Trong đề tài này được thực hiện nhằm nghiên cứu biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng của nhiễm ký sinh trùng dạng amíp trong viêm mũi xoang mạn có pôlýp mũi. Trong nghiên cứu này có 62 ca viêm xoang mạn có pôlýp mũi được phẫu thuật trong thời gian 01 năm từ 9/2004 đến 9/2005.
Trang 1Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014 Nghiên cứu Y học
NHIỄM KÝ SINH TRÙNG DẠNG AMÍP TRONG VIÊM MŨI XOANG MẠN CÓ POLYP MŨI
Nguyễn Ngọc Minh*
TÓM TẮT
Mục đích: nghiên cứu biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng của nhiễm ký sinh trùng dạng amíp trong viêm
mũi xoang mạn có pôlýp mũi
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Trong nghiên cứu này có 62 ca viêm xoang mạn có pôlýp mũi
được phẫu thuật trong thời gian 01 năm từ 9/2004 đến 9/2005
Kết quả: trong 62 trường hợp viêm mũi xoang có pôlýp đó có 39 (63%) trường hợp nhiễm ký sinh trùng
dạng amíp
Kết luận: Viêm mũi xoang mạn nhiễm ký sinh trùng dạng amíp có pôlýp mũi là một phát hiện mới trong
bệnh lý viêm mũi xoang mạn có pôlýp Tuy nhiên cần nhiều nghiên cứu tiếp tục nữa để xác định cơ chế sinh bệnh
và chu kỳ phát triển của amíp trong bệnh lý xoang mũi
ABSTRACT
CHRONIC POLYPOID RHINOSINUSITIS WITH AMOEBA INFECTION
Nguyen Ngoc Minh * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 18 - Supplement of No 1 - 2014: 65 - 68
Aim: to study the clinical and paraclinical manifestations of the chronic polypoid rhinosinusitis with
amoeba infection
Materials and methods: In study, there are 62 cases of chronic rhinosinusitis with polyps were operated in
one year from 2004 to 2005
Result of 62 cases of chronic rhinosinusitis with nasal polyps, 39 cases (63%) of amoeba infections, especially
Helizoida species
Conclusion: Chronic polypoid rhinosinusitis with amoeba infection is a new discover in chronic
rhinosinusitis with nasal polyps Nevertheless, we need more other studies to confirm the pathogenic mechanism and amoeba developing cycles in rhinosinusal pathology
Keywords: Chronic rhinosinusitis, nasal polyps, amoeba infection
NHẬP ĐỀ
Viêm mũi xoang có pôlýp mũi đến nay còn
nhiều nguyên nhân chưa rõ, tái phát nhanh và
điều trị không đáp ứng với kháng sinh(3,4,5,7,8)
Trong đó tình trạng nhiễm ký sinh trùng dạng
amíp được phát hiện mới trong bệnh lý viêm
mũi xoang mạn có pôlýp mũi(1,2)
Trong số 62 bệnh nhân viêm mũi xoang mạn
tính có pôlýp mũi được mổ với kết quả tìm thấy
đơn bào dạng amíp trong bệnh phẩm là 39 ca
thuộc bộ Heliozoida (6)
Bảng 1: Số ca nhiễm đơn bào dạng amíp trong viêm
mũi xoang mạn tính có pôlýp mũi
Viêm mũi xoang mạn tính có
pôlýp mũi Số ca Tỉ lệ %
Nhiễm đơn bào dạng amíp bộ
Bảng 2: Phân bố theo giới số ca viêm mũi xoang mạn
