Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu xây dựng một quy trình nhanh chóng, đơn giản, ít tiêu tốn dung môi khi tiến hành định lượng đồng thời một số paraben trong chế phẩm kem bôi da đang có trên thị trường.
Trang 1XÂY DỰNG QUY TRÌNH ĐỊNH LƢỢNG MỘT SỐ CHẤT BẢO QUẢN NHÓM PARABEN TRONG CHẾ PHẨM KEM BÔI DA BẰNG HPLC-PDA
Huỳnh Xuân Vinh*, Nguyễn Đức Tuấn*
TÓM TẮT
Mở đầu – Mục tiêu: Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu làm đẹp của con người ngày càng
tăng, kéo theo đó là sự ra đời của nhiều loại mỹ phẩm Trong một thị trường mang tính cạnh tranh cao, có không
ít nhà sản xuất sẳn sàng vì lợi nhuận đã đưa ra thị trường những sản phẩm kém chất lượng bằng việc đưa vào những chất hóa học bị cấm hoặc vượt quá giới hạn cho phép, trong đó có chất bảo quản nhóm paraben Vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu xây dựng một quy trình nhanh chóng, đơn giản, ít tiêu tốn dung môi khi tiến hành định lượng đồng thời một số paraben trong chế phẩm kem bôi da đang có trên thị trường
Đối tượng – Phương pháp nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: Methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben và isobutylparaben Phương pháp nghiên cứu: Khảo sát một số điều kiện sắc ký ảnh hưởng đến quá trình phân tích các paraben như hệ dung môi, tỷ lệ pha động, pH, nhiệt độ cột, v.v Sau khi tìm được điều kiện sắc ký thích hợp, tiến hành thẩm định quy trình phân tích bao gồm khảo sát tính phù hợp hệ thống, tính đặc hiệu, giới hạn định lượng, giới hạn phát hiện, hiệu suất chiết, tính tuyến tính và miền giá trị, độ chính xác và độ đúng Quy trình sau khi được thẩm định sẽ được ứng dụng để kiểm tra các paraben trong một số chế phẩm kem bôi da có mặt trên thị trường
Kết quả: Đã xác định được điều kiện sắc ký thích hợp để định lượng đồng thời methylparaben, ethylparaben,
propylparaben, butylparaben và isobutylparaben như sau: cột sắc ký Phenomenex Gemini-NX C18 (150 x 4,6 mm; 3 µm), đầu dò PDA, bước sóng phát hiện 254 nm, pha động acetonitril và nước acid acetic pH 3 (35:65), thể tích tiêm mẫu 10 µl, tốc độ dòng 1 ml/phút Quy trình phân tích đã được thẩm định đạt tính phù hợp hệ thống, có tính đặc hiệu, khoảng tuyến tính rộng, đạt yêu cầu về độ đúng (tỷ lệ phục hồi trong khoảng 94% – 109%) và độ lặp lại (RSD < 2%), hiệu suất chiết cao và ổn định, giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng thấp Kết quả kiểm tra các paraben trong một số chế phẩm kem bôi da đang lưu hành tại Việt Nam cho thấy hàm lượng các paraben nằm ở mức giới hạn cho phép
Kết luận: Quy trình định lượng đồng thời methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben,
isobutylparaben bằng phương pháp HPLC với đầu dò PDA đã được xây dựng và thẩm định, sử dụng chương trình rửa giải đẳng dòng và pha động không có dung dịch đệm Quy trình đã được ứng dụng để kiểm tra các paraben trong một số chế phẩm kem bôi da đang có trên thị trường
Từ khóa: Methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben, isobutylparaben, chất bảo quản nhóm
paraben, kem bôi da, HPLC-PDA
