Tính nhân - quả trong bệnh lý học răng miệng và vai trò của nó đối với tư duy của người thầy thuốc

Nội dung bài viết trình bày tính nhân quả trong bệnh lý răng-miệng tác giả đề tài đã rút ra những ý nghĩa về mặt phương pháp luận trang bị cho người thầy thuốc để trong quá trình chẩn đoán, điều trị và dự phòng người thầy thuốc phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt những nguyên tắc này. Và chỉ có như thế người thầy thuốc mới có thể gặt hái được những thành công trong quá trình đi tìm kiếm những nguyên nhân còn bị che khuất trong cơ thể người bệnh. Cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả là một cặp phạm trù rất cần thiết cho tư duy của người thầy thuốc.

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

TÍNH NHÂN – QUẢ TRONG BỆNH LÝ HỌC RĂNG-MIỆNG

VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI TƯ DUY CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC

Trần Túy*

TÓM TẮT

Tính nhân – quả chi phối bệnh lý học răng-miệng Nó là một qui luật phổ biến không những trong y học mà trong tất cả các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Từ tính nhân quả trong bệnh lý răng-miệng tác giả đề tài đã rút ra những ý nghĩa về mặt phương pháp luận trang bị cho người thầy thuốc để trong quá trình chẩn đoán, điều trị và dự phòng người thầy thuốc phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt những nguyên tắc này Và chỉ có như thế người thầy thuốc mới có thể gặt hái được những thành công trong quá trình đi tìm kiếm những nguyên nhân còn bị che khuất trong cơ thể người bệnh Cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả là một cặp phạm trù rất cần thiết cho tư duy của người thầy thuốc

SUMMARY

THE CAUSE AND RESULT EFFECT IN THE PATHOLOGY OF ODONTOLOGY

AND ITS ROLE IN THE THINKING OF THE DENTIST

Tran Tuy * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 9 * Supplement of No 1 * 2005: 41 – 47

The cause and result effect govern the pathology of odontology It is a common rule not within medicine but also in all the other fields of society From the cause & result in odontology, the writer has withdrawn significant points in methodology for the dentist to follow strictly in the process of diagnosis, treatment and prevention It is only in that way that the doctor can succeed in looking for hidden cause of illness in the patient’s body This pair of categories of cause and result is essential for the thinking of the

dentist

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, trong tất cả các lĩnh vực khác nhau của

đời sống xã hội, từ lĩnh vực hoạt động khoa học, lý

luận đến sinh hoạt đời thường của mỗi một con

người, không ai lại không sử dụng cặp phạm trù

nguyên nhân và kết quả Cặp phạm trù nguyên nhân

và kết quả của triết học đã len lỏi vào tất cả ngõ

ngách của đời sống con người Một chính khách, một

nhà lý luận, một nhà khoa học đến một anh nông

phu cũng đều "động chạm" tới cặp phạm trù này Một

đường lối chiến lược, sách lược, Nghị quyết của một

cấp Ủy Đảng; Một báo cáo tổng kết của một công ty,

xí nghiệp, một bệnh viện đâu đâu người ta cũng tìm

ra những nguyên nhân của những thành công và

thất bại trong hoạt động nghề nghiệp của mình,

riêng đối với y học và y tế thì cặp phạm trù này lại có

một ý nghĩa vô cùng quan trọng Trong tư duy của

người thầy thuốc không thể thiếu được cặp phạm trù này, bởi vì muốn điều trị được bệnh, người thầy thuốc phải xác định đúng nguyên nhân của bệnh Nhưng quá trình đi tìm nguyên nhân của bệnh, người thầy thuốc phải đụng chạm tới rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết, chẳng hạn như nguyên nhân là gì? Nó khác gì với điều kiện, nguyên cớ Sự khác biệt giữa nguyên nhân bên trong và bên ngoài, nguyên nhân

cơ bản và không cơ bản, chủ yếu và thứ yếu, nguyên nhân khách quan và chủ quan ra sao? Rồi thế nào là kết quả, nó có mối quan hệ biện chứng với nguyên nhân ra sao? Như vậy để vận dụng cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả trong quá trình chẩn đoán và điều trị của người thầy thuốc đòi hỏi người thầy thuốc phải hiểu biết một cách sâu sắc về cặp phạm trù này Song thực tế trong mọi lĩnh vực khác nhau của đời sống và ngay cả trong y học và y tế người ta đã sử dụng cặp phạm trù này không thật chính xác, không