tính pôlýp mũi có nhiễm đơn bào dạng amíp
* Bộ môn TMH, ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch Tp HCM
Tác giả liên lạc: TS Nguyễn Ngọc Minh ĐT: 0903786684 Email: doctorminh@vnn.vn
Trang 2Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Chuyên Đề Tai Mũi Họng 66
Biểu đồ 1: Phân bố theo tuổi số ca viêm mũi xoang
mạn tính pôlýp mũi có nhiễm đơn bào dạng amíp
Bảng 3: Sự phân bố 62 ca viêm mũi xoang mạn tính
có pôlýp mũi theo nơi cư trú
Pôlýp mũi Các tỉnh Tp Hồ Chí Minh Tổng số
Bảng 4: Sự phân bố 39 ca viêm mũi xoang mạn tính
pôlýp mũi theo nơi cư trú
Nhiễm đơn bào
dạng amíp Các tỉnh Tp Hồ Chí Minh Tổng số
Bảng 5: Tỉ lệ nhiễm đơn bào dạng amíp của 39 ca
viêm mũi xoang mạn tính pôlýp mũi theo nơi cư trú
Nơi cư trú
Số ca viêm mũi
xoang mạn tính
có pôlýp mũi
Số ca pôlýp có nhiễm KST Tỉ lệ %
Bảng 6: Vị trí pôlýp của các ca viêm mũi xoang mạn
tính nhiễm đơn bào dạng amíp
Vị trí pôlýp Số ca bị pôlýp Số bên bị pôlýp
Số ca Tỉ lệ% Số bên Tỉ lệ%
Bảng 7: Phân độ pôlýp của 62 ca viêm mũi xoang
mạn tính có pôlýp mũi
Polýp Độ I Độ II Độ III Độ IV Tổng số
Bảng 8: Phân độ pôlýp của 39 ca viêm mũi xoang
mạn tính nhiễm đơn bào dạng amíp
Polýp Độ I Độ II Độ III Độ IV Tổng số
Hốc mũi bên phải
Hốc mũi bên trái
Hình 1: hình nội soi pôlýp mũi 2 bên Bảng 9: Tỉ lệ viêm mũi xoang mạn tính pôlýp mũi có
nhiễm đơn bào dạng amíp tùy theo độ pôlýp
Pôlýp Độ I Độ II Độ III Độ IV
Bảng 10: Triệu chứng LS của viêm mũi xoang mạn
tính pôlýp mũi có nhiễm đơn bào dạng amíp
Triệu chứng Số ca Tỉ lệ %
Bảng 11: Triệu chứng của viêm mũi xoang mạn
tính pôlýp mũi có nhiễm đơn bào dạng amíp trên phim CT scan
Xoang hàm
Xoang sàng
Xoang trán
Xoang bướm
Trang 3Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014 Nghiên cứu Y học
Xoang hàm
Xoang sàng
Xoang trán
Xoang bướm
Lắng đọng
calci
Bảng 12: Những tổn thương GPB ở niêm mạc xoang
Tổn thương GPB của niêm mạc xoang Số ca Tỉ lệ %
Nhận xét: Bảng 3.34 cho thấy có 3 tổn thương
hầu như có mặt trong tất cả các mẫu bệnh phẩm
đó là ngấm tế bào viêm, phù nề và tăng sinh các
tế bào biểu mô và mô đệm
Bảng 13: Những tổn thương GPB của pôlýp mũi
Tổn thương GPB của pôlýp mũi Số ca Tỉ lệ %
Nhận xét: Bảng 3.35 cho thấy hầu như tất cả
các hình thức tổn thương đều có trong những
mô bệnh lý của pôlýp Không thấy có đơn bào
dạng amíp bên trong pôlýp
Hình 2: Đơn bào dạng amíp (mũi tên) trong dịch hút
trong xoang hàm
BÀN LUẬN
Trên 62 ca viêm mũi xoang mạn tính có pôlýp mũi trong đó có 39 ca (63%) nhiễm đơn bào dạng amíp như vậy số nhiễm đơn bào dạng amíp chiếm gần 2/3 số ca mổ trong đó nữ chiếm
