Nghiên cứu với mục tiêu nhằm khảo sát các tần xuất các yếu tố nguy cơ đột quị ở các bệnh thiếu máu não cấp và xuất huyết não, các yếu tố nguy cơ được khảo sát dựa trên các tài liệu nghiên cứu trước: Các yếu tố nguy cơ có chứng cứ đầy đủ và các yếu tố nguy cơ ít có chứng cứ.
Trang 1TẦN SUẤT YẾU TỐ NGUY CƠ VÀ TỈ LỆ TỬ VONG ĐỘT QUỊ NÃO
TẠI BỆNH VIỆN TỈNH NINH THUẬN
Nguyễn Hữu Thoại*, Cao Phi Phong**
TÓM TẮT
Mục tiêu: Nghiên cứu khảo sát các tần xuất các yếu tố nguy cơ đột quị ở các bệnh thiếu máu não cấp
và xuất huyết não
Phương pháp nghiên cứu: Các yếu tố nguy cơ được khảo sát dựa trên các tài liệu nghiên cứu trước:
các yếu tố nguy cơ có chứng cứ đầy đủ và các yếu tố nguy cơ ít có chứng cứ
Kết quả và bàn luận: Trong 280 trường hợp đột quị có 156 (55,7%) là nam giới và 124 (44,3%)là nữ
giới, đột quị thiếu máu não là 184 (65,71%) và đột quị xuất huyết là 96 (34,29%).Tuổi trung bình trong mẫu nghiên cứu là 64,9±13,5 Các yếu tố nguy cơ có chứng cứ đầy đủ: THA 218 (77,8%), ĐTĐ 41 (14,6%),rung nhĩ 19(6,8%),tiền sử đột quị 50 (17,7%), hút thuốc129 (82,69%); Các yếu tố nguy cơ ít chứng cứ: nghiện rượu 52 (18,6%), rối loạn lipít máu 178 (63,57%), ít hoạt động thể lực 204 (73%)
Kết luận: các yếu tố nguy cơ thường gặp là tăng huyết áp, hút thuốc Tỉ lệ tử vong do đột quị tại bệnh
viện Tỉnh Ninh Thuận là 10%
ABSTRACT
STUDYING THE RISK FACTORS OF STROKE AND STROKE MORTALITY RATES IN THE NINH
THUAN’S HOSPITAL
Nguyen Huu Thoai, Cao Phi Phong
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 13 - Supplement of No 1 - 2009: 399 - 405
Objectives: The study evaluates the frequency of risk factors of stroke; ichemic stroke and heamorrhic
stroke
Methods: Based on the recent studies, they are divided into 2 groups: evidence-adequate factors and
evidence-little factors
Results and discussion: 280 patients could be studied, of which 156 (55.7%) were male and 124
(44.3%) females;of which 184 (65.71%) ischemic stroke and 96(34,29%) heamorrhic stroke Overall mean age was 64.9±13.5 years Evidence-adequate factors: hypertension 218 (77.8%), diabetes mellitus 41 (14.6%), atrial fibrillation 19(6,8%), smoking129 (82.69%), past history of stroke 50 (17.7%) and evidence-little factors:lipidemia disorders 178 (63.57%), excessive alcohol consumption 52 (18.6%), evidence-little exercise 204 (73%)
Conclusion: frequent risk factors are hypertnsion,smoking Stroke death rates is 10% in NinhThuận’
Hospital
MỞ ĐẦU
Đột quị não là bệnh lý thần kinh thường gặp
ở người lớn tuổi trên khắp thế giới Đột quị là
nguyên nhân thứ ba dẫn đến tàn tật và tử vong
