Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu xác định tỉ lệ nhiễm HPV và các loại genotype HPV ở phụ nữ Việt Nam trong độ tuổi từ 18-69 được làm xét nghiệm tại bệnh viện Đại Học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh và phòng xét nghiệm Y Khoa Âu Lạc bằng kỹ thuật sinh học phân tử.
Trang 1KHẢO SÁT TÌNH HÌNH NHIỄM HPV VÀ CÁC GENOTYPE HPV (HUMAN PAPILLOMAVIRUS) Ở PHỤ NỮ VIỆT NAM TRONG ĐỘ TUỔI TỪ 18 – 69
BẰNG KỸ THUẬT SINH HỌC PHÂN TỬ
Lục Thị Vân Bích * , Cao Minh Nga * , Hồ Lê Ân * , Huỳnh Ngọc Phương Thảo *
TÓM TẮT
Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỉ lệ nhiễm HPV và các loại genotype HPV ở phụ nữ Việt Nam trong độ
tuổi từ 18-69 được làm xét nghiệm tại bệnh viện Đại Học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh và phòng xét nghiệm
Y Khoa Âu Lạc bằng kỹ thuật sinh học phân tử
Phương pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang Các số liệu liên quan đến nghiên cứu
được thu thập từ bệnh viện Đại Học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh và phòng xét nghiệm Y khoa Âu Lạc
Kết quả: Tỷ lệ nhiễm HPV phát hiện bằng phương pháp PCR là 19,97% (258/1292), trong đó nhiễm các
type nguy cơ cao là 63,57%, nhiễm cả 2 nhóm vừa nguy cơ cao vừa nguy cơ thấp là 20,54% và nhiễm type nguy
cơ thấp là 15,89% Sự phân bố các type theo thứ tự như sau genotype 18, genotype 16 và genotype 58 Nhóm tuổi 20 – 29 có tỷ lệ nhiễm HPV theo nhóm tuổi cao nhất (chiếm 23,42%), sau đó là nhóm tuổi <20 (chiếm 23,08%) Nhóm tuổi 60 – 69 có tỷ lệ nhiễm HPV thấp nhất (chiếm 11,76%)
Kết luận: Tỷ lệ nhiễm HPV trong nghiên cứu khá cao 19,97% và sự phân bố các genotype HPV cũng
tương tự
Từ khóa: Vi rút HPV, ung thư cổ tử cung, type HPV
ABSTRACT
DETERMINATION OF HPV PREVALENCE AND HPV GENOTYPES IN VIETNAMESE WOMEN
AGED FROM 18 – 69 YEARS (WHO WERE) TESTED PCR
Luc Thi Van Bich, Cao Minh Nga, Ho Le An, Huynh Ngoc Phuong Thao
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 15 - Supplement of No 2 - 2011: 190 - 194
Objectives: Determination of HPV prevalence and HPV genotypes in Vietnamese women aged
from 18 – 69 years (who were) tested PCR at University Hospital of Medicine and Pharmacy in Ho Chi Minh City and Au Lac Medicine Laboratory
Methods: Study design is cross-sectional descriptive study The data relating to the study were collected
based on the records of the results of Medicine University Hospital, Ho Chi Minh City and Laboratory Medicine
Au Lac
Results: Prevalence of HPV infection was 19.97% (258/1292) and the high risk HPV positive result was
63.57 %, 20.54% in both high-risk and low-risk HPV type and 15.9% in low risk types The most common HPV types in women were genotypes 18, 16 and 58 Highest HPV prevalence by age group was found in the 20 – 29 year age group (23.42%), followed by women younger than 20 years (23.08%) The lowest prevalence was found
in the 60 – 69 year age group
Conclusion: Prevalence of HPV infection detected by PCR was 19.97% and the most common HPV
genotypes in HCM city are similar to other regions in the world
Key words:
* Trường Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý phổ biến,
đứng hàng thứ 2 sau ung thư vú trong số các
ung thư ở phụ nữ trên thế giới và là nguyên
nhân gây tử vong đứng hàng thứ 5 ở giới nữ
Theo số liệu thống kê của Cơ Quan Nghiên Cứu
Quốc tế Về Ung Thư, trực thuộc Tổ Chức Y Tế
Thế Giới (WHO)(3), hàng năm có 500,000 ca mới
mắc và 270,000 ca tử vong trên toàn cầu, đặc biệt
