Điều trị thiếu sắt ở phụ nữ mang thai tại Việt Nam

Mục tiêu chính của nghiên cứu nhằm đánh giá thực tiễn của công tác dự phòng và quản lý (kiểm tra sinh học và lâm sàng quản lý điều trị) của thiếu sắt trong thời kỳ mang thai bởi bác sĩ sản phụ khoa Việt Nam. Mục tiêu phụ để đánh giá tần số các dấu hiệu và triệu chứng của thiếu sắt ở các giai đoạn khác nhau của thai kỳ cũng như lý do có thể thiếu hụt chất sắt, đặc biệt là do chế độ ăn uống.

ĐIỀU TRỊ THIẾU SẮT Ở PHỤ NỮ MANG THAI TẠI VIỆT NAM

Đặng thị Hà*, L Avril**, S Boussetta***, V Habert****, R Raguideau****,

J.Teillac****, Nguyễn Hà Giang****

TÓM TẮT

Mục tiêu: Mục tiêu chính của nghiên cứu của chúng tôi là đánh giá thực tiễn của công tác dự phòng và

quản lý (kiểm tra sinh học và lâm sàng quản lý điều trị) của thiếu sắt trong thời kỳ mang thai bởi bác sĩ sản phụ khoa Việt Nam Mục tiêu phụ để đánh giá tần số các dấu hiệu và triệu chứng của thiếu sắt ở các giai đoạn khác

nhau của thai kỳ cũng như lý do có thể thiếu hụt chất sắt, đặc biệt là do chế độ ăn uống

Phương pháp: Đây là một nghiên cứu dịch tễ học, trên cả nước và cắt ngang trên 347 phụ nữ mang thai,

bao gồm chủ yếu là thai phụ ở độ tuổi trên 18 Tham gia có 110 bác sĩ sản phụ khoa Việt Nam làm việc ở 25 bệnh viện tại các thành phố lớn của cả nước đã đồng ý tham gia vào nghiên cứu này Mỗi bác sĩ tham gia được yêu cầu khảo sát 3 thai phụ theo các giai đoạn của thai kỳ (một là thai dưới 3 tháng, một là từ 3 đến 6 tháng và một sau 6

tháng)

Kết quả: Các bác sĩ cho rằng thiếu sắt ở phụ nữ chiếm khoảng 31%, nguyên nhân chủ yếu do chế độ ăn

hằng ngày khoảng 50% và kém hấp thu 50,9% Trong nghiên cứu này, các triệu chứng chính của thiếu sắt là 21,4% nhạy cảm với lạnh, cảm giác khó chịu 12,9% và khó khăn tập trung 10,8% Những triệu chứng này được tìm thấy nhiều hơn và thường xuyên hơn khi mang thai tiến triển Như vậy, 24,6% phụ nữ nhạy cảm lạnh sau 6 tháng của thai kỳ nhưng chỉ có 18,2% ở giai đoạn 3-6 tháng và 21,3% khi thai dưới 3 tháng Kết quả có 62,5% phụ nữ mang thai bị thiếu máu (Hb trung bình của 10.9g/dl) Quản lý điều trị của thiếu sắt có hơn 87% phụ nữ được điều trị sắt Các yếu tố quyết định của toa sắt chủ yếu là hiệu quả và dễ dàng để sử dụng sản phẩm (tương ứng 73,3% và 51,3%) không theo toa lý do chính là buồn nôn và chi phí điều trị Trong số những người phụ nữ nhận được bổ sung sắt có 18,4% bị gián đoạn Nguyên nhân chính của sự gián đoạn điều trị là do tác dụng phụ trên đường tiêu hóa 70,7% bệnh nhân (táo bón, buồn nôn, nôn) Vì vậy, dung nạp qua đường tiêu hoá là vấn đề

rất quan trọng mà các bác sĩ và bệnh nhân phải đối mặt với việc sử dụng các sản phẩm bổ sung sắt