sau bệnh ung thư và bệnh tim mạch Ngày nay,
nhờ những tiến bộ về chẩn đoán và điều trị đã
và đang làm giảm tỉ lệ tử vong của đột quị Tuy nhiên tỉ lệ hiện mắc và tàn phế do bệnh đột quị vẫn còn cao, do đó việc phòng ngừa đột quị não hiện nay được quan tâm trên toàn thế giới, chính việc dự phòng trước và sau đột quị mang lại nhiều lợi ích hơn trong việc giảm các hậu quả do
* Bv Ninh Thuận ** Bộ môn Thần kinh, Đại học Y Dược TP.HCM
Trang 2đột quị gây ra Theo TCYTTG các yếu tố nguy cơ
tùy thuộc vào hoàn cảnh kinh tế, tập quán và khí
hậu từng nước từng vùng miền khác nhau Ninh
Thuận là một tỉnh nhỏ nằm cực nam Trung bộ,
có nhiều dân tộc sinh sống (Kinh, Chăm, Raglay
và Nùng) với điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đời
sống dân cư còn khó khăn nên vấn đề điều trị
các YTNC còn hạn chế Dân số trong Tỉnh
khoảng 576.800 người, hàng năm tại Bệnh viện
tỉnh Ninh Thuận tiếp nhận điều trị bệnh đột quị
khá cao (562 trường hợp, tỉ lệ tử vong do đột quị
3% - 2007) Công trình nghiên cứu này thực hiện
nhằm khảo sát, hệ thống lại các YTNC cũng như
mối liên quan giữa chúng và đánh giá lại tỉ lệ tử
vong Từ đó có những giải pháp hợp lý nhất
nhằm giảm các YTNC của người bệnh, phòng
ngừa đột quị xảy ra
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Bệnh nhân đột quị lần đầu hoặc tái phát
được nhập tại khoa nội tim mạch-lão khoa, khoa
nội tổng hợp và khoa hồi sức cấp cứu tại Bệnh
viện tỉnh Ninh Thuận trong thời gian nghiên
cứu từ tháng 4 năm 2007 đến tháng 4 năm 2008
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Bệnh nhân được chẩn đoán đột quị:
ĐQTMNCBcấp hoặc ĐQXH lần đầu hay tái
phát, thỏa mãn các tiêu chuẩn chẩn đoán đột quị
của TCYTTG: khởi phát đột ngột với các biểu
hiện lâm sàng của rối loạn chức năng thần kinh
khu trú hoặc toàn thể của não kéo dài hơn 24 giờ
hoặc dẫn đến tử vong mà không có nguyên
nhân rõ ràng nào ngoài tổn thương mạch máu
não
Có hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT scan)
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnhnhân thiếu máu não thoáng qua
Bệnh nhân XHNdo chấn thương
Bệnh nhân XHN trong bệnh cảnh u não
Bệnh nhân XHDN
Bệnh nhân không hợp tác
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang mô tả
Phương pháp thu thập số liệu
Hình thức thu thập số liệu là khai thác bệnh
sử, tiền sử, thăm khám, ghi nhận kết quả xét nghiệm: huyết học, sinh hóa và chẩn đoán hìnhảnh học:điện tim,chụp cắt lớp vi tính não
KẾT QUẢ
Từ tháng 4 năm 2007 đến tháng 4 năm 2008,