ABSTRACT
SIMULTANEOUS DETERMINATION OF SEVERAL PARABEN PRESERVATIVES
IN SKIN CREAMS BY HPLC – PDA
Huynh Xuan Vinh, Nguyen Duc Tuan
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement Vol 22 - No 2- 2018: 436 - 444
Background – Objectives: Along with development of economy, the demand for aestheticizing people is
Trang 2increasing, that leads to launch variety of cosmetics In a highly competitive market and in order to achieve high profits, many manufacturers have launched poor quality cosmetics by using banned or over accepted limit chemicals, such as paraben preservatives Therefore, this study was carried out with the aim of development of a fast, simple and less-solvent-consumption HPLC method for simultaneous quantitative determination of several paraben preservatives in skin creams
Method: The subject of this study was methyl paraben, ethyl paraben, propyl paraben, butyl paraben and
isobutyl paraben Method: Several chromatographic conditions such as mobile phase, pH, column temperature, etc that affects selectivity and separation efficiency, were investigated Once the appropriate chromatographic conditions were achieved, the analytical procedure was validated, including system suitability, selectivity, limit of quantitation, limit of detection, extraction recovery, linearity and range, precision and accuracy Then the validated procedure was applied for simultaneous determination of parabens in some available skin creams
Results: The appropriate chromatographic conditions for complete separation of methyl paraben, ethyl
paraben, propyl paraben, butyl paraben, isobutyl paraben were obtained on Gemini-NX C18 column (150 x 4.6 mm; 3 µm), PDA detector with detection wavelength at 254 nm, mixture of acetonitrile and acetic acid pH 3.0 (35:65) as mobile phase, injection volume of 10 µL, flow rate of 1.0 ml/min Validation results showed that the method was suitable for the HPLC system, selective, linear, accurate (the recoveries in the range of 94.0%-109.0%
of the expected values), precise (RSD ≤ 2%), high and stable extraction recovery, and high sensitivity All the calculations concerning the quantitative analysis showed that several available skin creams in Vietnam market contained an amount of paraben preservatives that was below accepted limits
Conclusion: The RP-HPLC method for simultaneous determination of methyl paraben, ethyl paraben,
propyl paraben, butyl paraben, and isobutyl paraben was successfully developed and validated, using isocratic mode and mobile phase without buffer The proposed method was applied for quantitation of paraben preservatives
in some skin creams available in the market
Keyword: methyl paraben, ethyl paraben, propyl paraben, butyl paraben, isobutyl paraben, paraben
preservatives, skin cream, HPLC-PDA
ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu
cầu l|m đẹp của con người ng|y c|ng tăng, kéo
theo đó l| sự ra đời của nhiều loại mỹ phẩm
Trong một thị trường mang tính cạnh tranh cao,
có không ít nhà sản xuất sẳn sàng vì lợi nhuận đã