Kết luận: Từ nghiên cứu này, chúng tôi nhận thấy việc bổ sung sắt cho phụ nữ mang thai tại Việt Nam

chiếm tỷ lệ cao Qua đó, cho thấy rằng bác sĩ sản phụ khoa và người dân nhận thức được tầm quan trọng của việc

bổ sung sắt trong thời kỳ mang thai Tuy nhiên, lượng sắt thực phẩm được quan sát trong nghiên cứu này là kém hơn so với lượng sắt nói chung tham khảo hàng ngày (27mg/day) Tại Việt Nam, các khuyến nghị của Bộ Y

tế là phụ nữ nên bổ sung sắt ít nhất một tháng sau sinh Chúng tôi nghĩ rằng ngoài việc tư vấn dinh dưỡng để giúp phụ nữ mang thai có một chế độ ăn uống cân bằng, thì vấn đề bổ sung sắt đường uống thực sự quan trọng với một sản phẩm được dung nạp tốt và sự tuân thủ điều trị nghiêm túc là hết sức cần thiết

Từ khoá: Điều trị thiếu sắt phụ nữ mang thai tại Việt Nam

* Đại học Y Dược TP.HCM ** Pierre Fabre Medicament, Castres, France

*** Public Health and Quality of life Department Pierre FabreBoulogne, France

**** FIMEX internationnal,Ho chi Minh City Vietnam

Tác giả liên lạc: TS.BS Đặng Thị Hà ĐT: 0913115025 Email: dangha0511@yahoo.com

ABSTRACT

TREATMENT OF IRON DEFICIENCY IN PREGNANT VIETNAMESE WOMEN

Dang Thi Ha, L Avril, S Boussetta, V Habert, R Raguideau, J.Teillac, NguyenHa Giang

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 15 - Supplement of No 4 - 2011: 50 – 55

Objective: The main objective of our study was to evaluate the practices of prevention and management

(biological and clinical check-up, therapeutic management) of iron deficiency by Vietnamese obstetricians and gynecologists during pregnancy

The secondaries objectives were to evaluate the frequency of signs and symptoms of iron deficiency at

different stages of pregnancy as well as the possible reasons for this deficiency, especially deficiencies due to diet

Methods This was an epidemiological, national and transverse study on 347 pregnant women The main

inclusion criteria were to be pregnant and aged over than 18 There are 110 vietnamese obstetricians and gynecologists working in 25 hospitals in major cities of the country agreed to take part in this study Each participant doctor was asked to include 3 pregnant women according to the stage of their pregnancy (one before

the 3 rd month, one between the 3 and the 6 month and one after the 6 month)

Results Doctors suspected an iron deficiency in 31% of the women, maily due to deficient diet 50% and

digestive absorption failure 50.9%.In this study, the main symptoms of iron deficiency were a sensibility to cold

21.4% irritability 12.9% and some concentration difficulties 10.8% These symptoms were found more and more

frequently as the pregnancy was progressing Thus, 24.6% of the women were cold sensitive after 6 months of pregnancy but only 18.2% at the stage of 3-6 months and 21.3% at less than 3 months The results of the collected data confirmed that more than a half 62.5% of those pregnant women were anaemic (with a mean Hb of 10.9g/dl) Therapeutic management of the iron deficienc, over 87% of the women were prescribed iron The decisive factors of iron prescription were mainly the efficacy and ease to use the product (respectively 73.3% and 51.3%) The main non-prescription reasons were nausea and the cost of treatment.Among the women who received an iron preparation 18.4% interrupted the treatment The main causes of this interruption were adverse effects on the digestive tractus for 70.7% of patients (constipation, nausea, vomiting) Thus, gastrointestinal tolerance is very important matter that doctors and patients have to face with the use of iron supplementation

products

Conclusion From this study, the high rate of iron supplementation for pregnant women in Vietnam shows

that obstetricians and gynecologists and inhabitants are aware of the importance of iron supplementation during pregnancy Still, the food iron intake observed in this study was inferior to the Daily Reference intake(DRI) for iron (27mg/day) More generally,this study allows us to glimpse the dietary problems of these pregnant women

In Vietnam, the recommendations of the Ministry Of Health (MOH) to take the iron supplementation up to one month in post-partum In conclusion, we think that in addition to nutritional advice to help vietnamese pregnant women have a well-balanced diet,oral iron supplementation is really important with a well tolerated product to

have a good compliance

Key words: Treatment of iron deficiency in pregnant Vietnamese women

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ở các nước đang phát triển vấn đề thiếu

máu thiếu sắt (TMTS) nổi bật là thiếu máu do

thiếu dinh dưỡng vì nghèo đói Có hàng triệu

người chịu cảnh thiếu dinh dưỡng trong bữa ăn

hàng ngày.TMTS còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế xã hội, mức thu nhập bình quân, tập quán và thói quen ăn uống(2)