trù này một cách "sành điệu" trong quá trình chẩn

đoán và điều trị của mình Xuất phát từ những đòi hỏi

của lý luận và thực tiễn đó, chúng tôi đã chọn vấn đề

này (Tính nhân quả trong bệnh lý răng miệng và

ý nghĩa của nó đối với quá trình phòng chống -

chẩn đoán, điều trị của người bác sĩ răng hàm

mặt) làm đề tài nghiên cứu của mình

Vấn đề nhân quả trong y học là một trong những

vấn đề triết học của y học Nó là một vấn đề rất trọng

yếu góp phần không nhỏ đến quá trình chẩn đoán và

điều trị của người thầy thuốc Cũng vì lẽ đó mà vấn

đề này được hầu hết các nhà triết học lớn của mỗi

thời đại quan tâm

Tuy nhiên, những quan điểm và những công

trình nêu trên, hoặc là đã nêu lên một cách khái quát

nguyên nhân gây nên bệnh tật hoặc là mới đi vào

một lĩnh vực nào đó của y học mà chưa nêu được ý

nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù Nhân -

Quả trong y học Đề tài mà tác giả chọn không

những trình bày được tính tất yếu của mối liên hệ

Nhân - Quả trong y học, mà còn nêu được vai trò

phương pháp luận của cặp phạm trù này đối với tư

duy của người thầy thuốc

Với đề tài "Tính nhân quả trong bệnh lý học

Răng - miệng Ý nghĩa phương pháp luận của nó

đối với tư duy của người thầy thuốc", tác giả tự đặt

cho mình mục đích: Phân tích làm rõ vai trò phương

pháp luận của cặp phạm trù nhân - quả đối với tư duy

của người thầy thuốc

Để đạt được mục đích trên, đề tài phải thực hiện

những nhiệm vụ sau:

Một là, chứng minh tính phổ biến của cặp phạm

trù nhân quả trong bệnh lý học Răng - miệng

Hai là, phân tích làm rõ vai trò phương pháp luận

của cặp phạm trù nhân quả đối với quá trình chẩn

đoán, điều trị và dự phòng của người thầy thuốc

Bằng cách tiếp cận riêng của mình với phương

pháp qui nạp, tác giả đã chứng minh tính phổ biến của

cặp phạm trù nhân quả trong y học để rồi từ đó rút ra

chống, chẩn đoán và điều trị các bệnh nói chung Với kết quả nghiên cứu của đề tài, tác giả đã làm phong phú thêm mảng đề tài triết học trong y học

Do vậy đề tài có thể làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu và giảng dạy cho các lớp sau đại học chuyên ngành y khoa sau này

Về thực tiễn, đề tài như một khuyến cáo đối với việc giảng dạy triết học cho đối tượng là sinh viên, học viên sau đại học y khoa là cần vận dụng những vấn đề triết học vào trong y học, làm rõ vai trò thế giới quan và phương pháp luận của triết học đối với Y học

NỘI DUNG

Tính nhân quả trong bệnh lý học răng miệng

Khái niệm Nguyên nhân và Kết quả trong bệnh lý răng - miệng:

Nguyên nhân

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng: Nguyên nhân là sự tác động giữa các mặt vốn có của một kết cấu vật chất, cũng như sự tác động giữa các sự vật khác nhau, từ đó dẫn đến những biến đổi nhất định

Một bệnh thường gặp nhất trong nha khoa, đó là bệnh sâu răng Nguyên nhân của bệnh sâu răng là gì? Câu trả lời tưởng như rất dễ và quá rõ ràng, nhưng trong thực tế đa số các Bác sĩ của chúng ta chưa trả lời vấn đề này một cách thực sự khoa học Có người lấy sơ đồ Key làm cơ sở khoa học cho việc lý giải nguyên nhân sâu răng

