Nghiên cứu với mục tiêu nhằm đánh giá vai trò lọc máu ngắt quảng trên bệnh nhân suy thận cấp do ngộ độc paracetamol. Đồng thời báo cáo về 1 trường hợp ngộ độc paracetamol gây viêm gan cấp và suy thận cấp. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết.
Trang 1Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 19 * Số 4 * 2015
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP SUY THẬN CẤP DO NGỘ ĐỘC
PARACETAMOL
Trần Duy Phúc*, Nguyễn Đình Vũ*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá vai trò lọc máu ngắt quảng trên bệnh nhân suy thận cấp do ngộ độc paracetamol Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tiến cứu 1 trường hợp ngộ độc paracetamol gây viêm gan cấp và suy
thận cấp
Kết quả: Sau 2 lần lọc máu, tình trạng viêm gan và suy thận cấp cải thiện
Kết luận: Lọc máu ngắt quảng sớm trong trường hợp viêm gan cấp và suy thận cấp có hiệu quả tốt
Từ khóa: suy thận cấp, ngộ độc paracetamol
ABSTRACT
A CASE REPORT: ACUTE RENAL FAILURE DUE TO PARACETAMOL TOXICITY
Tran Duy Phuc, Nguyen Dinh Vu * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 19 - No 4 - 2015: 374 - 377
Objectives: Evaluate the role of dialysis intermittent in patients with acute renal failure due to paracetamol
toxicity
Methods: Prospective study a case of paracetamol toxicity caused acute hepatitis and acute renal failure Results: After 2 dialysis, liver injury and acute renal failure improved
Conclusions: Early treatment with intermittent dialysis, acute hepatitis and acute renal failure has good
effect
Key words: Acute renal failure, paracetamol toxicity
ĐẶT VẤN ĐỀ
Paracetamol là một trong những thuốc được
dùng phổ biến nhất trên thế giới, và không cần
kê đơn Tuy nhiên ở Mỹ, năm 2005, có đến
165.000 trường hợp ngộ độc paracetamol
Paracetamol được biết đến nhiều là thuốc gây
hoại tử tế bào gan, tuy nhiên việc tổn thương
ống thận ít được biết đến, bởi cơ chế không rõ
ràng Theo thống kê người ta thấy rằng có
khoảng 1-2% trường hợp suy thận cấp ở bệnh
nhân ngộ độc paracetamol
TRƯỜNG HỢP LÂM SÀNG
Bệnh nhân nữ, 23 tuổi nhập viện vì mệt và
nôn mữa Khoảng 3 giờ trước đó, bệnh nhân
uống 25 viên paracetamol Tiền sử bệnh nhân
khỏe mạnh, không có bệnh lý gan, thận
- Liều paracetamol: 270mg/kg (Liều ngộ độc
≥ 150mg/kg, lần uống)
- Dấu hiệu sinh tồn: M: 85l/p, T: 370C, HA: 100/70 mmHg, P: 45kg, Vnt: 1.2 lít/24h
- Bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt, không phù, phổi thông khí tốt
- Xét nghiệm lúc mới nhập viện: Glucose tĩnh mạch bất kỳ: 9.1 mmol/l, Urea: 3.6 mmol/l, Creatinine: 55 umol/l, SGOT: 19 mmol/l, SGPT:
11 mmol/l, Siêu âm bụng: Echo(-) Sau 3 ngày điều trị:
Bảng 1: Chỉ số sinh hóa chức năng thận và gan
Xét nghiệm
Ngày thứ 3 (sau uống paracetamol)
Ngày thứ 4
Ngày thứ 5
* Bệnh viện TW Huế
Tác giả liên lạc:, BsCK2 Nguyễn Đình Vũ ĐT: 0983820127 Email: dr.dinhvu@gmail.com
Trang 2Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 19 * Số 4 * 2015 Nghiên cứu Y học
Xét
nghiệm
Ngày thứ 3 (sau uống
paracetamol)
Ngày thứ 4
Ngày thứ 5
- Chẩn đoán: Viêm gan cấp và suy thận cấp
do ngộ độc paracetamol
Bệnh nhân được điều trị lọc máu ngắt quảng
2 lần đồng thời với N-acetyl cystein liều khởi đầu 140mg/kg, sau đó duy trì 70mg/kg/4h bằng đường uống Sau 12 ngày điều trị, bệnh nhân khỏe, chức năng gan thận phục hồi hoàn toàn
BÀN LUẬN
Ngộ độc Paracetamol
Bảng 2: Liều lượng bình thường và ngộ độc paracetamol
Tuổi
Liều ngộ độc (Liều uống, đơn liều)
