Đề tài này được tiến hành với mục tiêu nhằm xác định tỉ lệ mắc bệnh hen phế quản, viêm mũi dị ứng và chàm ở trẻ em 13-14 tuổi tại TP. Cần Thơ năm 2007. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết của đề tài nghiên cứu này.
Trang 1KHẢO SÁT TỈ LỆ MẮC BỆNH HEN PHẾ QUẢN, VIÊM MŨI DỊ ỨNG
VÀ CHÀM Ở TRẺ EM 13 – 14 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ, NĂM 2007
Nguyễn Thanh Hải*, Phạm Thị Minh Hồng**
TÓM TẮT
Mục tiêu: Xác định tỉ lệ mắc bệnh hen phế quản, viêm mũi dị ứng và chàm ở trẻ em 13 – 14 tuổi tại TP Cần
Thơ năm 2007
Phương pháp nghiên cứu : Chúng tôi thực hiện một cuộc khảo sát cắt ngang bằng phương pháp trực tiếp
phỏng vấn học sinh tại lớp qua bộ câu hỏi với từ ngữ dễ hiểu Có 4 quận, huyện của TP Cần Thơ: Ninh Kiều, Cái Răng, Cờ Đỏ, Thốt Nốt
Kết quả: Có 3.362 bảng trả lời Tỉ lệ HPQ ở trẻ em là 5% Các yếu tố dịch tễ liên quan đến bệnh HPQ: Tỉ lệ
HPQ ngoại thành cao hơn nội thành: 1,2 lần (5,1% / 4,6%) Tiền sử gia đình: có HPQ: 18,6%, VMDƯ: 21,6%, viêm xoang: 18,6%, nổi mày đay: 10,2%, mắc bệnh chàm: 1,2% Các yếu tố trong nhà: hút thuốc lá: 77,8%; chất liệu nấu bếp trong nhà: gas 73,6%, than: 44,9%; thói quen trong nhà: dùng nhang, thuốc xịt phòng: 76,6%; có nuôi chó mèo trong nhà: 60,5% Các yếu tố nghi khởi phát cơn HPQ: thời tiết: 71,9%; khói bụi: 61,7%, gắng sức: 49,1%; hóa chất: 37,1% Tỉ lệ VMDƯ: 22%, được chẩn đoán VMDƯ: 5,7% Tỉ lệ mắc bệnh chàm: 1,6%, được nhân viên y tế chẩn đoán: 0,6% Có mối liên quan giữa HPQ, VMDƯ và chàm, trẻ dễ bị HPQ nếu trẻ có VMDƯ, chàm và sống ở ngoại thành
Kết luận: Tỉ lệ HPQ, viêm mũi dị ứng và chàm ở trẻ em tại TP.Cần Thơ thấp so với các thành phố khác
trong nước Có mối liên quan giữa HPQ, viêm mũi dị ứng và chàm
ABSTRACT
PREVALENCE OF ASTHMA, ALLERGIC RHINITIS, AND ECZEMA
IN CHILDREN 13 – 14 YEARS OLD AT CAN THO CITY, 2007
Nguyen Thanh Hai, Pham Thi Minh Hong
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 13 – Supplement of No 1 - 2009: 64 - 68
Objecttives: The aim of study was to determine the prevalence of asthma, allergic rhinitis, and eczema in
children 13-14 years old in Can Tho city in 2007
Methode: we performed a cross-sectional survey, followed by administration of a questionaire in a
face-to-face setting in the respondents’classes in their language of choice Four districts of Can Tho city were surveyed: Ninh Kieu, Cai Rang, Co Do, Thot Not
Results: There were 3362 respondents The prevalence of asthma in children was 5% The epidemic factors of
asthma included: the prevalence of asthma in rural was higher than in urban (5.1%/4.6%); family history with asthma: (18.6%), allergic rhinitis: (21.6%), sinusitis: (18.6%), urticaria: (10.2%), and eczema: (1.2%), indoor factors: tobacco smoke: (77.8%), materials cooker indoor: gas: (73.6%), coal: (44.9%); indoor habits with spray: (76.6%); cats and dogs in the house: (60.5%) The factors regarded as causes facilitating asthma were: climate: (71.9%), air pollution: (61.7%), exercise: (49.1%), chemical: (37.1%) The prevalence of allergic rhinitis: 22% in which only 5.7% diagnosed allergic rhinitis The prevalence of eczema 1.6% in which only 0.6% diagnosed eczema There was closed relation between asthma and allergic rhinitis and eczema There was a higher prevalence