Sơ đồ Key

Sâu răng

Mảng bám

Vi khuẩn

Men răng

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

Chúng tôi cho rằng nếu chỉ dừng lại ở sơ đồ này thì

không hiểu được nguyên nhân của sâu răng vì rằng

cả ba yếu tố này ngang bằng nhau Sơ đồ này không

nói lên là phải loại bỏ cái gì để sâu răng không xảy ra

Do vậy theo chúng tôi vấn đề cần phải được làm rõ

đâu là nguyên nhân sâu xa, đâu là nguyên nhân trực

tiếp dẫn đến bệnh sâu răng Với quan điểm của chủ

nghĩa Duy vật biện chứng Mác xít chúng tôi cho rằng:

Nguyên nhân sâu xa của bệnh sâu răng là mất vệ

sinh răng miệng để mảng bám tích tụ trên cổ và kẽ

răng Cụ thể là ăn xong không đánh răng, chỉ khoảng

1 giờ sau chất nhầy musine của nước bọt và cặn bã

của thức ăn tạo thành mảng bám, càng lâu thì mảng

bám càng dầy và rộng ra Vi khuẩn tụ tập ở mảng

bám trên răng để làm cho các mảng bám lên men

tạo thành Acid (acid lactic) làm lủng men răng Sau

đó vi khuẩn Proteoleftic xâm nhập ngà răng tiêu hủy

chất hữu cơ của ngà, tiêu hủy hoàn toàn ngà răng, tạo

nên xoang sâu

Kết quả

Kết quả là những biến đổi do sự tác động giữa các

mặt vốn có của một kết cấu vật chất hoặc giữa sự vật

này với sự vật khác gây nên

Cũng trong bệnh sâu răng Do tác động của

mảng bám với Axít làm lủng men răng, Vi khuẩn đã

tấn công ngà răng tạo thành xoang sâu Như vậy ở

đây kết quả là những biến đổi cụ thể và kết quả bao

giờ cũng là kết quả của nguyên nhân Nghiên cứu

tính phổ biến của cặp phạm trù Nhân - Quả không

thể chỉ nghiên cứu thế nào là nguyên nhân, thế nào

là kết quả trong bệnh lý răng miệng mà còn phải

nghiên cứu các tính chất của mối liên hệ nhân quả

Các tính chất của mối liên hệ nhân quả

trong răng hàm mặt

Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định

rằng: mối liên hệ nhân quả là mối liên hệ khách

quan vốn có của bản thân sự vật độc lập với ý thức

của con người

Tính phổ biến của mối liên hệ nhân quả

Mối liên hệ nhân quả còn mang tính tất yếu

Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả trong Răng Hàm Mặt Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả

Vì vậy nguyên nhân luôn luôn có trước kết quả Trong Nha khoa chẳng hạn mảng bám là nguyên nhân sâu xa gây nên sâu răng Mất răng không được phục hình là nguyên nhân gây ra móm, phát âm không chuẩn, già trước tuổi

Tuy nhiên không phải sự nối tiếp nhau nào trong thời gian của các hiện tượng cũng đều biểu hiện mối liên hệ nhân quả Thí dụ: Răng sữa rụng không phải là nguyên nhân ra đời của răng vĩnh viễn

Như vậy, khi nói về mối liên hệ nhân quả mà chỉ nói về tính liên tục về mặt thời gian không thôi thì chưa đủ Cái phân biệt liên hệ nhân quả với liên hệ nối tiếp nhau về mặt thời gian là ở chỗ: giữa nguyên nhân và kết quả còn có mối quan hệ sản sinh, quan hệ trong đó nguyên nhân sinh ra kết quả

Như vậy, chúng ta đã khẳng định điều quan trọng nhất trong quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả Đó là nguyên nhân sinh ra kết quả như thế nào? Phải chăng một nguyên nhân bao giờ cũng sinh ra một kết quả và ngược lại Thực tế cho chúng ta thấy rằng:

+ Cùng một nguyên nhân có thể gây nên nhiều kết quả khác nhau, tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể Nếu nước bọt bệnh nhân đó có độ pH thấp, nghĩa là môi trường miệng có tính acid thì tương tác giữa mảng bám với men răng trong môi trường này sẽ dẫn đến sự hủy hoại men răng gây nên bệnh sâu răng

Ngược lại nếu nước bọt bệnh nhân đó có độ pH cao, môi trường miệng có tính kiềm thì từ mảng bám răng đó sẽ dần dần hình thành với răng, đến lúc nào đó sẽ gây nên bệnh nha chu

