Nội dung bài viết trình bày một trường hợp bé nam 3 tuổi, nhập viện vì tiểu không tự chủ, tiền sử là không hậu môn đã phẫu thuật làm hậu môn thật. Chụp UIV và siêu âm phát hiện sỏi vùng bàng quang kích thước 4×4cm. Bé đã được phẫu thuật và phát hiện sỏi nằm trong mõm cụt trực tràng.
Trang 1NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP SỎI TIẾT NIỆU TRONG ĐƯỜNG DÒ
NIỆU ĐẠO TRỰC TRÀNG Ở TRẺ KHÔNG HẬU MÔN
Phan Tấn Đức*, Ngô Tấn Vinh*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Chúng tội giới thiệu một trường hợp bé nam 3 tuổi, nhập viện vì tiểu không tự chủ, tiền sử là
không hậu môn đã phẫu thuật làm hậu môn thật Chụp UIV và siêu âm phát hiện sỏi vùng bàng quang kích thước 4×4cm Bé đã được phẫu thuật và phát hiện sỏi nằm trong mõm cụt trực tràng
Phương pháp: Nghiên cứu lâm sàng, mô tả một cas
Kết quả: Rút ra được kinh nghiệm trong chẩn đoán sỏi tiết niệu trẻ em
Kết luận: Khi chúng ta phẫu thuật trẻ không hậu môn có rò trực tràng niệu đạo, cần phải phẫu thuật cắt
đường rò
Từ khóa: Sỏi tiết niệu, đường dò niệu đạo trực tràng, không hậu môn
ABSTRACT
A CASE UROLITHIASIS ON THE RECTOURINARY FISTULA IN THE CHILD WITH ANORECTAL
Phan Tan Duc, Ngo Tan Vinh
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 13 - Supplement of No 6 - 2009: 164 - 166
Objectives: We report a male 3 years old, were hospitalized with incontinences, anorectal were operated
IVP and ultrasound discovered a urolithiasis in pelvis with diameter 4 × 4 cm He had operated and detected the stone in the rectourinary fistula
Methods: Case report
Results: Resulting in diagnosis urolithiasis in children
Conclusion: When we’ve operated the children with anorectal, we need repair of the rectourinary fistula Keywords: Urolithiasis, rectourinary fistula, anorectal
ĐẶT VẤN ĐỀ
Sỏi đường tiết niệu ở trẻ em tương đối hiếm
gặp, đa số là sỏi xuất hiện trên nền bệnh lý
chuyển hoá của trẻ em
Trong trường hợp bất sản hậu môn trực
tràng dạng cao ở trẻ nam thì dạng lâm sàng có rò
trực tràng niệu đạo tiền liệt tuyến là thể khó
trong phẫu thuật tạo hình hậu môn thật vì phải
cắt được đường rò Nếu cắt quá gần có thể gây
hẹp niệu đạo tiền liệt tuyến, nếu chừa lại quá
nhiều hoặc không cắt được có thể gây nhiễm
trùng tiểu tái diễn nhiều lần(1)
Chúng tôi trình bày một trường hợp sỏi bàng quang nhưng nằm trong đoạn cuối của trực tràng
là phần rò vào niệu đạo tiền liệt tuyến Phần trực tràng còn lại quá nhiều nên đọng nước tiểu lại và sỏi đã phát sinh ra từ đó Đây là một trường hợp tương đối hiếm gặp và là một rút kinh nghiệm trong phẫu thuật tạo hình hậu môn thật ở trẻ bất sản hậu môn trực tràng
Mục tiêu nghiên cứu
Giới thiệu một trường hợp sỏi tiết niệu trong đường dò niệu đạo trực tràng ở trẻ không hậu môn
* Bệnh viện Nhi đồng 2
Địa chỉ liên lạc: BS Phan Tấn Đức, ĐT: 0908228279 Email: phantanduc@yahoo.com,
Trang 2BỆNH ÁN
Bệnh nhi Trương Đại P 3 tuổi SNV 60262
Địa chỉ: 122/27/16/7 Tôn Đản P10 Q4
Nhập viện 17/11/2008 khoa Thận Niệu BV
NĐ2
Lý do nhập viện: Tiểu không tự chủ
Bệnh sử: Bé tiểu không tự chủ từ nhỏ, không
rõ thời gian, gần đây tiểu đục và rỉ nước tiểu liên
tục nên khám và nhập khoa Thận Niệu bệnh
viện Nhi Đồng 2
Tiền căn: Không hậu môn đã được mổ làm
hậu môn nhân tạo và hậu môn thật tại cơ sở y
tế bạn
Khám:
Bé tỉnh táo, sẹo mổ vị trí hậu môn tạm lành sẹo xấu