of asthma among children who had allergic rhinitis, eczema, or lived in rural
* Bộ môn Nhi, trường Đại học Y Dược Cần Thơ, ** Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP.Hồ Chí Minh
Trang 2Conclusions: The prevalence of asthma, allergic rhinitis, and eczema in children 13-14 years old at Can Tho
city were lower than at other cities in Viet Nam There was closed relation between asthma and allergic rhinitis, and eczema
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hen phế quản (HPQ) là bệnh viêm mãn tính
đường hô hấp, hay gặp ở trẻ em, ảnh hưởng đến
sự phát triển thể chất, sinh hoạt, học tập của trẻ
Bệnh có thể kiểm soát được Tỉ lệ mắc ngày càng
tăng trên toàn thế giới
Ngày nay, theo Tổ chức Y tế Thế giới
(TCYTTG) ước lượng trên toàn thế giới có
khoảng 300 triệu người mắc bệnh HPQ và
255.000 người chết trong năm 2005 Số người
mắc bệnh sẽ tăng thêm 100 triệu vào năm 2025
(1) Có hơn 6 triệu trẻ dưới 18 tuổi mắc bệnh
HPQ, ước tính khoảng 80% biểu hiện triệu
chứng hen lúc 5 tuổi, 50% lúc 2 tuổi Tỉ lệ hen
ở trẻ em tại các nước Nam Mỹ đặc biệt báo
động, đứng trong nhóm 25% đầu tiên của các
quốc gia trên thế giới
Tại VN, chưa có số liệu chính xác về tỉ lệ
bệnh HPQ ở trẻ em Chúng tôi thực hiện nghiên
cứu này nhằm góp phần vào viêc điều trị và
quản lý bệnh ở trẻ
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát
Xác định tỉ lệ mắc bệnh hen phế quản, viêm
mũi dị ứng và chàm ở trẻ em 13 – 14 tuổi tại TP
Cần Thơ năm 2007
Mục tiêu chuyên biệt
1 Xác định tỉ lệ bệnh HPQ ở trẻ em 13-14
tuổi tại TP Cần Thơ
2 Xác định tỉ lệ các yếu tố dịch tễ liên quan
đến bệnh HPQ
3 Xác định tỉ lệ viêm mũi dị ứng ở trẻ em
13-14 tuổi tại TP Cần Thơ
4 Xác định tỉ lệ bệnh chàm ở trẻ em 13-14
tuổi tại TP Cần Thơ
5 Xác định mối liên quan giữa HPQ, viêm
mũi dị ứng và chàm
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thiết kế nghiên cứu
Mô tả cắt ngang
Dân số nghiên cứu
Tất cả trẻ em từ 13- 14 tuổi đang sống tại TP Cần Thơ ở thời điểm nghiên cứu (tháng 10/2007-12/2007)
Dân số mục tiêu
Trẻ em từ 13-14 tuổi đang học tại các trường trung học cơ sở thuộc các quận, huyện thuộc TP Cần Thơ từ tháng 10/2007-12/2007
Cỡ mẫu
Được tính theo công thức:
2
2 2 /
d
P P Z
Z : trị số từ phân phối chuẩn: 1,96 P : trị số mong muốn của tỉ lệ : 0,06
α : xác suất sai lầm loại 1 : 0,05 d : độ chính xác : 0,01
Kết quả: 2.166 x hệ số 1,5 = 3.250
Cở mẫu chúng tôi đã thực hiện
3.362
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp chọn mẫu
Chọn mẫu cụm nhiều bậc
