Bài viết nhằm khảo sát đặc điểm HS CRP và các cytokine trong huyết tương của bệnh nhân suy tim mạn. Viêm toàn thân với sự gia tăng nồng độ CRP và các cytokine trong máu đóng vai trò trong cơ chế bệnh sinh, tiên lượng và đánh giá điều trị của bệnh nhân suy tim đã được đề cập trong những nghiên cứu gần đây. Tại Việt Nam, cho đến nay chưa có nghiên cứu về viêm toàn thân ở bệnh nhân suy tim mạn.
Trang 1KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM HS CRP VÀ CÁC CYTOKINE TRONG HUYẾT TƯƠNG CỦA BỆNH NHÂN SUY TIM MẠN
Lê Thị Thu Hương*Châu Ngọc Hoa**
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Viêm toàn thân với sự gia tăng nồng độ CRP và các cytokine trong máu đóng vai trò trong cơ
chế bệnh sinh, tiên lượng và đánh giá điều trị của bệnh nhân suy tim đã được đề cập trong những nghiên cứu
gần đây. Tại Việt Nam, cho đến nay chưa có nghiên cứu về viêm toàn thân ở bệnh nhân suy tim mạn.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả, cắt ngang trên bệnh nhân suy tim mạn
được chẩn đoán theo tiêu chuẩn Hội Tim mạch châu Âu, tại phòng khám tim mạch bệnh viện Nhân Dân Gia Định. Bệnh nhân được khảo sát nồng độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α trong máu, phân độ suy tim NYHA và đánh giá phân suất tống máu thất trái. Mối tương quan giữa nồng độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α với phân suất tống máu thất trái hoặc phân độ suy tim NYHA được khảo sát bằng hệ số tương quan Spearman. Kiểm định khác biệt về nồng độ của hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α giữa nhóm suy tim NYHA nhẹ và nặng bằng phép
kiểm Mann‐Whitney U.
Kết quả: Trong thời gian từ tháng 8 năm 2010 đến tháng 8 năm 2013, 116 bệnh nhân suy tim mạn được
đưa vào nghiên cứu, tuổi trung bình của bệnh nhân là 69,4 ± 11,2, nam chiếm 55,2%. Tỷ lệ bệnh nhân có nồng
độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α trong máu tăng cao lần lượt là: 68,1%; 87,1%; 4,3% và 3,4%. Không có tương quan có ý nghĩa thống kê giữa nồng độ hs CRP, IL‐6, IL8, TNF‐α với phân suất tống máu thất trái. Tương quan thuận có ý nghĩa thống kê giữa TNF‐α và phân độ suy tim NYHA (rho=0,29; p=0,002). Không có sự khác biệt có
ý nghĩa thống kê của nồng độ hs CRP và các cytokine khác giữa 2 nhóm suy tim NYHA I, II và NYHA III, IV.
Kết luận: 87,1% và 68,1% bệnh nhân suy tim mạn trong nghiên cứu có tăng nồng độ IL‐6 và hs CRP
trong máu theo thứ tự. Nồng độ IL‐8, TNF‐α của bệnh nhân thường trong giới hạn bình thường. Chỉ có TNF‐α
tương quan thuận có ý nghĩa thống kê với phân độ suy tim NYHA.
Từ khóa: Viêm toàn thân, protein phản ứng C độ nhạy cao, interleukine, cytokine, suy tim mạn.
ABTRACT
THE SERUM CONCENTRATION OF HS CRP AND CYTOKINES IN PATIENTS
WITH CHRONIC HEART FAILURE
Le Thi Thu Huong,Chau Ngoc Hoa * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 ‐ No 6 ‐ 2013: 94 ‐ 100
Background: Systemic inflammation with elevated serum concentration of CRP and cytokines plays a
potential role in pathogenesis, prognosis and treatment of patients with heart failure and has been discussed
in recent studies. In Vietnam, there has been no research on the characteristics of systemic inflammation in patients with chronic heart failure so far.