+ Cùng một kết quả có thể được gây nên ở những nguyên nhân khác nhau, tác động riêng rẽ hay tác động cùng một lúc Trong răng hàm mặt, hô răng cửa hàm trên (kết quả) có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau

Thứ nhất: Do nhổ răng cửa sớm trước thời gian

lệch lạc, đa phần là mọc chìa ra phía trước

Thứ hai: Do di truyền: một em bé thừa hưởng đặc

điểm hàm nhỏ ở mẹ và răng lớn ở bố (hoặc ngược lại)

cũng đưa đến việc thiếu chỗ cho các răng mọc ngay

ngắn và đúng chỗ trên cung hàm, kết quả là răng hô

hoặc chen chúc trên cung hàm

Thứ ba: Do thói quen thở bằng miệng, đây là thói

quen xấu, làm hàm trên kém phát triển, cung hàm

hẹp đưa đến việc thiếu chỗ cho răng mọc dẫn đến hô

Tình trạng cắn sâu: Do bờ cắn răng cửa dưới tác

động lực lên vùng cổ các răng cửa trên cùng làm cho

các răng cửa trên chìa ra phía trước

+ Cũng có trường hợp cùng một kết quả được

gây nên bởi những nguyên nhân khác nhau khi các

nguyên nhân này tác động cùng một lúc

Chủ nghĩa duy vật biện chứng còn khẳng định

rằng: khi các nguyên nhân tác động cùng một lúc

lên sự vật thì hiệu quả của từng nguyên nhân tới

sự hình thành kết quả sẽ khác nhau tùy vào hướng

tác động của nó Nếu các nguyên nhân khác nhau

tác động lên sự vật theo cùng một hướng thì

chúng sẽ gây nên ảnh hưởng cùng chiều với sự

hình thành kết quả

Trong trường hợp ngược lại, nếu các nguyên

nhân khác nhau tác động lên sự vật theo các hướng

khác nhau thì chúng sẽ làm suy yếu, thậm chí làm

yếu đi tác dụng của nhau, triệt tiêu nhau

Do chỗ, kết quả do nhiều nguyên nhân gây nên

và hiệu quả của mỗi nguyên nhân rất khác nhau, cho

nên trong hoạt động nhận thức cũng như hoạt động

thực tiễn của người thầy thuốc cần phải xác định rõ

vai trò của các nguyên nhân Tùy theo tính chất của

nguyên nhân người ta có thể phân ra nguyên nhân

chủ yếu, nguyên nhân thứ yếu, nguyên nhân bên

trong và nguyên nhân bên ngoài, nguyên nhân chủ

quan và nguyên nhân khách quan Mỗi loại nguyên

nhân có vị trí vai trò hết sức khác nhau Chỉ có thể

hiểu biết thật đầy đủ những nguyên nhân, người thầy

thuốc điều trị mới thành công

Trong thực tế, quan hệ nguyên nhân và kết quả bao giờ cũng là quan hệ biện chứng qua lại, trong đó nguyên nhân sinh ra kết quả và kết quả lại tác động trở lại đối với nguyên nhân sinh ra nó

Sự thay đổi vị trí giữa nguyên nhân và kết quả

Trong thế giới khách quan, các sự vật hiện tượng luôn luôn tác động qua lại lẫn nhau Trong sự tác động đó, sự vật, hiện tượng trong mối quan hệ này là nguyên nhân, nhưng trong mối quan hệ khác lại là kết quả và ngược lại Như vậy có thể nói rằng mối liên hệ nhân quả là “không đầu” và “không đuôi”, chúng vô tận trong quá khứ là cũng vô tận trong tương lai

Do đó có thể khẳng định rằng: một hiện tượng nào đó được coi là nguyên nhân hay kết quả bao giờ cũng phải được xét trong một quan hệ nhất định, cụ thể: Tóm lại: Từ những điều trình bày ở trên chúng ta thấy cặp phạm trù nhân quả là một cặp phạm trù rất phổ biến không những ở những lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội mà còn phổ biến trong lĩnh vực răng hàm mặt Không một bệnh lý răng miệng nào lại không chịu sự chi phối của cặp phạm trù nhân quả Tính nhân quả được coi là quy luật tất yếu trong bệnh lý học răng miệng Nhưng nghiên cứu tính nhân quả trong bệnh lý răng miệng không chỉ vạch

ra tính nhân quả ẩn giấu trong những bệnh lý răng miệng, một lần nữa còn khẳng định tính phổ biến của những phạm trù triết học Một vấn đề đặt ra là cặp phạm trù này có vị trí vai trò gì đối với tư duy của người thầy thuốc Chúng ta sẽ bàn tới vấn đề này trong chương II

