Giải phẫu học động mạch khối tá tụy

Nội dung bài viết tiến hành phẫu tích cấu trúc của khối tá tụy dựa trên 40 xác (gồm 27 nam, 13 nữ) người Việt Nam trưởng thành được ướp, ngâm formol tại Bộ Môn Giải Phẫu học Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả: Tụy và tá tràng được cấp máu bởi hai nguồn chính là động mạch thân tạng và động mạch mạc treo tràng trên. Đầu tụy và tá tràng có cùng nguồn cung cấp máu là hai cung động mạch trước và sau đầu tụy. Vì vậy khó giữ được tá tràng trong phẫu thuật cắt đầu tụy. Thân và đuôi tụy được cấp máu bởi các nhánh xuất phát từ động mạch lách (nhánh của động mạch thân tạng) và động mạch mạc treo tràng trên. Các nhánh này độc lập với các nhánh cung cấp cho đầu tụy và tá tràng. Trong đó, động mạch tụy dưới có thể có nguyên ủy rất đa dạng, chủ yếu từ động mạch mạc treo tràng trên.

GIẢI PHẪU HỌC ĐỘNG MẠCH KHỐI TÁ TỤY

Nguyễn Hoàng Vũ*, Dương Văn Hải*, Bùi Văn Ninh*

TÓM TẮT

Chúng tôi tiến hành phẫu tích cấu trúc của khối tá tụy dựa trên 40 xác (gồm 27 nam, 13 nữ) người Việt Nam trưởng thành được ướp, ngâm formol tại Bộ Môn Giải Phẫu học Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh Kết quả: Tụy và tá tràng được cấp máu bởi hai nguồn chính là động mạch thân tạng và động mạch mạc treo tràng trên Đầu tụy và tá tràng có cùng nguồn cung cấp máu là hai cung động mạch trước và sau đầu tụy

Vì vậy khó giữ được tá tràng trong phẫu thuật cắt đầu tụy Thân và đuôi tụy được cấp máu bởi các nhánh xuất phát từ động mạch lách (nhánh của động mạch thân tạng) và động mạch mạc treo tràng trên Các nhánh này độc lập với các nhánh cung cấp cho đầu tụy và tá tràng Trong đó, động mạch tụy dưới có thể có nguyên ủy rất

đa dạng, chủ yếu từ động mạch mạc treo tràng trên

SUMMARY

ANATOMY OF THE VASCULAR SUPPLY OF PANCREATODUODENAL BLOCK

Nguyen Hoang Vu, Duong Van Hai, Bui Van Ninh * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 8

* Supplement of No 3 * 2004: 41 – 48

We have performed dissection of the pancreatoduodenal block of the 40 murtured Vietnamese mummies which have been formolly treated at the Department of Anatomy, University of Medicine and Pharmacy, Ho Chi Minh City

Result: The pancreas and duodenum are supplied mainly by celiac and superior mesenteric arteries The head oof pancreas and duodenum have the same source of blood supply that is the anterior and posterior arterial arcades of the head of pancreas Therefore, it might be difficult to preserve the duodenum when performing cephalic pancreatectomy The body and tail of pacreas are supplied by the branches derived from splenic artery and superior mesenteric artery These branches are dependent from those of the head of pancreas and duodenum The inferior pancreatic artery might have a variety of origin which mainly from the superior mesenteric artery

ĐẶT VẤN ĐỀ

Tụy tạng là một tuyến vừa nội tiết, vừa ngoại tiết,

nằm trong ổ bụng nhưng sát thành bụng sau Tá

tràng là đoạn đầu tiên của ruột non, ôm chặt lấy đầu

tụy và được cung máu bởi cùng nguồn với đầu tụy

Giải phẫu học tụy đã được các tác giả nước ngoài

nghiên cứu rất nhiều, nhưng hầu như chưa có tác giả

trong nước nào đề cập Bài này chúng tôi giới hạn mô

tả kết quả nghiên cứu của chúng tôi về hệ thống

động mạch của tụy

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

40 xác đã được ngâm tại Bộ môn Giải phẫu học, Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh

KẾT QUẢ

Tá tràng và tụy nói chung được cung cấp máu từ hai nguồn chính là động mạch thân tạng và động mạch mạc treo tràng trên Nghiên cứu này, chúng tôi khảo sát nguyên ủy, đường kính, sự phân nhánh của các động mạch chính của tụy và tá tràng

