PT cắt Amidan phổ biến trong chuyên khoa Tai Mũi Họng, thực hiện khi Amidan lớn gây trở ngại hô hấp, viêm mạn tính, hoá mủ hay điều trị nội khoa không kết quả. Từ trước, PT cắt Amidan thường gây tê tại chỗ, nhưng không thuận lợi nên chúng tôi thực hiện phương pháp gây mê nội khí quản. Từ tháng 01/2002 đến tháng 12/2003, chúng tôi thực hiện 1412 TH gây mê để cắt bỏ Amidan tại BV. TMH Cần Thơ gồm có 649 nam; 763 nữ, hầu hết từ 20 - 30 tuổi. Tất cả TH đều GM với thuốc mê Halothane hay Forane. Kết quả tốt: 1088 TH (77.05%). Không có trường hợp nào tử vong. Chúng tôi nhận thấy GM NKQ, tuy khó khăn, nhưng là PPVC thích hợp cho PT này.
Trang 1Nguyễn Văn Chừng*, Đào Trọng Thắng**
TÓM TẮT
PT cắt Amidan phổ biến trong chuyên khoa Tai Mũi Họng, thực hiện khi Amidan lớn gây trở ngại hô hấp, viêm mạn tính, hoá mủ hay điều trị nội khoa không kết quả Từ trước, PT cắt Amidan thường gây tê tại chỗ, nhưng không thuận lợi nên chúng tôi thực hiện phương pháp gây mê nội khí quản Từ tháng
01 / 2002 đến tháng 12 / 2003, chúng tôi thực hiện 1412 TH gây mê để cắt bỏ Amidan tại BV TMH Cần Thơ gồm có 649 nam; 763 nữ, hầu hết từ 20 – 30 tuổi Tất cả TH đều GM với thuốc mê Halothane hay Forane Kết quả tốt: 1088 TH (77.05%) Không có trường hợp nào tử vong Chúng tôi nhận thấy GM NKQ, tuy khó khăn, nhưng là PPVC thích hợp cho PT này
SUMMARY
ENDOTRACHEAL ANESTHESIA FOR TONSILLECTOMIES: CHARACTERISTICS,
INDICATIONS AND CONTRAINDICATIONS
Nguyen Van Chung, Dao Trong Thang
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 9 * Supplement of No 1 * 2005: 106 – 112
Tonsillectomy is still one of the most commonly performed in otorhinolaryngology Ordinary, surgical treatment is required when tonsillitis recurs despite adequate medical therapy or when it is associated with peritonsillar abcess or acute airway obstruction Many years ago, tonsillectomy had been anesthetized under local anesthesia but this technique had many dangerous complications To be improve this conditions, we has been using general anesthesia From Jannuary2002 to December 2003, we have performed 1412 cases of the tonsillectomy, which had been anesthetized to be operated at the Deparrtment of Anesthesiology and Reanimation of Can Tho hospital There are 649 males and 763 females The largest number of patients presented between the age of 20 to 30 All of cases under general anesthesia All of cases were given Halothane or Forane as anesthetic The result is follow: Goods: 1088 patients (77.05%), there is no death reported
Conclusion: According the first obtained result seriees, with the good and weak sides of general
anesthesia We can use it in the tonsillectomy This is a method to be safe for patients, and effective for operation
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm Amidan là một bệnh phổ biến trong chuyên
khoa Tai - Mũi - Họng với tác nhân gây bệnh chủ yếu
là do viêm nhiễm, việc điều trị chủ yếu là nội khoa, chỉ
phẫu thuật cắt bỏ khi có biến chứng hoặc điều trị nội
khoa thất bại, bệnh tái đi tái lại nhiều lần
Tại Bệnh viện Tai - Mũi - Họng Cần Thơ, trong 2
năm (2002 - 2003) đã có 1412 trường hợp cắt Amidan
trên tổng số.3826 cas phẫu thuật (chiếm tỉ lệ 36,9.%), bao gồm cả trẻ em và người lớn, trong đó hầu hết các trường hợp đều được cắt dưới gây mê nội khí quản Ưu điểm của cắt Amidan dưới gây mê là ít chấn thương tâm lý, ít đau đớn hơn cho người bệnh; phẫu thuật viên dễ thao tác, khâu cột cầm máu tốt hơn, có thể áp dụng những phương pháp mổ hiện đại như cắt bằng dao điện Bipolar, Monopolar, cắt bằng Laser, giảm thiểu những tai biến trong kỹ thuật cắt Amidan
* ĐH Y Dược TPHCM
Trang 2Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005
Nhưng nhược điểm là đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ
gây mê hồi sức có kinh nghiệm, có phòng mổ có trang
thiết bị gây mê nội khí quản thích hợp
Trước đây, phẫu thuật cắt Amidan chủ yếu là gây
tê tại chỗ (có tiền mê) được thực hiện ở các cơ sở y tế
tuyến huyện, tỉnh, thành phố Đã có khá nhiều tai
biến đáng tiếc xảy ra trong thời gian qua và không ít
biến chứng phải trả giá bằng tính mạng của bệnh
nhân Chính vì để giảm thiểu những tai biến, biến
chứng đó mà phương pháp cắt Amidan dưới gây mê
dẫn đầu dần dần thay thế cho gây tê tại chỗ
Ở Cần Thơ, hiện nay các trung tâm y tế huyện,
thành phố đều có bác sĩ chuyên khoa Tai - Mũi -
Họng và hệ thống phòng mổ trang bị khá đầy đủ
Trên cơ sở đó, chúng tôi thực hiện đề tài này nhằm
đánh giá hiệu quả của phương pháp gây mê, đề xuất
một số lựa chọn thích hợp, bước đầu xây dựng một
phác đồ gây mê cho mổ cắt Amidan áp dụng trong
tỉnh Cần Thơ, đáp ứng nhu cầu cấp thiết của tuyến cơ
sở hiện nay
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát
- Tình hình cắt Amidan dưới gây mê nội khí quản
tại Bệnh viện Tai - Mũi - Họng Cần Thơ từ 1-1-2002
đến 31- 12- 2003
Mục tiêu chuyên biệt
- Đánh giá các đặc điểm của tiến trình gây mê cắt
Amidan
- Đánh giá các tỉ lệ tai biến, biến chứng xảy ra
trong quá trình gây mê mổ cắt Amidan từ đó rút ra
các chỉ định và chống chỉ định cần lưu ý
- Lựa chọn một phương pháp vô cảm mang lại
hiệu quả và an toàn cho người bệnh
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp mô tả cắt ngang
Phương pháp chọn mẫu
Chọn mẫu thuận tiện
Đối tượng nghiên cứu
Tất cả các bệnh nhân được cắt Amidan bằng gây mê tại Bệnh viện TMH Cần Thơ từ ngày 1-1-2002 đến 31-12-2003, không phân biệt tuổi, giới, nghề nghiệp và thỏa mãn các tiêu chuẩn sau:
Tiêu chuẩn chọn bệnh
- Có chỉ định mổ cắt Amidan (có thể phối hợp với nạo VA hoặc không)
- Được đánh giá tiền mê ở ASA I và II
Tiêu chuẩn loại trừ
- Cắt Amidan bằng phương pháp gây tê tại chỗ
- Kết quả lâm sàng, cận lâm sàng có biểu hiện tiểu đường, rối loạn chức năng gan, suy thận nặng, suy tim, lao phổi, rối loạn đông máu, HIV (+)
- Đánh giá tiền mê ASA III - IV - V
Các biểu mẫu thu thập số liệu
- Phiếu khám tiền mê
- Phiếu gây mê
- Phiếu theo dõi hậu phẫu
Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm EpiInfo
Phương pháp tiến hành
Chuẩn bị
- Người bệnh được khám tiền mê kỹ lưỡng, hồ sơ bệnh án đầy đủ các xét nghiệm thường qui và các xét nghiệm chuyên biệt (nếu cần), có chỉ định mổ và biên bản hội chẩn phẫu thuật &
- Không ăn uống trước mổ 6 - 8 giờ, đánh răng súc miệng sạch sẽ
- Tại phòng tiền phẫu: người bệnh được thay quần áo vô trùng, đo mạch huyết áp và lấy đường truyền tĩnh mạch chắc chắn (thường sử dụng dd Lactat Ringer hoặc Eurosol M) với kim luồn tĩnh mạch (IV catheter)
Tiền mê: (trong phòng mổ)
- Sử dụng nhóm Benzodiazepin (Valium, Seduxen) 0,1 - 0,2 mg/kg IV hoặc nhóm Midazolam (Hypnovel) 0,05 – 0,1 mg/kg IV
Trang 3- Có thể phối hợp vớI kháng dị ứng nếu cần thiết:
Pipolphene 0,5 mg/kg hoặc Depersolon
Khởi mê
Khởi mê đường tĩnh mạch
Dùng Thiopentol (Nesdonal) 4 - 7 mg/kg IV
loãng chậm với nồng độ từ 1 - 2,5% Giảm liều ở
người gầy yếu, người già và người bệnh có giảm thể
tích máu
Hoặc dùng Propofol (Diprivan) 2 - 2,5 mg/kg IV
Giảm liều và tiêm chậm ở người già và người có rối loạn
về huyết động học Chỉ sử dụng thuốc trong vòng 6 giờ
kể từ khi mở ống thuốc để tránh nhiễm khuẩn
Giãn cơ
Dùng Suxamethonium (Succinylcholin) 1 - 2
mg/kg IV, chỉ dùng trong những trường hợp tiên
lượng đặt nội khí quản khó, chảy máu sau mổ cắt
Amidan nhiều cần đặt lại nội khí quản & Hiện rất
hạn chế sử dụng vì thuốc này có nhiều tác dụng phụ
bất lợi
Hoặc dùng Esmeron (Rocuronium Bromide) 0,3 -
0,45 mg/kg Đây là kỹ thuật sử dụng Esmeron liều
thấp trong các phẫu thuật ngắn và trung bình
Hoặc dùng Norcuron (Vecuronium) 0,07 - 0,1
mg/kg
Đặt nội khí quản
- Thông khí qua mặt nạ đảm bảo cho người bệnh
đạt độ giãn cơ thích hợp và có dự trữ oxy mô đầy đủ
- Đặt nội khí quản đường mũi với cỡ ống thích
hợp từ 4.0 đến 6.0
- Có bơm bóng chèn ống nội khí quản
- Có thể đặt nội khí quản đường miệng trong
trường hợp không đặt được nội khí quản đường mũi
do tịt cửa mũi sau, vẹo vách ngăn nhiều, polyp mũi,
đặt nội khí quản cấp cứu do chảy máu sau cắt
Amidan & nhưng cần lưu ý: Ống nội khí quản trong
miệng có thể sẽ cản trở phẫu thuật viên thao tác và
dễ bị di lệch, tuột, chèn ép hơn là đặt ống nội khí
quản qua mũi
(Isofluran) 1 - 2%
- Thông khí hỗ trợ hoặc chủ động
- Theo dõi chặt chẽ độ mê, tần số và thể tích hô hấp, sự thay đổi của mạch, huyết áp và độ bão hòa oxy mô (SpO2) Xử trí kịp thời những tai biến, biến chứng xảy ra
Hồi tỉnh
Rút nội khí quản trong phòng mổ hoặc ở hậu phẫu, đảm bảo an toàn cho người bệnh (mạch, huyết áp ổn định, có phản xạ nuốt tốt, tự thở tốt, hiệu quả, tỉnh hoàn toàn và không chảy máu)
Tại phòng hồi tỉnh: theo dõi chặt các biến chứng xảy ra sau mổ như suy hô hấp, tụt huyết áp, lạnh run, nôn ói, chảy máu, đau đớn, cao huyết áp, tuột lưỡi, co thắt
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (1412 trường hợp): Tuổi
Đa số người bệnh cắt Amidan đều ở độ tuổi trẻ lớn và người lớn (trên 16 tuổi).Tỉ lệ trẻ dưới 15 tuổi cắt Amidan chỉ chiếm 28.05%
Tuổi
158 233
728
293
0 200 400 600 800
4t - 10 t 11t - 15t 16t - 30t tren 30t
11.20% 16.85% 51.55% 20.70%
Số lượng
Biểu đồ 1: Tuổi cắt Amidan
Giới tính
Mặc dù tỉ lệ nữ cắt Amidan cao hơn nam giới nhưng khác biệt này không đáng kể
45.96% 54.04%
0.00%
0.00%
Nam 649
Nu 763
Biểu đồ 2 : Giới
Trang 4Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005 Phương pháp phẫu thuật:
Có nhiều phương pháp phẫu thuật nhưng tại
Trung tâm TMH Cần Thơ chủ yếu cắt bằng Anse và
bằng dao điện Monopolar Gần đây, phương pháp cắt
Amidan bằng máy đốt điện cao tần lưỡng cực Bipolar
đã triển khai và mang lại kết quả tốt cho người bệnh
Biểu đồ 3: Phương pháp phẫu thuật
Các yếu tố nguy cơ trong phẫu thuật:
(ASA)
Qua thăm khám tiền mê, số người bệnh được đánh
giá ở ASA I chiếm tỉ lệ 95,9% (1354/1412 cas); ở ASA II
chiếm 4,1% (58/1412 cas) Đa số người bệnh khỏe
mạnh, không có các bệnh lý khác đi kèm nhưng trong
tiền sử người bệnh, chúng tôi nhận thấy như sau:
Tiền sử bệnh
Bảng 1: Tiền sử bệnh
Viêm phế quản mạn 14 cas 0,99%
Hút thuốc lá trên 1 gói/ ngày 12 0,84%
Động kinh 3 0,21%
Cao huyết áp 7 0,49%
Thông liên thất (tim bẩm sinh) 4 0.28%
Hen phế quản 9 0,64%
Trẻ mập phì 7 0,49%
Hội chứng ngưng thở khi ngủ 2 0,14%
Tâm thần phân liệt 1 0,07%
Tiền sử dị ứng thuốc
Bảng 2: Tiền sử dị ứng thuốc
Ampicillin 5 cas 0,35%
Cotrimoxazole 2 0,14%
Paracetamol 3 0,21%
Thuốc tê không rõ loạI 6 0,42%
Thuốc khác không rõ loạI 2 0,14%
Trọng lượng cơ thể
Bảng 3: Trọng lượng cơ thể
DướI 10 00 00
11 – 20 74 5,24
21 – 30 172 12,2
41 – 50 528 37,4
51 - 60 327 23,17
61 – 70 129 11,51 Trên 70 16 3,88
Do t ời lớn cắt Am cao gấp rẻ
em
g trong quá
thuốc sử dụng
g Chiếm tỉ lệ %
nên phù hợp với tỉ lệ người từ 41 - 60 kg chiếm 60,57 % Lưu ý, tỉ lệ người bệnh nặng trên 70 kg chiếm 3,88 %và có 4/396 trẻ bị mập phì chiếm tỉ lệ 1,01%, trong đó có 2 em có hội chứng ngưng thở trong khi ngủ xảy ra thường xuyên
Tỉ lệ các loại thuốc sử dụn
31 – 40 166 11,79
trình gây mê:
Bảng 4: Tỉ lệ các loại
An thần Hypnovel
Seduxen Valium
1306
92
14
92,52 6,52 0,99 Opioides Fentanyl 1380
Dolargan 32
97,72 2,27 Thuốc dẫn mê
tĩnh mạch
Nesdonal Propofol
385
1027
27,27 72,73 Giãn cơ Su n
1343
ccinylCholi Esmeron Norcuron
50
19
3,54 95,11 1,35 Thuốc mê hơi Halothan
Foran
246
1166
17,42 82,58 Các thuốc khác Nidal (giảm đau)
Primperan
718
Atropin Cầm máu Prostigmin Kháng viêm
411
9
3
10
221
29,11 0,64 0,21 50,84 0,7 1,49
Hiện nay, x ê c ằng đa ợc thế
kg /kg
u thế gây m ân b ng đư giới ưa chuộng, phương pháp gây mê này phối
hợp 4 sản phẩm tùy theo đặc thù của gây mê toàn thân (mất tri giác, giảm đau, bảo vệ thần kinh thực vật, và giãn cơ) Sự phối hợp này sẽ làm tăng tiềm lực tác dụng của thuốc trong khi giảm được liều sử dụng
- Trong quá trình cắt Amidan tại Bệnh viện Tai - Mũi - Họng Cần Thơ, chúng tôi sử dụng phác đồ như sau: Hypnovel: 0,1 mg/kg
Fentanyl: 2 μg / kg Nesdonal: 4 – 7 mg/
Esmeron: 0,3 – 0,45 mg
7.93%
41.36%
50.71%
0.00% ANSE : 112
Bipolar: 584 Monopolar: 716
Trang 5và cộng sự (Eur J Anesth 1995; 12(11): 85 -
90)
ã báo cáo thời gian tác
ều kiện tiên quyết của
á Nesdonal bằng Propofol, một thu
p kho
(4 mg/kg), Propofol (2,5 mg/
có t
ản được sử dụng
mg/kg là kỹ thuật sử dụng Esmeron
(Rocuronium) liều thấp với độ sâu gây mê thích hợp
Liều Esmeron 0,3 mg/kg rất thích hợp cho những
trường hợp mổ ngắn hoặc trung bình như cắt
Amidan
Prien
đã nghiên cứu điều kiện đặt nội khí quản và thời
gian tác động sau khi tiêm 0,3 mg/kg Esmeron trên
40 bệnh nhân được gây mê với Alfentanyl/ propofol
hoặc Fentanyl/ Thiopenthol/ Enfluran Điều kiện đặt
nội khí quản là tốt và rất tốt ở 90% số bệnh nhân ở cả
2 nhóm Thời gian tác động lâm sàng là 13,9 phút ở
nhóm Alfentanyl/ Propofol và 16,7 phút ở nhóm
Fentanyl/Thiopenthol/Enfluran
Tương tự, Mayer và cộng sự đ
động là 18 phút với liều 0,3 mg/kg Esmeron (The
neuromuscular blocking effects of Org 9426
Anesthesist, 1991; 40: 668 – 671)
Độ sâu gây mê thỏa đáng là đi
kỹ thuật này
Khi thay the
ốc gây ngủ đường tĩnh mạch có tác động ngắn
và tỉnh nhanh với liều khởi mê 2 - 2,5 mg/kg, chúng
tôi nhận thấy người bệnh hồi tỉnh rất tốt, rất thuận
tiện cho các phẫu thuật ngắn và trung bình, đặc biệt
thích hợp với những bệnh nhân mổ về trong ngày
Khởi mê bằng propofol có thể gây giảm huyết á
ảng 20 - 30%, sự phục hồi của huyết áp động
mạch phụ thuộc vào từng cá thể và tuổi tác Dưới 60
tuổi, huyết áp có thể giảm 20 mmHg trong 58%
trường hợp sử dụng thuốc và giảm trên 40 mmHg
trong 4% trường hợp Trên 60 tuổi, tuột huyết áp 20
mmHg trong 20% và tuột trên 40 mmHg với 39%
trường hợp Do vậy, ở người trên 60 tuổi, suy gan, suy
thận & ta phải giảm liều Propofol sử dụng khoảng
20% tổng liều
So sánh với Thiopental
kg) gây ức chế hô hấp, ngưng thở kéo dài hơn
trong khoảng 50% trường hợp Ngưng thở càng dễ
hể ức chế tổng hợp Cortisol Sau 30 phút tiêm liều 2,5 mg/kg Propofol, lượng Cortisol trong máu giảm
12 - 30%, khi sử dụng kéo dài với liều duy trì 3,4 - 4,5 mcg/ml huyết tương, người ta thấy sau 1 giờ, Cortisol trong máu giảm 39%, nếu truyền tĩnh mạch trong 2 giờ thì sau 1 giờ ngưng truyền, Cortisol máu sẽ trở lại bình thường
Cỡ ống nội khí qu
Bảng 5: Cỡ ống nội khí quản
Cỡ o húng tôi sử du ho người lơ ờng là 5
xong cho đến khi mổ xon
Biểu đồ 4: Thời gian duy trì mê
20 phút chiếm tỉ lệ 20,1
Isofluran trong hầu hết các trươ
.0 và 5.5, cỡ ống 6.0 - 6.5 thường chỉ để đặt nội khí quản đường miệng mà thôi
Thời gian duy trì mê
(từ lúc đặt nội khí quản
g, gần tương đương với thời gian phẫu thuật)
Thời gian phẫu thuật trên 8% trên những người bệnh cắt Amidan là người lớn, có Amidan teo đét hoặc hốc mủ đưa đến thời gian phẫu thuật kéo dài
Chúng tôi sử dụng øng hợp vì Isofluran được thải trừ hầu hết qua phổi (99,5%), chỉ khoảng 0,3 - 0,5 % chuyển hóa ở gan,
S ố l ư ợng
59
658 410
111 122
52
0 200 400 600
46.60%
29.04%
7.86%
8.64%
< 10 phut
phut
3.68%
Thời gian
Trang 6Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005
mê hơi
gười bệnh có thể được rút nội khí quản
tron
nh hẳn
øn mổ là 2,97%
(42/
sản phẩm cuối cùng là acid fluoroacetic và ion Flo (F)
vô cơ được thải qua nước tiểu Với nồng độ gây mê 0,5
- 1,5% thì lượng Flo không đủ gây độc cho thận
Cũng do chuyển hóa rát ít nên sự nguy hiểm đối với
chức năng gan là tối thiểu Người ta cho rằng đó là
do phân tử Isofluran rất ổn định và không có ý kiến
nào về sự độc của Isofluran (Foran) với gan và thận
Trong khi đó, dùng Fluothan (Halothan), độ nặng có
thể từ tăng nhẹ men gan không có triệu chứng lâm
sàng (tỉ lệ 20% ở người lớn sau lần dùng lại Halothan)
cho đến hoại tử gan cấp (tỉ lệ 1/35.000)
Thời gian từ lúc ngắt thuốc
216 318 527
141
78 74 58 0
100 200 300 400 500 600
15.29% 37.32% 5.52% 4.11%
10 20 30 40 50 60
Số lượng
Thời gian
đến khi rút được nội khí quản
Biểu đồ 5: Thời gian ngắt thuốc mê hơi đến khi rút
nội khí quản
74,08% n
g vòng 15 phút sau khi ngắt thuốc mê với những
điều kiện rút nội khí quản phải được tôn trọng:
- Không chảy máu, mạch, huyết áp ổn định
- Không còn tác dụng giãn cơ
- Có phản xạ nuốt nhiều hoặc tỉ
- Tự thở đều tốt, có hiệu quả
Th øi gian từ lúc rút nội
cho đến khi gọi hỏi mở mắt
Tỉ lệ người bệnh tỉnh ngay trên ba
1412 cas) tập trung vào số bệnh có sử dụng
Propofol để khởi mê, còn lại, đa số đều tỉnh, gọi hỏi
mở mắt trong vòng 30 phút trở lại
Biểu đồ 6: Thời gian rút nội khí quản xong đến khi gọi hỏi mở mắt
Các tai biến, biến chứng
Chảy máu sau mổ
12/1412 chiếm tỉ lệ 0,84%
Bảng 6: Chảy máu sau mổ
Thời gian chảy máu Số lượng bệnh nhân Tỉ lệ %
Trong 6 giờ đầu sau mổ:
Từ 6 - 24 giờ sau mổ:
Trên 24 giờ (7 đến 15 ngày):
5
1
6
0,35 0,07 0,42
Có 3 trường hợp nào phải cầm máu lại dưới gây mê nội khí quản
Lạnh run sau mổ
11/1412 cas chiếm tỉ lệ 0,78% Triệu chứng lạnh run sẽ giảm ngay sau khi cho người bệnh sưởi đèn và dùng Dolargan liều thấp (0,2 - 0,25 mg) pha loãng tiêm tĩnh mạch chậm
Nôn ói sau mổ
7/1412 cas chiếm tỉ lệ 0,49%
Tổn thương răng, họng, miệng do đặt nội khí quản không xảy ra nhưng có chảy máu mũi phải nhét mèches
2/1412 cas chiếm tỉ lệ 0,14%, chủ yếu do người bệnh có vẹo vách ngăn phối hợp, khi rút ống nội khí quản thô bạo có thể làm trầy xước cửa mũi sau hoặc vách ngăn Chảy máu mũi sau rút nội khí quản thường không nghiêm trọng nhưng phải lưu ý vì có thể chảy máu sẽ làm nghẹt đường thở hoặc nuốt máu gây nôn ói tại hậu phẫu chúng ta có thể dễ dàng kiểm soát bằng cách nhét mèches mũi trước có tẩm dung dịch Rhinex, Otrivin 0,5 - 1% hoặc Humoxal&
35
0
100
200
300
400
500
600
2.48%
497 514
35.20%
36.40%
215
15.23%
151
10.69%
S ố l ư ợng
phut
Trang 7thiểu tối đa khi ta tôn trọng chặt chẽ các nguyên tắc trong gây mê hồi sức Một trong những tai biến trong cắt Amidan là chảy máu sau mổ Sự kết hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên và người gây mê hồi sức rất quan trọng vì việc cầm máu sau cắt Amidan không thể chỉ dựa vào các loại thuốc cầm máu mà phải khâu, kẹp, cột cầm máu Khi có chảy máu, chúng ta nên theo dõi sát, can thiệp sớm để giảm thiểu các tai biến nặng thêm cho người bệnh như giảm thể tích máu, nuốt máu cặn gây nôn ói, tuột huyết áp
đường miệng
Tuột huyết áp, rối loạn nhịp tim, ngưng tim
Không xảy ra, nhưng có 1 trường hợpngưng thở
tại hậu phẫu, đây là một đứa trẻ 11 tuổi 43 kg (mập
phì) chậm phát triển tâm thần do di chứng viêm não
từ nhỏ Bệnh nhân này thường xuyên có triệu chứng
ngưng thở khi ngủ trước khi cắt Amidan, sau 48 giờ
cắt Amidan, không còn xảy ra tình trạng này nữa
Co thắt khí phế quản
3/1412 cas chiếm tỉ lệ 0,21% Xử trí đặt lại nội khí
quản đường miệng dưới tác dụng giãn cơ
SuccinylCholin
KẾT LUẬN
Cắt Amidan là một phẫu thuật thông dụng trong chuyên ngành TMH Các trung tâm y tế huyện có bác
sĩ TMH và gây mê hồi sức được đào tạo tốt có thể triển khai phẫu thuật này để giúp giải quyết thuận tiện cho người bệnh tại tuyến cơ sở Bên cạnh một phác đồ sử dụng thuốc an toàn, người chuyên viên Gây mê hồi sức đòi hỏi phải nắm vững kỹ thuật, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác An toàn cho ngừoi bệnh sẽ được đảm bảo nếu ta nắm chắc được phác đồ sử dụng thuốc, kỹ thuật gây mê, theo dõi người bệnh chặt chẽ, xử lý kịp thời các tai biến, biến chứng xảy ra
Cháy nổ:
1/1412 ca chiếm tỉ lệ 0,07% do sử dụng dao điện
đơn cực (Monopolar) kết hợp với ống nội khí quản
không bơm bóng chèn gây rò rỉ oxy Tuy không gây
hậu quả nghiêm trọng, chỉ tạo nên 1 tia lửa xanh
trong miệng, chưa gây phỏng cho người bệnh, nhưng
cần tuyệt đối phòng tránh bằng cách sử dụng dao
điện lưỡng cực (Bipolar) ít phóng điện hơn và phải
bơm bóng chèn ở ống nội khí quản cẩn thận
Trên cơ sở đó, chúng tôi đề xuất một
phác đồ gây mê cho cắt Amidan như sau TÀI LIỆU THAM KHẢO
Chuẩn bị tốt người bệnh 1 Nguyễn Văn Chừng Bài giảng Gây mê - Hồi sức, bộ
môn Gây mê - Hồi sức, Đại học Y Dược TP.Hồ Chí Minh
Không sốt, không viêm cấp tính
trường Đại học Y Hà nội, Nhà xuất bản Y học 2002 Tiền mê: Hypnovel: 0,05 - 0,1 mg/kg IV 3 Clifferd Bierman and Alberto de Amendi, Anesthesia
for Otorhinolaryngologic (ORL) procedures, Clinical Anesthesia produces of the Massachussette General Hospital, Fifth edition, 1998, page 453
Fentanyl: 1 – 3 μg/kg IV
Thở Oxy 3 lít /phút trong 3 - 5 phút 4 Shah UK.: Tonsillitis and peritonsilar abscess, eMedicine Journal July 31, 2001, volum 2, number 7
(Reuters health – Oct 22), Copyrigh © 1994 – 2001 by Medscape Inc
Khởi mê: Diprivan (Propofol) 2 - 2,5 mg/kg IV
Manual of Pediatric Anesthesia, third edition 1990, Churchill Livingstone Inc, page 178
Giãn cơ: Esmeron: 0,3 - 0,45 mg/kg IV
Đặt nội khí quản đường mũi
Rút nội khí quản an toàn khi tỉnh hẳn
Le livre de l’ interne anesthésiologie, Flammarion Médicine – Sciences 1998, page 422