Materials and Methods:A cross‐sectional descriptive study was conducted in patients with chronic heart
failure at the cardiovascular outpatient clinic of Gia Dinh Peopleʹs hospital. The diagnosis of heart failure was made under the European Society of Cardiology guideline criteria. The serum concentration of hs CRP, IL‐6, IL‐
8, TNF‐α; left ventricular ejection fraction (LVEF) and heart failure severity (New York Heart Association [NYHA] classification) were assessed. The associations of hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α with LVEF or NYHA
* Khoa Nội hô hấp - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định
Tác giả liên lạc: BS Lê Thị Thu Hương, ĐT 0909 398 324, Email : drhuongle@gmail.com
Trang 2α in patients with NYHAI, II was compared with that of in patients with NYHAIII, IV by the Mann‐ Whitney
U test.
Results: 116 patients (mean age: 69±11.2 years; 55.2% male) with chronic heart failure were recruited from
08/2010 to 08/2011. The rates of the patients with abnormally elevated serum concentration of hs CRP, IL‐6, IL‐
8, and TNF‐α were 68.1%, 87.1 %, 4.3%, and 3.4%, respectively. No significant correlation was found between serum concentration of hs CRP, cytokines and LVEF. There was significantly positive association between TNF‐
α and NYHA severity (rh0=0.29, p=0.002). The serum concentrations of hs CRP and other cytokines were not significantly different between patients with NYHAI, II and those with NYHA III, IV.
Conclusions: The serum concentration of IL‐6 and hs CRP increased in 87.1% and 68.1% of the patients
with chronic heart failure respectively. Meanwhile, the concentration of IL‐8 and TNF‐α in almost all of the
patients was in normal range. TNF‐α was the factor associated with NYHA severity.
Keywords: Systemic inflammation, high sensitive C‐reactive protein, interleukine, cytokine, chronic heart failure
Abbreviations: Hs CRP: high sensitive C‐reactive protein, NYHA: New York Heart Association,TNF‐α: tumor necrosis factor α , IL: interleukine.
ĐẶT VẤN ĐỀ:
Suy tim mạn là một hội chứng phức tạp rất
thường gặp trong thực hành lâm sàng, là một
trong những nguyên nhân hàng đầu gây tàn
phế và tử vong trên thế giới. Mặc dù có nhiều
tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị suy tim, tử
vong do suy tim vẫn không ngừng gia tăng. Lý
do là sinh bệnh học của suy tim rất phức tạp.
Nguyên nhân gây suy tim không chỉ do quá tải
hay tổn thương tim mà còn do tác động qua lại
giữa yếu tố di truyền, thần kinh‐thể dịch, thay
đổi hoá sinh và quá trình viêm tác động lên tim.
Vai trò của viêm trong suy tim đã được đề
cập đến trong những nghiên cứu gần đây giúp
làm sáng tỏ hơn về cơ chế bệnh sinh và góp
phần vào nỗ lực tìm kiếm các biện pháp điều trị
mới theo sinh bệnh học nhằm cải thiện tiên
lượng của bệnh nhân suy tim. Nghiên cứu cho
thấy sự gia tăng của các dấu ấn viêm toàn thân
như CRP và các cytokine có liên quan với mức
độ suy tim và các kết cục lâm sàng bất lợi của
bệnh nhân suy tim.
Tại Việt Nam, chưa nghiên cứu về đặc điểm
viêm toàn thân ở bệnh nhân suy tim mạn. Do
đó, chúng tôi thực hiện nghiên cứu này nhằm
tìm hiểu đặc điểm viêm toàn thân thể hiện qua
CRP và các cytokine ở bệnh nhân suy tim mạn
người Việt Nam.
Mục tiêu
Mục tiêu tổng quát
Khảo sát đặc điểm hs CRP và các cytokine IL‐6, IL‐8, TNF‐α ở bệnh nhân suy tim mạn.
Mục tiêu cụ thể.
‐Xác định tỷ lệ bệnh nhân suy tim mạn có nồng độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α tăng cao bất thường.
‐ Khảo sát sự tương quan giữa nồng độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α với độ nặng của suy tim theo phân độ suy tim NYHA và phân suất tống máu.
ĐỐI TƯỢNG ‐ PHƯƠNG PHÁP:
Đối tượng nghiên cứu.
Bệnh nhân suy tim mạn, khám tại phòng khám ngoại trú Tim mạch bệnh viện Nhân Dân Gia Định trong thời gian từ tháng 8 năm 2010 đến tháng 8 năm 2013.