Đối với phụ nữ mang thai nhu cầu sắt cũng như folate tăng gấp 6 lần, qua các bữa ăn hàng

ngày không thể đáp ứng đủ lượng sắt cần thiết,

vì thế làm tăng nguy cơ TMTS trong thai kỳ(6)

Nhiều phụ nữ từ các nước công nghiệp hóa

và đang phát triển trở thành thiếu sắt và nhất là

thiếu máu trong khi mang thai Thật vậy, hơn

1/3 phụ nữ Việt Nam (32,2%) bị thiếu máu Để

duy trì một mức độ sắt bình thường, phụ nữ có

kinh nguyệt hằng tháng phải hấp thụ khoảng

1,5mg sắt mỗi ngày Sắt nhu cầu tăng trong thai

kỳ để đáp ứng nhu cầu phát triển nhau thai và

thai nhi là 300mg và để bù lại lượng máu mất

sau sinh tương ứng với 600mg(1) Nhu cầu sắt

cần thiết phải đảm bảo khoảng 5 đến 6 mg mỗi

ngày trong ba tháng cuối của thai kỳ Tuy nhiên,

sự hấp thụ sắt cải thiện sinh lý trong thai kỳ từ

khoảng 10% đến 40%, vì vậy kho dự trữ sắt

giảm rõ rệt ở các phụ nữ mang thai(4,5) Một số

lượng lớn các phụ nữ đã bị thiếu sắt trước khi

thụ thai Thiếu hụt này có nguyên nhân khác

nhau, chủ yếu là do một chế độ ăn nghèo nàn

chất sắt Thiếu sắt trong thời kỳ mang thai đa số

gây nên băng huyết sau sanh, nhiễm trùng hậu

sản, tỷ lệ tử vong chu sinh cao, sinh ra con có

trọng lượng thấp và sinh non Bổ sung sắt trong

thời kỳ mang thai góp phần tích cực tác động

đến tình trạng sắt bà mẹ sau sinh và phòng

tránh được thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em(6,7)

Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá thực tiễn của công tác dự phòng

và quản lý (kiểm tra sinh học và lâm sàng quản

lý điều trị) của thiếu sắt trong thời kỳ mang thai

bởi Bác sĩ Sản Phụ khoa Việt Nam

- Đánh giá tần số các dấu hiệu và triệu

chứng của thiếu sắt ở các giai đoạn khác nhau

của thai kỳ cũng như lý do có thể thiếu hụt chất

sắt, đặc biệt là do chế độ ăn uống

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu có 347 phụ nữ mang thai, bao

gồm chủ yếu là thai phụ ở độ tuổi trên 18 Tham

gia có 110 bác sĩ sản phụ khoa Việt Nam làm

việc ở 25 bệnh viện tại các thành phố lớn của cả

nước đồng ý tham gia vào nghiên cứu Mỗi bác

sĩ tham gia khảo sát 3 thai phụ theo các giai

đoạn của thai kỳ (một là thai dưới 3 tháng, một

là từ 3 đến 6 tháng và một sau 6 tháng)

Tiêu chuẩn chọn mẫu

Thai phụ không bị bệnh mãn tính và các bệnh về máu, không bị tai biến trong lúc sanh hay mổ lấy thai và đồng ý tham gia nghiên cứu

Tiêu chuẩn loại trừ

Không đảm bảo các tiêu chuẩn chọn mẫu

Phương pháp nghiên cứu

- Đây là một nghiên cứu dịch tễ học, cả nước

và cắt ngang

- Bác sĩ được yêu cầu điền vào một bảng câu hỏi "bác sĩ" xác định đặc điểm nhân khẩu-xã hội của bệnh nhân, kiểm tra lâm sàng và sinh học của thiếu sắt, tóm tắt các lý do có thể thiếu hụt chất sắt, các bệnh lý, điều trị, quản lý và tiền sử mang thai trước đó