Động mạch cho đầu tụy và tá tràng

Các động mạch tá tụy trước

Mặt trước đầu tụy có hai động mạch nối nhau tạo

nên cung động mạch cung cấp máu cho mặt trước

đầu tụy và tá tràng Hai động mạch này có tên là

động mạch tá tụy trên trước, thường xuất phát từ

động mạch vị tá tràng và động mạch tá tụy dưới

trước, thường xuất phát từ động mạch mạc treo tràng

trên Tuy nhiên, chúng tôi cũng gặp 3/40 trường hợp

(7,5%) cung động mạch mặt trước đầu tụy chỉ hình

thành từ động mạch tá tụy trên trước (không có động

mạch tá tụy dưới trước)

Động mạch tá tụy trên trước

Động mạch tá tụy trên trước thường xuất phát từ

động mạch vị tá tràng(97,5%), ngay trên cổ tụy, đi

theo hướng xuống dưới và sang phải mặt trước đầu

tụy và cho các nhánh đến phần trên và mặt trước của

2/3 trên phần xuống tá tràng, phía trên mặt trước đầu

tụy Động mạch này thường cho 6 đến 10 nhánh, các

nhánh này đến tá tràng nhiều hơn đến tụy

Đường kính trung bình của động mạch tá tụy

trên trước là 2,31 ± 0,47 mm; nhỏ nhất là 1,27 mm;

lớn nhất là 3,18 mm

Động mạch tá tụy dưới trước

Thông thường, nơi xuất phát của động mạch tá tụy dưới trước ở sau đầu tụy Sau đó, động mạch này hướng sang phải, chạy giữa phần ngang tá tràng và đầu tụy Tại đây, động mạch thường bị che bởi tụy ở trước Khi đến gần góc dưới tá tràng, động mạch mới

ra trước tụy và lúc này ta mới dễ dàng nhìn thấy động mạch từ phía trước Động mạch tá tụy dưới trước nói chung thường nhỏ hơn và cho nhánh ít hơn động mạch tá tụy trên trước, thường 5 đến 7 nhánh, chủ yếu đến phần ngang và một phần ba dưới của phần xuống tá tràng Các nhánh đến tụy cũng ít hơn đến tá tràng

Đường kính trung bình của động mạch tá tụy trước dưới là 1,83 ± 0,38 mm; nhỏ nhất là 1,15 mm; lớn nhất là 2,93 mm

Các động mạch tá tụy trước (ĐM: động mạch; ĐKTB: đường kính trung bình)

Động mạch Nguyên ủy ĐK TB (mm)

ĐM tá tụy trên trước

ĐM vị tá tràng (97,5%)

ĐM thân tạng (2,5%) 2,31± 0,47

ĐM tá tụy dưới trước

ĐM tá tụy dưới chung (75%)

ĐM mạc treo tràng trên (15%)

ĐM thân tạng (2,5%) Không có (7,5%)

1,83 ± 0,38

ĐM tá tụy

dưới trước

Cung động mạch trước đầu tụy chỉ có động mạch tá tụy trên trước

ĐM tá tụy

trên trước

Hình 1:

Các động mạch tá tụy sau

Tương tự như mặt trước, mặt sau đầu tụy và tá

tràng cũng có hai động mạch tạo nên cung động

mạch phía sau Đó là động mạch tá tụy trên sau và

động mạch tá tụy dưới sau Tuy nhiên cũng có

trường hợp cung động mạch này thiếu một trong hai

động mạch kể trên Theo nghiên cứu của chúng tôi,

có 4/40 (10%) trường hợp thuộc dạng này Trong đó,

1/40 (2,5%) trường hợp cung này chỉ có động mạch

tá tụy dưới sau và có 3/40 (7,5%) trường hợp chỉ có

động mạch tá tụy trên sau

Động mạch tá tụy trên sau

Từ nơi xuất phát, ngay phía sau và dưới phần trên

tá tràng, động mạch ở bên phải ống mật chủ Sau đó,

động mạch bắt chéo sau ống mật chủ tại khoảng giữa

phần xuống tá tràng rồi sang bên trái ống mật chủ

Lúc này, ống mật chủ nằm hơi trước động mạch

Động mạch tá tụy trên sau tiếp tục chạy theo hình

vòng cung, hướng xuống dưới, sang trái rồi vòng lên

trên và nối với động mạch tá tụy dưới sau Động

mạch tá tụy trên sau cho khoảng 8 đến 10 nhánh cho

phần trên, phần xuống tá tràng và mặt sau nửa trên đầu tụy Tuy nhiên, các nhánh cho tá tràng phong phú hơn là cho tụy

