Bài giảng Siêu âm cơ-xương-khớp - BS. Trương Thị Thanh Thủy

Bài giảng Siêu âm cơ-xương-khớp - BS. Trương Thị Thanh Thủy trình bày ưu điểm của siêu âm. Hình ảnh các bệnh lý về xương như u xương, viêm xương, gãy xương. Giải phẫu cơ, kỹ thuật khám bệnh về cơ và hình ảnh bình thương. Hình ảnh các bệnh lý về cơ.

SIÊU ÂM C ­X Ơ ƯƠ NG ­KH P Ớ  

BS Tr ươ ng Th  Thanh  ị

Th y ủ

U ĐI M C A SIÊU ÂM 

 XQ : Đ i v i ch n đoán th ố ớ ẩ ươ ng t n c a mô  ổ ủ

m m ,XQ ch  đánh giá s  thay đ i v  hình  ề ỉ ự ổ ề

d ng ,kích th ạ ướ c ,không chi ti t ế

 Siêu âm: cho th y chi ti t nh ng t n th ấ ế ữ ổ ươ ng  viêm ,đ t t ng ph nho c toàn ph n c a các  ứ ừ ầ ặ ầ ủ

ph n m m   ầ ề

U X ƯƠ NG LÀNH TÍNH

X ƯƠ NG BÌNH TH ƯỜ NG

U X ƯƠ NG ÁC TÍNH

K TH N DI CĂN X Ậ ƯƠ NG

K PH  QU N DI CĂN X Ế Ả ƯƠ NG

K VÚ DI CĂN X ƯƠ NG

U S N X Ụ ƯƠ NG

ÁP XE QUANH MÔ M M SÁT  MÀNG X Ề ƯƠ NG

GÃY X ƯƠ NG

+ phân các giữa bó cơ : bao cơ- mạc, cân

+ kiến trúc thớ cơ: 1 thớ, 2 thớ, vòng

- Nghiệm pháp động : co-giãn

 2.Kỹ thuật khám :

- Đầu dò : 5MHz – 7,5 MHz –12MHz , Doppler

- Túi đệm ( water bag )

- Mặt cắt dọc – mặt cắt ngang

- NF : + Đè ép

+ Dynamic

+ So sánh 2 bên

II.K  THU T KHÁM VÀ HÌNH  NH  Ỹ Ậ Ả

SIÊU ÂM BÌNH TH ƯỜ NG 

 3.GiảI phẫu học S.A

- Mặt cắt dọc : cấu trúc nền GHA với các bao thơ cơ THA phân bố hợp lưu vào cân=> hình ảnh lông vũ

- Mặt cắt ngang : cấu trúc nền GHA

xen kẻ các chấm THA

- NF động : cơ bị đè ép=> THA

 4.Bệnh lý :

4.1.Dập nát cơ :

- Cơ chế: chịu lực trực tiếp nền xương cứng, thương tổn mạch

- HASA: gián đoạn 1 vùng cơ kèm hình ảnh

tụ máu

 4.2.Viªm c¬

-LS: s­ng, nÒ ,nãng ®au -Hasa:

+ G® ®Çu : thí sîi c¬

THA, v¸ch x¬ mì dµy vµ

mê nh¹t nhoµ vµ GHA=> t­

¬ng ph¶n gi÷a thí c¬ vµ v¸ch thí c¬ gi¶m KÝch th­

¬c c¬ t¨ng

+ G® sau : tô mò , vâ

dµy

U LÀNH TÍNH: U MỠ

MYXOMAS

U ÁC TÍNH: LYMPHOMA

LIPOSARCOMA

SARCOMA

DI CĂN CƠ

K TH N DI CĂN C Ậ Ơ

U H C S C T  DI CĂN C Ắ Ắ Ố Ơ

D  V T TRONG C Ị Ậ Ơ

 4.2.Rách cơ do căng 4.2.1.Căng giãn kéo dàI

-Cơ chế : cơ chỉ bị căng đến giới hạn

đàn hồi => tuy mất chức năng nhưng

- G©n kh«ng cã bao :

+ bã sîi

+ Líp m« lk dµy bao quanh

+ M« lk láng lÎo xung quanh

 2.kỹ thuật

- Phương tiên :

Đầu dò thẳng : 7,5-12 MHz Doppler

Đ U  DÀI GÂN C  NH   Ầ Ơ Ị

Đ U CÁNH TAY C T D C Ầ Ắ Ọ

 long head of the biceps tendon

 3.Gi¶I phÉu siªu ©m:

cã bao g©n

- MÆt c¾t ngang :