- Mỗi thai phụ được yêu cầu điền vào một bảng câu hỏi dinh dưỡng" ở bảng câu hỏi tư vấn dinh dưỡng” được mô tả tần số tiêu thụ thực phẩm và đồ uống trong suốt thời gian qua Nghiên cứu cắt ngang, thống kê mô tả

Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS, Excel

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Bảng 1: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo độ tuổi

Độ tuổi tần số tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo độ tuổi, chúng tôi nhận thấy từ 28-32 tuổi cao nhất

152 trường hợp chiếm tỷ lệ 43,8% Độ tuổi từ 23 đến 27 cũng chiếm tỷ lệ khá cao là 26,8% Như vậy, đa số thai phụ trong độ tuổi sinh đẻ

Bảng 2: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo nghề nghiệp

Nghề nghiệp Tần số Tỷ lệ (%)

Nghề nghiệp Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: phân bố tỷ lệ thai phụ theo nghề

nghiệp chúng tôi nhận thấy thành phần công

nhân viên chiếm tỷ lệ cao nhất là 34,9%, trong

mẫu nghiên cứu nghề buôn bán và nội trợ

chiếm tỷ lệ lần lượt là 25,9% và 19,3%

Bảng 3: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo trình độ học vấn

Trình độ học vấn Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo trình

độ học vấn chúng tôi nhận thấy trình độ cấp 3

chiếm tỷ lệ cao nhất là 42,4% Trình độ cấp 1 & 2

và Cao đẳng & Đại học chiếm tỷ lệ lần lượt là

29,4% và 19,3%

Bảng 4: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo số lần mang thai

Số lần mang thai Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo số lần

mang thai cho thấy sanh con so chiếm lệ cao

nhất là 56,5% Trong mẫu nghiên cứu sanh con

lần 2 chiếm tỷ lệ là 31,5%

Bảng 5: Phân bố tỷ lệ sản phụ theo số lần hút nạo

thai

Số lần hút nạo thai Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo số lần

hút nạo thai cho thấy chưa hút nạo thai lần nào

chiếm lệ cao nhất là 62,7% Sau đó hút nạo thai

từ 1 đến 2 lần chiếm tỷ lệ lần lượt là 16,7% và

20,6%

Bảng 6: Phân bố tiền căn sản khoa của thai phụ

Tiền căn sản khoa Tần số Tỷ lệ (%)

Tiền căn sản khoa Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tỷ lệ thai phụ theo tiền căn sản khoa cho thấy 196 trường hợp chưa sanh chiếm tỷ lệ cao nhất là 56,5% Sanh thường

và sanh mổ chiếm tỷ lệ lần lượt là 32,6% và 10,9%

Bảng 7: Phân bố thai phụ theo tuổi thai

Tuổi thai Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố thai phụ theo tuổi thai cho thấy tỷ lệ của từng giai đoạn của thai kỳ gần tương đương nhau lần lượt là 32,9%, 33,1% và 34,0%

Bảng 8: Phân bố tình trạng thiếu máu của thai phụ

Tình trạng Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tình trạng TM của thai phụ có 217 trường hợp TM chiếm tỷ lệ là 62,5%

Bảng 9: Phân bố tình trạng TMTS của thai phụ

Tình trạng TMTS Tần số Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Phân bố tình trạng thai phụ có 108 trường hợp TMTS chiếm tỷ lệ là 31%

Bảng 10: Triệu chứng thai phụ TMTS

Triệu chứng Nhạy cảm

với lạnh (%)

Dễ cáu gắt (%)

Khó tập trung (%)

Tổng (%)

Tuổi thai

Nhận xét: So sánh tỷ lệ triệu chứng của thai phụ TMTS của từng giai đoạn của thai kỳ chúng tôi nhận thấy rằng 24,6% phụ nữ nhạy cảm lạnh sau 6 tháng của thai kỳ nhưng chỉ có 18,2% ở giai đoạn 3-6 tháng và 21,3% lúc thai dưới 3

tháng Đồng thời 19,6% phụ nữ dễ cáu gắt trong

3 tháng cuối và 9,5% xảy ra ở 3 tháng đầu thai

kỳ Kết quả cũng cho thấy 15,6% khó khăn tập

trung trong 3 tháng cuối so với 10,4% trong 3

tháng đầu thai kỳ

Bảng 11: Điều trị thai phụ TMTS

Nôn,

buồn

nôn,

táo

bón

(%)

