Dinh dưỡng rất cần trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt cần thiết khi bệnh nhân (BN) nuôi ăn qua sonde và dinh dưỡng góp phần quan trọng trong điều trị bệnh. Vì vậy, đề tài này được tiến hành nhằm xác định tỉ lệ bệnh nhân được đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước khi nuôi ăn và tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân nuôi ăn qua sonde.
Trang 1KHẢO SÁT TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA BỆNH NHÂN
ĐẶT SONDE DẠ DÀY NUÔI ĂN TẠI BỆNH VIỆN NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU BẾN TRE
Võ Thị Trang Đài*, Võ Thị Mộng Thúy*, Võ Thị Vở*
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Dinh dưỡng rất cần trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt cần thiết khi bệnh nhân (BN) nuôi ăn qua sonde và dinh dưỡng góp phần quan trọng trong điều trị bệnh
Mục tiêu: Xác định tỉ lệ bệnh nhân được đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước khi nuôi ăn và tình trạng
dinh dưỡng của bệnh nhân nuôi ăn qua sonde
Phương pháp: Khảo sát cắt ngang 102 trường hợp (nam: 46, nữ: 56) bệnh nhân được nuôi ăn qua sonde dạ
dày tại Bệnh Viện (BV) Nguyễn Đình Chiểu Bến Tre từ 01 tháng 4 đến 30 tháng 6 năm 2010 Tiêu chuẩn đánh giá tình trạng dinh dưỡng theo chỉ số BMI, hoặc SGA, hoặc thử albumine máu
Kết quả: Có 99% bệnh nhân không được đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước khi nuôi ăn qua sonde Tỷ lệ
bệnh nhân bị suy dinh dưỡng (SDD) 68%, SDD phân bố ở nữ nhiều hơn nam có ý nghĩa thống kê (p=0,001) Vấn đề tư vấn dinh dưỡng, ghi chép theo dõi liên quan đến tình trạng SDD của người bệnh rất có ý nghĩa thống
kê (p=0,001) Bệnh nhân không được cung cấp dinh dưỡng hợp lý là 41,2% Bệnh nhân đăng ký ăn tại khoa dinh dưỡng 60,8% Gia đình bệnh nhân được nhân viên y tế tư vấn về dinh dưỡng 8,8% Người nhà tự cho bệnh nhân
ăn qua sonde là 43,1% Trước khi cho ăn không kiểm tra dịch tồn lưu trong dạ dày chiếm 100% Ghi vào hồ sơ bệnh án tình trạng bệnh nhân trước và sau ăn chưa đầy đủ 41,2%
Kết luận: Kết quả nghiên cứu cho thấy vấn đề dinh dưỡng cho người bệnh được nuôi ăn qua sond dạ dày
chưa được thực hiện một cách toàn diện Đây là những vấn đề chúng ta có thể can thiệp được để giảm tỷ lệ SDD cho bệnh nhân
Từ khóa: Dinh dưỡng, điều dưỡng, nuôi ăn qua sond dạ dày
ABSTRACT
SECTIONAL PATIENTS’S NUTRITIONAL STATUS WERE FED THROUGH STOMACH SONDE
AT NGUYEN DINH CHIEU HOSPITAL IN BEN TRE
Vo Thi Trang Đai, Vo Thi Mong Thuy, Vo Thi Vo
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 15 - Supplement of No 4 - 2011: 240 - 244
Background: Nutrition is very needed in everyday life, when the patient are feeding through sonde stomach
that is very necessary especially and nutrition not only foster for patients but also treat of disease
Objectives: Survey the status nutritional of patients were fed through stomach sonde at Nguyen Dinh
Chieu hospital in Ben Tre province, to determine the proportion of patients evaluated nutritional status prior to feeding and nutritional status of patients fed through the sonde
Methods: Cross sectional study of 102 cases (male: 46, female: 56) patients were fed through stomach sonde