tại Bệnh viện tỉnh Ninh Thuận chúng tôi thu thập được 280 trường hợp đột quị thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu Sau khi phân tích số liệu, chúng tôi thu được kết quả như sau:
Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
Bảng 1: Thông số chung của mẫu nghiên cứu
Thông s ố Đ QTMNCB Đ QXH T ng
S ố b ệ nh nhân, n (%) 184 (65,71) 6 (34,29) 280 (100)
- N ữ , n(%) 83 (66,9) 41 (42,7) 124 (44,3)
Gi ớ i tính - Nam, n(%) 101 (64,7) 55 (57,3) 156 (55,7)
Tu ổ i, TB ( Đ LC) 66,4(13,1) 62,2(14,1) 64,9(13,5) -N ữ , n(%) 69,7 (13) 64,3(13,1) 62,5(14,1) -Nam, n(%) 63,5(13,3) 60,7(21,1) 68,1(12,2) -Thành th ị , n (%) 65 (35,3) 31 (32,3) 96 (65,7) Khu
v ự c -Nông thôn, n (%) 119 (64,7) 65 (67,7) 184 (34,3) -Kinh, n (%) 168 (91,3) 84 (87,5) 252 (90) -Ch ă m, n (%) 13 (7,1) 9 (9,4) 22 (7,7)
Dân
t ộ c -Raglay & Nùng 3 (1,6) 3 (3,1) 6 (2,3)
Trong 280 trường hợp đột quị trong mẫu nghiên cứucó184 trườnghợpĐQTMNCB và 96 trường ĐQXH Đặc điểm giớitính, khu vực sinh sống và dân tộcsự khácbiệt không có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm ĐQTMNCB và ĐQXH (p>0,05) ngoại trừ đặc tính tuổi (p=0,01)
Bảng 2: Phân bố vị trí xuất huyết nã
XHTN 75 26,79% XHN - NT 20 7,14% XHNT 1 0,36%
Bảng 3: Bảng phân bố tuổi trong mẫu nghiên cứu
Nhóm tu ổ Đ QTMNCB n(%) Đ QXH n(%) T ổ ng
≤ 45 9 (4,89) 12 (12,5) 21 (7,5) 46-59 48 (26,09) 34 (35,42) 82 (29,29)
≥ 60 127 (69,02) 50 (52,08) 171 (63,21)
T ng 184 (100) 96 (100) 280 (100)
Trang 3Trong cả hai nhóm đột quị, tỉ lệ nhóm lớn
tuổi (≥60) là 127 trường hợp (69,02%) và nhóm
trẻ tuổi (≤45) chỉ chiếm 21 trường hợp (7,5%)
Dùng phép kiểm chi bình phương thì sự khác
biệt có ý nghĩa thống kê (p = 0,008)
Tần suất các yếu tố nguy cơ
Bảng 4 trình bày các YTNC trong mẫu
nghiên cứu theo hai nhóm ĐQTMNCB và
ĐQXH, cho thấy: THA, ĐTĐ, uống rượu và
rung nhĩ có sự khác biệt giữa hai nhóm đột quị
(p<0,05)
CácYTNC Đ QTMNCB
n (%)
Đ QXH
n (%) p
Ti ề n c ă n độ t qu ỵ 37 (74) 13 (26) 0,17
T ng huy ế t áp 129 (70,1) 89 (92,7) <0,001
Đ ái tháo đườ ng 33 (17,9) 8 (8,3) 0,03
T ng cholesterol máu 40 (21,7) 17 (17,7) 0,43
U ố ng r ượ u* 26 (14,1) 26 (26,1) 0,03
Hút thu ố c* 53 (28,8) 37 (38,5) 0,23
BTTMCB 73 (39,7) 37 (38,5) 0,84
Rung nh ĩ 17 (9,2) 2 (2,1) 0,024
* ( >10 điếu/ngày), ( >3 li/ngày)
Chú thích: số liệu trong ngoặc là tỉ lệ %
Bảng 4: Phân bố tần suất YTNC trong hai nhóm
ĐQTMNCB và ĐQXH
Tiền căn THA
Trong cả hai nhóm đột quị, bệnh nhân có
tiền căn THA đều chiếm tỉ lệ cao Những bệnh
nhân không điều trị liên tục thì nổi bậc hơn, hai
nhóm xấp xỉ bằng nhau 46,74% cho ĐQTMNCB
và 42,71% cho ĐQXH Sự khác biệt không có ý