Gián đoạn điều trị (%)

Loại sắt được bác sĩ lựa chọn (%)

Chấp nhận bổ sung sắt

do hiệu quả (%)

Chấp nhận bổ sung sắt

do dễ uống (%)

Tardyferon

B9

9 sản phẩm

sắt khác

Nhận xét: Chúng tôi nhận thấy tỷ lệ tác

dụng phụ của TardyferonB9 thấp nhất so với 9

loại sản phẩm sắt Gián đoạn điều trị bổ sung sắt

đối với Tardyferon B9 tỷ lệ thấp hơn và tỷ lệ bác

sĩ lựa chọn thuốc này cao nhất so với các chế

phẩm sắt khác Đồng thời chấp nhận bổ sung sắt

do hiệu quả và dễ uống cũng chiếm tỷ lệ cao

hơn

Bảng 12: Sắt thực phẩm được hấp thu qua bảng câu

hỏi về chế độ ăn uống

Sắt thực phẩm

được cung cấp

Không có thai

3 tháng đầu thai kỳ

3 tháng cuối thai kỳ

Sắt thực phẩm

trung bình

Sắt thực phẩm

hằng ngày (mg)

Nhận xét: Lượng sắt thực phẩm trung bình

đã được hấp thu 20.9mg/ngày, phụ nữ đã mang

thai có một lượng thực phẩm sắt cao hơn so với

những người không có con

BÀN LUẬN

Nhu cầu sắt tăng lên trong quá trình mang

thai nhằm cung cấp cho nhau và bào thai phát

triển cũng như nhằm bù lại lượng sắt mất do

xuất huyết khi sinh Sau sanh người mẹ không

những cần bổ sung sắt để bù lại lượng máu mất

sau sanh mà còn cần cho nhu cầu nuôi con bú(3)

Chúng ta biết rằng bổ sung sắt trong quá

trình mang thai sẽ ảnh hưởng tích cực lên dự trữ

sắt của người mẹ sau sanh(5)

Trong nghiên cứu này, chúng tôi nhận thấy

có 152 trường hợp tuổi từ 28-32 chiếm tỷ lệ cao nhất là 43,8% Độ tuổi từ 23 đến 27 cũng chiếm

tỷ lệ khá cao là 26,8% Như vậy, đa số thai phụ trong độ tuổi sinh đẻ

Trong mẫu nghiên cứu thành phần công nhân viên chiếm tỷ lệ cao nhất là 34,9%

Phân bố tỷ lệ thai phụ theo trình độ học vấn chúng tôi nhận thấy trình độ cấp 3 chiếm tỷ lệ cao nhất là 42,4% Đối tượng nghiên cứu đa số

là công nhân viên và trình độ học vấn khá do đó

họ tuân thủ theo dõi khám thai và dùng thuốc sắt bổ sung, tỷ lệ gián đoạn điều trị rất thấp Chúng tôi nhận thấy rằng sanh con so chiếm lệ cao nhất là 56,5% và số lần hút nạo thai từ 1 đến

2 lần chiếm tỷ lệ lần lượt là 16,7% và 20,6% Nếu sanh con nhiều lần hay hút nạo thai nhiều lần thì làm gia tăng tỷ lệ TMTS trong thai kỳ Tình trạng Hemoglobin của thai phụ <10,9 g/dl có 217 trường hợp chiếm tỷ lệ là 62,5% Phân bố tình trạng thiếu sắt thai phụ có 108 trường hợp chiếm tỷ lệ là 31% Như vậy có 108 thai phụ thiếu sắt trong tổng số 217 thai phụ thiếu máu chứng tỏ rằng nguyên nhân thiếu máu trong thai kỳ chủ yếu là do thiếu sắt, vì vậy vấn đề bổ sung sắt trong thai kỳ cần được quan tâm Lượng sắt thực phẩm trung bình đã được hấp thu 20.9mg/ngày, phụ nữ đã mang thai có một lượng thực phẩm sắt cao hơn so với những người không có con Tuy nhiên, lượng sắt thực phẩm được quan sát trong nghiên cứu này là kém hơn so với lượng sắt nói chung tham khảo hàng ngày (27mg/ngày) Đồng thời đối với phụ

