Nhiều nghiên cứu cho thấy xơ vữa động mạch là một yếu tố nguy cơ cao của đột quỵ não. Tuy nhiên nghiên cứu mối liên quan thang điểm HENRY và đường kính ổ nhồi máu não với các yếu tố nguy cơ của nhồi máu não chưa nghiên cứu nhiều ở Việt Nam.
Trang 1VÀ ĐƯỜNG KÍNH Ổ NHỒI MÁU NÃO VỚI CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ
Ở BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO
Trần Văn Trung*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Nhiều nghiên cứu cho thấy xơ vữa động mạch là một yếu tố nguy cơ cao của đột quỵ não. Tuy
nhiên nghiên cứu mối liên quan thang điểm HENRY và đường kính ổ nhồi máu não với các yếu tố nguy cơ của nhồi máu não chưa nghiên cứu nhiều ở Việt Nam.
Phương pháp: tiến cứu 100 bệnh nhân nhồi máu não.
Kết quả: Ở bệnh nhân nhồi máu não với thang điểm HENRY 4‐5 có trị số trung bình và tỷ lệ có tăng BMI;
huyết áp tâm thu; huyết áp tâm trương; độ dày trung bình động mạch cảnh chung, cholesterol TP cao hơn nhóm
HENRY 1‐2‐3 (p<0,05). Ở bệnh nhân nhồi máu não với đường kính ổ nhồi máu não ≥3cm có trị số trung bình
và tỷ lệ có tăng BMI; huyết áp tâm thu; huyết áp tâm trương; độ dày trung bình động mạch cảnh chung, có hút thuốc lá cao hơn nhóm đường kính ổ nhồi máu não <3cm (p<0,05).
Kết luận: tóm lại có mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ nhồi máu não với thang điểm HENRY và
đường kính ổ nhồi máu não (p<0,05).
Từ khóa: xơ vữa động mạch, đột quỵ não, thang điểm HENRY, đường kính ổ nhồi máu não
ABSTRACT
RESEARCH ON THE RELATIONSHIP BETWEEN HENRY SCALE AND DIAMETER
OF CEREBRAL INFARCTION ZONE WITH RISK FACTORS
FOR CEREBRAL INFARCTION STROKE PATIENTS
Tran Van Trung* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 ‐ Supplement of No 3‐ 2013: 37 ‐ 43
Backgrounds: Some previous studies showed that atherosclerosis is a situation of high risk factors of
cerebral stroke. However, research on the relationship between HENRY scale and diameter of cerebral infarction zone with risk factors for cerebral infarction stroke have not been studied much in Vietnam.
Methods and Results: In this study, 100 patients (74 male, 26 female) with cerebral infarction stroke
(patient group) who had an average age 68.87 ± 11.16 years was diagnosed with cerebral infarction identified clinically and by computed tomography. 100 patients (80 male, 20 female) with no risk factors atherosclerosis with no signs of cerebral infarction identified by computed tomography (control group) had similar age average 68.87 ± 11.16 years .The Results as below: In patient cerebral infarction with HENRY4‐5 group had average and prevalence percentage of BMI, systolic blood pressure, diastolic blood pressure ; carotid artery intimal‐medial thickness (IMT), cholesterol total were higher than that HENRY 1‐2‐3 group difference is statistically significant (p<0.05). ‐ In patient cerebral infarction with diameter of cerebral infarction zone ≥3cm group had average and prevalence percentage of BMI; systolic blood pressure; diastolic blood pressure; carotid artery intimal‐medial thickness (IMT); smoking were higher than that diameter of cerebral infarction zone ≥3cm group difference is statistically significant (p<0.05).
Conclusion: There was a strongly relationship between HENRY scale and diameter of cerebral infarction
* Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định
Trang 2Key words: atherosclerosis carotid artery, cerebral infarction stroke, HENRY scale, diameter of cerebral
infarction zone
ĐẶT VẤN ĐỀ
Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh đột
quỵ não, nhưng người ta chia thành hai nhóm
chính: nhóm không thay đổi đươc như: tuổi, giới
tính, chủng tộc, di truyền…; nhóm có thể thay
đổi được như tăng huyết áp, béo phì, rối loạn
lipid máu, đái tháo đường type 2, hút thuốc lá,
uống rượu, hoạt động tĩnh tại(9,5). Việc phát hiện
các yếu tố nguy cơ giúp ta dự báo để có các biện
pháp phòng ngừa biến chứng gây ra. Đột quỵ
não để lại nhiều di chứng nặng nề ảnh hưởng
đến bản thân, gia đình và xã hội. Liệt là một biến
chứng để lại di chứng nặng nhất, mức độ tổn
thương ổ nhồi máu trên chụp cắt lớp vi tính sọ
não có thể giúp ta tiên lượng sự trầm trọng của
bệnh. Mục tiêu đề tài:
1. Đánh giá một số yếu tố nguy cơ bệnh
nhân nhồi máu não.