đưa ra thị trường những sản phẩm kém chất
lượng bằng việc đưa v|o những chất hóa học bị
cấm hoặc vượt quá giới hạn cho phép, trong đó
có chất bảo quản nhóm paraben Ngày 13 tháng
4 năm 2015, Cục Quản lý Dược ban hành công
văn số 6577/QLD-MP(1) về việc cập nhật danh
s{ch c{c paraben được phép sử dụng trong mỹ
phẩm với h|m lượng giới hạn gồm
propylparaben (PP), butylparaben (BP) và 5
paraben bị cấm dùng trong mỹ phẩm, bao gồm
isopropylparaben (isoPP), isobutylparaben (isoBP), pentylparaben (PenP), phenylparaben (PheP) v| benzylparaben (BenP) Khi công văn được ban hành, hàng loạt các mẫu mỹ phẩm có chứa 5 chất paraben bị cấm đã được thu hồi, song vẫn còn tồn đọng những mẫu không đạt chất lượng còn lưu h|nh trên thị trường Bên cạnh đó, do nồng độ của chất bảo quản paraben khá nhỏ, theo quy định của ASEAN(3), giới hạn cho phép của methylparaben và ethylparaben là 0,4% mỗi chất nếu dùng riêng lẻ và 0,8% nếu dùng hỗn hợp; với propylparaben và butylparaben là 0,14% cả dạng đơn lẻ lẫn hỗn hợp; và tổng h|m lượng các paraben không được quá 0,8% trong chế phẩm Một số nhà sản xuất khi không sử dụng được các paraben cấm
đã tăng h|m lượng những paraben cho phép sử dụng vượt quá giới hạn cho phép Một khảo sát
Trang 3năm 2016 cuả Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc,
Mỹ phẩm, Thực phẩm TPHCM đã ph{t hiện có
2/10 mẫu kem khảo s{t không đạt giới hạn hàm
lượng paraben Việc định lượng đồng thời 4
paraben MP, EP, PP v| BP đã được hướng dẫn
cụ thể trong tài liệu ACM INO 04 của ASEAN(4),
sử dụng kỹ thuật HPLC Tuy nhiên, quy trình
này có một số hạn chế như tiêu hao lượng dung
môi và hóa chất lớn khi sử dụng pha động gồm 4
loại dung môi, thời gian ph}n tích d|i, chưa khảo
sát khả năng t{ch đối với c{c paraben l| đồng
isobutylparaben, < v| c{c chất được phép và
không được phép sử dụng trong nhóm paraben Với những lý do trên, nghiên cứu n|y được thực hiện để góp phần khắc phục các hạn chế của quy trình ph}n tích đồng thời các chất bảo quản nhóm paraben trong các mẫu kem bôi da bằng
kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao như cải thiện khả năng t{ch, r t ngắn thời gian phân tích và ít tiêu tốn dung môi, hóa chất
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu
Methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben và isobutylparaben trong mẫu kem bôi da giả lập
Nguyên vật liệu
Chất đối chiếu
Bảng 1: Danh mục chất đối chiếu dùng trong nghiên cứu
Nhà cung cấp Viện Kiểm Nghiệm thuốc Thành phố Hồ Chí Minh
Số lô QT128 060815 NLQT004 011214 QT130 060816 NLQT002 020716 NLQT003 011214
Độ tinh khiết theo nguyên trạng 100,08% 96,62% 100,01% 99,2% 99,16%
Trang thiết bị
Hệ thống HPLC Alliance 2695XE ghép nối
với đầu dò PDA 2996, hệ thống HPLC Alliance
e2695 ghép nối với đầu dò PDA 2998, cột sắc ký
Phenomenex C18 (150 x 4,6 mm; 3 µm), cân phân
tích Satorius CP 225D (max = 220 g, d = 0,01 mg),
bể siêu âm T840 DH – Elma, m{y đo pH S220
Metler Toledo, bể cách thủy Memmert
Hóa chất và dung môi
Acetonitril v| methanol đạt tiêu chuẩn dùng
