới tính lên liên quan giữa HCCH và bệnh VN
Nữ giới, nhóm VN có HCCH chiếm 27,7% cao hơn nhóm chứng (chiếm 18,4%), sự khác
biệt này không có YNTK Nam giới, nhóm VN
có HCCH chiếm 47,2% cao hơn nhóm chứng
(23,5%), sự khác biệt này có YNTK
Ảnh hưởng của tuổi lên liên quan giữa HCCH
và bệnh VN
Nhóm tuổi ≤40, nhóm VN có HCCH chiếm 16,7% cao hơn nhóm chứng (chiếm 13,2%), sự khác biệt này không có YNTK Nhóm tuổi
>40, nhóm VN có HCCH chiếm 53,4% cao hơn nhóm chứng (chiếm 25,8%) và sự khác biệt
này có YNTK
Ảnh hưởng của nơi cư trú lên liên quan giữa HCCH và bệnh VN
Trang 5Đối tượng sống ở nông thôn, nhóm bệnh
VN có HCCH chiếm 42,9% cao hơn nhóm
chứng (23,5%), sự khác biệt này không có
YNTK Ở các đối tượng sống ở thành thị, nhóm
bệnh VN có HCCH chiếm tỷ lệ 36,1% cao hơn
nhóm chứng (19,7%), sự khác biệt này có YNTK
Ảnh hưởng của học vấn lên liên quan giữa
HCCH và bệnh VN
Đối tượng học vấn <12/12, nhóm VN có
HCCH chiếm 43,3% cao hơn nhóm chứng
(27,3%) Còn đối tượng có học vấn ≥12/12, nhóm
VN có HCCH chiếm 30% cao hơn nhóm chứng
(13,3%) Sự khác biệt này không có YNTK
Ảnh hưởng của dân tộc lên liên quan giữa
HCCH và bệnh VN
Nhóm dân tộc thiểu số, nhóm VN có
HCCH chiếm 75% cao hơn nhóm chứng
(60%), sự khác biệt này không có YNTK
Nhóm dân tộc kinh, nhóm VN có HCCH
chiếm 36,5% cao hơn nhóm chứng (chiếm
18,9%) và sự khác biệt này có YNTK
Ảnh hưởng của nghề nghiệp lên liên quan giữa
HCCH và bệnh VN
Nhóm mất sức lao động, nhóm VN có
HCCH chiếm 75% cao hơn nhóm chứng
(26,3%), sự khác nhau này có YNTK Nhóm
lao động chân tay và trí óc, nhóm VN có
HCCH lần lượt là 31,9% và 9,1% cao hơn
nhóm chứng (lần lượt là 20,3% và 16,7%), sự
khác biệt này không có YNTK
Liên quan giữa từng yếu tố của hcch với
bệnh VN
Tỷ lệ các yếu tố của HCCH ở hai nhóm VN và
chứng
Bảng 5: Tỷ lệ các yếu tố của HCCH
Các yếu tố của
HCCH
Nhóm bệnh n, (%)
Nhóm chứng
Tăng đường máu
Nhận xét: Tỷ lệ yếu tố THA ở nhóm VN
(chiếm 43%) cao hơn hẳn nhóm chứng (chiếm 8%) Tỷ lệ yếu tố béo phì bụng và tăng triglyceride ở nhóm VN đều cao hơn so với nhóm chứng (lần lượt là 72% so với 22% và 54%
so với 32%), sự khác biệt của ba yếu tố này giữa nhóm VN và nhóm chứng đều có YNTK Kết quả này tương tự kết quả của Gisondi P(5) Trong khi đó, yếu tố giảm HDL-C ở nhóm VN chiếm 24% thấp hơn nhóm chứng (chiếm 31%) và đường máu lúc đói có tỷ lệ cao ở nhóm VN (chiếm 23%) hơn nhóm chứng (chiếm 16%), sự khác biệt này không có YNTK
Liên quan giữa từng yếu tố của HCCH và bệnh
VN
Bảng 6: Tỷ số số chênh của từng yếu tố của HCCH ở
bệnh VN
Các yếu tố của HCCH
Chưa hiệu chỉnh Sau hiệu chỉnh
Huyết áp
≥ 130/85mmHg
8,675 (3,806 - 19,773)
<0,00
1
16,874 (5,017 - 56,755)