nghĩa thống kê (p = 0,262 )
20.65 18.75
46.74 42.71
32.61 38.54
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Không tiền căn
Có, điều trị không liên tục
Có, điều trị liên tục
Kiểm định chi bình phương, p hai chiều: p = 0,02
Hình 1: Biểu đồ phân bố tiền căn tăng huyết áp
trong mẫu nghiên cứu
Tiền căn ĐTĐ
3.8 7.6 88.6
1 0 99
0 20 40 60 80 100
Có, điều trị liên tục
Có, điều trị không liên tục Không tiền căn
Kiểm định chi bình phương: p = 0,004
Hình 2: Biểu đồ tiền căn ĐTĐ của bệnh nhân
trong mẫu nghiên cứu
Bệnh nhân có tiền căn ĐTĐ ở nhóm ĐQTMNCB cao hơn so với nhóm ĐQXH (3,8% trường hợp so với 1%) Bệnh nhân không có ĐTĐ cũng cao hơn Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p= 0,004)
Đặc điểm lipid máu
Tỉ lệ bệnh nhân bị RLLP máu trong nhóm ĐQTMNCB là 122 trường hợp (66,3%) tăng xấp
xỉ gấp đôi so với bệnh nhân không RLLP máu cùng nhóm Trong nhóm ĐQXH thì tỉ lệ tương là 58,3% và 41,7% Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p = 0,18)
66.3
33.7
58.33 41.67
0 10 20 30 40 50 60
70
ĐQTMNCB ĐQXH
Loại đột quị
Có RLLP Bình thường
Phép kiểm chi bình phương, p hai chiều: p = 0,18
Hình 3: Biểu đồ phân bố RLLP máu trong mẫu
nghiên cứu
Trang 4Đặc điểm HĐTL
28.3
25
34.8
30.2 36.9
44.8
0
10
20
30
40
50
Đ QTMN Đ QXHN
Có, thường xuyên
Có, khôngthường xuyên Không
Kiểm định chi bình phương, p hai chiều:
p=0,44
Hình 4: Biểu đồ phân phối bệnh nhân HĐTL trong
mẫu nghiên cứu
Trong mẫu nghiên cứu, bệnh nhân có 1
hoặc 2 YTNC chiếm tỉ lệ cao (42,1% và 43,2%)
Bệnh nhân có 3 YTNC chiếm 8,2%, không
YTNC là 5%
Bảng 5: Sự kết hợp các yếu tố nguy cơ
S ố YTNC Lo ạ i YTNC k ế t h ợ p T ầ n s ố T n
su ấ
T ng
n (%)
Không YTNC 14 (5)
THA 79 28,2
Ti ề n c ă n Ti ề n c ă n
Đ Q
4 1,4
RN 5 1,8
Có 1
YTNC
HT 30 10,7
115 (42,1)
THA và ti ề n c ă n Đ Q 18 6,4
THA và RN 6 2,1 THA và Đ T Đ 22 7,9
THA và HT 70 25
Ti ề n c ă n Đ Q và HT 2 0,72
Đ T Đ và HT 1 0,4
Đ T Đ và RN 1 0,4
Có 2
YTNC
RN và HT 4 1,4
122 (43,2)
THA, ti ề n c ă n Đ Q,
Đ T Đ
2 0,72
THA, ti ề n c ă n Đ Q ,
HT
10 3,6
Có 3
YTNC
THA, Đ T Đ và HT 11 3,9
23 (8,2)
Đặc điểm tử vong trong bệnh viện
Bệnh nhân tử vong chủ yếu nằm trong nhóm
ĐQXH (chiếm 24%), trong nhóm ĐQTMNCB tỉ
lệ tử vong thấp (2,7%) Sự khác biệt có ý nghĩa
thốngkê
2.7
97.3 24
76
Tử vong Sống
Phần trăm
Đ QXH
Hình 5: Biểu đồ phân bố tỉ lệ tử vong trong mẫu
nghiên cứu
Theo dõi khi ra viện
Bảng 6: Phân bố thang điểm Rankin trong mẫu
nghiên cứu
Thang đ i ể m Đ QTMNCB n
(%)
Đ QXH n (%) T ổ ng N (%)
mRS= 0-2 mRS= 3, mRS= 4-5
T ử vong
83 (45,1)
42 (22,8)
54 (29,4)
5 (2,7)
16 (16,7)