trong sắc ký lỏng (Merck) Acid acetic băng v|
ethanol đạt tiêu chuẩn phân tích (Merck)
Mẫu kem bôi da không paraben
Mẫu kem bôi da không paraben được sử
dụng để tạo mẫu giả lập là INNISFREE OLIVE
REAL MOISTURE HAND CREAM với thành
phần nước, glycerin, butylen glycol, ceatearyl
alcol,< được sản xuất bởi công ty Innisfree Hàn
Quốc, số lô T13805, hạn dùng 28/12/2019
Chuẩn bị mẫu
Từ mức giới hạn cho phép của các paraben trong các chế phẩm kem bôi da, các dung dịch chuẩn và mẫu giả lập được chuẩn bị sao cho nồng độ sau cùng của c{c paraben tương ứng với mức giới hạn cho phép, cụ thể như sau:
MP và EP 40 ppm, PP và BP 14 ppm Với isoBP
là chất không được phép sử dụng trong mỹ phẩm sẽ được chuẩn bị ở nồng độ 9 ppm Sau khi khảo sát LOD và LOQ của 5 paraben, isoBP sẽ được chuẩn bị ở nồng độ tương đương với LOQ Khi thẩm định quy trình phân tích, ngoại trừ chỉ tiêu tính đặc hiệu, các chỉ tiêu kh{c đều được tiến hành ở mức nồng
độ của isoBP bằng với LOQ
Dung dịch đối chiếu gốc của từng paraben
Cân chính xác khoảng 10 mg MP (với EP là
10 mg và PP, BP, BP là 5 mg), cho vào bình định mức 25 ml, thêm khoảng 15 ml dung môi pha mẫu gồm ethanol v| nước (9:1), lắc cho tan, thêm dung môi pha mẫu đến vạch, lắc đều, thu được 5 dung dịch đối chiếu gốc có
Trang 4nồng độ MP và EP là 400 ppm; PP, BP và
isoBP là 200 ppm
Dung dịch đối chiếu gốc hỗn hợp paraben
Cân chính xác khoảng 32 mg MP và EP, 11,2
mg PP và BP, cho v|o bình định mức 50 ml (bình
A) Cân chính xác khoảng 5 mg isoBP, cho vào
bình định mức 200 ml, thêm khoảng 40 ml dung
môi pha mẫu, lắc cho tan, thêm dung môi pha
mẫu đến vạch, lắc đều, thu được dung dịch
isoBP có nồng độ 25 ppm (dung dịch B) Hút
chính xác 8,65 ml dung dịch B, cho vào bình A,
thêm khoảng 25 ml dung môi pha mẫu, lắc cho
tan, thêm tiếp dung môi pha mẫu đến vạch, lắc
đều, thu được dung dịch đối chiếu gốc hỗn hợp
paraben có nồng độ MP, EP là 640 ppm, PP và
BP là 224 ppm, isoBP là 4,32 ppm
Dung dịch đối chiếu 1
Hút chính xác 1 ml dung dịch đối chiếu gốc
MP, 1 ml dung dịch đối chiếu gốc EP; 0,7 ml
dung dịch đối chiếu gốc PP; 0,7 ml dung dịch đối
chiếu gốc BP và 0,45 ml dung dịch đối chiếu gốc
isoBP, cho v|o bình định mức 10 ml, thêm dung
môi pha mẫu đến vạch, lắc đều, thu được dung
dịch có nồng độ MP và EP khoảng 40 ppm, PP
và BP khoảng 14 ppm và isoBP khoảng 9 ppm
Dung dịch đối chiếu 2
Hút chính xác 625 µl dung dịch đối chiếu gốc
hỗn hợp paraben, cho v|o bình định mức 10 ml,
thêm dung môi pha mẫu đến vạch, lắc đều, thu
được dung dịch có nồng độ MP và EP khoảng 40
ppm, PP và BP khoảng 14 ppm, isoBP khoảng
0,27 ppm
Dung dịch mẫu kem không paraben
Cân chính xác khoảng 1000 mg kem không
paraben, cho v|o bình định mức 100 ml, thêm 5
ml dung dịch H2SO4 2 M, thêm dung môi pha
mẫu đến vạch, lắc đều, siêu }m 10 ph t, đun
cách thủy 60oC trong khoảng 5 ph t, để yên
trong tủ lạnh 1 giờ sau đó để ổn định ở nhiệt độ
phòng khoảng 30 phút, lọc qua màng lọc PTFE
0,45 µm
Dung dịch mẫu giả lập
Cân chính xác khoảng 1000 mg mẫu kem không paraben, cho v|o bình định mức 100