<0,001 Vòng bụng
≥ 90cm (nam) hoặc ≥ 80cm (nữ)
9,117 (4,789 - 17,355)
<0,00
1
13,339 (5,912 - 30,097)
<0,001
Triglyceride ≥ 150mg/dL
2,495
2,877 (1,441 - 5,742)
<0,001
Nhận xét: Chúng tôi không tính OR đối với
yếu tố HDL-C và đường máu lúc đói vì chúng không có YNTK khi phân tích đơn biến Khảo sát từng yếu tố riêng lẻ của HCCH ta thấy các yếu tố như THA, vòng bụng và triglyceride có mối liên quan với bệnh VN Sau khi hiệu chỉnh các yếu tố giới, tuổi, dân tộc, học vấn, nơi cư trú, hút thuốc lá, uống rượu và tập thể dục thì mối liên quan này vẫn còn tồn tại có YNTK đối với 3 yếu tố trên.Trong khi đó theo Love T.J chỉ có béo phì bụng và THA là có liên quan với bệnh vảy nến(7).
Liên quan giữa BMI và mức độ nặng của bệnh
VN
Bảng 7: Liên quan giữa BMI và mức độ nặng bệnh
VN
Trang 6BMI (kg/m2) Mức độ nặng, n (%) Tổng cộng
Nhận xét: BMI ≥ 23, nhĩm VN TB-nặng
chiếm 71,4% cao hơn nhĩm VN mức độ nhẹ
(chiếm 47,7%), sự khác biệt này cĩ YNTK với
OR của BMI ≥ 23 là 2,742 (KTC 95% là 1,137 ±
6,612) Sau khi hiệu chỉnh với yếu tố tuổi và
giới, chúng tơi cĩ kết quả OR của BMI ≥23 là
2,646 (KTC 95% là 1,106 ± 6,333) Điều này cĩ
nghĩa là BN VN mức độ TB và nặng cĩ nguy
cơ bị BMI ≥ 23 kg/m2 gấp 2,6 lần so với BN VN
mức độ nhẹ
Liên quan giữa số các yếu tố của HCCH và
bệnh VN
Bảng 8: Liên quan giữa số các yếu tố của HCCH và
bệnh VN
Số yếu tố
của HCCH
Nhĩm
bệnh
n, (%)
Nhĩm chứng n, (%)
Số chênh (Odds)
p khuynh hướng
<0,001
Nhận xét: Kết quả phân tích chỉ ra rằng cĩ
sự khác biệt cĩ YNTK về số yếu tố của HCCH
giữa 2 nhĩm bệnh và chứng (p < 0,001) Đặc
biệt, tỷ lệ bệnh tăng theo số yếu tố HCCH (từ
0 đến 3), kiểm định tính khuynh hướng cũng
cĩ kết quả p<0,001 Ở những đối tượng mắc
HCCH thì nhĩm cĩ 3 yếu tố chiếm tỷ lệ cao
nhất và ở những đối tượng khơng mắc HCCH
thì nhĩm cĩ 1 hoặc 2 yếu tố chiếm tỷ lệ nhiều
nhất (lần lượt là 38% và 37%) Kết quả này
tương tự với Love TJ(7)
Liên quan giữa HCCH và bệnh VN
38 62
21 79
0 25 50 75
100
TỶ LỆ HCCH Ở NHÓM BỆNH VẢY NẾN VÀ NHÓM CHỨNG
HCCH
K có HCCH
Biểu đồ 3: Liên quan giữa HCCH và bệnh VN
Nhận xét: Nhĩm VN cĩ 38% trường hợp cĩ
HCCH, trong khi đĩ nhĩm chứng chỉ cĩ 21% trường hợp cĩ HCCH, sự khác biệt này cĩ YNTK Tỷ số số chênh của bệnh VN trên nguy
cơ mắc HCCH là 2,306 (KTC 95% là 1,230-4,321) với mức ý nghĩa p<0,05 Sau khi hiệu chỉnh với các yếu tố như: tuổi, giới, dân tộc, nơi cư trú, nghề nghiệp và trình độ học vấn ta
cĩ tỷ số số chênh hiệu chỉnh của bệnh VN trên nguy cơ mắc HCCH là 3,012 (KTC 95% là 1,395-6,507) với mức ý nghĩa p<0,05 Điều này
cĩ nghĩa là BN VN cĩ nguy cơ mắc HCCH gấp 3 lần so với người khơng cĩ bệnh VN (trong nghiên cứu của Gisondi P BN VN cĩ nguy cơ mắc HCCH gấp 1,65 lần so với người khơng mắc VN)(5)
