Mục tiêu của nghiên cứu nhằm xác định độ nhạy và độ đặc hiệu của ABI trong chẩn đoán bệnh động mạch ngoại biên chi dưới. Khảo sát một số yếu tố nguy cơ động mạch ngoại biên chi dưới. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết.
Trang 1GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN CỦA CHỈ SỐ ABI VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ
TRONG BỆNH LÝ ĐỘNG MẠCH NGOẠI BIÊN CHI DƯỚI
TRÊN BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
Trần Bảo Nghi*, Hồ Thượng Dũng**
TÓM TẮT
Mục tiêu nghiên cứu: Xác định độ nhạy và độ đặc hiệu của ABI trong chẩn đoán bệnh động mạch ngoại
biên chi dưới (ĐMNBCD) Khảo sát một số yếu tố nguy cơ ĐMNBCD
Đối tượng & phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang Nhóm chứng: những người ít nguy cơ bị bệnh
ĐMNBCD Nhóm bệnh ĐTĐ: Bệnh nhân ĐTĐ không phụ thuộc insulin
Kết quả nghiên cứu: Nhóm chứng: 63 người, 23 nữ và 40 nam Sự khác biệt giữa ABI nam và ABI nữ
không có ý nghĩa thống kê (p=0,092) Nhóm ĐTĐ: 101 bệnh nhân, 73 nam và 28 nữ ABI ở nhóm bệnh có ĐCH
và nhóm không ĐCH khác nhau có ý nghĩa thống kê (p<0,05) ABI có độ nhậy và đặc hiệu cao trong phát hiện bệnh ĐMNBCD
Kết luận: Với siêu âm duplex làm tiêu chuẩn vàng, ABI có độ nhậy và đặc hiệu cao trong chẩn đoán bệnh
ĐMNBCD: 90,9% và 91% Thời gian mắc bệnh ĐTĐ, tuổi bệnh nhân, tăng đường máu và cao HA là những yếu tố nguy cơ đối với bệnh ĐMNBCD
Từ khóa: Chỉ số ABI, bệnh lý động mạch ngoại biên chi dưới, đái tháo đường
ABSTRACT
DIAGNOSTIC VALUE OF ABI INDEX AND THE RISK FACTORS FOR PERIPHERAL ARTERY
DISEASE OF LOWER EXTREMITY IN PATIENTS WITH DIABETES
Tran Bao Nghi, Ho Thuong Dung
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 15 - Supplement of No 1 - 2011: 255 - 262
Objectives To compare the specificity and sensitivity of ankle-brachial index (ABI) measured by peripheral
doppler with the colour duplex ultrasound (CDU) for diagnosis of lower extremity PAD and to determine the
risk factors of lower extremity PAD
Methods: Cross-sectional study 101 type 2 diabetic and 63 non-diabetic patients admitted to underwent
colour duplex ultrasound and ankle-brachial index measurements Glycemia, HbA 1 c… PAD was diagnosed if the individual had haemodynamically significant obstruction on CDU, or if the ABI was < 0.9
Results: The control group was 63 patients, 23 females and 40 males The study group was 101 patients, 73
males and 28 females Overall, ABI had high sensitivity (90.9%) and a high specificity (91%) And we found
some risk factors of lower extremity PAD
Conclusions: The sensitivity and specificity of ABI is 90.9% and 91% when using the CDU as 'gold