ml Hút chính xác 10 ml dung dịch đối chiếu gốc MP, 10 ml dung dịch đối chiếu gốc EP; 7
ml dung dịch đối chiếu gốc PP; 7 ml dung dịch đối chiếu gốc BP; 4,5 ml dung dịch đối chiếu gốc isoBP; thêm 5 ml dung dịch H2SO4 2 M, thêm dung môi pha mẫu đến vạch, lắc đều, siêu }m 10 ph t, đun c{ch thủy 60oC trong khoảng 5 ph t, để yên trong tủ lạnh 1 giờ sau
đó để ổn định ở nhiệt độ phòng khoảng 30 phút, lọc qua màng lọc PTFE 0,45 µm
Mẫu trắng
Pha động và dung môi pha mẫu
Phương pháp nghiên cứu
Dựa v|o đặc tính của các paraben là những chất ít phân cực, đồng thời tham khảo một số quy trình định lượng đồng thời paraben bằng
kỹ thuật HPLC(3-5), kỹ thuật sắc ký pha đảo với
hệ dung môi phân cực đã được áp dụng với điều kiện sắc ký ban đầu như sau: cột sắc ký Phenomenex Gemini-NX C18 (150 x 4,6 mm; 3 m), đầu dò PDA, bước sóng phát hiện 254
nm, thể tích tiêm mẫu 10 µl Tiến hành khảo sát một số điều kiện sắc ký ảnh hưởng đến qu{ trình ph}n tích c{c paraben như hệ dung môi, tỷ lệ pha động, pH, nhiệt độ cột, v.v Sau khi tìm được điều kiện sắc ký thích hợp, tiến hành thẩm định quy trình phân tích bao gồm khảo sát tính phù hợp hệ thống, tính đặc hiệu, giới hạn định lượng, giới hạn phát hiện, hiệu suất chiết, tính tuyến tính và miền giá trị, độ chính x{c v| độ đ ng Quy trình sau khi được thẩm định sẽ được ứng dụng để kiểm tra các paraben trong một số chế phẩm kem bôi da có trên thị trường
Trang 5KẾT QUẢ
Khảo sát điều kiện sắc ký
Bảng 2: Kết quả khảo sát các hệ dung môi pha động
Pha động Tỷ lệ dung môi pha động Tốc độ dòng
(ml/phút)
Thời gian sắc
ký (phút)
Độ phân giải giữa
BP và IsoBP
Hệ số bất đối của các pic
Độ tinh khiết pic
MeOH – Nước – ACN – THF 10:60:25:5 1,0 28 1,91 1,1-1,2 h ng đạt
15:60:20:5 1,0 23,5 1,94 1,1-1,2 Đạt
Hình 1: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha
động MeOH - nước - ACN - THF (10:60:25:5)
Hình 2: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha động
MeOH - nước - ACN - THF (15:60:20:5)
Hình 3: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha động ACN - nước acid acetic pH 3 (35:65)
Nhận xét: MP, EP v| PP đều tách hoàn
toàn trong các hệ dung môi trên Tuy nhiên,
hệ dung môi ACN – nước acid acetic pH 3
được lựa chọn để tiếp tục khảo sát vì chỉ gồm
2 thành phần, thời gian phân tích ngắn, các pic
đều tinh khiết và có hệ số bất đối nằm trong
khoảng 0,8-1,5, đồng thời 2 pic BP và isoBP
tách hoàn toàn (Rs > 1,5)
Với hệ ACN – nước acid acetic pH 3 được
lựa chọn, tiếp tục khảo sát tỷ lệ dung môi và
pH pha động đồng thời điều chỉnh tốc độ dòng và nhiệt độ cột để lựa chọn được điều kiện sắc ký thích hợp
Bảng 3 tóm tắt kết quả khảo sát với hệ pha động ACN - nước acid acetic ở các điều kiện khác nhau Hình 4 đến hình 8 minh họa sắc ký đồ dung dịch đối chiếu 1 ở các điều kiện khảo sát
Bảng 3: Kết quả khảo sát với hệ ACN – nước acid acetic pH 3 và pH 3,75
(ml/phút)
Nhiệt độ cột ( o C)
Thời gian sắc
ký (phút)
Độ phân giải giữa
BP và IsoBP
Hệ số bất đối của các pic
Độ tinh khiết pic
3,00 35:65 1 40 16,8 1,59 1,1-1,3 Đạt 3,00 40:60 0,8 - 14,7 1,43 1,0-1,1 Đạt 3,75 40:60 1 - 12,4 1,54 1,0-1,2 Đạt 3,00 45:55 1 - 9,8 1,17 - h ng đạt