Vai trò của cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả trong phòng chống, chẩn đoán và điều trị của người thầy thuốc

Vai trò của cặp phạm trù nhân quả trong chẩn đoán bệnh nguyên của bác

sĩ răng hàm mặt

Điều quan trọng nhất trong quá trình điều trị là chẩn đoán đúng bệnh hay chẩn đoán đúng những tổn thương trên răng, miệng bệnh nhân Để chẩn

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

đoán đúng đòi hỏi người thầy thuốc phải thật sự

khách quan, đồng thời phải quán triệt quan điểm

toàn diện phát triển và lịch sử cụ thể Nhưng trong

quá trình điều trị muốn đạt kết quả tốt, người thầy

thuốc phải chẩn đoán đúng nguyên nhân gây bệnh

Bởi vì theo nguyên tắc điều trị là phải điều trị nguyên

nhân, khắc phục nguyên nhân

Sự thiếu trang thiết bị về mặt phương pháp luận

của chủ nghĩa duy vật biện chứng đã dẫn đến chỗ

những người thầy thuốc trong lúc hành nghề không

phân biệt được nguyên nhân, điều kiện và hoàn cảnh,

nhiều trường hợp đã coi nguyên nhân, điều kiện và

hoàn cảnh ngang nhau Sự lẫn lộn như vậy càng tăng

thêm vì tình trạng cho tới nay người ta còn chưa rõ

nguyên nhân một số bệnh như ung thư, loét dạ dày

tá tràng, bệnh mòn ngót cổ răng, bệnh đau thần kinh

mặt vô căn Một trong những điều kiện thuận lợi

dẫn đến sự lẫn lộn ấy còn ở chỗ nguyên nhân trực

tiếp của bệnh, trong đa số trường hợp tác động, đồng

thời với những nhân tố khác không phải vô hại đối

với cơ thể

Nhiều khi một sự kế tiếp nhau đơn giản theo thời

gian của những hiện tượng bệnh lý đã được coi

ngang với mối liên hệ nhân quả

Có trường hợp, có những nhân tố thúc đẩy thể

hiện và bộc lộ bệnh mà thực tế chỉ là cơ hội để cho

bệnh này phát triển thường lại được coi là nguyên

nhân của bệnh

Chính vì vậy, sự nhận thức đúng đắn những

phạm trù nguyên nhân, nguyên cớ, điều kiện, hoàn

cảnh có một ý nghĩa cực kỳ to lớn trong việc tìm

nguyên nhân gây bệnh mà như chúng ta đã biết chỉ

có thể xác định đúng nguyên nhân thì người thầy

thuốc mới có thể khống chế được bệnh

Sự vật, hiện tượng ra đời đều có nguyên nhân

chứ không có một sự vật hiện tượng nào ra đời lại

không có nguyên nhân cả, chỉ có điều là nguyên

nhân ấy đã được phát hiện hay chưa được phát hiện

mà thôi Vận dụng vấn đề này trong quá trình đi tìm

bệnh nguyên, nhiệm vụ của người thầy thuốc là phải

đi tìm nguyên nhân của bệnh vì điều trị của người

thầy thuốc về cơ bản là điều trị nguyên nhân Ngày

nay, với sự phát triển của khoa học nói chung và Y sinh học nói riêng, chúng ta có thể đi tới kết luận một cách chắc chắn rằng: Không có một bệnh lý nào lại không có nguyên nhân, chỉ có điều là nguyên nhân đó đã được phát hiện hay chưa được phát hiện Khi chưa tìm được nguyên nhân thì người thầy thuốc phải ghi nhận là bệnh này chưa rõ nguyên nhân, tránh những luận điểm duy tâm cho đó là một nguyên nhân trời hại hoặc cho đó là bệnh bản thể