phân nửa số trường hợp mắc ung thư cổ tử
cung xuất hiện ở Châu Á
Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung là loại ung
thư sinh dục thường gặp nhất và chiếm tỉ lệ
53,5% các loại ung thư ở nữ giới Đây là bệnh lý
ác tính có tỷ lệ mắc đứng hàng đầu ở phụ nữ
miền Nam và hàng thứ tư ở phụ nữ miền Bắc
Trong thập niên 70, HPV được mô tả như là
một trong những tác nhân gây biến đổi tế bào cổ
tử cung (dị sản cổ tử cung), tiền đề của ung thư
cổ tử cung(3) Khoảng trên 90% trường hợp ung
thư cổ tử cung được phát hiện có liên quan đến
nhiễm HPV
Human Papillomavirus có khoảng 120 type
Người ta phân biệt các type nguy cơ cao thường
gây ung thư và các type nguy cơ thấp ít khi làm
tiến triển đến ung thư Như vậy, việc tìm hiểu
về tình trạng nhiễm các genotype HPV ở phụ nữ
là vấn đề rất đáng quan tâm Tuy nhiên, để xác
định được tình trạng nhiễm HPV thì việc thực
hiện và triển khai kỹ thuật để chẩn đoán nhiễm
HPV đóng vai trò rất quan trọng và chính yếu
Với mong muốn góp phần vào việc tìm hiểu
sự phân bố tình hình nhiễm HPV nhằm hỗ trợ
cho việc tiên lượng khả năng diễn tiến bệnh
cũng như trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung,
chúng tôi thực hiện đề tài “Khảo sát tình hình
nhiễm HPV và các genotype HPV ở phụ nữ Việt
Nam trong độ tuổi từ 18 đến 69 bằng kỹ thuật
sinh học phân tử”
Mục tiêu
- Xác định tỉ lệ nhiễm HPV – DNA bằng kỹ
thuật PCR
- Xác định tỉ lệ genotype HPV bằng kỹ thuật Reverse Dot Blot
- Tìm hiểu mối liên hệ nhiễm HPV theo lứa
tuổi
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang
Đối tượng nghiên cứu
Phụ nữ Việt Nam trong độ tuổi từ 18 – 69
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Tất cả các mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân đến bệnh viện Đại Học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh và phòng xét nghiệm Y Khoa Âu Lạc làm xét nghiệm PCR để chẩn đoán và định genotype HPV trong thời gian từ 1/1/2009 đến 1/7/2009
Bệnh nhân là nữ, quốc tịch Việt Nam, trong
độ tuổi từ 18 – 69, không phân biệt nơi cư trú và nghề nghiệp
Tiêu chuẩn loại trừ
Không thỏa tiêu chuẩn chọn mẫu, các trường hợp kết quả ghi không rõ ràng
KẾT QUẢ Đặc điểm nhóm phụ nữ tham gia nghiên cứu
Do trong quá trình thu thập mẫu, chúng tôi không thống kê được nơi cư trú và nghề nghiệp của nhóm phụ nữ trong nghiên cứu nên số liệu
về nơi ở và nghề nghiệp không được ghi nhận
Bảng 1 Phân bố nhóm nghiên cứu theo nhóm tuổi
Trang 3Tỷ lệ nhiễm HPV
Trong tổng số 1292 bệnh phẩm, số bệnh
phẩm có HPV-DNA (+) là 258 trường hợp
(19,97%)
Tỷ lệ genotype HPV
Bảng 2 Phân bố tỉ lệ nhiễm các genotype HPV
(427 lượt/258 trường hợp)
Nhận xét:Có tất cả 15 type HPV nguy cơ cao
trong đó chiếm đa số là type 18 và 16 (chiếm
27,87% và 21,08%), kế đó là các type 58, 11 và 81
(chiếm 10,07%, 9,84% và 8,2%)
Có tất cả 8 type HPV nguy cơ thấp, trong
đó chiếm đa số là type 11 và 81 (chiếm 9,84%
và 8,2%)
Liên quan giữa nhóm tuổi và HPV
Bảng 3 Liên quan giữa nhóm tuổi và HPV
Nhóm
Số
Tổng số
BN theo nhóm tuổi
Nhận xét: nhóm tuổi 20 – 29 có tỷ lệ nhiễm HPV theo nhóm tuổi cao nhất (chiếm 24%), sau
đó là nhóm tuổi 40 – 49 (chiếm 20,32%), nhóm tuổi <20 có tỷ lệ nhiễm HPV thấp nhất (chiếm 7,69%)
BÀN LUẬN Phân bố tỷ lệ nhiễm HPV
Trong số các bệnh phẩm được làm xét nghiệm, tỷ lệ nhiễm HPV phát hiện bằng kỹ thuật PCR là 19,97% ( 258/1292 trường hợp) Tỷ
lệ này là cao hơn hẳn so với nghiên cứu của các tác giả nước ngoài: Anna R Giuliano(4), Paolo Giorgi Rossi(11), M Dai(2), JN I Vet(13) và cao hơn