12 (12,5)
45 (46,9)
23 (23,9)
99 (35,4)
54 (19,3)
99 (35,4)
28 (10)
Kiểm định chi bình phương, p hai chiều: p
<0,001
Trong mẫu nghiên cứu, trong 280 trường hợp đột quị có 28 trường hợp tử vong, chiếm tỉ
lệ 10 % Trong nhóm bệnh nhân còn sống, đánh giá theo thang điểm mRS nhóm nặng (mRS = 4-5 điểm) chiếm tỉ lệ khá cao (35,4%), tương đương nhóm nhẹ (mRS=0-2 điểm)
BÀN LUẬN Đặc điểm chung
Trong 280 trường hợp đột quị nhập viện từ tháng 4/2007 đến tháng 04/2008 tại Bệnh viện tỉnh Ninh Thuận được xác định qua triệu chứng lâm sàng và chụp CT scan não, ĐQTMNCB chiếm 65,71% và ĐQXH chiếm 34,29% Trong nhóm ĐQXH, xuất huyết trong não chiếm 75 trường hợp (26,79%), XHN-NT chiếm 20 trường hợp (7,14%), XHNT đơn thuần 1 trường hợp (0,36%) Sự phân bố các loại đột quị tương tự như các công trình nghiên cứu trong và ngoài
trên thế giới, để lý giải điều này có lẻ sự kiểm soát huyết áp của người bệnh trong nước ít chặt chẽ hơn mà xuất huyết não có mối tương quan với THA rất lớn
Trang 5Đặc điểm dân số học
Giới tính
Trong nhiều nghiên cứu, tỉ lệ đột quị ở giới
nam nhiều hơn giới nữ Trong nghiên cứu của
chúng tôi đột quị giới nam là 56% và giới nữ là
44% Kết quả phù hợp các nghiên cứu trong và
ngoài nước, tỉ lệ đột quị ở nam giới cao hơn nữ
Tuổi:
Nhóm lớn tuổi (≥60) chiếm tỉ lệ cao nhất là
63,21% trong nhóm nghiên cứu tỉ lệ thấp nhất là
nhóm trẻ tuổi trong cả ĐQTMNCB và
ĐQXH.Dùng phép kiểm chi bình phương sự
khác biệt giữa các nhóm không có ý nghĩa thống
kê (p > 0,05) Kết quả phù hợp với các nghiên
cứu trong và ngoài nước Theo các tác giả Hoàng
Khánh, Đinh Văn Thắng và Bùi Thị Lan Vi đều
nhận xét rằng tỉ lệ đột quị đều tăng theo tuổi(4,8,9)
Các yếu tố nguy cơ
Bệnh THA
Trong mẫu nghiên cứu chúng tôi, số bệnh
nhân đột quị có THA là 218 trường hợp (chiếm
77,87%) và chỉ có 62 trường hợp là huyết áp bình
thường hoặc tiền THA, các nghiên cứu trong
nước cũng cho kết quả tương tự Cụ thể như tác
giả Đinh Văn Thắng(8) bệnh nhân có THA bị đột
quị chiếm 71,2%, tác giả Phan Lạc Đông Phương
là 86%(13) và tác giả Cao Phi Phong thì thấp hơn
(63%)(5) Trên thế giới tỉ lệ THA ở bệnh nhân đột
quỵ cũng khá cao Như tác giả Sacco tỉ lệ THA là
đáng quan tâm trong mẫu nghiên cứu, số bệnh
nhân ĐQTMNCB có tiền căn THA là 124 trường
hợp (chiếm 67,39% và ĐQXH có 69 trường
hợp(chiếm 61,46%) Tỉ lệ khá cao nhưng sự khác
biệt không có ý nghĩa thống kê (p=0,262)
Bệnh ĐTĐ
Trong mẫu nghiên cứu, ĐQTMNCB có
17,93% bệnh nhân bị ĐTĐ so với nhóm ĐQXH là
8,33% Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p =
0,031), tỉ số chênh giữa ĐQTMNCBvà ĐTĐ