Đường kính trung bình của động mạch tá tụy trên sau là 2,04 ± 0,51 mm; nhỏ nhất là 1,08 mm; lớn nhất là 3,12 mm

Động mạch tá tụy dưới sau

Động mạch tá tụy dưới sau xuất phát trực tiếp từ động mạch mạc treo tràng trên hoặc từ động mạch tá tụy dưới chung ở sau đầu tụy và phần lên tá tràng Động mạch chạy sau đầu tụy, ôm theo phần lên rồi phần ngang tá tràng rồi nối với động mạch tá tụy trên sau Động mạch tá tụy dưới sau cho khoảng 7 đến 10 nhánh nhỏ cho phần lên, phần ngang tá tràng và mặt sau phần dưới của đầu tụy Và, các nhánh cho tá tràng vẫn nhiều hơn cho tụy

Đường kính trung bình của động mạch tá tụy

dưới sau là 1,89 ± 0,39 mm; nhỏ nhất là 1,34 mm;

lớn nhất là 2,68 mm

ĐM tá tụy trên sau

ĐM tá tụy

dưới sau

ĐM vị tá tràng

ĐM mạc treo

tràng trên

Ống mật chủ

(được kéo sang bên)

Các động mạch tá tụy sau

Hình 2: Cung động mạch (ĐM) mặt sau đầu tụy

Động mạch Nguyên ủy ĐK TB (mm)

ĐM tá tụy

trên sau

ĐM vị tá tràng (92,5%)

ĐM thân tạng (2,5%)

ĐM gan riêng (2,5%) Không có (2,5%)

2,04 ± 0,51

ĐM tá tụy

dưới sau

ĐM tá tụy dưới chung (75%)

ĐM mạc treo tràng trên (17,5%)

Không có (7,5%)

1,89 ± 0,39

Nhận xét: Đầu tụy và tá tràng được cung cấp máu

bởi hai cung động mạch, cung trước và cung sau

Cung trước tạo bởi động mạch tá tụy trên trước

nối với động mạch tá tụy dưới trước Động mạch tá

tụy trên trước chiếm ưu thế hơn (lớn hơn và cho

nhiều nhánh hơn) động mạch tá tụy dưới trước Mặt

khác, động mạch tá tụy trên trước ban đầu cách tá

tràng khoảng 1,5cm, sau đó mới chạy chếch sang

phải càng ngày càng gần tá tràng Trái lại, động

mạch tá tụy dưới trước thì chạy rất sát tá tràng, giữa

tá tràng và đầu tụy, ban đầu nó còn ở hơi sau đầu tụy,

sau đó mới dần chạy ra trước

Cung sau tạo bởi động mạch tá tụy trên sau nối

với động mạch tá tụy dưới sau Hai động mạch này

tương đương nhau về kích thước và đều cách tá tràng khoảng 1cm

30/40 (75%) trường hợp động mạch tá tụy dưới trước và động mạch tá tụy dưới sau xuất phát chung thân với nhau, từ động mạch tá tụy dưới chung, nhánh của động mạch mạc treo tràng trên Số còn lại xuất phát riêng biệt

Ngoài hai cung động mạch trên, tá tràng còn được cung cấp máu bởi:

+ Các động mạch trên tá tràng, xuất phát từ động mạch vị tá tràng, tại phía trên của phần trên tá tràng rồi cho các nhánh đi ở mặt trước và mặt sau phần trên tá tràng

+ Động mạch quặt ngược tá tràng, có từ 2 đến 3 nhánh xuất phát từ động mạch vị tá tràng (gần nơi xuất phát của động mach tá tụy trên trước) hoặc từ động mạch tá tụy trên trước, rồi quặt ngược lên trên cho những nhánh nhỏ vào mặt trước hành tá tràng Các nhánh này có đường kính trung bình là 2,57 ±

0,53mm

Hình 3: Các nhánh động mạch cho phần trên tá tràng

Các nhánh

quặt ngược

Các nhánh trên tá tràng

Đầu tụy

ĐM tá tụy

trên trước

Các động mạch cho thân và đuôi tụy

Động mạch tụy lưng

Động mạch tụy lưng xuất phát từ động mạch

thẳng xuống dưới trong mô tụy hoặc sau tụy rồi cho các nhánh nuôi mô tụy Động mạch này có thể ngắn, chỉ đến gần bờ dưới tụy rồi cho hai nhánh phải và trái Đôi khi nhánh trái trở thành động mạch tụy dưới