Người lớn Uống 325-625mg/4-6h; 1000mg/6-8h; Tối đa ≤ 4g/24h Liều tối thiểu; ≥ 150mg/kg, lần uống Trẻ em Uống 10-15mg/kg/4-6h; Tối đa 5 liều/24h Liều tối thiểu; ≥ 200mg/kg, lần uống
Sinh lý bệnh
Chuyển hóa paracetamol bình thường
Chuyển hóa paracetamol gần 90% theo con
đường glucoronic và sulfat hóa, được bài tiết qua
thận Phần còn lại được chuyển hóa tại
gan(5-15%) qua hệ enzym CytoP450, và đào thải ra nước tiểu dưới dạng không chuyển hóa(<5%) N-acetyl parabenzoquinineimine(NAPQI) là chất
Trang 3Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 19 * Số 4 * 2015
chuyển hóa tại gan có khả năng gây tổn thương
tế bào gan sau khi được tạo ra, chất này được
trung hòa bởi các chất chống oxy
hóa(glutathione) để tạo ra sản phẩm không độc,
sau đó đào thải qua thận
Chuyển hóa ngộ độc paracetamol
Khi uống quá liều paracetamol thì kho dự
trữ glutathione bị cạn kiệt dần, nếu thiếu hụt
trên 70% số lượng bình thường thì NAPQI không bị trung hoà hết và sẽ gây tổn thương cho
tế bào gan, thận, do mất cân bằng các chất oxy hóa và NAPQI gắn vào các protein màng tế bào, acid nhân dẫn đến hoại tổn thương hoại tử tế bào Đối với thận đó là tình trạng hoại tử ống thận cấp gây suy thận cấp
- Viêm gan do hoại tử tế bào gan là biến
chứng thường gặp do ngộ độc paracetamol Tuy
nhiên suy thận cấp do ngộ độc paracetamol thì
rất ít gặp, theo thống kê chỉ khoảng 1-2% (theo
Maryann Mazer và Jeanmarie Perrone, đại học y
khoa Pennsylvania, Philadenphia)(2,4)
- Người ta đặt ra vấn đề liều ngộ độc
paracetamol gây độc thận và độc gan có khác
nhau không Tuy nhiên thì điều này còn chưa rõ
ràng để kết luận
- Tổn thương gan trong ngộ độc paracetamol
thường dùng antidote là NAC để điều trị Tuy
nhiên NAC không có vai trò trong trường hợp độc thận Do đó, việc điều trị suy thận cấp phải đồng thời phối hợp với tổn thương gan trong ngộ độc paracetamol
- Đối với bệnh nhân này, chúng tôi tiến hành điều trị N-acetylcystein kết hợp lọc máu ngắt quãng nhằm điều trị suy thận cấp do hoại tử ống thận cấp, và một phần lọc bớt paracetamol trong huyết tương Chỉ sau 2 lần lọc chức năng thận phục hồi tốt
- Cho nên chúng tôi nghĩ rằng đối với những trường hợp ngộ độc paracetamol có tổn thương
Trang 4Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 19 * Số 4 * 2015 Nghiên cứu Y học
suy thận cấp kèm theo nên điều trị lọc máu ngắt
quảng phối hợp để gia tăng hiệu quả điều trị
KẾT LUẬN
Tổn thương suy thận cấp hoại tử ống thận do
ngộ độc paracetamol là rất ít gặp, nhưng cũng
rất nặng nề Nhân trường hợp này, việc điều trị
lọc máu ngắt quảng có hiệu qủa rất tốt.Vì vậy,
chúng tôi cho rằng cần sử dụng lọc máu ngắt
quãng sớm để điều trị suy thận cấp do ngộ độc
paracetamol
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 CS Loh and R Ponampalam, “Nephrotoxicity associated with
acute paracetamol overdose: a case report and review of the
literature”, Hong Kong Journal of Emergency Medicine Vol 13(2), Apr 2006
2 John T Daugirdas, Peter G Blake, Todd S.Ing, Handbook of Dialysis, four edition, 2007, p.305-306
3 Lorz C 1 , Justo P , Sanz A , Subirá D , Egido J , Ortiz A ,
“Paracetamol-induced renal tubular injury: a role for ER stress”, Pubmed, Feb 2004
“Acetaminophen-Induced Nephrotoxicity: Pathophysiology, Clinical Manifestations, and Management”, Journal of medical toxicology, volume 4, number 1, march 2008
5 Vũ Văn Đính và cộng sự (2003), Hồi sức cấp cứu toàn tập, nhà xuất bản y học, p.406-408
Ngày nhận bài báo: 15/05/2015 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 10/06/2015 Ngày bài báo được đăng: 05/08/2015