+ H×nh oval , trßn THA víi ®­êng bao dµy vµ THA h¬n

- CD : 2 lớp dịch // bó gân

+ Gđ cấp :bó sợi

không tăng kích thước + Gđ mạn : tăng kích

thước bó gân

Đ U  DÀI GÂN C  NH   Ầ Ơ Ị

Đ U CÁNH TAY C T D C Ầ Ắ Ọ

 long head of the biceps tendon

+ Tæ chøc mì ,lk quanh g©n trë nªn ph¶n øng viªm : dµy, THA, dÞch

+ H×nh ¶nh c¸c sîi vÉn nguyªn vÖn

+ G® m¹n : v«i , gai x­

¬ng ë n¬I b¸m g©n

MÁU ĐÔNG) N M GI A PH N Đ T Ằ Ữ Ầ Ứ

,HO C MÔ C  B  U Ặ Ơ Ị

NANG BAO Ho T D CH VÙNG KHOEO Ạ Ị

Bi N CH NG V  NANG BAO Ho T D CH Ế Ứ Ỡ Ạ Ị

 2.kü thuËt

- §Çu dß : 5- 7,5- 12 MHz

- Water bag

- NF : so s¸nh 2 bªn

 3.Gi¶I phÉu siªu ©m:

- Líp dÞch máng (<1mm) bªn trong THD ®­îc giíi h¹n bëi hai ®­êng t¨ng ©m máng

 3.Gi¶I phÉu siªu ©m:

- Líp dÞch máng (<1mm) bªn trong THD ®­îc giíi h¹n bëi hai ®­êng t¨ng ©m máng

VIÊM BAO Ho T D CH VÀ VIÊM BÓ GÂN Du I  Ạ Ị Ỗ

KH P C  TAY Ớ Ổ

VIÊM BAO 

VIÊM BAO HO T D CH TH  N T Ạ Ị Ể Ố

MRI

DÂY CH NG QU ­ ĐÒN Ằ Ạ

Coracoclavicular ligament

- D¹ng c¸c ®­êng m¶nh

®an xen nhau

VIÊM DÂY CH NG TRÊN X Ằ ƯƠ NG BÁNH  CHÈ

SIÊU ÂM KH P Ớ

TRÀN D CH KH P G I Ị Ớ Ố

59 yo Female with knee pain

Dx: Rheumatoid artthritis

      VIÊM KH P Ớ

DÊu

hiÖu TD tho¸ng

qua

NhiÔm trïng kh ThÊp kh Viªm kh

Siêu âm

TRẬT KHỚP

BS TR ƯƠ NG TH  THANH TH Y Ị Ủ

SIÊU ÂM KH P G I Ớ Ố

GI I PH U Ả Ẩ

KH P G I Ớ Ố

GÂN C  T  Đ U ĐÙI­ D I CH U CHÀY, M C  Ơ Ứ Ầ Ả Ậ Ạ

Gi  X Ữ ƯƠ NG BÁNH CHÈ 

X ƯƠ NG BÁNH CHÈ, DÂY CH NG  BÁNH CHÈ Ằ

CÁC DÂY CH NG BÊN, X Ằ ƯƠ NG CHÀY

BAO KH P Ớ

 MÀNG HO T D CH­ BAO HO T D CH,  Ạ Ị Ạ Ị

S N CHÊM, H  M Ụ Ố Ỡ

S N CHÊM Ụ

CÁC DÂY CH NG CHÉO Ằ

ĐM­ TM – TH N KINH KHOEO Ầ

CH C NĂNG KH P G I Ứ Ớ Ố

K  THU T C T VÀ HÌNH  NH  Ỹ Ậ Ắ Ả

SIÊU ÂM BÌNH TH ƯỜ NG

K  THU T Ỹ Ậ

 M t c t ngang­ d c­ vànhặ ắ ọ

 So sánh hai bên

BÊN NGOÀI KH P G I Ớ Ố

M t tr ặ ướ c kh p g i: gân c  t  đ u đùi ớ ố ơ ứ ầ

D i ch u chày ả ậ

M c gi  x ạ ữ ươ ng bánh chè

Dây ch ng bánh chè  ằ

Dây ch ng bánh chè ằ

Dây ch ng bánh chè ằ

X ươ ng bánh chè hai thùy

Dây ch ng bên  ằ

Dây ch ng bên ằ

Gân c  nh  đ u đùi và ch  bám t n c a dây ch ng  ơ ị ầ ỗ ậ ủ ằ bên

BÊN TRONG KH P G I Ớ Ố

Dây ch ng chéo sau ằ

S ng tr ừ ướ ủ ụ c c a s n chêm

S ng sau c a s n chêm ừ ủ ụ

H  m  d ố ỡ ướ ươ i x ng bánh chè (  Hoffa´s fat)