standard’ The results determine that duration of diabetes mellitus, hyperglycemia, age, and systolic blood
pressure are risk factors of lower extremity PAD
Key words: ABI index, peripheral artery disease of lower extremity, diabetes
* Khoa tổng hợp B1 BV Thống Nhất TP HCM, ** BV Thống Nhất TP HCM
Tác giả liên lạc: TS Hồ Thượng Dũng, ĐT: 0908136361 Email: dunghothuong@yahoo.com
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh động mạch ngoại biên chi dưới
(ĐMNBCD) - với đặc trưng tắc mạch máu do
mảng xơ vữa - là một trong những nguyên nhân
chính gây tăng bệnh suất và tử suất ở dân số lớn
tuổi Tần suất bệnh ĐMNBCD ở những bệnh
nhân đái tháo đường (ĐTĐ) cao hơn nhóm
không ĐTĐ(3), điều này có thể do tăng đường
huyết, tăng huyết áp, tăng lipid máu và những
yếu tố khác thường thấy tăng ở những bệnh
nhân ĐTĐ
Năm 1993, có khoảng 7,8 triệu người ĐTĐ
tại Hoa Kỳ, trong đó ĐTĐ type 2 chiếm 90-95%
Tại Singapore, tỉ lệ ĐTĐ là 8,6% vào năm 1992
Tại Việt Nam, năm 1992, tỉ lệ ĐTĐ ở miền bắc và
miền nam khoảng 3-5%(10) Tần suất ĐTĐ ngày
càng tăng ở Việt Nam Và về lâu dài, nó sẽ gây
các biến chứng ở mạch máu nhỏ và mạch máu
lớn Bệnh nhân ĐTĐ đặc biệt dễ bị loét chi do
bệnh động mạch (ĐM) ngoại biên, các biến
chứng thần kinh và nhiễm trùng Phối hợp cả ba
biến chứng này lại gây nên hậu quả cực kỳ nặng
nề: hoại thư và đoạn chi(9)
ĐTĐ là một yếu tố nguy cơ lớn gây xơ vữa
động mạch Xơ vữa động mạch lại là nguyên
nhân chính gây tắc và hẹp ĐM ngoại biên
Ngoài ĐTĐ, một số yếu tố khác được xem là
yếu tố nguy cơ đối với bệnh ĐMNBCD như rối
loạn lipid máu, cao huyết áp, hút thuốc lá…
cũng góp phần làm bệnh ĐMNBCD nặng thêm
Bệnh ĐMNBCD để lại di chứng nặng nề và là
một gánh nặng kinh tế và xã hội cho việc chăm
sóc và điều trị Do đó, cần phải có phương pháp
phát hiện bệnh sớm, để điều trị và ngăn ngừa
những biến chứng của bệnh
Có nhiều phương pháp chẩn đoán bệnh
ĐMNBCD Kỹ thuật siêu âm duplex hữu dụng
trong đánh giá mức độ hẹp của lòng mạch,
nhưng cần người khám có kinh nghiệm, thời
gian làm thủ thuật lâu và đắt tiền hơn so với
những nghiệm pháp huyết động khác.Phương
pháp đo HA bằng Doppler sau đó tính Chỉ số
HA cổ chân/cánh tay (Ankle Brachial Index: ABI) -
với đặc tính không xâm lấn, kỹ thuật đơn giản, tiện lợi - ngày càng phổ biến
Từ thập niên 1980, kỹ thuật đo để tính ABI này được áp dụng nhiều để nghiên cứu bệnh mạch máu lớn và trung bình Hiện nay, ABI được công nhận rộng rãi trong bệnh ĐMNBCD
Ở Việt Nam, việc chẩn đoán sớm và theo dõi bệnh ĐMNBCD còn hạn chế Bệnh nhân nhập viện vì bệnh ĐMNBCD thường ở giai đoạn trễ,
đã có nhiễm trùng hay hoại tử chân(13) Với thực
tế này, ABI có khả năng trở thành một phương tiện chẩn đoán tầm soát bệnh ĐMNBCD đầy hiệu quả
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu
Nhóm chứng
Gồm những người ít nguy cơ bị bệnh ĐMNBCD: Không tăng HA, HA tứ chi trong giới hạn bình thường, không tai biến mạch máu não, không hút thuốc lá, không rối loạn Lipid máu, không triệu chứng đau chi dưới, mạch chi dưới rõ Đường huyết bình thường
Nhóm bệnh ĐTĐ
Các bệnh nhân ĐTĐ không phụ thuộc insulin nhập bệnh viện Thống Nhất
Tiêu chuẩn loại trừ: các bệnh nhân có các biểu hiện bất thường cản trở thăm khám lâm sàng và khảo sát siêu âm ĐMNBCD ĐTĐ đã có biến chứng và đã bị đoạn chi dưới Có sang thương chân ngay chỗ đặt đầu dò làm Doppler Rung nhĩ
Phương pháp nghiên cứu
Tiền cứu mô tả cắt ngang
Các bước tiến hành
Hỏi bệnh Khám chi phát hiện tổn thương và triệu chứng Màu sắc da, nhiệt độ (so sánh hai bên) Đường huyết, HbA1c Bilan lipide máu Siêu
âm duplex ĐM chi dưới
Đo HA bằng kỹ thuật Doppler Dụng cụ: đồng hồ áp kế, bao nén khí (cuff), máy
Trang 3Doppler loại Smart Dop với đầu dò bút chì 10
MHz (Hình 1)
Phòng khám yên tĩnh, bệnh nhân nằm ngữa,
quấn bao nén khí quanh cánh tay Đặt đầu dò
(thân của nó tạo một góc 38-52° với hướng đi
của dòng máu) sao cho tín hiệu nghe được rõ
nhất Bơm bao khí đến khi mất âm thanh ở
mạch, bơm thêm 20 mmHg nữa; sau đó, xả từ từ
với vận tốc 2mmHg/giây Ghi nhận HA trên
đồng hồ ngay khi nghe âm thanh xuất hiện lại
Đây là HA tâm thu cánh tay, đo cả 2 tay Với HA
chân, quấn bao nén khí trên nếp cổ chân 3cm,
đầu dò đặt ở ĐM chày sau và ĐM mu chân
Trình tự đo như ở tay Làm cả 2 chân
Hình 1: Máy Doppler Smart Dop
Cách thành lập ABI: Đo HA cả 2 tay Chọn
HA tâm thu tay cao hơn để lập tỉ số nếu độ
chênh áp 2 tay < 13 mmHg Nếu độ chênh áp >
15 mmHg, có thể có hẹp ĐM ở cánh tay có HA
thấp hơn, chọn HA cao hơn để lập tỉ số vì bên
cao hơn là HA hệ thống Ở chân, phải đo HA cả
2 bên vì mức độ tắc hai bên có thể khác nhau
HA ở ĐM nào cao nhất sẽ được chọn để lập tỉ số
vì chính ĐM này chịu trách nhiệm phần lớn tưới
máu vùng chi liên quan
Tiêu chuẩn đánh giá kết quả
Phân loại ĐTĐ không phụ thuộc insulin:
Tuổi trên 40 và điều trị bằng chế độ ăn kiêng có
thể phối hợp với thuốc uống hạ đường huyết
Phân độ cao HA: Theo JNC
Triệu chứng lâm sàng: bất thường khi có
đau cách hồi (ĐCH) và/hoặc khám thực thể bất
thường
ABI ≥ 1,3: vôi hóa thành ĐM 0,9 ≤ ABI <1,3:
Bình thường ABI < 0,9 : Có tắc mạch máu ABI bất thường khi nó ≥ 1,3 hoặc < 0,9 Gọi là bệnh ĐMNBCD khi ABI < 0,9
Xử lý số liệu
Phần mềm SPSS 11.5 Tính các tỉ lệ, trung bình, độ lệnh chuẩn Phép kiểm chi bình phương, phép kiểm T Có ý nghĩa thống kê với p<0,05
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Kết quả nhóm chứng
Gồm 63 người: 23 nữ và 40 nam Tuổi nhỏ nhất: 47, lớn nhất: 85, trung bình: 63,16 ± 9,3
Bảng 1: Trung bình ABI của nhóm chứng
n Trung bình Độ lệch chuẩn
Sự khác biệt giữa ABI nam và ABI nữ không
có ý nghĩa thống kê (p=0,092)
Kết quả nhóm đái tháo đường
Số lượng bệnh nhân: 101 Nam: 73; Nữ: 28
Bảng 2: Những đặc điểm của nhóm bệnh nhân ĐTĐ
Thời gian bị ĐTĐ Hút thuốc lá
7,8 ± 5,2 38,6%
Bảng 3: Siêu âm duplex so với ABI
Siêu âm duplex Không hẹp hoặc hẹp
<50%
Hẹp ≥50%
hoặc tắc
Tổng số chi
Trang 4So với siêu âm duplex
Độ nhạy của ABI: 90,9% (20/22)
Độ đặc hiệu của ABI: 91% (164/180)
Liên quan bệnh ĐMNBCD với các yếu tố
nguy cơ
Bảng 4: Tỉ lệ bệnh ĐMNBCD theo thời gian mắc
bệnh ĐTĐ
Thời gian mắc ĐTĐ (năm) Số lượng %
23 22,8
Bảng 5: Bệnh ĐMNBCD theo thời gian mắc bệnh
ĐTĐ
< 10 năm ≥ 10 năm
χ2 = 5,32 ; p<0,05
Bảng 6: Liên quan bệnh ĐMNBCD với tuổi bệnh
nhân
< 60 60 – 69 ≥ 70
χ2 = 7,8 ; p< 0,05
Bảng 7: Liên quan giữa bệnh ĐMNBCD với đường
máu (mmol/L)
≤6,1 >6,1
χ2 = 7,03; p< 0,05
Bảng 8: Liên quan giữa bệnh ĐMNBCD với HbA 1c
(g%)
χ2 = 12,4; p<0,05
Nhận xét: có sự khác biệt có ý nghĩa giữa tần
suất bệnh ĐMNBCD với hàm lượng đường máu
và HbA1c
Bảng 9: Liên quan giữa bệnh ĐMNBCD với
Cholesterol máu
χ2 = 0,85; p>0,05
Bảng 10: Liên quan bệnh ĐMNBCD với
Triglyceride máu
χ2 = 0,51; p>0,05
Bảng 11: Liên quan giữa bệnh ĐMNBCD với hút
thuốc lá
Không bao giờ
Trước đây có hoặc hiện có hút nhưng ít
Nhiều
Không bệnh ĐMNBCD
50 (47,9)
(10,8)
78
(14,1)
χ2 = 1,72; p>0,05
BÀN LUẬN Giá trị chẩn đoán (độ nhậy và độ chuyên) của ABI trong bệnh ĐMNBCD
Nghiên cứu của Võ Thị Dễ và Thái Hán Vinh chỉ khảo sát ABI ở người Việt Nam bình thường và ở người ĐTĐ, không làm thêm một phương pháp đánh giá hình ảnh nào khác
Trong đánh giá tổn thương ĐMNBCD trên siêu âm Doppler qua ghi nhận dạng sóng và ghi nhận tốc độ dòng chảy của máu, nghiên cứu của
Bộ môn Nội tiết ĐH Y-Dược Tp.HCM ghi nhận tổn thương là 44,33% so với 68,7% của tác giả Nguyễn Hải Thụy tại Pháp Điều này cho thấy rằng biến chứng mạch máu ở bệnh nhân phương Tây cao hơn ở nước ta (Bảng 12)
Trang 5Bảng 12: So sánh đặc điểm kết quả siêu âm duplex
Nguyễn Hải Thuỵ
Bộ môn Nội tiết ĐH Y Dược Tp.HCM
Chúng tôi
Canxi hoá nội mạc ĐM
Có rất nhiều nghiên cứu so sánh độ nhạy,
độ chuyên, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên
đoán âm giữa chụp mạch máu có cản quang
với siêu âm duplex đối với ĐMNBCD Có lẽ,
Strandness D.E Jr là người đầu tiên nghiên cứu
về vấn đề này
Moneta đánh giá tính chính xác của duplex
ĐMNBCD từ chỗ chia đôi ĐM chủ bụng đến cổ
chân trên 150 bệnh nhân Họ so sánh kết quả
duplex này với chụp mạch máu có cản quang
Duplex đã phát hiện được 99% đoạn ĐM đầu
gần cho đến mạch chầy, với độ nhạy phát hiện
mức độ hẹp từ 50% trở lên là 89% ở ĐM chậu và
67% ở ĐM khoeo Phân biệt được giữa hẹp và
tắc trong 98% trường hợp Ở mạch chầy, duplex
khảo sát các đoạn ĐM chầy trước và chầy sau
(94% và 96%) tốt hơn các đoạn ĐM mu chân
(83%) (p<0,001)
Trong một nghiên cứu ở Hà Lan, so sánh
duplex với chụp mạch máu có cản quang để
phát hiện hẹp từ 50% trở lên hay tắc ở ĐM chi
dưới Duplex có độ nhạy 86% và đặc hiệu 97%
đối với ĐM chủ-chậu; độ nhạy 80% và chuyên
98% đối với ĐM đùi-khoeo; độ nhạy 83% và độ
chuyên là 84% đối với mạch dưới gối
Chúng tôi nhận thấy chưa có nghiên cứu
nào khảo sát ĐMNBCD bằng chụp mạch máu có
cản quang ở nước ta, nên cũng không có dữ liệu
để so sách giữa chụp ĐMNBCD có cản quang
với các phương pháp không xâm lấn khác, như
ABI hay siêu âm duplex
Phân tích dạng sóng ĐM cũng là một thành
phần quan trọng đánh giá bệnh ĐMNBCD trên
duplex, đặc biệt trong ĐTĐ mạch máu không thể ép lại được, làm ABI cao giả Kỹ thuật này đặc biệt có ích đánh giá bất thường ở vùng đùi, khoeo, chầy, nơi đây dạng sóng một pha gợi ý bệnh ĐM tắc ngay cả khi ABI bình thường Do
đó, đánh giá một cách thường quy dạng sóng Doppler làm tăng tính chính xác chẩn đoán bệnh ĐMNBCD
Trong thực hành lâm sàng hàng ngày, siêu
âm duplex mạch máu không thể thiếu được trước một thủ thuật can thiệp mạch máu, phẫu thuật hay PTA
Trong nghiên cứu của chúng tôi, siêu âm
duplex được sử dụng như là một tiêu chuẩn
vàng và từ đó tính ra độ nhạy và độ đặc hiệu
của ABI là 90,9% và 91% Tương tự, một nghiên cứu khác ở Chennai, Ấn Độ, khảo sát trên 100 bệnh nhân ĐTĐ type 2 tuổi 59,5 ± 10,1
và thời gian bị ĐTĐ là 11,7 ± 8,1 năm, cho thấy
độ nhạy và độ đặc hiệu của ABI thấp hơn, lần lượt 80,6% và 88,5%(3)
Liên quan bệnh ĐMNBCD với một số các yếu tố nguy cơ
Thời gian mắc bệnh ĐTĐ và bệnh ĐMNBCD
Trong nghiên cứu của chúng tôi, tỉ lệ bệnh ĐMNBCD tăng theo thời gian mắc bệnh ĐTĐ Ở người bị ĐTĐ dưới 10 năm, tỉ lệ bệnh này là 16,7%; Ở người ĐTĐ từ 10 năm trở lên, tỉ lệ là 37,9% Sự khác biệt hai tỉ lệ này có ý nghĩa (p<0,05) Kết quả này phù hợp với những kết quả nghiên cứu trước đây
Trong nghiên cứu UKPDS (U.K.Prospective Diabetes Study) gồm 5102 bệnh nhân được chẩn đoán lần đầu ĐTĐ không có bệnh ĐMNBCD, tuổi 25-65, ở 23 trung tâm tại Anh, từ 1977 đến 1991 Tại thời điểm chẩn đoán ĐTĐ, có 1,2% bệnh ĐMNBCD Bệnh nhân được theo dõi mỗi 3 năm trong 18 năm 6 năm sau chẩn đoán ĐTĐ,
tỉ lệ bệnh ĐMNBCD là 2,7%; Sau 18 năm, tỉ lệ này là 12,5%
Nghiên cứu của Beks cho thấy sự khác biệt tần suất bệnh ĐMNBCD ở người mới được chẩn
Trang 6đoán ĐTĐ và người đã được chẩn đoán ĐTĐ là
15,1% và 20,9% Tương tự, trong nghiên cứu
Dân số đô thị Chennai, Ấn độ, là 6,7% và 14,1%
đối với người trên 50 tuổi
Nghiên cứu Framingham cũng chứng tỏ
rằng bệnh ĐMNBCD tăng theo thời gian mắc
bệnh ĐTĐ(1)
Tuổi bệnh nhân và bệnh ĐMNBCD
Trong nghiên cứu của chúng tôi, bệnh nhân
càng lớn tuổi thì tỉ lệ bệnh ĐMNBCD càng cao,
mối liên quan này có ý nghĩa (p<0,05) Điều này
phù hợp với các nghiên cứu trước đây Các
nghiên cứu trước đây cho rằng tuổi cũng là một
yếu tố nguy cơ đối với bệnh ĐMNBCD Bệnh
nhân càng lớn tuổi, càng có nguy cơ bệnh
ĐMNBCD cao hơn(4)
Nghiên cứu Lipid Research Clinic trong dân
số chung thấy tần suất bệnh ĐMNBCD là 0,2% ở
nam từ 20-48 tuổi và 0,9% ở nam trên 50 tuổi
Trong nghiên cứu ở Chennai, Ấn độ, tần suất
bệnh ĐMNBCD ở nhóm không ĐTĐ tuổi trên 20
thấp hơn nhóm trên 50 tuổi (3,5% so với 6,7%);
Và nhóm ĐTĐ tuổi 20-50 là 11,8%, thấp hơn
nhóm ĐTĐ tuổi trên 50 là 14,1%(3)
Sự liên quan giữa tăng đường máu và HbA 1c
với bệnh ĐMNBCD
Trong nghiên cứu của chúng tôi, có sự liên
quan giữa đường máu cao với bệnh ĐMNBCD,
đây là mối tương quan thuận Kết quả này phù
hợp với nhiều nghiên cứu trước đây
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh mối liên
quan giữa ĐTĐ và bệnh ĐMNBCD(11) Tuy
nhiên, trong một số nghiên cứu lại cho thấy
đường máu khi đói không có mối liên quan với
ĐCH, và tăng đường máu mạn tính không liên
quan với bệnh ĐMNBCD
Trong nghiên cứu UKPDS, tăng đường máu,
đánh giá qua HbA1c, có mối liên quan với bệnh
ĐMNBCD, độc lập với các yếu tố nguy cơ khác
như tuổi, tăng HA tâm thu, giảm HDL, hút
thuốc lá Mỗi 1% tăng HbA1c, làm tăng 28% nguy
cơ bệnh ĐMNBCD
Tăng đường máu là một yếu tố tiên đoán đoạn chi dưới Khoảng 25% bệnh nhân phẫu thuật tái tuần hoàn chi dưới là bị ĐTĐ Hơn nữa, bệnh nhân ĐTĐ có tần suất đoạn chi 7 lần cao hơn bệnh nhân không ĐTĐ(5)
Do đó, kiểm soát đường máu tốt ở những bệnh nhân ĐTĐ không những làm giảm tỉ lệ bệnh ĐMNBCD mà còn làm giảm các biến chứng của nó, như đoạn chi
Sự liên quan giữa cao HA với bệnh ĐMNBCD
Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng cao HA có mối liên quan với bệnh ĐMNBCD, sự liên quan này có ý nghĩa thống kê (p<0,05) Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây
Cao HA là một yếu tố nguy cơ gây XVĐM ở người có và không có ĐTĐ
Trong nghiên cứu Edinburgh, có một sự khác biệt lớn HA tâm thu giữa những bệnh nhân ĐTĐ có và không có bệnh ĐMNBCD, điều này gợi ý rằng yếu tố nguy cơ này có thể rất quan trọng trong việc hình thành bệnh ĐMNBCD ở người ĐTĐ Cao HA là yếu tố nguy
cơ gây bệnh ĐMNBCD ở người ĐTĐ(12) Hai nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa cao HA và ABI thấp ở bệnh nhân ĐTĐ(2) Trong
nghiên cứu Framingham, có mối liên quan giữa
cao HA và ĐCH với bệnh ĐMNBCD Một số nghiên cứu gần đây cho thấy nam giới cao HA
có nguy cơ cao bệnh ĐMNBCD nhưng nữ giới thì không Đối với HA tâm thu, trong 10 năm nghiên cứu dựa trên phân tích một biến cũng như đa biến số, đều khẳng định cao HA là một yếu tố nguy cơ độc lập đối với bệnh ĐMNBCD(6)
Trong nghiên cứu UKPDS, cao HA là một yếu tố nguy cơ độc lập với bệnh ĐMNBCD, mỗi tăng 10 mmHg HA tâm thu gây tăng 25% nguy
cơ bệnh ĐMNBCD
Do đó, điều trị cao HA ở người ĐTĐ cũng là một biện pháp ngăn ngừa bệnh ĐMNBCD
Trang 7Sự liên quan giữa hút thuốc lá với bệnh
ĐMNBCD
Trong nghiên cứu của chúng tôi, không
thấy mối liên quan giữa hút thuốc lá với bệnh
ĐMNBCD nhưng không thể kết luận không có
sự liên quan giữa chúng vì số lượng nghiên
cứu và số bệnh nhân hút thuốc lá của chúng
tôi còn ít
Hút thuốc lá đã được xác định là một yếu tố
nguy cơ quan trọng đối với bệnh tim mạch từ
lâu Thật ra, mối liên quan giữa hút thuốc lá và
bệnh ĐMNBCD có thể còn mạnh hơn cả mối
liên quan giữa hút thuốc lá và bệnh mạch vành
Tất cả các nghiên cứu dịch tễ bệnh ĐMNBCD
đều khẳng định hút thuốc lá là một yếu tố nguy
cơ lớn cho bệnh ĐMNBCD, với tỉ số nguy cơ từ
1,7 đến 7,5 Hơn thế nữa, bệnh ĐMNBCD được
chẩn đoán sớm hơn 10 năm ở người có hút so
với người không hút thuốc lá(7)
Trong nghiên cứu UKPDS, hút thuốc lá làm
tăng nguy cơ bệnh ĐMNBCD lên gấp 3 lần Ở
bệnh nhân bệnh ĐMNBCD, hút thuốc lá làm
tăng diễn tiến XVĐM cũng như tăng nguy cơ
đoạn chi(8)
Dựa vào những bằng chứng trên, giảm hoặc
bỏ hút thuốc lá giúp cải thiện được bệnh
ĐMNBCD
Sự liên quan giữa rối loạn lipid máu với bệnh
ĐMNBCD
Trong nghiên cứu của chúng tôi, không có
sự liên quan giữa rối loạn Lipid máu với bệnh
ĐMNBCD, phù hợp với một số nghiên cứu của
nước ngoài
Nghiên cứu của BS Võ thị Dễ (năm 1999) và
của BS Thái hán Vinh (năm 2000) thực hiện tại
bệnh viện Chợ Rẫy cũng không tìm thấy mối
liên quan này
Sự liên quan giữa tăng cholesterol máu với
bệnh tim mạch không còn là vấn đề bàn cãi nữa
Tuy nhiên, không phải tất cả các tác giả đều tìm
thấy sự liên quan giữa tăng cholesterol máu với
bệnh ĐMNBCD trong dân số ĐTĐ Khoảng 50%
bệnh nhân bệnh ĐMNBCD có tăng lipid máu
Trong nghiên cứu Framingham, nồng độ cholesterol lúc đói >270 mg/dL (7 mmol/L) có liên quan đến tăng gấp đôi tỉ lệ ĐCH Mặc dù nhiều nghiên cứu khác không khẳng định được mối liên quan giữa bệnh ĐMNBCD với nồng độ cholesterol máu tăng
Trong nghiên cứu Edinburgh, với dân số ĐTĐ, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê của cholesterol toàn phần, cholesterol-HDL và LDL trong nhóm bệnh nhân có và không có bệnh ĐMNBCD
Có mối liên quan giữa tăng triglyceride máu với bệnh ĐMNBCD, nhưng mức độ mối liên quan này không rõ ràng
Giảm những yếu tố nguy cơ trên có thể làm giảm tỉ lệ bệnh ĐMNBCD cũng như bệnh tim mạch, đoạn chi và tử vong trong tương lai
KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng:
Với siêu âm duplex làm tiêu chuẩn vàng, ABI có độ nhậy và đặc hiệu cao trong chẩn đoán bệnh ĐMNBCD: lần lượt là 90,9% và 91%
Chúng tôi nhận thấy rằng thời gian mắc bệnh ĐTĐ, tuổi bệnh nhân, tăng đường máu và cao HA là những yếu tố nguy cơ đối với bệnh
ĐMNBCD
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Gopal P, Jerome M, Subramaniam S, Raj D, Viswanathan M (2000) Prevalence and Risk Factors of Peripheral Vascular Disease in a Selected South Indian Population: The Chennai
Urban Population Study Diabetes Care 23: 1295-1300
2 Gregg EW, Sorlie P, Paulose RR, Gu Q, Eberhardt MS, et al (2004) Prevalence of Lower-Extremity Disease in the U.S Adult Population ≥ 40 Years of Age With and Without Diabetes: 1999-2000 National Health and Nutrition
Examination Survey Diabetes Care p 1591-1597
3 Kannel WB, Shurtleff D (1993) The Framingham Study: cigarettes and the development of intermittent claudication
Geriatrics 28:61-68
4 Lassila R, Lepantalo M (1988) Cigarette smoking and the outcome after lower limb arterial surgery Acta Chir Scand 154:635-640,
5 Levin ME (2003) Prevention and Treatment of Diabetic Foot
Wounds J WOCN 25:129-146,
6 Mai Thế Trạch, Nguyễn Thy Khuê (2003) Bệnh đái tháo
đường Nội tiết học đại cương 2th Ed p 335-338
Trang 87 Marvin EL, Gregorio S (1990) Peripheral Vascular Disease in
the Person with Diabetes Diabetes Mellitus - Theory and
Practice 4th Edition
8 Nguyễn Thy Khuê (1998) Nhận Xét Về Một Số Trường Hợp
Nhiễm Trùng Trên Bệnh Nhân Đái Tháo Đường tại Khoa Nội
Tiết Bệnh Viện Chợ Rẩy Y học thành phố Hồ chí Minh Tập 2,
số 1 13-20
9 Strandness DE (2002) Noninvasive Assessment of Vascular
Disease Topol’s Textbook of Cardiovascular Medicine, Chap
109 Lippincott Williams & Wilkins
10 Thái Hán Vinh (2000) Khảo sát chỉ số giữa HA tâm thu cổ chân trên HA tâm thu cánh tay bằng kỹ thuật Doppler trên bệnh nhân ĐTĐ Luận Văn Thạc Sĩ Y Học
11 The Edinburgh Artery Study (1999): Role of Systolic Blood Pressure and Plasm Triglycerides in Diabetic Peripheral Arterial Disease Diabetes Care 22:453-458
12 UKPDS (2002): Hyperglycemia and Other Potentially Modifiable Risk Factors for Peripheral Vascular Disease in Type 2 Diabetes Diabetes Care 25:894-899
13 Võ Thị Dễ (1999) Khảo sát ABI ở người Việt Nam bình thường Luận Văn Thạc Sĩ Y Học