Trang 6Hình 4: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha
động ACN - nước acid acetic pH 3 (35:65),1 ml/phút
Hình 5: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha
động ACN - nước acid acetic pH 3 (35:65), 1 ml/phút, nhiệt độ cột 40 o C
Hình 6: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha
động ACN - nước acid acetic pH 3 (40:60); 0,8 ml/phút
Hình 7: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha
động ACN - nước acid acetic pH 3,75 (40:60), 1ml/phút
Hình 8: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1 tại điều kiện pha động ACN - nước acid acetic pH 3 (45:55), 1 ml/phút
Nhận xét: MP, EP v| PP đều tách hoàn toàn
trong c{c điều kiện sắc ký trên Tuy nhiên, hệ
pha động ACN – nước acid acetic pH 3 (35:65)
và tốc độ dòng 1 ml/ph t được lựa chọn vì độ
phân giải giữa BP và isoBP cao nhất, thời gian
sắc ký dưới 20 phút, các pic paraben đều đạt
độ tinh khiết và có hệ số bất đối nằm trong
khoảng 0,8 – 1,5
Như vậy điều kiện sắc ký thích hợp để định lượng đồng thời 5 paraben bằng phương ph{p HPLC với đầu dò PDA là: cột sắc ký Phenomenex Gemini-NX C18 (150 x 4,6 mm; 3 m), đầu dò PDA, bước sóng phát hiện 254 nm, pha động acetonitril – nước acid acetic pH 3 (35:65), tốc độ dòng 1,0 ml/phút, thể tích tiêm mẫu 10 µl
Trang 7Thẩm định quy trình
Khảo sát tính phù hợp hệ thống
Bảng 4: Kết quả khảo sát tính phù hợp hệ thống trên
mẫu giả lập (n=6)
t R (phút) S (µVxgiây) A s R s
MP TB 3,837 2495607 1,35 3,06
RSD 0,08% 0,16% 0,23% 0,62%
EP TB 5,790 2426904 1,24 11,01
RSD 0,10% 0,17% 0,34% 0,53%
PP TB 9,772 820287 1,27 15,30
RSD 0,07% 0,18% 0,29% 0,71%
isoBP TB 16,703 12022 1,14 18,24
RSD 0,08% 1.05% 0,88% 0,56%
BP TB 17,595 734935 1,1 1,78
RSD 0,07% 0,28% 0,30% 1,12%
Nhận xét: RSD của các thông số sắc ký của
các chất phân tích trong mẫu giả lập đều nhỏ
hơn 2%, độ phân giải đều lớn hơn 1,5 v| hệ số
bất đối đều nằm trong khoảng 0,8 – 1,5 Vậy quy trình định lượng đồng thời 5 paraben có tính phù hợp hệ thống
Tính đặc hiệu
Kết quả khảo s{t tính đặc hiệu cho thấy: sắc
ký đồ mẫu trắng và mẫu kem không paraben không xuất hiện pic trong khoảng thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của các paraben trong mẫu đối chiếu Sắc ký đồ mẫu giả lập xuất hiện pic có thời gian lưu tương đương thời gian lưu của mỗi paraben trong sắc ký đồ mẫu đối chiếu Trên sắc ký đồ mẫu giả lập các pic paraben tách hoàn toàn Phổ UV-Vis tại thời gian lưu của các pic paraben trong sắc ký đồ mẫu giả lập giống với phổ UV-Vis tại thời gian lưu của pic tương ứng trong sắc ký đồ mẫu đối chiếu
Hình 9: Sắc ký đồ pha động Hình 10: Sắc ký đồ dung môi pha mẫu
Hình 11: Sắc ký đồ mẫu kem không paraben Hình 12: Sắc ký đồ mẫu đối chiếu 1
Hình 13: Sắc ký đồ mẫu giả lập
Khoảng tuyến tính, giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn định lượng (LOQ), hiệu suất chiết, độ chính xác và độ đúng
Trang 8Bảng 5: Kết quả khảo sát khoảng tuyến tính, LOD, LOQ, hiệu suất chiết, độ chính xác và độ đúng
Phương trình hồi qui ŷ = 59646x ŷ = 56617x ŷ = 50186x ŷ = 42468x ŷ = 45870x Khoảng tuyến tính