Do đó mà nhiệm vụ của nhận thức khoa học nói chung, của nhận thức Y học nói riêng là phải đi tìm được những nguyên nhân chưa được phát hiện ấy để hiểu đúng về bệnh tật Trong khi đi tìm nguyên nhân, người thầy thuốc cần lưu ý rằng tìm nguyên nhân gây bệnh đối với một bệnh nhân cụ thể trong thế giới hiện thực, trong hoàn cảnh mà bệnh nhân sinh sống chứ không phải tìm ở ngoài nó

Vai trò của cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả trong quá trình điều trị của người thầy thuốc

Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: Mối liên hệ nhân quả mang tính tất yếu nên người thầy thuốc có thể dựa vào mối liên hệ nhân quả để hành động Trong quá trình hoạt động của người thầy thuốc cần lưu ý rằng: Muốn loại bỏ một bệnh nào đó trên một bệnh nhân cụ thể, cần phải loại bỏ các nguyên nhân sinh ra nó

Mặt khác muốn một hiện tượng nào đó xuất hiện (như mập mạp, khỏe mạnh), chúng ta cần tạo ra những nguyên nhân cùng những điều kiện cần thiết cho hiện tượng đó xuất hiện Trong quá trình điều trị nói chung cần dựa trước hết vào nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân bên trong Bởi vì nguyên nhân chủ yếu thường là sự biểu hiện của sự vận động tổng hợp của những nguyên nhân cơ bản Nguyên nhân chủ yếu là nguyên nhân nổi lên hàng đầu trong một giai đoạn, phát triển của sự vật

Giải quyết, khắc phục được nguyên nhân chủ yếu thì kết quả sẽ thay đổi căn bản (bệnh tật sẽ khỏi) Trong điều trị cũng cần phải tính đến tác dụng ngược trở lại của kết quả đối với nguyên nhân sinh

ra nó, để dự kiến những phương án hoạt động cho

cách chắc chắn rằng cặp phạm trù nguyên nhân và

kết quả giữ một vai trò rất trọng yếu trong quá trình

điều trị của người thầy thuốc nói chung, người bác sĩ

răng hàm mặt nói riêng

Vai trò cặp phạm trù nguyên nhân và kết

quả trong quá trình phòng chống bệnh

của ngành y tế:

Một trong những phương châm của ngành y tế là

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh” Vận dụng phương

châm này vào ngành răng hàm mặt, ngành răng

hàm mặt đã vạch ra chiến lược chăm sóc răng ban

đầu, và cũng từ đó mà Nha khoa phòng ngừa, răng

trẻ em, Nha khoa công cộng, Nha học đường phát

triển Nó đã tạo ra một mạng lưới Y tế để chăm sóc,

phòng ngừa nha khoa Trong sự nghiệp chăm sóc và

phòng ngừa nha khoa, người thầy thuốc trên lĩnh vực

này cũng không thể không vận dụng cặp phạm trù

nguyên nhân và kết quả Nói cách khác cặp phạm trù

nguyên nhân và kết quả có vị trí vai trò rất quan

trọng trong chăm sóc và phòng ngừa nha khoa

Trong công tác chăm sóc và phòng bệnh cho

cộng đồng, người bác sĩ răng hàm mặt trong lĩnh vực

này cần xác định rõ nguyên nhân chủ yếu và nguyên

nhân bên trong và để có được sức khỏe răng miệng

tốt cho cộng đồng chúng ta phải khắc phục nguyên

nhân và những điều kiện gây nên các bệnh răng

miệng cho cộng đồng

Khi xác định đúng nguyên nhân chủ yếu và

những điều kiện khách quan và chủ quan, chúng ta

mới đề ra các chiến lược phòng bệnh (tức loại bỏ

những nguyên nhân và điều kiện dẫn đến những

bệnh lý răng mịêng)

Một vấn đề khác cũng khá lý thú là người thầy

thuốc phải có ý thức phòng bệnh ngay trong quá trình

điều trị Một sự phiến diện hay sai lầm trong chẩn đoán

của người thầy thuốc, thiếu chuẩn bị tâm lý cho bệnh

nhân, thiếu dự kiến trước sự tiến triển và biến chứng

của bệnh trong thời gian điều trị, không thấy được

những đặc điểm riêng biệt trên cơ địa của bệnh nhân,

thiếu quan điểm toàn diện trong điều trị thường tạo ra

thuốc cũng cần phải thấy rõ tính phức tạp của mối liên hệ nhân quả Chẳng hạn một hiện tượng bệnh lý có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân gây nên, những nguyên nhân tác động cùng chiều sẽ làm cho kết quả sớm xuất hiện Ngược lại những nguyên nhân tác động ngược chiều sẽ làm suy yếu nhau mà kết quả sẽ không xảy ra

