Tài liệu có nội dung trình bày: Các bước của kỹ thuật siêu âm fast (khám góc phần tư thứ nhất, khám góc phần tư thứ hai, khám góc phần tư thứ ba, khám góc phần tư thứ tư); các tổn thương (dịch tự do, chấn thương tạng đặc, tổn thương ống tiêu hoá), hạn chế của siêu âm, ứng dụng của siêu âm giúp bạn nắm rõ hơn về vai trò của siêu âm trong chấn thương bụng kín.
Trang 1VAI TRÒ CỦA SIÊU ÂM TRONG CHẤN THƯƠNG BỤNG KÍN
Vũ Hải Thanh, Phan Nhật Anh, Sử Thị Mỹ Hà
Trang 2ĐẠI CƯƠNG
- Kristensen (1971) là người đầu tiên dùng SA trong CTB
- Archer (1976) phát hiện CT lách với độ nhạy 80%
- Tiling (1990) phát hiện dịch trong CT bụng
+ Độ nhạy 89%
+ Độ đặc hiệu 100%
+ Độ chính xác 98%
Trang 3ĐẠI CƯƠNG
- FAST (Focused Asessment with Sonography for Trauma)
được thiết lập bởi Rozycki và cs (1996) : Đánh giá có trọng
tâm bằng siêu âm trong chấn thương
Trang 5KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
- Ưu tiên hàng đầu: tìm dịch máu ổ bụng
- Tìm tổn thương tạng kèm theo vì nhiều
trường hợp có tổn thương tạng nhưng
không gây chảy máu ổ bụng (25-30% )
Các vị trí tìm dịch trên siêu âm FAST
Trang 6KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Trang 7KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
BƯỚC 1: Khám góc phần tư thứ nhất (HSP)
-Khoang gan thận: nơi dịch lưu thông tự do nhất
-Khoang màng phổi phải
-Dọc rãnh thành đại tràng phải
Trang 8KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Khám đánh giá dịch rãnh thành đại tràng phải
Trang 9KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Trang 10KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
BƯỚC 2: Khám góc phần tư thứ hai (HST)
Trang 11KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Khám đánh giá dịch rãnh thành đại tràng trái
Trang 12KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Trang 13KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
BƯỚC 3: Khám góc phần tư thứ ba (thượng vị)
-Dịch khoang màng tim
-Sơ bộ đánh giá gan trái, tụy, dịch quanh tụy
Trang 14KỸ THUẬT SIÊU ÂM FAST
Trang 15CÁC TỔN THƯƠNG
1 DỊCH TỰ DO
-Dễ phát hiện
-Đặc điểm, số lượng và vị trí khoang chứa dịch >>> xác định
nguồn chảy máu
-FAST chủ yếu tìm dịch, không nhất thiết phải tìm nguồn chảy
máu
Trang 16CÁC TỔN THƯƠNG
-CT lách: 1/4 trên trái hoặc cả bụng
-CT gan: 1/4 trên phải và dưới (ít dịch bên trái)
-Tiên lượng nhanh tổn thương ở bn huyết động không
ổn định
Trang 18CÁC TỔN THƯƠNG
1 DỊCH TỰ DO: thang điểm Huang (1994) - 4 vị trí
+ Mỗi vị trí có dịch được 1đ
+ Dịch dày > 2mm (khoang gan thận hoặc lách thận): 2đ
+ Có thêm dịch giữa các quai ruột hoặc túi cùng Douglas: 1đ
Tổng điểm dao động từ 0-8.
+ Tổng điểm < 3: dịch < 1000ml
+ Tổng điểm > 3: dịch 1000ml và cần nội soi ổ bụng
Độ nhạy và độ đặc hiệu lần lượt 84% và 71%.
Trang 19CÁC TỔN THƯƠNG
1 DỊCH TỰ DO: Đặc điểm dịch: dịch không đồng nhất
-Dịch máu: tăng âm hoặc có vẩn âm (thường xa vị trí tổn thương)
-Cục máu đông: hình khối tăng âm (thường gần vị trí tổn thương
– cục máu đông canh gác)
Trang 20CÁC TỔN THƯƠNG
2 CHẤN THƯƠNG TẠNG ĐẶC
-Brown nghiên cứu 2693 bệnh nhân: trong số BN không có máu
ổ bụng 46% có tổn thương nhỏ kín đáo
-Tổn thương chưa rách vỏ bao, không có dịch ổ bụng >>> tìm tụ
máu dưới bao
-Trong shock đa chấn thương tìm được tạng tổn thương có ý
nghĩa quan trọng
Trang 21CÁC TỔN THƯƠNG
2 CHẤN THƯƠNG TẠNG ĐẶC: CT lách
-Hình thái đa dạng, khó xác định do vướng hơi dạ dày
-Vùng tăng giảm âm hỗn hợp
-Tụ máu dưới bao lách: đồng hoặc giảm âm
-Richard độ nhạy 69% (từ độ III là 86%)
Trang 22CÁC TỔN THƯƠNG
Đường vỡ nhu mô lách trên siêu âm 2D và siêu âm màu
Trang 23CÁC TỔN THƯƠNG
2 CHẤN THƯƠNG TẠNG ĐẶC: CT gan
-Khó phát hiện khi không rách bao gan hoặc tổn thương nhỏ
-Vùng tăng giảm âm hỗn hợp
-Tụ máu dưới bao gan: đồng hoặc giảm âm
Trang 24CÁC TỔN THƯƠNG
Hình ảnh ổ đụng dập và tụ máu nhu mô gan
Trang 25CÁC TỔN THƯƠNG
2 CHẤN THƯƠNG TẠNG ĐẶC: CT thận và SPM
-Thường không gây dịch máu ổ bụng
-CT TTT: khối đặc hoặc dịch trên thận
-CT thận: âm không đều khu trú hoặc lan tỏa / mất hình thái thận
-Tụ máu khoang sau phúc mạc
Trang 26CÁC TỔN THƯƠNG
Chấn thương thận trên siêu âm
Trang 27CÁC TỔN THƯƠNG
Tụ máu sau phúc mạc: Bàng quang hình quả lê
Trang 28CÁC TỔN THƯƠNG
3 TỔN THƯƠNG ỐNG TIÊU HOÁ
-Khó chẩn đoán, đặc biệt trên siêu âm
-Dùng đầu dò phẳng tìm khí ở mặt trước gan trái
-Hình tăng âm thành vệt kèm tăng âm phía sau (dấu hiệu rèm
cửa)
Trang 29CÁC TỔN THƯƠNG
3 TỔN THƯƠNG ỐNG TIÊU HOÁ
Khí mặt trước gan trái: DH rèm cửa
Trang 30HẠN CHẾ CỦA SIÊU ÂM
Trang 32ỨNG DỤNG CỦA SIÊU ÂM
- Nhanh gọn khi huyết động BN không ổn định
- Đặc biệt có giá trị trong chấn thương hàng loạt: thảm họa,
thiên tai, nổ bom
Trang 33ỨNG DỤNG CỦA SIÊU ÂM
BN chấn thương bụng
Siêu âm thường quy
dịch
Không có dịch