Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu nhằm khảo sát chất lượng bữa ăn dặm cho trẻ từ 6-24 tháng tuổi đến khám dinh dưỡng tại Bệnh viện Nhi Đồng 2. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết của đề tài nghiên cứu này.
Trang 1KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG BỮA ĂN DẶM CHO TRẺ TỪ 6 -24 THÁNG TUỔI ĐẾN KHÁM DINH DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 2
Nguyễn Thị Thu Hậu*,Trần Thị Hoài Phương*, Nguyễn Hoàng Nhựt Hoa*, Trần Hồng Nhân**
TÓM TẮT
Mục tiêu: Khảo sát chất lượng bữa ăn dặm cho trẻ từ 6 -24 tháng tuổi khám dinh dưỡng tại bệnh viện Nhi
Đồng 2
Phương pháp nghiên cứu: Cắt ngang mô tả
Kết quả: từ tháng 6-8/2010, nghiên cứu trên 252 bệnh nhân từ 6-24 tháng tuổi đến khám dinh dưỡng tại
bệnh viện Nhi Đồng 2, trong đó 36,9% ở thành phố Hồ Chí Minh và 63,1% ở tỉnh khác Tỉ lệ trẻ được ăn đủ 4 nhóm thực phẩm chỉ chiếm 77% Không cho ăn chất béo ở nhóm tuổi 6 – 9 tháng chiếm tỉ lệ cao nhất( 35,7%), thiếu béo trong khẩu phần còn cao: 9-12 tháng: 31,6%, 12-18 tháng: 44,4%, 18-24 tháng: 48,7% Cung cấp đủ chất đạm: cao nhất ở tuổi 9 – 12 tháng ( 66,6%), không cho ăn chất đạm: chiếm tỉ lệ cao nhất ở nhóm tuổi 6 – 9 tháng (26, 2%) Tuy nhiên, tỉ lệ ăn thừa đạm của các lứa tuổi: từ 15,6%-20,5% 28,2-43,9% còn thiếu rau trong bữa ăn
Kết luận: Việc hướng dẫn chế biến thức ăn dặm thích hợp theo lứa tuổi cho phụ huynh cần được tiến hành
thường xuyên và tích cực hơn Ngoài chú trọng về cung cấp đủ chất béo, rau, cần lưu ý cả việc cho trẻ ăn quá thiếu hay quá thừa chất đạm
Từ khóa: suy dinh dưỡng, ăn dặm, ăn bổ sung, bổ sung các chất dinh dưỡng
ABSTRACT
QUALITY OF COMPLEMENTARY FOODS FOR CHILDREN AGED 6 - 24 MONTHS AT
NUTRITIONAL CONSULTATION UNIT OF CHILDREN’S HOSPITAL 2
Nguyen Thi Thu Hau,Tran Thi Hoai Phuong, Nguyen Hoang Nhut Hoa, Tran Hong Nhan,
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 14 - Supplement of No 4 - 2010: 277 - 280
Objectives: Determine the quality of complementary foods for children aged 6-24 months who come to
nutritional consultation unit of Children’s hospital 2
Methods: Descriptive cross-sectional study
Results: From June to August, 2010, 252 patients of Nutritional Consultation Unit of Children’s hospital
2 were enrolled in this study 36.9% of them lived in Ho Chi Minh city and 63.1% in other provinces 77% children were provided enough 4 groups of food The highest non- fat supplement rate was in 6-9 months group (35.7%), rates of fat lacking in foods were high:3.6% in aged 9-12 months, 44.4% in aged 12-18months,48.7% in aged 18-24 months Enough protein providing were best in aged of 9-12 months (66.6%), protein lacking highest
in 6-9 months (26.2%) However, 15.6-20.5% of children were provided too much protein.28.2-43.9% of them were undersupplied of vegetable
Conclusions: Training of appropriate method to introduce complementary food for children should be held