Đường kính trung bình của động mạch tụy lưng

đo tại nguyên ủy là 1,58±0,52 mm; nhỏ nhất là 0,64

mm; lớn nhất là 3,25 mm

Nguyên ủy của động mạch tụy lưng

Nguyên ủy Tần suất Tỷ lệ

Động mạch tụy lớn

Tất cả các mẫu nghiên cứu của chúng tôi đều có

động mạch tụy lớn và tất cả đều xuất phát từ động

mạch lách tại khoảng giữa thân tụy Sau khi xuất

phát, động mạch tụy lớn đi xuống vào mô tụy cho các

nhánh nhỏ vào mô tụy rồi tận hết bằng cách chia hai

nhánh: nhánh phải nối với động mạch tụy lưng và

nhánh trái chạy về phía đuôi tụy

Đường kính của động mạch tụy lớn trung bình là

1,83 ± 0,51 mm; nhỏ nhất là 0,7 mm; lớn nhất là 2,8

mm

Động mạch tụy dưới

Động mạch tụy dưới còn có tên là động mạch tụy

ngang, vì nó chạy theo trục ngang so với cơ thể, tức

là dọc chiều dài tụy, theo bờ dưới

Nguyên ủy: Rất đa dạng, có thể xuất phát từ

động mạch tụy lưng, động mạch lách, động mạch thân tạng, Nhưng thông thường nhất là từ động mạch mạc treo tràng trên

Động mạch tụy dưới bắt đầu từ bờ dưới cổ tụy, cho hai nhánh: nhánh phải và nhánh trái Nhánh phải hường về phía đầu tụy, có thể nối với động mạch tá tụy trên trước Nhánh trái chạy dọc theo bờ dưới tụy, hướng về phía đuôi tụy Trên đường đi, nó cho các nhánh nhỏ vào mô tụy

Đường kính trung bình của động mạch tụy dưới

là 2,02 ± 0,48 mm; nhỏ nhất là 1,15 mm; lớn nhất là 3,31 mm

Nguyên ủy của động mạch tụy dưới

Nguyên ủy Tần suất Tỷ lệ

ĐM mạc treo tràng trên 17/40 42,5%

ĐM tụy lưng 12/40 30%

ĐM thân tạng 4/40 10%

ĐM vị tá tràng 2/40 5%

ĐM tá tụy dưới chung 1/40 2,5%

ĐM kết tràng giữa 1/40 2,5%

ĐM tá tụy dưới sau 1/40 2,5%

ĐM mạc treo

tràng trên

(ĐMMTTT)

Góc tá -hỗng tràng

Hình 4: Động mạch tụy dưới xuất phát từ ĐMMTTT;

Nhánh (T)

Nhánh (P) của

ĐM tụy dưới

Động mạch đuôi tụy:

Về số lượng:

32/40 (80%) mẫu có 1 động mạch đuôi tụy;

6/40 (15%) mẫu có 2 động mạch đuôi tụy;

2/40 (5%) mẫu có 3 động mạch đuôi tụy

Nguyên ủy: Động mạch đuôi tụy có thể xuất phát

từ động mạch lách, động mạch vị mạc nối trái hay

động mạch tụy lớn Cụ thể kết quả chúng tôi thống

kê được, có 3/40 (7,5%) trường hợp động mạch đuôi

tụy xuất phát từ động mạch tụy lớn; 5/40 (12,5%) trường hợp xuất phát từ động mạch vị mạc nối trái Số còn lại, thì động mạch đuôi tụy xuất phát từ động mạch lách Đặc biệt, có một mẫu có ba động mạch thì trong đó có một từ động mạch lách, hai động mạch còn lại xuất phát từ động mạch vì mạc nối trái

Về đường kính động mạch: Rất thay đổi, trung

bình là 1,26 ± 0,41 mm; nhỏ nhất là 0,64 mm; lớn nhất là 2,5 mm

ĐM lách

ĐM đuôi tụy

Hình 5:

BÀN LUẬN

Các động mạch cho tá tràng và đầu

tụy

Kết quả của chúng tôi cũng có hai cung động

mạch và thành phần tạo nên hai cung động mạch đó

như đa số các tài liệu nước ngoài Tuy nhiên có vài

điểm khác nhau về nguyên ủy của các động mạch

Động mạch tá tụy trên trước

Nguyên ủy của động mạch tá tụy trên trước theo

nghiên cứu này, 100% xuất phát từ động mạch vị tá

tràng Theo Petrén, động mạch này có thể xuất phát

từ động mạch mạc treo tràng trên nhưng hiếm (1/28

trường hợp, 3,6%)(2,3) Shapiro và cộng sự có gặp 1

trường hợp (trong 62 mẫu) xuất phát từ động mạch

tụy dưới(2)