at Nguyen Dinh Chieu hospital in Ben Tre province from April to June 2010
Results: 99% of patients have not been evaluated nutritional status before feeding through the sonde There
* Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu- Bến Tre
Trang 2are 68% of patients with malnutrition, the rate distribution of malnutrition in women higher than men have a statistically significant (p = 0.001) Nutritional Counselling, writting the following notes of the malnutrition status of the patient is very significant statistically (p = 0.001) 41.2% Patients are not provided nutrition properly Patients regist the diet regimen at the nutrition Department by 60.8% Families of patients are counseled in nutrition by health workers by 8.8% Patients are eaten through the stomach sonde by their family is 43.1% Before feeding did not check residued amount in the stomach by 100% Recording and following notes didn't fully 41,2% These are problems that we can intervenee to reduce the malnutrition rate for patients
Conclution: Research results showed that the problem of nutrition for patients were feeded through stomach
sonde that was not maked comprehensive These are problems that we can intervene to reduce the rate of malnutrition for patients
Key words: nutrition, nursing, feeding through sond stomach
ĐẶT VẤN ĐỀ
Dinh dưỡng rất quan trọng trong cuộc sống
hàng ngày và càng đặc biệt quan trọng hơn khi
bệnh nhân (BN) nuôi ăn qua sonde, dinh dưỡng
góp phần quan trọng trong điều trị Bệnh viện
Nguyễn Đình Chiểu trung bình hàng ngày có
20-30 BN được nuôi ăn qua sonde BV chưa có
nghiên cứu về kỹ thuật nuôi ăn qua sonde và
tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân nội trú vì
vậy chúng tôi thực hiện đề tài này
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát
Khảo sát tình trạng dinh dưỡng của bệnh
nhân đặt sonde dạ dày nuôi ăn tại bệnh viện
Nguyễn Đình Chiểu Bến Tre
Mục tiêu cụ thể
Xác định tỉ lệ bệnh nhân được đánh giá tình
trạng dinh dưỡng trước khi nuôi ăn qua sonde
Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh
nhân nuôi ăn qua sonde
Đánh giá việc cung cấp dinh dưỡng hợp lý
hàng ngày
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng
Bệnh nhân có đặt sonde dạ dày nuôi ăn tại
Bệnh Viện Nguyễn Đình Chiểu Bến Tre từ tháng
3 đến tháng 6 năm 2010
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu
Khảo sát cắt ngang
Dân số nghiên cứu
Tất cả BN nhập viện tại BV Nguyễn Đình
Chiểu có đặt sonde dạ dày nuôi ăn
Mẫu nghiên cứu
Kỹ thuật chọn mẫu: toàn bộ BN đủ tiêu chuẩn được đưa vào nghiên cứu
Tiêu chí chọn mẫu Tất cả BN có đặt sonde nuôi ăn hiện diện từ
01 tháng 3 đến 30 tháng 6 năm 2010, đồng ý tham gia (không phân biệt giới tính, địa dư) Xác định BN có đặt sonde nuôi ăn vào ngày nghiên cứu
Tiêu chí loại trừ: BN và gia đình không muốn tham gia khảo sát
Công cụ thu thập dữ kiện: Bộ câu hỏi soạn sẵn
Nội dung nghiên cứu
Bệnh nhân có được đánh giá tình trạng dinh
dưỡng trước khi nuôi ăn qua sonde?
Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân đang
nuôi ăn qua sonde dạ dày?
Kỹ thuật nuôi ăn qua sonde hợp lý không? kiểm tra dịch tồn lưu trong dạ dày trước khi
cho ăn?