more effectively and more regularly Besides targeting at how to provide enough fat, vegetable, it should be noted
at undersupply or oversupply of protein
* Bệnh viện Nhi Đồng 2, ** Trường Cao đẳng Kinh tế công nghệ
Tác giả liên lạc : KTV.Trần Thị Hoài Phương, ĐT: 0908435540, Email: phuongdinhduong2000@yahoo.com
Trang 2Key words: malnutrition, weaning, complementary feeding, nutrients supply
ĐẶT VẤN ĐỀ
Dinh dưỡng hợp lý vô cùng quan trọng
trong việc giúp trẻ có thể phát triển được hết
tiềm năng của cơ thể(1) Hai năm đầu đời của trẻ
là giai đoạn cao điểm của tình trạng chậm tăng
trưởng, thiếu vi chất dinh dưỡng, và các bệnh
nhiễm khuẩn(2) Chất lượng bữa ăn dặm đóng
vai trò quan trọng phòng chống suy dinh
dưỡng Phòng Khám Dinh Dưỡng của bệnh viện
Nhi đồng 2 tiếp nhận rất nhiều thân nhân bệnh
nhi đến tham vấn về vấn đề nuôi dưỡng trẻ,
trong đó có khá nhiều bệnh nhi ở lứa tuổi từ 6 –
24 tháng tuổi Chúng tôi tiến hành nghiên cứu:
“Khảo sát chất lượng bữa ăn dặm của trẻ từ 6 –
24 tháng tuổi đến khám tại Phòng Khám Dinh
Dưỡng Bệnh Viện Nhi Đồng 2” Trên cơ sở đó,
đưa ra những giải pháp can thiệp để cải thiện
tình trạng dinh dưỡng cho trẻ nhóm tuổi ăn
dặm
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung
Tìm hiểu về chất lượng trong bữa ăn dặm
của trẻ từ 6 – 24 tháng tuổi đến khám tại Phòng
Khám Dinh Dưỡng Bệnh Viện Nhi Đồng 2
Mục tiêu chuyên biệt
- Xác định các đặc điểm của dân số nghiên
cứu
- Xác định tỉ lệ trẻ được ăn đủ 4 nhóm
thực phẩm
- Xác định tỉ lệ cung cấp chất béo trong
thực hành ăn bổ sung theo từng lứa tuổi
- Xác định tỉ lệ cung cấp chất đạm trong
thực hành ăn bổ sung theo từng lứa tuổi
- Xác định tỉ lệ cung cấp nhóm rau trong
thực hành ăn bổ sung theo từng lứa tuổi
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Trẻ em từ 6 – 24 tháng tuổi và người trực
tiếp nuôi dưỡng trẻ đến khám tại Phòng khám
dinh dưỡng Bệnh Viện Nhi Đồng 2
Thời gian
Tháng 6/2009-8/2010
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Trẻ 6-24 tháng tuổi đến khám Dinh dưỡng, không mắc các bệnh mạn tính, bẩm sinh, có người chăm sóc trực tiếp đi cùng, đồng ý phỏng vấn
Tiêu chuẩn loại trừ
Ngoài lứa tuổi trên, không có người chăm sóc trực tiếp đi cùng, có bệnh lý mạn tính bẩm sinh, không đồng ý tham gia nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Cắt ngang mô tả
Phương pháp lấy mẫu
Thuận tiện, theo công thức
Z2 1-α/2 P(1-P) N= -
d2
Với α: xác suất sai lầm loại 1, α =0.05
d: sai số cho phép, d= 0.05 P: trị số mong muốn của tỉ lệ, theo NC tại NĐ1, lấy P=0.224
P= 0.239 (tỉ lệ trẻ cho ăn đủ dầu, đạm), mẫu =
263 và 279 bệnh nhân
Thu thập số liệu
Phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi
Xử lý số liệu
Nhập và xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS
11.5 for Windows
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Biểu đồ 1 Đặc điểm dân số nghiên cứu