Để khắc phục tình trạng những nguyên nhân tác động ngược chiều nhau làm suy yếu nhau dẫn đến tình trạng sức khỏe cộng đồng không được cải thiện, bệnh vẫn phát triển Ngành y tế phải xây dựng những phác đồ phòng bệnh một cách khoa học Tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân sao cho quần chúng nhân dân thực hiện tốt, đúng đắn quá trình phòng chống bệnh răng miệng Có như vậy bệnh mới không xảy ra cho cộng đồng

Tóm lại, qua những điều trình bày trên chúng ta có thể đi tới kết luận rất quan trọng, đó là cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả không những có vai trò

to lớn trong việc xác định nguyên nhân (bệnh nguyên), điều trị mà còn có vai trò to lớn trong y học dự phòng Do vậy nó có một vai trò rất trọng yếu đối với tư duy của người thầy thuốc, người thầy thuốc phải nghiên cứu, nắm vững vận dụng nó trong mọi hoạt động của mình, có như vậy mới mang lại những thành công tốt đẹp trong mọi bước đường khám phá

ra những nguyên nhân còn bí ẩn trong con người, để phục vụ sức khỏe cộng đồng được tốt hơn

KẾT LUẬN

Cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả là một cặp phạm trù phổ biến trong mọi lĩnh vực nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn của con người Đặc biệt trong lĩnh vực Y học Nó như một quy luật chi phối tất cả các hiện tượng sinh lý thường cũng như sinh lý bệnh Nói cách khác, các hiện tượng sinh lý thường cũng như sinh lý bệnh xuất hiện đều tuân theo quy luật nhân quả Do vậy việc nắm vững quy luật nhân quả vận dụng nó một cách khéo léo trong quá trình chẩn đoán nguyên nhân, điều trị và dự phòng sẽ mang lại những thành công to lớn cho người thầy

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

thuốc Vì thế chúng tôi cho rằng để có thể phòng

chống, tìm ra nguyên nhân và vạch ra được một phác

đồ điều trị khoa học, người thầy thuốc phải tích cực

nghiên cứu và phải nắm được những vấn đề cơ bản

sau đây:

– Nắm một cách chính xác những phạm trù

nguyên nhân và kết quả Phân biệt rõ nguyên nhân,

nguyên cớ điều kiện, hoàn cảnh

– Thấy được tính nhân quả mang tính khách

quan, tính tất yếu và phổ biến trong Y học

– Hiểu được mối quan hệ biện chứng giữa

nguyên nhân và kết quả trong Y học

– Đồng thời thấy rõ vai trò của cặp phạm trù

nguyên nhân và kết quả đối với quá trình phòng

chống, tìm ra nguyên nhân và vạch ra một phác đồ

điều trị khoa học

Chỉ có như thế người thầy thuốc mới có thể

có những thành công trong hoạt động nghề

nghiệp của mình

Từ những thành công trong quá trình nghiên cứu vai trò của nguyên nhân và kết quả trong hoạt động của người thầy thuốc, chúng tôi đi đến một khẳng định mang tính phương pháp luận rằng: Triết học Mác-xít với một hệ thống những nguyên lý, quy luật và phạm trù của nó xứng đáng đóng vai trò thế giới quan và phương pháp luận cho các khoa học, đặc biệt là đối với Y học

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Engel Ph - Chống Duy rinh, Nxb Sự thật, H 1971

2 Engel Ph.- Biện chứng của tự nhiên, Nxb Sự thật - H.1974

3 Lênin VI.: Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán, Nxb Tiến Bộ M 1976

4 Mác C.: Góp phần phê phán chính trị kinh tế học, Nxb Sự thật H1971

5 Bộ y tế: Chủ nghĩa duy vật biện và y học Tài liệu dịch 1968

6 Nguyễn Trinh Cơ dịch: Những vấn đề triết học của y học, NXB khoa học H 1966