Hậu môn thật dãn to, nhiều phân cụt trong lòng trực tràng
Không có dị tật cột sống, không có sẹo mổ vùng lưng
Cơ quan sinh dục ngoài bình thường
Cận lâm sàng
UIV: Bóng cản quang vùng chậu mật độ
cao hơn xương dạng sỏi bàng quang nằm ở vùng chậu
Hình ảnh đài bể thận hai bên còn dạng bình thường, hình ảnh thận đôi bên trái
Chức năng thận: Trong giới hạn bình thường
Tổng phân tích nước tiểu: Nhiều bạch cầu
trong nước tiểu
Cấy nước tiểu: Dương tính với E coli
Bé được phẫu thuật ngày 15/11/2008
Tường trình phẫu thuật: Rạch da đường
Fannenstiel, vào hố chậu mở bàng quang không
tìm thấy sỏi bàng quang Hai miệng niệu quản
nằm ở vị trí bình thường Thám sát vùng dưới cổ bàng quang có một đường dò ra sau Thăm dò thấy sỏi nằm trong vị trí túi thừa sau bàng quang kích thước 4 × 4cm Nong rộng vị trí dò, dùng kềm Kocher bóp nhỏ sỏi ra và lấy qua vị trí lỗ
dò Sau mổ kiểm tra không có tổn thương hai miệng niệu quản Mở bàng quang ra da bằng
Trang 3một pezzer 20Fr, Đặt thông tiểu vào vị trí túi
thừa Đóng vết mổ từng lớp
Hậu phẫu: Bé ổn, thông mở bàng quang ra
da ra rất nhiều dịch nhầy trong dạng dịch ruột
Chức năng thận trong giới hạn bình thường
BÀN LUẬN
Đây là một trường hợp bất sản hậu môn trực
tràng có kèm rò trực tràng niệu đạo tiền liệt
tuyến mà trong quá trình phẫu thuật làm hậu
môn thật phần rò trực tràng niệu đạo không
được cắt đi Phần này còn quá lớn nên chứa
đựng nước tiểu và hình thành hòn sỏi bên trong
Trong phẫu thuật lấy sỏi bàng quang, nếu
mở bàng quang không tìm thấy sỏi thì chúng ta
nên làm thêm động tác khám trực tràng, kết hợp
với tay trong bàng quang sẽ cảm giác được hòn
sỏi nằm giữa bàng quang và trực tràng Không
nên nhanh chóng kết luận là sỏi phân mà nhanh
chóng kết thúc cuộc mổ
Trong phẫu thuật lấy sỏi bàng quang, tán sỏi
bằng dụng cụ có thể gây nên những thương tổn
cho bàng quang và niệu quản Do vậy để chẩn
đoán thật chính xác những trường hợp này trước
mổ, chúng ta nên soi bàng quang trước mổ, nó
sẽ giúp chúng ta có hướng điều trị thật tốt hơn
cho bệnh nhân như tán sỏi bằng laser
Hồi cứu hình ảnh UIV chúng ta thấy hình
ảnh bóng đôi vùng bàng quang trong pha đổ
đầy của bàng quang Đây là những rút kinh
nghiệm trong chẩn đoán hình ảnh
Trong phẫu thuật tạo hình hậu môn ở trẻ bất
sản hậu môn trực tràng cần phải cắt đường rò
hậu môn trực tràng để tránh biến chứng nhiễm
trùng tiểu tái phát Càng nên tránh để lại phần
đại tràng gây đóng sỏi như trường hợp này và
lâu dài nước tiểu kích thích có thể gây ung thư
trực tràng
Trong trường hợp này rất tiếc là sau khi
bệnh nhi xuất viện, không thể mời vào được để
phẫu thuật cắt bỏ phần trực tràng còn lại
KẾT LUẬN
Phẫu thuật làm hậu môn thật ở trẻ bất sản
hậu môn trực tràng có rò trực tràng niệu đạo cần
phải cắt được đường rò để tránh những biến chứng như trên
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê Tấn Sơn (1998) Dị dạng hậu môn trực tràng, bài giảng bệnh học và điều trị học ngoại khoa tr 325-334 Phân môn phẫu nhi – Đại Học y Dược TP hồ Chi Minh
2 Nguyễn Văn Đức (1989) Dị dạng hậu môn trực tràng, phẫu thuật bụng ở sơ sinh và trẻ em Ch8, tr 68 -82 Bộ môn phẫu nhi – Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh
3 Sutherland RS (1997) Congenital anomalies, handbook of pediatric urology, Philadelphia, p 23- 31