Trang 3Nhận xét: Có 252 trẻ đủ tiêu chuẩn được
nhận vào lô nghiên cứu trong đó:
Có 122 trẻ nam (chiếm 48,4%) và 130 trẻ nữ
(chiếm 51,6%)
Lứa tuổi: 6-9 tháng tuổi: 84 trẻ (33,3%); 10-12
tháng: 57 trẻ (22,6%); 13-18 tháng: 72 trẻ (28,6%),
19- 24 tháng: 39 trẻ (15,5%)
Thành phố Hồ Chí Minh: 36,9% Tỉnh khác là
63,1%
Nguyên nhân đến khám: phần lớn vì dinh
dưỡng (biếng ăn, không lên cân, chậm lên cân)
hoặc vì các rối loạn ăn uống khi mắc bệnh cấp
tính (hô hấp, tiêu hóa, …)
Tất cả trẻ đều đã được cho ăn dặm
Biểu đồ 2 Tỉ lệ được ăn đủ bốn nhóm chất
* Nhận xét: Qua khảo sát việc ăn bốn nhóm
chất trong khẩu phần ăn bổ sung của trẻ nhận
thấy: Trong số trẻ đến khám có 77% được cho ăn
đủ bốn nhóm chất, 23% trẻ bị cho ăn không đủ
bốn nhóm chất vì đa số các bà mẹ cho rằng con
còn nhỏ nên không cho ăn
Bảng 1 Xác định tỉ lệ cung cấp chất béo theo từng
lứa tuổi
Tỉ lệ % 6-9 th 9-12th 12-18th 18-24th
Bảng 2 Xác định tỉ lệ cung cấp chất đạm theo từng
lứa tuổi:
Tỉ lệ % 6-9 th 9-12th 12-18th 18 -24th
Không cho ă n 26,2 1,8 4,2 2,6
Thi ế u 17,9 15,8 13,9 20,5
Bảng 3 Xác định tỉ lệ cung cấp nhóm rau theo từng
lứa tuổi
Tỉ lệ % 6-9 th 9-12th 12-18th 18-24th
Không cho ă n 31,0 3,5 9,7 12,8 Thi ế u 28,6 43,9 37,5 28,2
BÀN LUẬN
Kết quả nghiên cứu cho thấy trẻ ở tỉnh có vấn đề về dinh dưỡng cao hơn trẻ ở TPHCM Điều này phù hợp với báo cáo của Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM: tỉ lệ SDD ở trẻ < 5 tuổi tại TPHCM thấp nhất trong cả nước(2)
Một số nghiên cứu trong và ngoài nước đã phản ánh thời kì trẻ có nguy cơ cao bị suy sinh dưỡng là thời gian trẻ bắt đầu ăn bổ sung(1) Để đảm bảo thức ăn bổ sung của trẻ đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng thì trẻ cần phải cho ăn đúng thời điểm, ăn đủ bốn nhóm chất (tinh bột, đạm, béo, rau củ) và đủ số lượng mỗi nhóm Qua đó, việc cung cấp thông tin đầy đủ đến các
bà mẹ thông qua việc tuyên truyền và tư vấn dinh dưỡng là rất cần thiết So với NC trước đây tại Nhi đồng 2 năm 2009, 61,1% bà mẹ không biết chế biến bữa ăn dặm đúng cách và cho ăn không đủ 4 nhóm thức ăn(2) tỉ lệ 77% bữa ăn có hiện diện của 4 nhóm chứng tỏ công tác tuyên truyền đã có kết quả hơn, nhưng vẫn cần nhiều
nỗ lực
Tỉ lệ trẻ từ 6- 9 tháng không được cho ăn chất béo là cao nhất (35,7%) Ở độ tuổi này, các bà mẹ nghĩ trẻ sẽ bị khó tiêu khi cho thêm chất béo vào bữa ăn hoặc trẻ dùng bột ăn liền nên không bổ sung Với trẻ ở lứa tuổi ăn cháo, mẹ đã có ý thức
bổ sung dầu ăn nhưng vẫn chưa đủ số lượng, 31,6% trẻ 9-12 tháng, 44,4% trẻ 12-18 tháng bị thiếu béo trong khẩu phần và trẻ ở độ tuổi có thể
ăn cơm nát hoặc cháo xen kẻ thì tỉ lệ này càng tăng lên: đến 48,7% trẻ ăn thiếu béo Kết quả này cũng giống như một nghiên cứu ở tỉnh Phú Thọ: trẻ dưới 12 tháng được bổ sung dầu vào bữa ăn rất ít chỉ chiếm 3,6% trên tổng số nhu cầu cơ thể
Tỉ lệ ăn thiếu béo sẽ làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi do đậm độ năng lượng