Động mạch tá tụy trên sau

Nguyên ủy của động mạch tá tụy trên sau đa số xuất phát từ động mạch vị tá tràng Tuy nhiên, động mạch này ở sau đầu tụy, ngay trên cổ tụy, rất gần với các mạch máu lớn khác như động mạch lách, động mạch gan chung, động mạch gan riêng, Vì vậy nó cũng có thể xuất phát từ những động mạch này Kết quả của chúng tôi gặp trường hợp động mạch tá tụy trên sau là nhánh của động mạch lách, động mạch gan riêng với tỷ lệ là 1/40 (2,5%) cho mỗi trường hợp Nghiên cứu của Woodburne và Olsen cho thấy động mạch này còn xuất phát từ động mạch gan chung (2,7%), nhánh động mạch gan phải (3,4%), và động mạch tụy lưng (1,3%)(18) Petrén gặp hai trường hợp (trong 28 mẫu) xuất phát từ động mạch lách(2)

Nguyên ủy bất thường của động mạch tá tụy trên sau

Woodburne và Olsen Petren Chúng tôi

ĐM gan chung (2,7%)

ĐM gan phải (3,4%)

ĐM tụy lưng (1,3%)

ĐM lách (7,14%) ĐM lách (2,5%)

ĐM gan riêng (2,5%)

Đỗ Xuân Hợp(1) mô tả hệ thống động mạch cho tá

tràng và đầu tụy cơ bản cũng giống như các tác giả

khác nhưng cách gọi tên có khác Hai nhánh xuất

phát từ động mạch vị tá tràng, ông gọi lần lượt là

động mạch tá tụy phải trên (giống động mạch tá tụy

trên sau) và động mạch tá tụy phải dưới (giống động

mạch tá tụy trên trước như chúng tôi đã nêu)

Động mạch tá tụy dưới trước và động

mạch tá tụy dưới sau

Nguyên ủy của động mạch tá tụy dưới trước và

dưới sau đều được nêu là xuất phát từ động mạch tá

tụy dưới (chung), nhánh của động mạch mạc treo

tràng trên Nhưng theo kết quả của chúng tôi, chỉ có

75% trường hợp hai động mạch này xuất phát từ

cùng động mạch tá tụy dưới (chung) như thế, 25%

trường hợp còn lại thì xuất phát riêng biệt (nhưng

đều từ động mạch mạc treo tràng trên)

Đỗ Xuân Hợp gọi động mạch xuất phát từ động

mạch mạc treo tràng trên là động mạch tá tụy trái,

tương ứng với động mạch tá tụy dưới chung Sau đó,

động mạch tá tụy trái chia hai nhánh: nhánh trên và

nhánh dưới, hai nhánh này tương ứng với động mạch

tá tụy dưới sau và và động mạch tá tụy dưới trước

Như vậy, theo Đỗ Xuân Hợp, 100% trường hợp động

mạch tá tụy dưới trước và động mạch tá tụy dưới sau

xuất phát từ chung một thân là động mạch tá tụy trái

(tức là động mạch tá tụy dưới chung)

Sau khi hình thành, hai cung động mạch trước

và sau đầu tụy sẽ cho những nhánh nhỏ vào mô tụy

và tá tràng, mà theo nhận xét của chúng tôi lúc phẫu

tích, các nhánh đến tá tràng thường nhiều hơn và lớn

hơn các nhánh đến tụy Đây có lẽ là một trong những

yếu tố bắt buộc phẫu thuật viên phải lấy cả tá tràng

trong phẫu thuật cắt đầu tụy

Tóm lại, kết quả của chúng tôi về mô tả nguyên

ủy, đường đi của các động mạch cho tá tràng và đầu

tụy không có gì khác với các tác giả khác

Về đường kính cũng như số nhánh con của các

động mạch này thì chúng tôi không có tài liệu để so sánh

Như phần kết quả, chúng tôi có mô tả động mạch trên tá tràng và động mạch quặt ngược tá tràng vào mặt trước phần trên tá tràng