Biện pháp cung cấp dinh dưỡng hợp lý cho
Trang 3Phương pháp thu thập dữ kiện
Phỏng vấn 2 lần vào tuần thứ nhất và thứ ba
trong tháng
Phỏng vấn trực tiếp, quan sát, ghi nhận vào
bộ câu hỏi soạn sẵn
Người phỏng vấn: 2 Điều Dưỡng được tập
huấn về nội dung, cách phỏng vấn
Kiểm soát sai lệch
Phỏng vấn thử 30 BN sau đó điều chỉnh bộ
câu hỏi
Tiêu chuẩn đánh giá kết quả
Tiêu chuẩn đánh giá tình trạng dinh dưỡng
trước khi có chỉ định nuôi ăn qua sonde đánh giá
theo chỉ số BMI, hoặc SGA, hoặc thử albumine
máu phải được ghi vào hồ sơ bệnh án
Xác định tỉ lệ bệnh nhân được đánh giá tình
trạng dinh dưỡng trước khi có chỉ định nuôi ăn
qua sonde
Đánh giá việc cung cấp dinh dưỡng hợp lý
hàng ngày
Đủ 4 tiêu chuẩn sau đây: Đạt
Nếu thiếu 1 trong 4 tiêu chuẩn: Không đạt
Chất lượng dinh dưỡng đủ 4 nhóm hoặc
khoa dinh dưỡng cung cấp
Số lần cho ăn 4-6 lần/ ngày mỗi lần 300ml
(BN trên 15 tuổi) hoặc theo y lệnh
Kỹ thuật cho ăn: điều dưỡng thực hiện kỹ
thuật cho ăn qua sonde
Theo dõi tình trạng bệnh nhân trước và sau
cho ăn được ghi vào hồ sơ bệnh án
Đánh giá việc kiểm tra dịch tồn lưu trước khi
bơm thức ăn
Xử lý và phân tích dữ kiện
Sử dụng phần mềm SPSS
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 1: Đặc điểm ở bệnh nhân có chỉ định nuôi ăn
qua sonde (n =102)
46
56
45,1 54,9
Có 102 đối tượng khảo sát, nữ nhiều hơn nam, phân bố cao nhất 45,1% ở khoa HSTC, thấp nhất 2,9% ở khoa Tim mạch Tuổi trung bình là 72 + 17, tuổi trên 79 (46,1%), BN có 2 cơ quan bị bệnh chiếm 52,9%, số cơ quan thương tổn trung bình chiếm 2,4, + 0,8 Đa số là điều trị nội chiếm 78 trường hợp (76,5%), 24 trường hợp có phẫu thuật chủ yếu phẫu thuật sọ não.BN được lưu ống thông nuôi ăn ngay thời điểm nghiên cứu dưới 5 ngày chiếm 60,8%, trên 9 ngày chiếm 24,5%
Trang 4Bảng 2: Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân nuôi
ăn qua sonde
Có 99% bệnh nhân không được đánh giá
tình trạng dinh dưỡng trước khi nuôi ăn qua
sonde, có 1 bệnh nhân 86 tuổi có SDD độ 3 điều
trị tại khoa Nội B có xét nghiệm albumine máu
trước khi chỉ định đặt sonde nuôi ăn Trong 102
trường hợp có 70 bệnh nhân SDD (68,6%), SDD
độ 1:24,5%, SDD độ 2: 30,4%, SDD độ 3: 13,7%
Bảng 3: Đánh giá việc cung cấp dinh dưỡng hàng
ngày qua sonde
ngày
hàng ngày
Có 41,2% BN không được cung cấp dinh dưỡng hợp lý, lý do gia đình BN thực hiện kỹ thuật cho ăn và ĐD không ghi hồ sơ bệnh án để theo dõi trong khi thực hiện kỹ thuật sóc Bệnh nhân đăng ký khẩu phần ăn tại khoa dinh dưỡng có 60,8% lý do không đăng ký vì không biết thông tin là 12,7% Gia đình BN chưa được nhân viên y tế tư vấn về dinh dưỡng chiếm 91,2% ĐD còn để người nhà bơm thức ăn qua sonde là 41,2% 100% trường không kiểm tra dịch tồn lưu trước khi cho ăn
Bảng 4: Các yếu tố liên quan đến tình trạng dinh
dưỡng của BN
Không
3 Khoa
Không
> 2 co