nữ mang thai nhu cầu sắt cũng như folate tăng gấp 6 lần, qua các bữa ăn hàng ngày không thể đáp ứng đủ lượng sắt cần thiết, vì thế làm tăng nguy cơ TMTS trong thai kỳ(6) So sánh tỷ lệ triệu chứng của thai phụ TMTS của từng giai đoạn của thai kỳ chúng tôi nhận thấy rằng 24,6% phụ

nữ nhạy cảm lạnh sau 6 tháng của thai kỳ nhưng chỉ có 18,2% ở giai đoạn 3-6 tháng và 21,3% lúc thai dưới 3 tháng Đồng thời 19,6% phụ nữ dễ cáu gắt trong 3 tháng cuối và 9,5% xảy ra ở 3 tháng đầu thai kỳ Kết quả cũng cho

thấy 15,6% khó tập trung trong 3 tháng cuối so

với 10,4% trong 3 tháng đầu thai kỳ

Chúng tôi nhận thấy tỷ lệ tác dụng phụ của

TardyferonB9 thấp nhất so với 9 loại sản phẩm

sắt Gián đoạn điều trị bổ sung sắt đối với

Tardyferon B9 tỷ lệ thấp hơn và tỷ lệ bác sĩ lựa

chọn thuốc này cao nhất so với các chế phẩm sắt

khác Đồng thời chấp nhận bổ sung sắt do hiệu

quả và dễ uống cũng chiếm tỷ lệ cao hơn Tổ

chức Y tế Thế giới báo cáo ước tính rằng bổ

sung chất sắt tốt hơn với thuốc phóng thích

chậm Thực tế, chế phẩm sắt phóng thích chậm

cho phép một số lượng nhỏ sắt tại bất kỳ thời

điểm nào đó để tiếp xúc với niêm mạc tá tràng

do đó cải thiện sự hấp thu và dung nạp dạ

dày-ruột Tại Việt Nam, Tardyferon B9 là sắt duy

nhất có dạng bào chế tuân thủ các khuyến nghị

này

KẾT LUẬN

Qua đề tài nghiên cứu này chúng tôi đã xác

định được

1 Tình trạng Hemoglobin của thai phụ ≤10,9

g/dl có 217 trường hợp chiếm tỷ lệ là 62,5%

Phân bố tình trạng thiếu sắt thai phụ có 108

trường hợp chiếm tỷ lệ là 31%

2 Trong 3 tháng cuối thai kỳ thai phụ bị

TMTS sẽ có các triệu chứng nhạy cảm lạnh

(24,6%), dễ cáu gắt (19,6%) và khó tập

trung(15,6%) chiếm tỷ lệ cao hơn giai đoạn đầu

của thai kỳ

3 Tác dụng phụ của TardyferonB9 chiếm tỷ

lệ thấp

4 Gián đoạn điều trị bổ sung sắt đối với Tardyferon B9 có tỷ lệ thấp và chấp nhận điều trị do hiệu quả và dễ uống hơn so với các chế phẩm sắt khác

Từ kết quả nghiên cứu đã đạt được, chúng tôi xin đề xuất

1 Xét nghiệm Hb thường quy cho phụ nữ mang thai để tầm soát thiếu máu

2 Nếu điều kiện cho phép, xét nghiệm ferritin cho thai phụ có Hb thấp để xác định TMTS

3 Lựa chọn chế phẩm thích hợp bổ sung sắt cho phụ nữ TMTS mang thai suốt thai kỳ

để cung cấp cho nhau thai và đảm bảo lượng sắt dự trữ

4 Hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ khảo sát mẫu lớn hơn đại diện cho cộng đồng để có kết quả khách quan và độ tin cậy cao hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

ME KS Scanlon (2002): Low income postpartum women are at risk

of iron deficiency J Nutr J Nutr Aug;132(8): 298-302

recombinant human erythropoietin in combination with parenteral iron in the treatment of postpartum anaemia European Journal of Clinical Investigation 1996; 26: 13-123

&Management of iron deficiency

and maternal health, Am J linical Nutrition, March 1, 89(3): 946

- 950

pregnancy out-come Am J Clin Nutr.2000:71(suppl): 4-1280

iron deficiency anaemia through primary health care

Assessment, prevention and control