(ppm); R 24 - 64; 0,9995 24 - 64; 0,9992
8,4 - 22,4; 0,9994 0,16 - 0,43; 0,9995 8,4 - 22,4; 0,9995 LOD (ppm) 0,017 0,044 0,047 0,090 0,140 LOQ (ppm) 0,050 0,130 0,140 0,270 0,420 Hiệu suất chiết *
(RSD)
(n=9)
92,45%-100,00%
(0,16%-0,92%)
94,26%-100,83%
(0,15%-0,35%)
93,67%-100,83%
(0,18%-0,43%)
91,21%-96,18%
(1,05%-1,65%)
97,77%-105,40% (0,28%-0,40%)
Độ đúng và độ chính
xác* (RSD) (n=9)
101,02% – 108,47%
(0,72% - 1,19%)
97,94%-105,58%
(0,26%-1,10%)
99,28%-107,90%
(0,64%-1,31%
95,76%-105,55%
(1,29%-1,55%)
94,20%-101,18% (0,26%-1,25%)
* Hiệu suất chiết, độ chính xác và độ đúng được thực hiện tại 3 mức nồng độ 80%, 100% và 120% giới hạn cho phép của MP,
RP, PP, BP và đối với isoBP là 3 mức nồng độ của LOQ
Các pic paraben trong sắc ký đồ mẫu đối
chiếu và và mẫu giả lập đều tinh khiết Vậy quy
trình ph}n tích có tính đặc hiệu Hình 9 đến hình
13 minh họa kết quả khảo s{t tính đặc hiệu
Bảng 5 trình bày kết quả xử lý thống kê
cho thấy giá trị F của 5 paraben đều lớn hơn
F0,05 nên phương trình hồi quy tương thích
Giá trị t của hệ số B của 5 paraben đều lớn hơn
t0,05 nên giá trị B có ý nghĩa Gi{ trị t của hệ số
Bo của 5 paraben nhỏ hơn t0,05 nên hệ số Bo
không có ý nghĩa Hệ số tương quan r có gi{
trị lớn hơn 0,999 Hiệu suất chiết của các
paraben trong mẫu giả lập khá cao (> 90%) và
ổn định (RSD < 2%) Phương ph{p ph}n tích đạt yêu cầu về độ đ ng (tỷ lệ hồi phục trong khoảng 85% - 109%) v| độ chính xác (RSD < 5,3%)(6)
Như vậy quy trình định lượng đồng thời 5 paraben bằng phương ph{p sắc ký lỏng hiệu năng cao với đầu dò PDA có tính đặc hiệu, khoảng tuyến tính rộng, giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng thấp, hiệu suất chiết cao và
ổn định, đạt độ chính x{c v| độ đ ng nên có thể được ứng dụng để định lượng paraben trong chế phẩm kem bôi da
Ứng dụng quy trình định lượng paraben trong một số chế phẩm kem bôi da có trên thị trường
ảng Kết quả định lượng các paraben trong chế phẩm kem bôi da (n=4)
Mẫu kem Xuất xứ Số lô Hạn dùng Chất bảo quản công bố trên nhãn Hàm lượng paraben
KN1 Việt Nam 5 20/5/2018 Không công bố MP: < LOD KN2 Việt Nam 220816 RJY 09/09/2019 Methylparaben 0,20%
Propylparaben 0,10%
KN3 Việt Nam 001 04/01/2018 Methylparaben MP: 0,15%; PP: 0,08% KN4 Thái Lan LOT30 1/11/2019 Propylparaben 0,13%
KN5 Thái Lan 012016 5/11/2019 Methylparaben 0,15%
Propylparaben 0,08%
KN6 Việt Nam 67056103 06/06/2018 Methylparaben 0,14%
Propylparaben 0,05%
Nhận xét: Kết quả khảo sát cho thấy các mẫu
kem đều sử dụng đ ng c{c paraben như công bố
trên nhãn ngoại trừ sản phẩm kem bôi da KN3
(sử dụng MP và PP làm chất bảo quản nhưng chỉ
công bố trên nhãn chất bảo quản MP) Tất cả các
sản phẩm đều có h|m lượng paraben nhỏ hơn
mức giới hạn cho phép Không có mẫu kem nào
chứa paraben cấm isobutylparaben
BÀN LUẬN
Có rất nhiều công trình nghiên cứu định lượng đồng thời các paraben trong mỹ phẩm, trong đó có sự đa dạng về thành phần pha động từ MeOH, ACN đến THF, đệm phosphat, v.v với đầu dò thay đổi từ PDA, MS đến đầu