OR=2,4 (KTC 95% 1,03-6,28) So với kết quả được
công bố của tác giả Bùi Thị Lan Vi(11) thì tỷ lệ bệnh ĐTĐ trong nhóm ĐQXH của chúng tôi thấp hơn (8,33% so với 16,7%) Nhiều công trình nghiên cứu khác thì có sự dao động khá lớn từ 9,6% đến 30,8%(5,7,12,14) Một số tác giả nước ngoài cũng công bố những kếtquả dao động khá
quị có sự khác nhau khá rõrệt.Ởnhóm ĐQTMNCB bệnh nhân tiền căn ĐTĐ có điều trị liên tục và không liên tục là 12,4% so với nhóm ĐQXH chỉ có 1,04% Sự khác nhau giữa các nhóm có ý nghĩa thống kê (p=0,004) Theo tác giả Nguyễn Thi Hùng nghiên cứu ở bệnh nhân ĐQTMNCBtiền căn ĐTĐ là 13,8%;ở nước ngoài thì tác giả Berger và Rodger đều là 7,7%(3,15)..Các kết quả trên tương tự như kết của của chúng tôi
Bệnh tim
Bệnh tim thiếu máu cục bộ
Được xác định bằng khám lâm sàng, đo ECG
và siêu âm tim Có 39,3% bệnh nhân bị bệnh tim thiếu máu cục bộ trong mẫu nghiên cứu chúng tôi, trong đó nhóm ĐQTMNCB là 39,7% và nhóm ĐQXH là 38,5% (bảng 4) Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p = 0,05) Kết quả này khá cao so với kết quả của tác giả Bùi Thị Lan Vi(4): ĐQTMNCB là 15,6% và ĐQXH là 18,8% Nhưng khá tương đồng với kết quả của các tác giả khác đối vớinhómĐQTMNCB(10,12,19)
Rung nhĩ
Bằng phương pháp đo ECG khi vào viện,
có 19 trường hợp bị rung nhĩ trong hai thể đột quị (chiếm tỉ lệ 6,8%) Trong đó ở nhóm ĐQTMNCB tỉ lệ rung nhĩ chiếm cao nhất là 9,2%; còn trong nhóm ĐQXH có 2,1% có rung nhĩ Sự khác nhau giữa rung nhĩ và các nhóm đột quị là có ý nghĩa thống kê (p=0,024) Theo nghiên cứu Framingham rung nhĩ tăng 3-4 lần nguy cơ đột quị sau khi điều chỉnh yếu tố nguy cơ mạch máu khác(21).
Hút thuốc lá
Qua hỏi bệnh sử, chúng tôi ghi nhận bệnh nhân hút thuốc lá trong nhóm nghiên cứu chủ yếu là nam giới, chỉ có 2 trường hợp là nữ giới có
Trang 6hút thuốc lá Nên chúng tôi chỉ phân tích kết quả
trên bệnh nhân nam giới Theo kết quả trong
bảng 4 thì mức độ hút thuốc lá càng tăng thì tỉ lệ
bị đột quị ở cả hai nhóm càng tăng Như nhóm
ĐQTMNCB tỷ lệ hút thuốc lá > 20 điếu mỗi ngày
là 27,72%, từ 10-20 điếu mỗi ngày là 23,76% và
hút <10 điếu mỗi ngày là 25,74% Tương ứng ở
nhóm ĐQXH là 43,64%; 23,64% và 25,45% Dùng
phép kiểm chi bình phương thấy sự khác biệt có
ý nghĩa thống kê (p=0,048) Kết quả này phù hợp
kết luận của nhiều tác giả là mức hút thuốctăng
theo đột quị (15)
Đột quị tái phát
Trong mẫu nghiên cứu, qua hỏi tiền sử
bệnh, có 50 trường hợp (bao gồm đột quị tái
phát một hay nhiều lần) chiếm 17,86% (bảng
4).Trong đó nhóm ĐQTMNCB là 37 trường
hợp và ĐQXH là 13 trường hợp Sự khác biệt