- Định nghĩa cụm: lớp học Chọn ngẫu nhiên bằng cách bốc thăm
Đơn vị nguyên tố là học sinh: khảo sát tất cả học sinh trong lớp đã chọn
Phương pháp thu thập dữ kiện
Câu hỏi tự điền và phỏng vấn trực tiếp
Công cụ thu thập dữ liệu
Bộ câu hỏi của ISSAC được dịch ra tiếng
Việt
Xử lý và phân tích số liệu
Nhập số liệu với chương trình Excel
Trang 3Xử lý bằng phần mềm Stata 8.0
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua khảo sát bằng bảng câu hỏi viết với
4.050 trẻ thuộc 4 quận/huyện của 16 trường
THCS, chúng tôi chọn được 3.362 (83%) bảng trả
lời đầy đủ, đáp ứng được yêu cầu nghiên cứu
Phân bố mẫu theo địa phương: Quận Ninh Kiều:
880; quận Cái Răng: 749; huyện Cờ Đỏ: 885;
huyện Thốt Nốt : 878
Khảo sát về bệnh hen phế quản
Bảng 1: Triệu chứng của bệnh HPQ
HPQ
(n=3.362)
T ỉ l ệ (%)
- Tr ẻ b ị khò khè trong 12
tháng qua
- Ho khan v ề đ êm không do
c ả m l ạ nh
- Đượ c ch ẩ n đ oán HPQ 47 1,4
Các yếu tố liên quan đến bệnh HPQ
Tỉ lệ HPQ ngoại thành: 5,1% Nội thành:
4,6%
Bảng 2: Tiền sử gia đình
T ỉ l ệ (%) 18,6 21,6 18,6 1,2 10,2
Bảng 3: Các yếu tố môi trường
Ch ấ t li ệ u n ấ u b ế p
Y ế u t ố kh ở i phát HPQ
Ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập
- Nghỉ học vì cơn khò khè: 19,2%
- Xin miễn môn thể dục : 8,8%
Điều trị và quản lý HPQ
- Cấp cứu vì cơn khò khè : 9,6%
- Dùng thuốc ngừa cơn :16,2%
- Khám định kỳ : 15%
- Theo dõi bằng LLĐK* : 4,2%
- Nơi khám định kỳ: BV huyện 64%
* lưu lượng đỉnh kế
Bệnh viêm mũi dị ứng
Bảng 4: Các triệu chứng của bệnh VMDƯ
n=3.362
T ỉ l ệ (%)
- Đ ã t ừ ng b ị h ắ t h ơ i, s ổ m ũ i không do c ả m l ạ nh
- B ị h ắ t h ơ i, s ổ m ũ i trong 12 tháng
qua
- Đượ c nhân viên y t ế ch ẩ n đ oán
Bệnh chàm
Bảng 5: Các triệu chứng của bệnh chàm
n=3.362
T ỉ l ệ (%)
- Đ ã t ừ ng b ị m ả ng đỏ gây ng ứ a 71 2,1
- Đ ã t ừ ng b ị m ả ng đỏ gây ng ứ a/ 12
tháng qua
- Đượ c nhân viên y t ế ch ẩ n đ oán
b nh chàm
Mối liên quan giữa ngoại thành, VMDƯ, chàm ảnh hưởng đến HPQ
Bảng 6: Liên quan giữa ngoại thành, VMDƯ, chàm
ảnh hưởng đến HPQ
< 0,05
BÀN LUẬN
Bảng 7: Tỉ lệ HPQ của các tác giả
nghiên
c ứ u
N ơ i nghiên
c ứ u
T ỉ l ệ
khò khè %
- B ạ ch V ă n Cam (5) 2001 TP H ồ Chí
Minh
29,1
- H ồ Thi Kim Thoa
Minh
16,2
Trang 4Tên tác gi ả N ă m
nghiên
c ứ u
N ơ i nghiên
c ứ u
T ỉ l ệ
khò khè %
- Lê V ă n Thi ệ u (2) 2000 H ả i Phòng 5,5
- Gary W K Wong
Tỉ lệ HPQ tăng cao tại các thành phố công
nghiệp, do mức độ ô nhiễm cao
Trong nghiên cứu của chúng tôi, tỉ lệ khò
khè sau khi gắng sức là 2,7% thấp hơn nhiều so
với vùng Châu Á-Thái Bình Dương 17% Tương
tự, ho khan về đêm chỉ chiếm 2,4% trong khi
vùng Châu Á-Thái Bình Dương 20,6% (9) HPQ
được nhân viên y tế chẩn đoán chỉ 1,4% Thấp
hơn so với các tác giả Bạch Văn Cam: 5%,
N.El-Sharif 9,4% (10) Có thể hệ thống quản lý y tế tốt
nên tỉ lệ chẩn đoán xác định bệnh tăng cao
Các yếu tố liên quan đến bệnh HPQ
Ngoại thành có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn nội