Trang 4của bữa ăn thấp và ảnh hưởng không nhỏ đến
sự phát triển của hệ thần kinh cũng như vần đề
thể chất về sau Do đó, cần đẩy mạnh công tác
truyền thông về việc bổ sung đầy đủ dưỡng
chất, đặc biệt là chất béo cho trẻ < 2 tuổi, nhằm
giảm tỉ lệ SDD và thấp còi ở trẻ em Việt Nam(2)
Thời điểm trẻ từ 6 – 9 tháng tuổi, tỉ lệ các bé
không được cho ăn chất đạm là cao nhất 26,2%
vì bà mẹ cho rằng bé lúc này còn rất nhỏ nếu ăn
nhiều chất đạm sẽ khó tiêu hoá Thời điểm trẻ từ
18 – 24 tháng tuổi đã được bổ sung đạm nhưng
không đủ chiếm tỉ lệ nhiều nhất 20,5% Đây là
tuổi có thể ăn cơm nát với gia đình, đồng thời trẻ
hay ham chơi bỏ ăn, do đó nguy cơ thiếu đạm
cũng khá cao Thời điểm trẻ từ 9 – 12 tháng tuổi
được bổ sung chất đạm đầy đủ nhất chiếm tỉ lệ
66,6%, có thể trẻ bắt đầu mọc răng, được cho ăn
cháo nên được bổ sung đầy đủ các chất dinh
dưỡng theo hướng dẫn So với trước đây, khi
điều kiện kinh tế khó khăn, ngày nay các bà mẹ
đã chú trọng việc cung cấp đủ chất dinh dưỡng
cho trẻ, tuy nhiên một số người có quan niệm sai
khi cho rằng ăn càng nhiều đạm càng bổ Do đó,
trong NC, tỉ lệ bổ sung chất đạm thừa chiếm tỉ lệ
từ 15,8%-26,4% Đây cũng là 1 lý do làm trẻ lâu
tiêu hóa và biếng ăn
Rau rất cần thiết cho trẻ trong việc cung
cấp hàm lượng chất xơ để chống táo bón, béo
phì Ngoài ra rau còn cung cấp nhiều vitamin,
khoáng chất thiết yếu cho cơ thể Nhìn chung
các trẻ từ 6 – 24 tháng đều được bổ sung rau
tương đối đầy đủ, riêng nhóm trẻ từ 6 – 9
tháng thì hơi thấp hơn vì bà mẹ nghĩ ở độ tuổi
mới bắt đầu ăn dặm, trẻ không thích mùi vị
của rau khi cho vào khẩu phần ăn hoặc lo sợ
trẻ dễ bị tiêu chảy
KẾT LUẬN
Qua khảo sát trên 252 trẻ chúng tôi nhận
thấy:
- Có 122 trẻ nam (chiếm 48,4%) và 130 trẻ nữ ( chiếm 51,6%),
- Trẻ ở thành phố Hồ Chí Minh: 36,9% Tỉnh khác là 63,1%
- Tỉ lệ trẻ được ăn đủ 4 nhóm thực phẩm chỉ chiếm 77%
- Không cho ăn chất béo ở nhóm tuổi 6 – 9 tháng chiếm tỉ lệ cao nhất 35,7%
Thiếu béo trong khẩu phần: 9-12 tháng: 31,6%, 12-18tháng: 44,4%, 18-24 tháng: 48,7% Chất đạm đủ: 9 – 12 tháng: 66,6%
Không cho ăn chất đạm: chiếm tỉ lệ cao nhất
ở nhóm tuổi 6 – 9 tháng 26, 2%
Tỉ lệ ăn thừa đạm của các lứa tuổi: từ 15,6%-20,5%
Nhóm rau trong bữa ăn: 28,2- 43,9% còn thiếu
KIẾN NGHỊ
Tăng cường các lớp tập huấn về thực hành
ăn bổ sung cho trẻ từ 6 – 24 tháng tuổi: ăn đúng thời điểm khuyến nghị, khẩu phần ăn đủ bốn
nhóm chất
Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tư vấn thực hành dinh dưỡng cho các bà mẹ trên các phương tiện thông tin đại chúng đặc biệt các
bà mẹ ở vùng nông thôn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
trẻ em Y học thực hành số 3/1999, tr8-9
Kiều Thu, Mai Quang Huỳnh Mai, Nguyễn Thị Thu Hậu (2009) Khảo sát thực hành chăm sóc dinh dưỡng ở trẻ dưới 6 tháng tuổi đến khám lần đầu tại Phòng khám dinh dưỡng Bệnh viện Nhi Đồng 2 năm 2008 – 2009 Y học Thành Phố Hồ Chí Minh.13(5): p.98-104