so với nghiên cứu của các tác giả trong nước: Vũ Thị Nhung(12), Trần Thị Lợi(12) và Phạm Thị Hoàng Anh(10)
Tỷ lệ genotype HPV
Theo kết quả có được từ kỹ thuật Reverse Dot Blot, 1 mẫu bệnh phẩm có thể nhiễm 1 hay đồng nhiễm nhiều loại genotype cho 1 lần xét nghiệm định type Do đó trong 258 mẫu bệnh phẩm có HPV (+), chúng tôi có 427 lượt HPV/258 trường hợp Trong các type HPV nguy cơ cao, genotype HPV 18 chiếm tỷ lệ cao nhất (27,87% - 119/427), kế đến là HPV 16 (21,08% - 90/427) và HPV 58 (10,07% - 43/427) Trong các type nguy
cơ thấp: genotype HPV 11 chiếm tỷ lệ cao nhất (9,84% - 42/427), kế đến là HPV 81 (8,2% - 35/427)
và HPV 6 (4,68% - 20/427)
Những kết quả mà nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận có sự khác biệt so với nghiên cứu của các tác giả khác: Anna R.Giuliano cho kết
Trang 4quả: HPV 16 là type phổ biến nhất ở cả 2 quốc
gia Tiếp theo là HPV type 58, 45 là các type
phổ biến nhất ở Mexico, và HPV type 18, 31 là
các type phổ biến nhất ở Hoa Kỳ, nghiên cứu
của Paulo Giorgio Rossi(11) cho thấy HPV type
16, 31 và 51 là các type phổ biến nhất, nghiên
cứu của M Dai(2) cho thấy HPV type 16, 58, 52 là
3 type phổ biến, nghiên cứu của JN I Vet(13) xác
định được các type 52, 16, 18 là các type phổ
biến nhất, tại Việt Nam, nghiên cứu của Vũ Thị
Nhung(12) thì các type 18, 58, 16 là các type
thường gặp nhất
Qua đó, ta có thể thấy sự phân bố các type
là khác nhau tùy thuộc vào dân tộc và vùng
địa lý Tuy có khác nhau về sự phân bố các
type giữa các vùng địa lý khác nhau nhưng
nhìn chung type 16 luôn giữ vai trò quan
trọng, luôn xuất hiện trong 3 type hay gặp
nhất trong các nghiên cứu
Tham khảo thêm các nghiên cứu khác của
các tác giả thực hiện tại Việt Nam: nghiên cứu
của Trần Thị Lợi(12) thực hiện trên 1550 phụ nữ
tại thành phố Hồ Chí Minh cho kết quả: các
type HPV có tỷ lệ cao nhất các type 16, 18, 58
Nghiên cứu của Phạm Thị Hoàng Anh(10) thực
hiện trên 922 phụ nữ ở thành phố Hồ Chí
Minh và 994 phụ nữ ở Hà Nội năm 2003 đã
cho kết quả: các type HPV có tỷ lệ cao nhất là
các type 16, 58, 18 Nghiên cứu của Lê Trung
Thọ(7) thực hiện trên 1500 phụ nữ sống tại
Quận Hoàng Mai và Đông Anh – Hà Nội từ
tháng 4/2007 đến hết tháng 6/2008 cho kết
quả: các type HPV có tỷ lệ cao nhất là các type
18, 58, 16
Các type 16, 18 và 58 luôn là 3 type hay gặp
nhất tại Việt Nam qua 5 nghiên cứu ở 5 thời
điểm khác nhau cho thấy liệu type 16, 18, 58 có
phải là đặc trưng của sự phân bố các type HPV
ở Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói
chung hay không
Mối liên hệ giữa nhiễm HPV và lứa tuổi
Tuổi trung bình của đối tượng trong mẫu
nghiên cứu là 35,44 tuổi Đa số tập trung ở
nhóm tuổi từ 30 – 39 (chiếm 41,64%), nhóm tuổi
từ 60 – 69 chiếm tỷ lệ thấp nhất (chiếm 1,32%)
Do sự phân bố không đồng đều giữa các nhóm tuổi trong mẫu nghiên cứu, cụ thể là thu nhận vào 60,22% người từ 30 – 49 tuổi Do đó chúng tôi phải phân tích riêng trong từng nhóm tuổi cụ
thể để đưa ra kết luận xác hợp
Trong 258 trường hợp có kết quả HPV (+): nhóm tuổi 20 – 29 có tỷ lệ nhiễm HPV theo nhóm tuổi cao nhất (chiếm 24%), sau đó là nhóm tuổi 40 - 49, nhóm tuổi 50 – 59 và nhóm tuổi 30 – 39 (chiếm tỷ lệ lần lượt là 20,32%; 20,31% và 17,66%), nhóm tuổi <20 có tỷ lệ nhiễm
HPV thấp nhất (chiếm 7,69%) Kết quả này của
chúng tôi có sự khác biệt với các nghiên cứu khác của các tác giả trong và ngoài nước về đỉnh tuổi nhiễm HPV theo nhóm tuổi Cụ thể là nghiên cứu của Anna R.Giuliano: nhóm tuổi 15 – 25 chiếm tỷ lệ cao nhất (22,7%), kế đến là các nhóm tuổi 26 – 35, nhóm tuổi 36 – 45 và nhóm tuổi 46 – 55 (chiếm tỷ lệ lần lượt là 13,2%; 10,7%