tỉ lệ 48,7% và nam chiếm tỉ lệ 51,3%, lứa tuổi từ 21-50 chiếm 30 ca trên tổng số 39 ca viêm mũi xoang mạn tính pôlýp mũi có nhiễm đơn bào dạng amíp số bệnh nhân bị viêm mũi xoang mạn tính có pôlýp mũi cư trú ở tỉnh rất nhiều (41 ca) gần gấp đôi số bệnh nhân ở thành phố (21 ca), trong khi tỉ lệ nhiễm đơn bào dạng amíp ở bệnh nhân thành phố rất cao 90,5% trong khi ở tỉnh tỉ lệ nhiễm là 62,9%
Trong 39 ca viêm mũi xoang mạn tính có pôlýp nhiễm KST đơn bào dạng amíp, có 3 ca bị pôlýp mũi một bên và 36 ca còn lại pôlýp mũi hai bên.tỉ lệ nhiễm đơn bào dạng amíp ở độ III và IV
là cao nhất
Triệu chứng xuất hiện nhiều nhất là nhức đầu, hỉ mũi, nghẹt mũi, nhức mũi, hắt hơi, pôlýp Có hai ca có bất thường tháp mũi đó là giãn rộng tháp mũi Triệu chứng mờ xoang có thể ở một xoang như xoang hàm, hoặc mờ nhiều xoang một lượt như trán - sàng - hàm – bướm
KẾT LUẬN
Nhiễm đơn bào dạng amíp trong viêm mũi xoang mạn tính pôlýp mũi trên cơ địa bn không suy giảm miễn dịch của nghiên cứu này
là phát hiện đầu tiên ở Việt Nam Tỉ lệ nhiễm đơn bào dạng amíp đối với viêm mũi xoang
Trang 4Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Chuyên Đề Tai Mũi Họng 68
mạn tính có pôlýp mũi là 63% Chẩn đoán khi
tìm được đơn bào dạng amíp trong dịch xoang
hàm Kết quả định danh là đơn bào dạng amíp
có roi thuộc bộ Heliozoida
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bonilla HF, Whitehurst BA, Kauffman CA, Arbor A (1999),
“Acanthamoeba Sinusitis and Disseminated Infection In a
Patient With AIDS”, Infect Med 16(6), pp 397-400
2 Dunand VA, Hammer SM, Rossi R, Poulin M, Albrecht MA,
Doweiko JP, DeGirolami PC, Coakley E, Piessens E, Wanke CA
(1997), “Parasitic sinusitis and otitis in patients infected with
human immunodeficiency virus: report of five cases and
review”, Clin Infect Dis, Aug 25(2), pp 267-272
3 King JW, (2003), Image gallery: Heliozoa naegleria, Last Updated:
February 19, Asad Khan
4 Marciano-Cabral F, Cabral G (2003), “Acanthamoeba spp as
Agents of Disease in Humans”, Clinical Microbiology Reviews,
April, Vol 16, No 2, pp 273-307
Acanthamoeba and Balamuthia, Clin Infect Dis, Aug 25(2), pp
267-272
6 Nguyễn Lân Dũng, Nguyên Đình Quyến, Phạm Lân Ty (2003),
Vi sinh vật học, Nhà xuất bản giáo dục, tr 1 – 5
7 Nguyễn Ngọc Minh, Nguyễn Hữu Khôi, Huỳnh Khắc Cường, Phạm Kiên Hữu, Trần Thị Kim Dung, Phan Anh Tuấn (2006),
“Nhiễm kí sinh trùng trong viêm xoang mãn tính có pôlýp mũi”, Hội nghị khoa học kỹ thuật lần thứ 23, chuyên đề Tai Mũi
Họng-Mắt, tập 10 phụ bản của số 1, Tạp chí Y học Tp Hồ Chí
Minh, tr 53-57
8 Siripanth C, Punpoowong B, Riganti M (2005), “Early Detection and Identification of Amphizoic Amoebae from Nasal Exudates
of a Symptomatic Case”, J Med Assoc Thai 88(4), pp 545-549
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 16/12/2013