KẾT LUẬN
Tỷ lệ BN VN mức độ nhẹ, TB và nặng cĩ HCCH lần lượt là 29,2%, 50% và 66,7%
Tỷ lệ BN VN cĩ HCCH là 38%, trong đĩ nam 65,8% và nữ 34,2%
BN VN cĩ HCCH: tuổi >40 là 81,6% và tuổi
40 là 18,4%
BN VN mức độ TB và nặng kèm thừa cân chiếm 44,6%
BN VN mức độ TB và nặng nguy cơ thừa cân gấp 2,6 lần so với BN VN mức độ nhẹ
Tỷ lệ tái khởi phát bệnh VN tăng theo số yếu
tố của HCCH (từ 0 đến 3)
THA, béo phì bụng, tăng triglyceride cĩ liên quan độc lập với bệnh VN
Trang 7BN VN có nguy cơ mắc HCCH gấp 3 lần so
với người bình thường
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Al-Mutairi N., et al (2010), “Comorbidities associated with
psoriasis: an experience from the Middle East”, J Dermatol, 37
(2), pp 146-55
2 Augustin M., et al (2008), “Disease severity, quality of life and
health care in plaque-type psoriasis: a multicenter cross-sectional
study in Germany”, Dermatology, 216 (4), pp 366-72
3 Azfar R.S and J.M Gelfand (2008), “Psoriasis and metabolic
disease: epidemiology and pathophysiology”, Curr Opin
Rheumatol, 20 (4), pp 416-22
4 Gelfand J.M., et al (2007), “The risk of mortality in patients with
psoriasis: results from a population-based study”, Arch
Dermatol, 143 (12), pp 1493-9
5 Gisondi P., et al (2007), “Prevalence of metabolic syndrome in
patients with psoriasis: a hospital-based case-control study”, Br J
Dermatol, 157 (1), pp 68-73
6 Gottlieb A.B and F Dann (2009), “Comorbidities in patients
with psoriasis”, Am J Med, 122 (12), pp 1150 e1-9
7 Love T.J., et al (2011), “Prevalence of the metabolic syndrome in psoriasis: results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2003-2006”, Arch Dermatol, 147 (4), pp 419-24
8 Raychaudhuri S.K., et al (2010), “Increased prevalence of the metabolic syndrome in patients with psoriatic arthritis”, Metab Syndr Relat Disord, 8 (4), pp 331-4
9 Takahashi H., et al (2010), “Serum cytokines and growth factor levels in Japanese patients with psoriasis”, Clin Exp Dermatol, 35 (6), pp 645-9
10 Lê Minh Phúc (2010), “Nồng độ lipid máu trên bệnh nhân vảy nến tại Bệnh viện Da liễu thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Tốt nghiệp Nội trú Chuyên ngành Da liễu - Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, tr.1-75
11 Nguyễn Đức Công và cs (2011), “Tổn thương động mạch vành
ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp có và không có hội chứng chuyển hóa”, Chuyên đề tim mạch học, tháng 6 năm 2011,
tr.21-4
12 Nguyễn Thanh Minh (2005), Bệnh Vảy Nến- Bài Giảng Bệnh Da Liễu Chủ biên: Nguyễn Văn Út, Xuất bản lần 6, NXB Y Học, tr 310-3