thành có thể do các khu công nghiệp được bố trí
tập trung chủ yếu tại các huyện ngoại thành
Tiền sử gia đình
Theo y văn: cha mẹ bị HPQ sẽ là yếu tố nguy
cơ chính làm tăng tỉ lệ mắc bệnh HPQ ở trẻ em
hoặc làm cơn hen kéo dài dai dẳng (7) Ở gia đình
có người mắc bệnh chàm, trẻ có nguy cơ tăng
tính mẫn cảm với chất dị ứng nên tăng nguy cơ
HPQ
Các yếu tố trong nhà có ảnh hưởng đến bệnh
HPQ của trẻ
Hút thuốc chủ động và thụ động làm tăng
mức độ nặng của bệnh HPQ Những trẻ hít khói
thuốc lá, FEV1 giảm 1,4% so với nhóm trẻ không
hít khói thuốc lá, lưu lượng giữa kỳ thở ra giảm
5%, lưu lượng cuối kỳ thở ra giảm 4,3% (4)
Có sự liên quan giữa nấu bếp gas trong nhà,
tăng nhạy cảm với bụi nhà và giảm chức năng
phổi ở trẻ em (12) Vai trò của vật nuôi trong nhà
chưa rõ có liên quan đến tần suất và mức độ
nặng của HPQ Các yếu tố gây bùng phát cơn
HPQ như nhiễm siêu vi đường hô hấp, các chất
dị ứng trong không khí
Ảnh hưởng của bệnh HPQ đến sinh hoạt, học tập của trẻ
Địa phương có thực hiện chương trình quản
lý HPQ, tỉ lệ nghỉ học vì cơn khò khè thấp Theo
y văn, 30% người bệnh phải nhập viện, nghỉ học, nghỉ việc trong năm vừa qua (1)
Cấp cứu và điều trị HPQ
Theo y văn, 90% người bệnh không điều trị
dự phòng Tỉ lệ người bệnh được dự phòng càng thấp, tỉ lệ cấp cứu HPQ càng tăng cao
Quản lý bệnh HPQ
Chương trình quản lý HPQ cần sớm triển khai để giúp gần 84% trẻ HPQ chưa được dùng thuốc ngừa cơn, tránh xảy ra cơn cấp tính
Bệnh viêm mũi dị ứng
Tỉ lệ VMDƯ trong nghiên cứu của các tác giả Bạch Văn Cam 67,5% (5), Nga N N 34,9% (8), Hồ Thị Kim Thoa 41,5% (3) X S Wang 42,1% (11), Catherine Cohet: 26,3% (6) Cao hơn trong nghiên cứu của chúng tôi có lẽ do có nhiều yếu tố gây dị ứng trong môi trường công nghiệp
Chẩn đoán bệnh VMDƯ
Tỉ lệ VMDƯ được chẩn đoán trong các
nghiên cứu Bạch Văn Cam: 27,5% (5), Nga N N: 11,2% (8), Hồ Thị Kim Thoa: 8,3% (3), X S Wang: 3,1% (11) cao hơn của chúng tôi có thể do tỉ lệ mắc bệnh VMDƯ của các tác giả này cao hơn
Bệnh chàm
Tỉ lệ mắc bệnh chàm trong nghiên cứu của Bạch Văn Cam: 5,1% (5), Hồ Thị Kim Thoa: 6,3%
(3), Nga N N: 3,3% (8) X S Wang: 14,9% (11), Catherine Cohet: 27% (6) cao hơn kết quả của chúng tôi Theo y văn, có khoảng 10 – 20% trẻ
em trên thế giới mắc bệnh và tần số xuất hiện thường gặp trong những gia đình có HPQ, VMDƯ, dị ứng thức ăn Những trẻ này có nguy
cơ mắc VMDƯ, HPQ khi trẻ lớn
Chẩn đoán bệnh chàm
0,6%.Kết quả nghiên cứu của Bạch Văn Cam:
6,8% (5), Hồ Thị Kim Thoa: 2,4% (3), Nga N N:
Trang 53,2% (8), X S Wang: 5,8% (11) Tỉ lệ được chẩn
đoán cao hơn do tỉ lệ mắc bệnh chàm tăng cao
Mối liên quan giữa VMDƯ, chàm, sống
ngoại thành và HPQ
Trẻ có VMDƯ, mắc bệnh chàm, sống ngoại
thành, nguy cơ mắc bệnh HPQ cao hơn Sự khác
biệt có ý nghĩa thống kê
KẾT LUẬN
1 Tỉ lệ HPQ ở trẻ em 13-14 tuổi tại TP Cần
Thơ là 5%
2 Tỉ lệ các yếu tố dịch tễ liên quan đến bệnh
HPQ:
- Tỉ lệ HPQ ngoại thành cao hơn nội thành:
1,2 lần (5,1% / 4,6%)
- Tiền sử gia đình: có HPQ: 18,6%, VMDƯ:
21,6%, viêm xoang: 18,6%, nổi mày đay: 10,2%,
mắc bệnh chàm: 1,2%
- Các yếu tố trong nhà: hút thuốc lá: 77,8%;
chất liệu nấu bếp trong nhà: gas 73,6%, than:
44,9%; thói quen trong nhà: dùng nhang, thuốc
xịt phòng: 76,6%; có nuôi chó mèo trong nhà:
60,5%
- Các yếu tố nghi khởi phát cơn HPQ: thời
tiết: 71,9%; khói bụi: 61,7%, gắng sức: 49,1%; hóa
chất: 37,1%
3 Tỉ lệ VMDƯ: 22%, được chẩn đoán
VMDƯ: 5,7%
4 Tỉ lệ mắc bệnh chàm: 1,6%, được nhân
viên y tế chẩn đoán: 0,6%
5 Có mối liên quan giữa HPQ, VMDƯ và
chàm qua phân tích đa biến, trẻ dể bị HPQ nếu
trẻ có VMDƯ, chàm, sống ở ngoại thành
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Năng An (2005), “Tổng quan về vấn đề hen phế
quản”, Tạp chí Y học thực hành, số 513, Bộ Y Tế xuất bản, tr
7-17
2 Lê Văn Thiệu và cs (2002), “Nghiên cứu tình hình bệnh hen
phế quản ở trẻ em tại xã Quang Phục- Tiên Lãng, Hải Phòng”,
Tạp chí Y học thực hành, số 420, Bộ Y Tế, tr 98-102
3 Hồ Thị Kim Thoa và khoa Hô hấp Bệnh viện Nhi đồng II
(2005), Khảo sát tần suất suyễn và các bệnh dị ứng ở trẻ em 13 – 14
tuổi tại các trường trung học cơ sở thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Asher.M.I (2006).“Epidermology of asthma” Kendig’s disorders
of the respiratory tract in children, 7th edition, Saunders Elsevier,
pp.762-779
5. Cam-Bạch Văn et al (2003).“ Prevalence and severity of asthma and allergies in schoolchildren of Ho Chi Minh City.”
Medical researches in cooperation with internationnal organizations
Children’s hospital N1
6 Cohet C, Cheng S, MacDonald C, (2004), “Infections, medication use, and the prvalence of symptoms of asthma,
rhinitis, and eczema in childhood”, Journal of Epidemiology and
Community Health, Vol 58, pp 852-857
7. Liu A H, Joseph D Spahn, Donald Y M Leung (2007) “ Childhood asthma” Nelson’s Textbook of Pediatrics, 18th ed, WB Saunder, Philadelphia, pp 953-970
8 Nga N N, Chai S K, Bihn T T, (2003), “ISAAC – based
asthma and atopic symptoms among Ha Noi school children”, Pediatric Allergy Immunol, Vol 14; pp 272-279
9 Pearce N, Ait-Khaled N, Beasley R, (2007), “Worldwide trends
in the prevalence of asthma symptoms: phase III of the
International Study of Asthma and Allergies in Childhood (ISAAC)”, Thorax Vol.62; pp 758-766
10 N El-Sharif, Z Abdeen, R Qasrawi (2002), “Asthma
prevalence in children living in villages, cities and refugee camps in Palestine”, Eur Respir J, Vol 19; pp 1026-1034
11 Wang X S,Tan T N, Shek L P C, (2004), “The prevalence of asthma and allergies in Singapore, Data from two ISAAC
surveys seven years apart”, Archives of Disease in Childhood,
Vol 89; pp 423-426
12 Wong G.W.K, Ko F.W.S, Hui D.S.C, (2004), “Factors associated with difference in prevalence of asthma in children
from three cities in China: multicentre epidemiological survey”, BMJ, Vol 329; pp 486-493