Các động mạch cho thân và đuôi tụy

Cũng như các tài liệu chúng tôi tham khảo được, động mạch tụy lưng, động mạch tụy lớn và động mạch đuôi tụy của chúng tôi không có gì khác biệt Nghĩa là chúng xuất phát từ động mạch lách Riêng động mạch đuôi tụy có thể xuất phát từ động mạch vị mạc nối trái Kết quả của chúng tôi cũng gặp trường hợp này với tỷ lệ là 12,5% Ngoài ra chúng tôi còn gặp 7,5% trường hợp động mạch đuôi tụy là nhánh của động mạch tụy lớn Điều này chúng tôi không thấy tài liệu nào nêu lên

Sự khác biệt nhiều nhất về động mạch của thân và đuôi tụy giữa kết quả của chúng tôi và các tài liệu trước đây xảy ra ở động mạch tụy dưới (động mạch tụy ngang)

Các tác giả trước đây hầu như cho rằng động mạch tụy dưới xuất phát trực tiếp từ động mạch lách hoặc do động mạch tụy lưng khi đi xuống đến bờ dưới tụy rồi chạy ngang mà đổi tên thành Woodburne và Olsen thống kê thấy 84% trường hợp động mạch tụy dưới xuất phát từ động mạch tụy lưng(18) Số còn lại có thể từ động mạch tá tụy trên trước, động mạch tá tụy dưới trước, động mạch mạc treo tràng trên, động mạch tụy lớn, Còn Đỗ Xuân Hợp thì cho rằng động mạch tụy dưới xuất phát từ động mạch mạc treo tràng trên(1)

Theo kết quả mà chúng tôi thu được thì động mạch tụy dưới có thể xuất phát từ động mạch mạc treo tràng trên hoặc nhánh của động mạch này, từ động mạch tụy lưng, động mạch thân tạng, hoặc từ động mạch gan chung, Trong đó thường gặp nhất là từ động mạch mạc treo tràng trên (hoặc nhánh của động mạch này), 17 trong 40 mẫu, tương đương 42,5% Dạng nguyên ủy mà các tác giả khác gặp nhiều nhất là từ động mạch tụy lưng thì chúng tôi chỉ

gặp 12 trên 40 mẫu, tương đương 30%

Ngoài ra, chúng tôi còn ghi nhận là động mạch

tụy dưới thường là động mạch lớn nhất trong các

động mạch của thân và đuôi tụy

ĐK trung bình của một số động mạch của thân tụy

Động mạch ĐK trung bình

(mm)

ĐK lớn nhất (mm)

ĐK nhỏ nhất (mm)

ĐM tụy lưng 1,58±0,52 3,25 0,64

ĐM tụy lớn 1,83 ± 0,51 2,8 0,7

ĐM tụy dưới 2,02 ± 0,48 3,31 1,15

Trong khi đó, Goss cho rằng động mạch tụy lớn

là động mạch lớn nhất trong các động mạch đến

thân và đuôi tụy, với đường kính là 2 đến 4mm(2)

Chúng tôi thấy động mạch tụy dưới còn cho nhánh

phải đến đầu tụy, có thể nối với động mạch tá tụy

trên trước Điều này không thấy đề cập đến trong các

tài liệu trước đây

Về đường kính của các động mạch thân và đuôi

tụy cũng chưa có tác giả nào đề cập đầy đủ nên

chúng tôi không bàn luận ở đây

KẾT LUẬN

Tụy và tá tràng được cấp máu bởi hai nguồn chính là động mạch thân tạng và động mạch mạc treo tràng trên

Đầu tụy và tá tràng có cùng nguồn cung cấp máu là hai cung động mạch trước và sau đầu tụy Vì vậy khó giữ được tá tràng trong phẫu thuật cắt đầu tụy Thân và đuôi tụy được cấp máu bởi các nhánh xuất phát từ động mạch lách (nhánh của động mạch thân tạng) và động mạch mạc treo tràng trên Các nhánh này độc lập với các nhánh cung cấp cho đầu tụy và tá tràng Trong đó, động mạch tụy dưới có thể có nguyên ủy rất đa dạng, chủ yếu từ động mạch mạc treo tràng trên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nhà Xuất bản Y học 1985, (trang 125 - 144)

2 Hollinshead W H.: The Stomach, Duodenum,

Pancreas, and Spleen, in Anatomy For Surgeons,V.2,

Paul B.Hobber Inc, NewYork 1956 (p.382 – 460)

3 Hollinshead W H: The Stomach, Duodenum,

Pancreas, and Spleen, in Anatomy For Surgeons V.2,

Paul B.Hobber Inc, NewYork, 1971, (p 381-436)