giữa đột quị tái phát ở các nhóm đột quị không
có ý nghĩa thống kê (p = 0,173) Tỉ lệ này thấp
hơn của tác giả Bùi Thị Lan Vi (21,5%)(4) và của
tác giả Grau (22,8%)
Uống rượu
Trong ĐQTMNCB, số bệnh nhân uống
thường xuyên 3 li mỗi ngày là 26 trường hợp
(chiếm 27,7%), thấp hơn so với uống không
thường xuyên chiếm 40,6% và không bao giờ
uống 33,7% Trong nhóm ĐQXH, nhóm uống
thường xuyên 3 li mỗi ngày chiếm tỉ lệ cao
nhất là 47,3%, thấp nhất là nhóm không bao
giờ uống chỉ có 16.3% Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê (p=0,011)
Hoạt động thể lực
Tỉ lệ bị đột quị tăng lên theo mức độ HĐTL,
không HĐTL tỉ lệ đột quị là cao nhất Sự khác
biệt không có ý nghĩa thống kê (p> 0.05)
Các yếu tố nguy cơ kết hợp
Trong 280 bệnh nhân bị đột quị trong mẫu
nghiên cứu, có 5% bệnh nhân không có YTNC
nào (bảng 5) Kết quả thấp so với kết quả của Bùi
Thị Lan Vi là 10%, Nguyễn Bá Thắng là 11,5% và
cao hơn của tac giả Nguyễn Thị Minh Trí(23) là
2,6% bệnh nhân Số bệnh nhân có một yếu tố
nguy cơ là THA, rung nhĩ, tiền căn đột quị hay hút thuốc là 42,1%, trong đó cao nhất là tỉ lệ THA chiếm 28,2% và kế tiếp là hút thuốc chiếm 10,7% Tỉ lệ bệnh nhân có 2 yếu tố nguy cơ chiếm cao nhất trong nhóm nghiên cứu là 43,2%, thấp nhất là bệnh nhân có 3 YTNC kết hợp chỉ có 8,2% và 4 YTNC thì không có bệnh nhân nào
Tiên lượng dự hậu
Trong nghiên cứu này, chúng tôi đánh giá kết cục theo thang điểm mRS khi bệnh nhân ra viện Cách đánh giá này thực sự chưa hợp lý, chỉ mang tính tham khảo Theo như bảng 6, tỉ
lệ chiếm cao nhất là nhóm ≤ 3 điểm (mức độ nhẹ và trung bình) là 55%, nhóm 4-5 điểm (mức độ nặng) là 35% và tỉ lệ tử vong là 10% Theo tác giả Grau, đánh kết cục theo thang điểm mRS sau 90 ngày đột quị, nhóm ≤ 3 điểm
là 66,6%, nhóm nặng là 18,6 %, còn lại là tử vong (14,8%) Hay tác giả Olindo đánh giá đột quị sau 30 ngày, nhóm bệnh nhân nặng ở nhóm tuổi ≥ 85 là 78% , nhóm < 85 tuổi là 48%
và tỉ lệ tử vong chung là 16,7%
Tỉ lệ tử vong trong nhóm nghiên cứu khảo sát trong vòng một năm tại Bệnh Viện Ninh Thuận là 10% Kết quả thấp so với các kết quả được công bố trong nước Ở miền Bắc tỉ lệ tử vong trung bình là 20%, tại Huế trung bình là 21,55% Theo nghiên cứu điều tra dịch tể học trong cộng đồng dân số ở một số vùng thuộc 3 tỉnh (TP Hồ Chí Minh, Tiền Giang, Kiên Giang) trong thời gian 1994 và 1995 thì tỉ lệ tử vong tại TP Hồ Chí Minh là 28%, Tiền Giang
là 44% và Kiên Giang là 39% Trong những năm gần đây, tình hình tử vong do đột quị cấp
có giảm hơn rất nhiều, như tại Bệnh viện Chợ Rẫy tỉ lệ tử vong chung là 18,6% hayBệnh viện
115 là 9,5%(20).