Tiêu chuẩn chọn:
‐Bệnh nhân được chẩn đoán suy tim theo tiêu chuẩn hội Tim mạch châu Âu (European Society of Cardiology).
‐Tuổi ≥ 40.
‐Suy tim ổn định.
Trang 3Tiêu chuẩn loại trừ:
Nếu có bất kỳ ≥ 1 tiêu chuẩn sau:
‐ Viêm khớp dạng thấp, bệnh mô liên kết và
các bệnh viêm mạn tính đã biết.
‐ Bệnh nhiễm trùng như lao phổi, viêm
đường hô hấp, nhiễm trùng tiểu, nhiễm trùng
tiêu hoá trong thời gian 4 tuần vừa qua.
‐ Đang điều trị các thuốc tác động lên viêm
như ức chế leukotriene, corticosteroid toàn thân,
kháng viêm non‐steroid, thuốc độc tế bào,
hormon thay thế trong 4 tuần vừa qua.
‐ Ghép tạng, sau phẫu thuật, chấn thương,
phỏng.
‐ Nhập viện vì đợt suy tim tiến triển nặng,
nhồi máu cơ tim cấp, đột quỵ, tái lưu thông
mạch vành, trong thời gian 4 tuần vừa qua.
‐ Bệnh ác tính đã biết.
Phương pháp nghiên cứu:
Thiết kế nghiên cứu:
Mô tả, cắt ngang
Biến số nghiên cứu
‐Dấu ấn viêm
hs CRP: được thực hiện trên máy sinh hóa tự
động Olympus AU640, Hoa kỳ, theo hướng dẫn
của Viện Hàn Lâm Quốc Gia về Sinh Hóa Hoa
kỳ. Mẫu máu có thể bảo quản trong vòng 2
tháng ở 2‐80C hoặc 11 ngày ở 15‐ 250C. Phương
pháp phân tích: Immuno‐turbidimetric. Tầm đo
của máy: 0,08‐80 mg/L.
IL‐6, IL‐8, TNF‐α: máy Evidence
Investigator, hãng RANDOX của Anh, khoa
sinh hoá bệnh viện Chợ Rẫy. Lấy 2ml máu ngoại
biên, máu đông được dự trữ ở nhiệt độ ‐ 200C
cho đến khi được phân tích, phân tích bằng
phương pháp dàn trải vi mạch sinh học phát
hoá quang tự động (fully automated
chemiluminescent biochip array). Độ nhạy
0,2pg/ mL đối với IL‐6 và 0‐1,5 pg/ mL đối với
IL‐8; độ nhạy là 0,6 pg/ mL đối với TNF‐α.
‐Siêu âm tim: máy Phillips HD7, Thụy Sĩ,
theo hướng dẫn của hiệp hội siêu âm tim Hoa
Kỳ, đánh giá phân suất tống máu bằng phương pháp Teicholz.
‐Mức độ suy tim từ I đến IV theo NYHA. Nhóm suy tim nhẹ gồm NYHA I, II; nhóm suy tim nặng gồm NYHA III, IV.
Quá trình nghiên cứu:
116 bệnh nhân thỏa tiêu chuẩn nghiên cứu được chọn liên tiếp, khám lâm sàng, đo nồng độ
hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α trong máu, siêu âm tim, đánh giá mức độ suy tim NYHA.
Phân tích thống kê:
Xử lý thống kê.
Dùng phần mềm SPSS phiên bản 16.
Mô tả đặc điểm cơ bản của bệnh nhân bằng trung bình ± độ lệch chuẩn cho biến số liên tục
có phân phối bình thường, trung vị [tứ phân vị:
25th‐75th ] cho biến số liên tục không có phân phối bình thường, tỷ lệ % cho các biến số phân loại.
Tính hệ số tương quan Spearman giữa hs CRP hoặc các cytokine với phân suất tống máu thất trái.
Kiểm định sự khác biệt về nồng độ hs CRP, các cytokine giữa 2 nhóm suy tim NYHA nhẹ
và nặng bằng Mann‐Whitney U test.
Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
KẾT QUẢ
Trong thời gian từ 08/2010 đến 08/2013, có
116 bệnh nhân suy tim mạn điều trị tại phòng khám ngoại trú tim mạch bệnh viện Nhân Dân Gia Định được đưa vào nghiên cứu, với các đặc điểm sau:
Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
Bảng 1: Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
Tuổi (năm) 69,4 ± 11,2 Giới nam, n (%) 64 (55,2) Chỉ số khối cơ thể (kg/m2) 22,6 ± 4,9 Thời gian được chẩn đoán suy tim (tháng) 33 [5,7 - 72]
Hút thuốc lá (gói-năm) 13,1 ± 20,1
Trang 4Đặc điểm N= 116
Tăng huyết áp 81
Bệnh tim thiếu máu cục bộ 87,1
Rối loạn chuyển hóa lipid 29,3
Bệnh van tim 17,2
Phân độ suy tim NYHA I, II 72,4
Phân độ suy tim NYHA III, IV 27,5
Phân suất tống máu EF (%) 48,59 ± 13,6
Các biến số được biểu diễn bằng trung bình
± độ lệch chuẩn, trung vị [25th‐75th],
hoặc %.
Bảng 2: Đặc điểm về nồng độ hs CRP và các cytokine
trong máu bệnh nhân suy tim mạn
CYTOKINE
(N = 116)
Trung
vị
Khoảng tứ phân vị
25 th 75 th
Hs CRP (mg/L) 2,53 1 7,12
IL‐6 (pg/ml) 2,30 1,48 3,90
IL‐8 (pg/ml) 9,03 6,68 14,51
TNF‐α (pg/ml) 2,66 1,64 3,75
Bảng 3: Tỷ lệ bệnh nhân có nồng độ hs CRP và
cytokine tăng cao
CRP hs (mg/L) 116 79 68,1
IL-6 (pg/mL) 116 101 87,1
IL-8 (pg/mL) 116 5 4,3
TNF-α(pg/mL) 116 4 3,4
Nhận xét: Đa số bệnh nhân có tăng nồng độ
hs CRP và IL‐6 trong máu, các cytokine còn lại
thường trong giới hạn bình thường của phòng
xét nghiệm.
Bảng 4: Tương quan giữa CRP, cytokine và độ nặng
suy tim theo NYHA:
Cytokine Hệ số tương quan Spearman p
Nhận xét: Chỉ có TNF‐α có tương quan với
độ nặng suy tim theo NYHA
Nồng độ hs CRP, IL‐6, IL‐8, và TNF‐α được
trình bày là trung vị [tứ phân vị 25th ‐75th]. Khác
biệt có ý nghĩa thống kê về nồng độ TNF‐α giữa
nhóm suy tim nhẹ NYHA I, II và nhóm suy tim
nặng NYHA III, IV.
Bảng 5: So sánh nồng độ hs CRP, cytokine giữa 2
nhóm bệnh nhân NYHA I, II và NYHA III, IV.
Phân độ suy tim theo NYHA P
(Mann-Whitney U test) NYHA I, II (N=84) NYHA III/IV (N=32)
hsCRP (mg/l) 2,31 [0,94-5,23] 2,71 [1,29-12,53] 0,148 IL-6
(pg/ml) 2,14 [1,35-3,45] 2,55 [1,59-4,77] 0,183 IL-8
(pg/ml)9,35 [6,34-14,51] 8,37 [6,87-15,08] 0,926 TNF-α
(pg/ml) 2,14 [1,3-3,41] 3,45 [2,58-4,17] 0,005
Bảng 6: Tương quan giữa hs CRP, cytokine và phân
suất tống máu thất trái:
Cytokine Hệ số tương quan Spearman p
hs CRP (mg/l) 0,038 0,703 IL‐6 (pg/ml) 0,047 0,618 IL‐8 (pg/ml) ‐0,043 0,652 TNF‐α (pg/ml) ‐0,024 0,802 Trong nghiên cứu này, chúng tôi không thấy tương quan giữa từng cytokine với phân suất
tống máu thất trái.
BÀN LUẬN
Đặc điểm chung của bệnh nhân trong nghiên cứu (bảng 1)Tuổi trung bình là 69,4 ± 11,2 là phù hợp với đặc điểm chung của suy tim thường gặp ở người lớn tuổi. Giới nam chiếm
ưu thế hơn nữ: 64 nam (55,2%) so với 52 nữ (44,8%) phù hợp đặc điểm về giới trong dân số suy tim chung. Đa số bệnh nhân có các bệnh đồng mắc, đồng thời là yếu tố nguy cơ hay nguyên nhân suy tim như tăng huyết áp (81%), bệnh tim thiếu máu cục bộ (87,1%), trong khi nguyên nhân trước đây thường gây suy tim như bệnh van tim (17,2%) hiện nay đã không còn là nguyên nhân chủ yếu.