H  khoeo : TM khoeo và th n kinh khoeo (c t  ố ầ ắ ngang)

H  KHOEO Ố

Th n kinh khoeo ầ

Th n kinh khoeo (c t ngang) ầ ắ

Th n kinh khoeo (c t d c) ầ ắ ọ

Túi ho t d ch d ạ ị ướ ơ i c  bán màng 

B NH LÝ KH P G I Ệ Ớ Ố

­ Viêm kh p d ng th p (ớ ạ ấ rheumatoid arthritis)

­ H i ch ng d i ch u chày (ộ ứ ả ậ

iliotibial-band-friction-syndrome)

­ B nh lý ch n thệ ấ ương kh p g iớ ố

­ B nh lý kh p   tr  thi u niênệ ớ ở ẻ ế

­ M t s  b nh lý khácộ ố ệ

B NH LÝ Ệ  VIÊM KH P G I DO Ớ Ố  NHI M  Ễ

TRÙNG

Đại cương

 Là tình tr ng viêm kh p c p do vi khu nạ ớ ấ ẩ

 T  l  2­10 ngỉ ệ ười m c b nh trên 100,000/ nămắ ệ

 B nh nhân tr  em dệ ẻ ưới 3 tu i ho c già trên 80 tu i ổ ặ ổ

(thường do T  c u vàng, H.I,   ngụ ầ ở ườ ẻ ổ ữi tr  tu i n  có th  do ể

l u c u)ậ ầ

 B nh c nh thoái hóa kh p và suy gi m mi n d chệ ả ớ ả ễ ị

 Viêm khớp dạng thấp tăng tỉ lệ mắc bệnh gấp 10 lần

 Đái đường, nhi m HIV, dùng corticoid dài ngàyễ

 Liên quan đến các bệnh viêm bao hoạt dịch- gân cơ,

viêm xương tủy xương, viêm mủ cơ, viêm nội tâm mạc

 Vị trí thường gặp: khớp gối (55%), khớp cổ tay, cổ

chân, khớp háng (10%), gặp ở 1 khớp (90%)

Tri u ch ng ệ ứ

 Các triệu chứng của viêm khớp nhiễm

Nguyên nhân

Bi n ch ng ế ứ

 Nh ng thay đ i thoái ữ ổhóa th  phát: Lan r ng ứ ộvào mô m m xung ề

Viêm khớp cấp

Ch c hút d ch kh pọ ị ớ

Soi tươi Nuôi c y TBấ

Viêm kh p c p tínhớ ấ

Ch c hút d ch kh pọ ị ớ

Soi tươi Nuôi c y TB ấ

VK:

75%  s. aureus 30­50%  gram (­)

Positive Fluid culture: 90%

PCR:

Xét nghi m sinh hóa NTHệ

XQ

C ng h ộ ưở ng t (MRI) ừ

 T1W:

 Gi m ho c đ ng tín hi u c a d ch kh pả ặ ồ ệ ủ ị ớ

 Gi m tín hi u c a phù n  mô m m quanh kh pả ệ ủ ề ề ớ

 Gi m tín hi u c a s  lan r ng mô m m quanh kh pả ệ ủ ự ộ ề ớ

Siêu âm

Ti n tri n m n tính ế ể ạ

 N u nghi ng  thì ch c hút d chế ờ ọ ị

Đi u tr ề ị

 Ch c hút d ch kh pọ ị ớ

 Kháng sinh tiêm đường tĩnh m ch 4­6 tu n đ  ạ ầ ể

lo i tr  hoàn toàn tác ạ ừnhân gây b nhệ

KẾT LUẬN

 Phương ti n ch n đoán t t nh t là siêu âmệ ẩ ố ấ

 Ch c hút d ch làm t  bào h c, nuôi c y và tìm tinh ọ ị ế ọ ấ

th  urat trể ước khi di u tr  kháng sinhề ị

 Ch n đoán và đi u tr  s m là chìa khóa c a thành ẩ ề ị ớ ủcông

 Hình  nh siêu âm bình thả ường có th  lo i tr  VKNTể ạ ừ