KẾT LUẬN
1 Đặc điểm dân số của bệnh nhân ĐQ trong nhóm nghiên cứu: tuổi trung bình ĐQ là 64,98 ± 13,56 Nam bị ĐQ nhiều hơn nữ, dân tộc kinh chiếm đa số (90%), các dân tộc khác chiếm tỉ lệ nhỏ Bệnh nhân phân bố ở nông thôn nhiều hơn
Trang 7thành thị
2 Các YTNC thường gặp của ĐQ là THA,
ĐTĐ, bệnh tim, hút thuốc, uống rượu và tiền căn
ĐQ Các YTNC nổi trội trong nhóm nghiên cứu
là THA (77,87%) và tiền căn THA (> 60%) Kế
đến là hút thuốc lá: nhóm ĐQTMNCB là 77,23%
và nhóm ĐQXH là 96% bệnh nhân ĐQ có hút
thuốc ĐQ tái phát cũng chiếm tần suất khá cao
là 17,86% Bệnh nhân có nhiều YTNC kết hợp thì
khả năng bị ĐQ càng cao Thường gặp THA kết
hợp với một hay nhiều YTNC khác
3 Tỉ lệ TV trong nhóm nghiên cứu là 10%
tương đối thấp so với tỉ lệ chung trong nước,
nhưng nó chưa phản ánh thực chất của kết cục
bệnh tật do nhiều yếu tố khách quan và chủ
quan tác động
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Analysis of the first 1000 case Acta Neurol Scand 100: 265-269
Classification of subtype of acute ischemic stroke Definition
for use in multicenter clinical trial TOAST Trial of Org 10172
in Acute Stroke Treatment Stroke 24: 35-4
Incidence and Risk Factors for Stroke in an occupational
cohort Stroke 29: 1562-1566
máu não Luận văn thạc sĩ y học, Đại học Y-Dược TP.Hồ Chí
Minh
nhân nhồi máu não cấp Luận án tiến sĩ y học, Đại học Y-Dược
TP Hồ Chí Minh, Tr 55-58
a risk factor for Stroke Cerebrovascular Diseases 3: 1929-38
hóa và đột quị thiếu máu não cấp Luận văn thạc sĩ y học, Đại
học Y-Dược TP Hồ Chí Minh
(1996-1998) tại bệnh viện Hai Bà Trưng - Hà Nội Tạp chí khoa
thuật lần, 9-2000
người lớn tại Huế Tạp chí y học TP Hồ Chí Minh, chuyên đề
Thần Kinh học số 2, tập 3, số 3
- Hình ảnh học - Tiên lượng nhồi máu tuần hoàn sau Luận án
mỡ động mạch trên bệnh nhân TMNCB Tạp chí y học TP.Hồ
tập 7, phụ bản số 1, 3-2003
ĐQTMNCB cấp trên người cao tuổi Luận án chuyên khoa cấp 2,
Đại học Y-Dược TP Hồ Chí Minh
máu cục bộ: Đánh giá diễn tiến và ý nghĩa tiên lượng Luận
của nhồi máu não người cao tuổi Luận án chuyên khoa cấp 2,
Trường Đại học Y Hà Nội
R (2004) Risk factors for first- over stroke in older people in
the North East of England Stroke 35: 7 -11
Hauser WA, Sheer S, Paik MC (1999) The protective effect of
moderate alcohol consumption of ischemic stroke JAMA 281:
53-60
(1989) Determisnant of early recurrence of cerebral infarction:
the stroke Data Bank Stroke 20: 983-989
Murray, Yuliya, Harvey D White, Scott D Solomon (2007) For the valsartan in Acute Myoccardial infarctions
(WALIANT) Trial Investigators European Heart Journal 28:
685-691
Tatu, Estonia: Daline of stroke incidence and 28 Day case
Fatality Rate Sine 1991 Stroke 36: 2544-2548
quị và kết quả bước đầu trong chăm sóc TBMM não tại TP
Hồ Chí Minh Hội nghị khoa học thường kỳ - Hội thần kinh TP
Hồ Chí Minh
Probahility of stroke: a risk profile from the profile the
Frammingham study Stroke 22: 312-318
passive smoking by Husbands with prevalence of stroke
among Chinese women Nonsmookers Am J epsdemiol 161:
213-218