Nồng độ hs CRP và các cytokine.
Nghiên cứu chúng tôi, trung vị nồng độ hs CRP là 2,53 mg/L [1‐7,12], cao hơn giá trị bình thường của phòng xét nghiệm. Nghiên cứu của Jug B trên 201 bệnh nhân suy tim, trung vị nồng
độ hs CRP là 2,84 mmol/l [1,32‐6,9](9). Nghiên cứu của Nymo ở 1464 bệnh nhân trên 60 tuổi, suy tim mạn do bệnh tim thiếu máu, có trung vị nồng độ hs CRP là 3,7 mg/dl [1,6‐7,7](11). Có tới
Trang 579 trong 116 bệnh nhân của chúng tôi có tăng
nồng độ CRP, chiếm tỷ lệ 68,1%, kết quả này là
phù hợp với các tác giả khác. Gần đây, CRP
được biết đến như là yếu tố nguy cơ tim mạch
mới, có vai trò trong chẩn đoán và tiên lượng
của bệnh tim thiếu máu và hội chứng vành cấp(3)
. Trong suy tim, các nghiên cứu của tác giả nước
ngoài đã chứng minh tăng nồng độ CRP trong
máu ở đa số bệnh nhân suy tim cũng như có vai
trò trong tiên lượng của bệnh nhân(3). IL‐6: trong
nghiên cứu chúng tôi, trung vị nồng độ IL‐6 là
2,3 pg/mL, tăng so với giá trị bình thường của
phòng xét nghiệm. Nghiên cứu của Jug B trên
201 bệnh nhân suy tim, trung vị nồng độ của IL‐
6 là 5,1 pg/ml [2,2 ‐ 7,8](9). Đa số bệnh nhân trong
nghiên cứu của chúng tôi có tăng nồng độ IL‐6
trong máu, chiếm tỷ lệ 87,1%.
Theo giả thuyết về cytokine trong suy tim,
các cytokine tiền viêm như IL‐6, IL‐1, IL‐18,
TNF‐α, được sinh ra do quá trình phá hủy cơ
tim; sản phẩm này được gia tăng do kích thích
hệ thần kinh giao cảm. Cơ tim bị tổn thương,
cũng như cơ xương bị giảm tưới máu do giảm
lưu lượng tim sẽ hoạt hoá tế bào đơn nhân để
sinh ra các cytokine tương tự, mà tác động và
làm tổn thương hơn nữa chức năng cơ tim.
Cytokine từ những nguồn này được phóng thích
vào trong dòng máu làm tăng nồng độ cytokine
trong máu(4)
‐IL‐8: nồng độ trung vị IL‐8 là 9,03 pg/ml
[6,68‐14,51]. Chỉ 5 trong số 116 bệnh nhân trong
nghiên cứu chúng tôi có tăng nồng độ IL‐8 trong
máu so với giá trị bình thường của phòng xét
nghiệm, chiếm tỷ lệ 4,3%.
Trên thế giới, rất ít nghiên cứu khảo sát IL‐8
ở bệnh nhân suy tim. Dixon nghiên cứu 30 bệnh
nhân suy tim mạn và 21 người đối chứng, cho
thấy trung vị nồng độ IL‐8 là 6 [1‐21], trong khi
của nhóm đối chứng là 4 [1‐12], không có khác
biệt về nồng độ IL‐8 giữa bệnh nhân suy tim và
nhóm đối chứng, p=0,7(7).
‐ TNF‐α: nghiên cứu chúng tôi, trung vị
nồng độ của TNF‐α là 2,66 pg/ml [1,64‐3,75]
pg/ml). Giá trị này tuyệt đối không khác biệt so
với nghiên cứu của Dunlay với trung vị nồng độ TNF‐α là 2,1 pg/mL [1,5–3,1](8).