và 7,9%) Nghiên cứu của JN I Vet(13): nhóm tuổi
35 – 44 chiếm tỷ lệ cao nhất (15,2%), kế đến là các nhóm tuổi <25 và nhóm tuổi 25 – 34 (chiếm
tỷ lệ 11,4% và 11%) Nghiên cứu của Vũ Thị
Nhung(12): tỷ lệ nhiễm HPV tập trung cao nhất trong nhóm tuổi <20 (20%), kế đến là nhóm tuổi 20 – 29, nhóm tuổi 30 – 39 và nhóm tuổi
40 – 49 (chiếm tỷ lệ lần lượt là 14,59%; 12,53%
và 11,66%)
Tuy có sự khác nhau về đỉnh tuổi nhiễm HPV nhưng nhìn chung nhiễm HPV tập trung chủ yếu trong độ tuổi sinh sản và hoạt động tình dục Điều này chứng minh có sự lây nhiễm cao qua quan hệ tình dục(10)
KẾT LUẬN
Qua tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang
để phát hiện nhiễm HPV và định genotype HPV
ở phụ nữ trong độ tuổi từ 18 – 69, kết quả được ghi nhận như sau:
- Tỷ lệ nhiễm HPV phát hiện bằng phương pháp PCR là 19,97%
- Có tất cả 23 type HPV được phát hiện Trong đó nhóm nguy cơ cao chiếm đa số là type
Trang 518, 16 và 58, nhóm nguy cơ thấp chiếm đa số là
type 11 và 81
- Nhóm tuổi 20 – 29 có tỷ lệ nhiễm HPV theo
nhóm tuổi cao nhất (chiếm 24%), sau đó là
nhóm tuổi 40 – 49 (chiếm 20,32%) Nhóm tuổi
<20 có tỷ lệ nhiễm HPV thấp nhất (chiếm 7,69%)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Human Papillomavirus in Cervical Cancer: a worldwide
perspective Journal of The National Cancer Institute”, Vol 87,
11: 796 – 802
Province, People's Republic of China: a population-based study
British Journal of Cancer”, 95: 96 – 101
Cancer incidence, mortality and prevalence worldwide” IARC
Infection at the United State – Mexico Border: Implications for
Cervical Cancer Prevention and Control Cancer Epidemiology,
Biomarkers & Prevention”, Vol 10: 1129 – 1136
of human cancer Biochimica et Biophysica acta” 1228, 55–78
6 Kjaer SK & coll (2002): “Type specific persistence of high risk
human papillomavirus (HPV) as indicator of high grade cervical
squamous intraepithelial lesions in young women: population
based prospective follow up study” BMJ 325: 572
HPV ở cộng đồng phụ nữ Hà Nội – Tìm hiểu một số yếu tố liên
quan Y Học thành phố Hồ Chí Minh, tập 13”, 1: 185 – 189
papillomavirus testing to cervical cancer screening Yonsei Medical Journal” 43(6): 763 – 768
PCR-Based System for Simultaneous Quantification of Human Papillomavirus Types Associated with High Risk of Cervical Cancer Journal of Clinical Microbiology, Vol 41” 7: 3221 – 3228
Salvatore Vaccarella, Jennifer S Smith, Nguyen Thi Thuy, Nguyen Hoai Nga, Nguyen Ba Duc, Rhoda Ashley, Peter J F Snijders, Chris J L M Meijer, Nubia Muñoz, D Max Parkin, Silvia Franceschi (2003): “Human papillomavirus infection among women in South and North Vietnam International Journal of Cancer”, Vol 104, Issue 2, 213 – 220
types in cervical samples from the Italian general population: a population based study BMC Infectious Diseases”, 10: 214
Papillomavirus và các yếu tố liên quan của phụ nữ từ 18 đến 69 tuổi tại thành phố Hồ Chí Minh Y Học thành phố Hồ Chí Minh, tập 14”, 1: 311 – 320
Indonesia: a population-based study in three regions Indonesia British Journal of Cancer” 99: 214 – 218
HPV (Human Papillomavirus) ở phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh bằng kỹ thuật sinh học phân tử Y Học thành phố Hồ Chí Minh, phụ bản chuyên đề ung bướu, tập 10”, số 4: 402 –
407
necessary cause of invasive cervical cancer worldwide Journal or Pathology” 189: 12 – 19