dò quang hóa, v.v Thời gian tiến hành sắc ký cũng thay đổi tùy theo số lượng các paraben
Trang 9cần định lượng cũng như thành phần pha
động Nhìn chung, nghiên cứu này đã tìm ra
điều kiện sắc ký thích hợp để tách hỗn hợp các
paraben, trong đó có những paraben là đồng
butylparaben) với các ưu điểm sau:
- Thời gian phân tích được rút ngắn xuống
còn 18 phút khi phân tích đồng thời 5 paraben
So với các đề tài định lượng đồng thời 4
paraben (MP, EP, PP, BP) với thời gian phân
tích thường từ 25 đến 30 phút(1)
- Chế độ rửa giải đẳng dòng, sử dụng hệ
dung môi đơn giản bao gồm acetonitril và
nước acid acetic pH 3 Trong số các công trình
định lượng đồng thời các chất bảo quản nhóm
paraben đã công bố, có tác giả đã sử dụng pha
động có đệm phosphat(1) nên cần tăng thời
gian rửa hệ thống sắc ký, cần chuyển đổi cẩn
thận giữa các kênh dung môi để tránh gây kết
tủa muối trong hệ thống, gây ăn mòn hệ thống
sắc ký; thời gian rửa cột phải kéo dài
Mặt khác, do các loại mỹ phẩm có thành
phần rất đa dạng, chất nền phức tạp nên việc
thẩm định quy trình trên mẫu kem không
paraben cụ thể chưa mang tính đại diện cho tất
cả các mẫu kem Các paraben được phép sử
dụng như MP, EP, PP, BP có giá thành rẻ, hiệu
lực diệt khuẩn cao ở hàm lượng nhỏ nên các
nhà sản xuất không d{m “mạo hiểm” sử dụng
paraben cấm trong các sản phẩm của họ
KẾT LUẬN
methylparaben, ethylparaben, propylparaben,
butylparaben, isobutylparaben bằng phương pháp HPLC với đầu dò PDA đã được xây dựng
và thẩm định, sử dụng chương trình rửa giải đẳng dòng v| pha động không có dung dịch đệm Quy trình đã được chứng minh có tính đặc hiệu, khoảng tuyến tính rộng, giới hạn phát hiện
và giới hạn định lượng thấp, hiệu suất chiết cao
và ổn định, đạt độ chính x{c v| độ đ ng Quy trình đã được ứng dụng để kiểm tra các paraben trong một số chế phẩm kem bôi da đang có trên thị trường
TÀI LIỆU THAM KHẢO
2 Akhtar MJ, Khan S, Roy IM, Jafri IA (1996), “High performance liquid chromatographic determination of phenoxetol, methyl paraben, ethyl paraben, n-propyl paraben, iso-butyl paraben, n-butyl paraben and croconazole.HCl”,
Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 14, 1609-1613
3 Annexes of The Asean Cosmetic Directive (2016), Annex VI –
List of preservatives allowed for use in cosmetic products, p 4
4 Asean (2005), Identification and Determination of
2-phenoxy-ethanol, methyl, ethyl, propyl, and butyl 4-hydroxybenzoate in cosmetic products by TLC and HPLC, pp 1-10
5 Bộ Y Tế, Cục Quản lý Dược Việt Nam (2015), Công văn số
6577/QLD-MP về việc cập nhật quy định về các chất sử dụng trong
mỹ phẩm, ngày 13/04/2015
6 Ludwig H (2007), “Validation and qualification in analytical
laboratories, second edition”, pp 144, 146
7 Trần Công Dũng, Đặng Văn Kh{nh (2014), “Nghiên cứu xây
dựng quy trình định tính và định lượng đồng thời một số chất bảo quản nhóm 4-hydroxybenzoat (paraben) trong mỹ phẩm”, Đề tài
nghiên cứu khoa học của Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc, Mỹ phẩm, Thực phẩm Thừa Thiên Huế
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 01/11/2017