Trong nghiên cứu chúng tôi, chỉ 4 bệnh nhân, chiếm tỷ lệ 3,4 %, có tăng nồng TNF‐α hơn
so với giá trị bình thường của phòng xét nghiệm. Trong khi nghiên cứu của Dunlay cho thấy tăng TNF‐α (hơn giá trị bình thường phòng xét nghiệm là 2,8 pg/mL) ở 143 bệnh nhân suy tim, chiếm tỷ lệ 29%(8).
Tuy nhiên, sự so sánh này chỉ tương đối, do hai nghiên cứu sử dụng phương pháp xét nghiệm khác nhau. Dunlay phân tích cytokine bằng phương pháp xét nghiệm miễn dịch liên kết enzyme với giá trị tham khảo của phòng xét nghiệm là 0,55 đến 2,816 pg/mL. Trong khi nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp dàn trải vi mạch sinh học phát hoá quang tự động với giá trị tham khảo bình thường là < 11 pg/ml. Nghiên cứu sẽ có tính thuyết phục hơn khi so sánh nồng độ TNF‐α của bệnh nhân với nồng độ TNF‐α của nhóm đối chứng có chung một số đặc điểm tương đồng như nhân trắc học chẳng hạn, hơn là đơn thuần so sánh với giá trị tham khảo của phòng xét nghiệm. Tuy nhiên, vì một số khó khăn trong tìm kiếm nhóm đối chứng, nên chúng tôi đã dùng giá trị bình thường của phòng xét nghiệm làm trị số tham chiếu.
Tương quan giữa hs CRP, cytokine và phân
độ suy tim NYHA.
Trong các cytokine được khảo sát, chỉ TNF‐α
có nồng độ tương quan thuận có ý nghĩa thống
kê với phân độ suy tim NYHA, (rho=0,29; p=0,002) (bảng 4). Nồng độ TNF‐α ở bệnh nhân
có mức độ suy tim nặng (NYHA III, IV) cao hơn
có ý nghĩa thống kê so với của bệnh nhân suy tim nhẹ (NYHA I, II), với p= 0,005 (bảng 5). Kết quả của chúng tôi phù hợp với kết quả của các tác giả khác. Phân tích từ thử nghiệm VEST cho thấy nồng độ TNF‐α liên quan trực tiếp với độ nặng suy tim theo NYHA(6). Theo Chrysochoou và cộng sự, ở bệnh nhân mới mắc suy tim, tăng nồng độ TNF‐α có liên quan rối loạn chức năng nhĩ trái và mức độ tiến triển của
Trang 6rối loạn chức năng tâm trương và tâm thu thất
trái(5). TNF‐α đã được chứng minh tác động có
hại trực tiếp trên cơ tim và liên quan đến rối loạn
chức năng thất trái, tái cấu trúc, chết theo
chương trình của tế bào cơ, chức năng nội mô,
kích hoạt các dạng cảm ứng của enzym tổng
hợp nitric oxide(14).
Tương quan giữa hs CRP, cytokine và
phân suất tống máu thất trái
Nghiên cứu của chúng tôi không tìm thấy
tương quan giữa hs CRP, IL‐6, IL‐8, TNF‐α và
phân suất tống máu thất trái (bảng 6). Kết quả
này phù hợp với y văn.
Các nghiên cứu trước đây khảo sát tương
quan của nồng độ CRP, cytokine và phân suất
tống máu thất hoặc không tìm thấy sự tương
quan, hoặc có tương quan nhưng mức độ tương
quan khá yếu.
Nghiên cứu của Dunlay, không có tương
quan giữa TNF‐α và phân suất tống máu thất
trái(8). Trong khi đó, Savic Rodojevic tìm hiểu
liên quan giữa dấu ấn viêm như TNF‐α,
VCAM1, ICAM1, hs CRP và phân suất tống
máu của 120 bệnh nhân suy tim, thì chỉ có hs
CRP tương quan có ý nghĩa thống kê với phân
suất tống máu (r =‐0,189; P=0,039)(13) , tuy nhiên,
mức độ tương quan là rất yếu.
Một số nghiên cứu trước đây không tìm thấy
tương quan có ý nghĩa thống kê giữa CRP và
phân suất tống máu thất trái(1,15)trong khi những
nghiên cứu khác phát hiện có tương quan.