Tình trạng suy dinh dưỡng (SDD) của bệnh nhân nuôi ăn qua sonde phân bố ở nữ nhiều hơn nam có ý nghĩa thống kê (p=0,001), bệnh nhân tổn thương trên 2 cơ quan tỷ lệ SDD 66 trường
Trang 5bệnh rất quan trọng ảnh hưởng đến tình trạng
dinh dưỡng của NB, được tư vấn tốt NB ít bị suy
dinh dưỡng hơn (p=0,001)
HẠN CHẾ ĐỀ TÀI
Nghiên cứu chưa theo sát BN đến khi ra
viện Hướng tới tiếp tục khảo sát tình trạng dinh
dưỡng của BN nuôi ăn qua thông dạ dày và các
mối liên quan trong suốt quá trình điều trị có can
thiệp về kỹ thuật bơm thức ăn, cách cung cấp
dinh dưỡng và có đánh giá tình trạng dinh
dưỡng trước và sau khi nuôi ăn
KẾT LUẬN
Khảo sát 102 trường hợp (nữ: 56 nam: 46)
Tuổi trung bình là 72 + 17, số cơ quan thương tổn
trung bình chiếm 2,4, + 0,8 Có 99% bệnh nhân
không được đánh giá tình trạng dinh dưỡng
trước khi nuôi ăn qua sonde, có 68% bệnh nhân
bị SDD (24,5% SDD độ 1, 30,4% SDD độ 2, 13,7%,
SDD độ3) Tình trạng SDD phân bố theo giới nữ
nhiều hơn nam có ý nghĩa thống kê (p=0,001),
bệnh trên 2 cơ quan có tỷ lệ SDD (67,32%) Bệnh
nhân không được cung cấp dinh dưỡng hợp lý là
41,2% Bệnh nhân đăng ký khẩu phần ăn tại
khoa dinh dưỡng 60,8% lý do không đăng ký vì
không biết thông tin (12,7%) Chưa tư vấn về
dinh dưỡng cho bệnh nhân chiếm 91,2% Điều
dưỡng còn để người nhà cho ăn qua sonde là
41,2% Trước khi cho ăn không kiểm tra dịch tồn
lưu trong dạ dày chiếm 100% theo dõi chưa đầy
đủ 41%
Vấn đề tư vấn dinh dưỡng cho người thân
nuôi bệnh rất quan trọng ảnh hưởng đến tình
trạng SDD của người bệnh, tư vấn dinh dưỡng
tốt tỷ lệ người bệnh SDD thấp có ý nghĩa thống
kê (p=0,000) BN được theo dõi chặt chẻ thì tỷ lệ SDD thấp Đây là những vấn đề chúng ta can thiệp được để giảm tỷ lệ SDD cho bệnh nhân
ĐỀ NGHỊ
Để giảm tỉ lệ SDD cho BN nuôi ăn qua sonde
đề nghị BV thực hiện
Xây dựng quy trình nuôi ăn cho bệnh nhân qua sonde dạ dày
Cần đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước và sau khi nuôi ăn
Tập huấn cập nhật cho điều dưỡng kỹ thuật nuôi ăn qua sonde dạ dày
Trường hợp đặc biệt mời bác sĩ khoa dinh dưỡng tham vấn chế độ dinh dưỡng
Tăng cường công tác tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh
Tất cả bệnh nhân phải đăng ký dinh dưỡng tại khoa dinh dưỡng của bệnh viện
Tổ chức huấn luyện về kỹ thuật nuôi ăn qua sonde dạ dày và cách đánh giá dịch tồn lưu trước ăn
Trang bị các loại cân cho các khoa lâm sàng Khuyến khích nghiên cứu về dinh dưỡng của bệnh nhân nội trú
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Y Tế (2001).Quy chế công tác khoa dinh dưỡng,.trang 227 Nhà xuất bản y học Hà Nội
2 Bộ Y Tế (2010)- Nội dung bảng điểm kiểm tra bệnh viện
3 Lưu Ngân Tâm (2009), Tài liệu Hội thảo dinh dưỡng lâm sàng, hỗ trợ nâng cao chất lượng điều trị BV Chợ Rẫy Dinh dưỡng
4 Ngô Văn Tán (2007), Phương pháp trình bày đề tài nghiên cứu khoa học, Tài liệu tập huấn Nghiên cứu khoa học Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu