Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này nhằm đánh giá phương pháp sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của siêu âm trong chẩn đoán bản chất các khối u trong lồng ngực. Nghiên cứu được thực hiện từ 05/2005 tới 08/2007, 30 ca gồm 22 nam và 8 nữ với tuổi từ 31 tới 85, có chỉ định sinh thiết u xuyên thành ngực. Có 06 trường hợp u trung thất và 24 ca u phổi. Tất cả sinh thiết lấy lõi mô được tiến hành bằng súng sinh thiết dưới hướng dẫn của siêu âm.
Trang 1SINH THIẾT XUYÊN THÀNH NGỰC DƯỚI HƯỚNG DẪN SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN BẢN CHẤT CÁC KHỐI U TRONG LỒNG NGỰC
Nguyễn Quang Thái Dương * , Lê Phi Long **
TÓM TẮT
Mục tiêu: đánh giá phương pháp sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của siêu âm trong chẩn đoán
bản chất các khối u trong lồng ngực
Phương pháp nghiên cứu: từ 05/2005 tới 08/2007, 30 ca gồm 22 nam và 8 nữ với tuổi từ 31 tới 85, có chỉ
định sinh thiết u xuyên thành ngực Có 06 trường hợp u trung thất và 24 ca u phổi Tất cả sinh thiết lấy lõi mô được tiến hành bằng súng sinh thiết dưới hướng dẫn của siêu âm
Kết quả: tất cả lấy được mẫu mô, kết quả giải phẫu bệnh bao gồm 22 carcinoma, 01 ca lymphoma, 01 ca u tế
bào schwann và 08 ca mô viêm Không có xảy ra tai biến và biến chứng trong lô nghiên cứu này
Kết luận: phương pháp sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của siêu âm trong chẩn đoán bản chất
các khối u trong lồng ngực là phương pháp hiệu quả và an toàn Tuy nhiên việc đánh giá chỉ định và kỹ thuật sinh thiết đóng vai trò quan trọng để tránh những tai biến có nguy cơ gây tử vong
ABSTRACT
THE ULTRASOUND GUIDED TRANSTHORACIC BIOPSY IN PATHOLOGICAL DIAGNOSIS OF
THORACIC TUMORS
Nguyen Quang Thai Duong, Le Phi Long
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 – Supplement of No 1 – 2008: 109 - 111
Objectives: to evaluate the ultrasound guided transthoracic biopsy in pathological diagnosis of thoracic
tumors
Methods: from 05/2005 to 08/2007, thirty cases including 22 males and 08 females with the average age
56.2 were indicated for the ultrasound guided transthoracic biopsy There are 06 mediastinal tumors and 24 lung tumors All cores were got by biopsygun
Results: we collected tissue cores of all the cases Of all, we had 22 carcinoma, 01 lymphoma, 01 schwann
cell tumor and 06 cases with the imflamatory tissue we found no complications in our study
Conclusions: ultrasound guided transthoracic biopsy is effective and safe procedure However, the correct
indication and proper technique may avoid the deathly complication
MỞ ĐẦU
Xác định được bản chất các khối u trong
thành ngực là việc rất quan trọng trong quá trình
chẩn đoán Nhờ có được các thông tin về giải
phẫu vi thể của khối u mà hướng xử trí cho từng
trường hợp trở nên rõ ràng hơn Tuy nhiên, do
vị trí của các khối u vùng ngực thường nằm sâu
và gần các cơ quan quan trọng, nên việc tiếp cận
để lấy mẫu sinh thiết không phải lúc nào cũng có
thể thực hiện được một cách dễ dàng Trong nhiều trường hợp, có khi phải bắt buộc mổ để xác định rõ bản chất của khối u
Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá phương pháp sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của siêu âm trong chẩn đoán bản chất các khối u trong lồng ngực
* Bộ môn Chẩn đoán Hình ảnh - Đại học Y dược TP HCM
** Bộ môn Ngoại Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM
Trang 2Phương pháp nghiên cứu
Tiền cứu và can thiệp lâm sàng
Từ 05/2005 tới 08/2007, 30 ca gồm 22 nam và
8 nữ với tuổi từ 31 tới 85, tuổi trung bình là
56.2 tất cả có chỉ định sinh thiết u xuyên thành
ngực Có 06 trường hợp u trung thất và 24 ca u
phổi (bên phải 16, bên trái: 9)
Kỹ thuật thực hiện
Bệnh nhân đều có chỉ định của phẫu thuật
viên và chuẩn bị đầy đủ các xét nghiệm về
đông máu, X quang ngực thẳng và chụp cắt
lớp điện toán
Tất cả đều thực hiện dưới hướng dẫn của
siêu âm (máy BK) có hoặc không có sử dụng gá
hướng dẫn Đầu dò siêu âm có thể sử dụng đầu
dò cong 3.5-5Mhz hoặc đầu dò phẳng 5-10Mhz,
tuỳ theo vị trí khối u và cửa sổ siêu âm
Tất cả thực hiện bởi một bác sĩ chuyên khoa
hình ảnh học can thiệp Bệnh nhân được siêu âm
đánh giá trước khi sinh thiết
Tư thế bệnh nhân: nằm ngửa, nằm nghiêng
trái hoặc nằm nghiêng phải
Tê tại chỗ bằng lidocain 2%
Rạch da bằng dao 11
Sinh thiết lấy lõi bằng súng (core gunbiopsy:
máy của BARD, Hoa Kỳ)
KẾT QUẢ
Tất cả lấy được mẫu mô, kết quả giải phẫu
bệnh bao gồm 22 carcinôm, 01 ca lymphôm, 01
ca u tế bào schwann và 06 ca mô viêm Không
có xảy ra tai biến và biến chứng trong lô
nghiên cứu này
BÀN LUẬN
Hiện nay, có nhiều phương pháp tiếp cận để
lấy sinh thiết các khối u trong lồng ngực: nội soi
phế quản (bronchoscopy), nội soi trung thất
(mediastinoscopy), soi khoang màng phổi chẩn đoán (thoracoscopy), sinh thiết xuyên thành dưới hướng dẫn XQ và CTScan (CTscan-Xray guided transthoracic biopsy ), nội soi siêu âm sinh thiết (endoscopic ultrasound biopsy) và sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của siêu âm (ultrasound guided transthoracic biopsy) Tùy theo từng trường hợp mà có thể lựa chọn phương pháp phù hợp(9,7,2)
Tại Việt Nam hiện nay, nội soi trung thất và sinh thiết xuyên thành dưới hướng dẫn XQ-CTScan chưa được thực hiện phổ biến Việc chẩn đoán bản chất các khối u ở phổi chủ yếu dựa vào nội soi phế quản Tuy nhiên trong nhiều trường hợp, nội soi phế quản không thể tiếp cận được tổn thương, nhất là khi khối u phổi nằm ở ngoại
vi Các thủ thuật thực hiện khi nội soi phế quản như hút dịch rửa phế quản, chải rửa, sinh thiết bấm, sinh thiết xuyên thành phế quản cũng chỉ cho chẩn đoán dương tính với tỷ lệ thấp, tỷ lệ
âm tính giả cao Bên cạnh đó, các khối u trung thất đa số cũng chỉ được chẩn đoán hướng tới dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và hình ảnh học (4)
Do đó, việc tiếp cận các khối u phổi ngoại vi cũng như một số các khối u trung thất nằm gần thành ngực phải dựa vào sinh thiết xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của XQ-CTScan hoặc dưới hướng dẫn của siêu âm So với sinh thiết hướng dẫn bằng XQ-CTScan, thì sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm có ưu điểm hơn là không nhiễm tia
xạ và giá thành thấp hơn, do đó có tính khả thi hơn trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay(2,4,1) Tổng kết các nghiên cứu nước ngoài về siêu
âm sinh thiết xuyên thành ngực bằng kim nhỏ, chúng tôi nhận thấy đây là phương pháp khá an toàn, ít xâm lấn, tai biến và biến chứng ít và thường nhẹ, tự thu xếp, cho tỷ lệ thành công cao, chẩn đoán chính xác bản chất u (bảng)
hi ệ u
công
Seyfarth HJ (Germany) –
toàn
Trang 3Nghiên c ứ u S ố BN (n) Độ nh ạ y Độ đặ c
hi ệ u
công
nhi ề u l ầ n
toàn
Đối với các khối u phổi, nội soi phế quản cần
được làm thường quy, vì ngoài mục đích lấy
mẫu sinh thiết, nó còn có vai trò xác định sự xâm
lấn, lan rộng của khối u, nhằm góp phần xác
định giai đoạn TMN Trong các trường hợp
không lấy được mẫu sinh thiết qua nội soi phế
quản, nếu vị trí khối u phổi nằm ở ngoại vi, gần
với thành ngực, chúng tôi đề nghị siêu âm khảo
sát Nếu có cửa sổ, sinh thiết xuyên thành ngực
bằng kim nhỏ sẽ được thực hiện Nếu không có
cửa sổ siêu âm, hoặc thủ thuật thất bại, sẽ cân
nhắc thực hiện sinh thiết dưới hướng dẫn XQ
hoặc CTScan
Đối với các khối u trung thất, nếu u nằm gần
thành ngực, có khả năng sinh thiết xuyên thành,
siêu âm cũng sẽ được thực hiện
Tóm lại, trong hoàn cảnh thực tiễn hiện nay,
sinh thiết xuyên thành ngực dưới hưỡng dẫn
siêu âm là phương tiện khả thi, hiệu quả và an
toàn, góp phần quan trọng trong chẩn đoán các
khối u trong lồng ngực
TÀI LIỆU THAM KHẢO
using 25G needle as a new technique for a wide range of
:1374-7
needle aspiration biopsy of small pulmonary nodules
abutting to the chest wall, Zhonghua Yi Xue Za Zhi
(Taipei) 1996 Feb;57 (2) :106-11
of peripheral pulmonary lesions in children Pediatr
sonographically guided transthoracic needle aspiration of
cutting biopsy for peripheral thoracic lesions less than 3
transthoracic co-axial biopsy of thoracic mass lesions, Acta
sonography in detection of pneumothorax after
comparison with chest radiography, AJR Am J
ultrasound-guided aspiration biopsy of peripheral pulmonary nodules: our experience, Anticancer Res 2002 Jul-Aug;22 (4) :2521-3
transthoracic biopsy - safety and efficaces, Pneumologie
biopsy: cells or sections? Diagn Cytopathol 2005 Oct;33 (4) :233-7