Nghiên cứu của Anand ở 4204 bệnh nhân suy
tim mạn, người có nồng độ hs CRP cao trên mức
trung vị 3,23 mg/L nhiều khả năng có phân suất
tống máu thất trái thấp(2). Nghiên cứu của
Lubrano trên 166 bệnh nhân suy tim và 48 người
khỏe mạnh đối chứng, cho thấy có tương quan
nghịch giữa IL‐6 và phân suất tống máu (r = ‐
0,23, p <0,01); và tương quan rất yếu giữa CRP
và phân suất tống máu (r = 0,19; p <0,05)(10).
Điểm mạnh và hạn chế của đề tài.
Đây là nghiên cứu đầu tiên cho thấy một số
đặc điểm viêm toàn thân trên bệnh nhân suy tim
người Việt nam. Tuy nhiên, các kết quả của hs CRP và cytokine và chỉ được so sánh với giá trị bình thường của phòng xét nghiệm, không có nhóm đối chứng nên đã làm hạn chế tính thuyết phục của nghiên cứu.
KẾT LUẬN
87,1% và 68,1% bệnh nhân suy tim mạn trong nghiên cứu có tăng nồng độ IL‐6 và hs CRP trong máu theo thứ tự. Nồng độ IL‐8, TNF‐
α của bệnh nhân thường trong giới hạn bình thường của phòng xét nghiệm. Chỉ có TNF‐α có nồng độ tương quan thuận có ý nghĩa thống kê với phân độ suy tim NYHA (rho=0,29; p=0,002). Không có tương quan của hs CRP, các cytokine với phân suất tống máu.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Alonso‐Martinez JL et al. (2002). C‐reactive protein as a predictor of improvement and readmission in heart failure. Eur
J Heart Fail, 4: 331‐6.
2 Anand IS et al. (2005). C‐reactive protein in heart failure: prognostic value and the effect of valsartan. Circulation, 112: 1428‐34.
3 Bozkurt B, Mann DL, and Deswal A (2010). Biomarkers of
inflammation in heart failure. Heart Fail Rev, 15: 331‐41.
4 Braunwald, E. (2008). Biomarkers in heart failure. N Engl J Med,
358: 2148‐59.
5 Chrysohoou C et al (2009). Chronic systemic inflammation accompanies impaired ventricular diastolic function, detected
by Doppler imaging, in patients with newly diagnosed systolic heart failure (Hellenic Heart Failure Study). Heart Vessels, 24: 22‐6.
6 Deswal A et al. (2001). Cytokines and cytokine receptors in advanced heart failure: an analysis of the cytokine database from the Vesnarinone trial (VEST). Circulation, 103: 2055‐9.
7 Dixon DL, et al. (2011). Systemic inflammation and cell activation reflects morbidity in chronic heart failure. Cytokine, 56: 593‐9.
8 Dunlay SM et al. (2008). Tumor necrosis factor‐alpha and mortality in heart failure: a community study. Circulation, 118: 625‐31.
9 Jug B et al. (2009). Interleukin‐6 is a stronger prognostic predictor than high‐sensitive C‐reactive protein in patients with chronic stable heart failure. Heart Vessels, 24: 271‐6.
10 Lubrano V et al. (2010). Relationship between triiodothyronine and proinflammatory cytokines in chronic heart failure. Biomed Pharmacother, 64: 165‐9.
11 Nymo SH et al. (2013). Inflammatory cytokines in chronic heart failure: interleukin‐8 is associated with adverse outcome. Results from CORONA. Eur J Heart Fail.
12 Phan Thị Danh (2006). Sử dụng kỹ thuật Biochip trong xét nghiệm và ứng dụng lâm sàng cytokines. Y học thành phố Hồ Chí Minh, 10: 385‐389.
13 Savic‐Radojevic, A, et al. (2013). The role of serum VCAM‐1 and TNF‐alpha as predictors of mortality and morbidity in patients
Trang 714 Von Haehling S, Jankowska EA, and Anker SD (2004). Tumour
necrosis factor‐alpha and the failing heart‐‐pathophysiology
and therapeutic implications. Basic Res Cardiol, 99: 18‐28.
15 Yin WH, et al. (2004). Independent prognostic value of elevated
high‐sensitivity C‐reactive protein in chronic heart failure. Am
Heart J, 147: 931‐8.
Ngày nhận bài báo: 15/8/2013 Ngày phản biện nhận xét bài báo:01/10/2013 Ngày bài báo được đăng: 10/12/2013