2. Xác định mối liên quan một số yếu tố
nguy cơ với mức độ liệt chi qua thang điểm
HENRY và đường kính ổ nhồi máu trên CT sọ
não ở bệnh nhồi máu não.
ĐỐI TƯỢNG ‐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Nhóm bệnh 100 bệnh nhân qua khám lâm
sàng và chụp CT sọ não để được chẩn đoán là
nhồi máu não. Nhóm chứng 100 bệnh nhân
không có bệnh lý nhồi máu não có độ tuổi và
giới tương đương vào điều trị với các bệnh
thông thường.
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiến cứu, mô tả cắt ngang.
Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nhồi máu não được chẩn đoán xác định khi đáp ứng 2 tiêu chí chẩn đoán về lâm sàng theo tổ chức y tế thế giới
và qua chụp cắt lớp vi tính sọ não.
Về lâm sàng: liệt nửa người, rối loạn ý thức, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn cảm giác, liệt dây thần kinh VII trung ương, rối loạn cơ tròn, co giật kiểu động kinh.
Hình ảnh nhồi máu não: phải nhìn thấy ổ
tổn thương trên CT.
+ Số ổ tổn thương: 1 ổ và > 1 ổ; + Kích thước
ổ nhồi máu < 3 cm và ≥ 3 cm
Bảng 1. Đánh giá mức độ liệt của chi theo 5 mức độ
(Henry và cộng sự ‐1984) (1)
I- Liệt nhẹ (bại) Sức cơ
4 điểm
Giảm sức cơ, còn vận động
chủ động II- Liệt vừa Sức cơ
3 điểm
Còn nâng được chi lên khỏi
giường III- Liệt nặng Sức cơ
2 điểm
Còn co duỗi chi khi có tì IV- Liệt rất nặng Sức cơ
1 điểm
Chỉ còn biểu hiện co cơ chút
ít
0 điểm
Không co cơ chút nào
+ Lượng giá mức độ liệt chi dựa vào thang điểm HENRY qua 2 loại:
Loại 1 gồm: Mức 1; Mức 2; Mức 3 (Liệt nhẹ, liệt vừa, liệt nặng).
Loại 2 gồm: Mức 4; Mức 5 (Liệt rất nặng và liệt hoàn toàn).
Xử lý thống kê
Các thông số nghiên cứu được xử lý theo thuật toán thống kê sinh học ứng dụng trong y học trên phần mền SPSS 16.0.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 1. Một số yếu tố nguy cơ
Trang 3Chỉ tiêu Nhóm bệnh n =100 Nhóm chứng n =100 p
Nhận xét: Chỉ số các yếu tố nguy cơ ở nhóm bệnh tăng hơn nhóm chứng.
Bảng.2. Các yếu tố nguy cơ với thang điểm HENRY
Chỉ tiêu HENRY 4-5 (n =
71)
HENRY 1-2-3( n
= 29)
p
Glucose máu
Cholesterol TP
Triglicerit
Độ dày NTM
ĐMC (mm)
Nhận xét: Có sự tăng BMI, huyết áp tâm thu,
huyết áp tâm trương,cholesterol, triglicerit và độ
dày nội trung mạc động mạch cảnh ở nhóm
bệnh nhân có Henry 4‐5.
Bảng 3. Các yếu tố nguy cơ với đường kính ổ
nhồi máu
Chỉ tiêu ĐKỔNN ≥3cm (n
= 54)
ĐKỔNM <3cm (
n = 46)
p
Glucose máu
Cholesterol TP
Triglicerit
Độ dày NTM
Nhận xét: Có sự tăng BMI, huyết áp tâm thu,
huyết áp tâm trương, cholesterol, LDL‐C và độ dày nội trung mạc ĐMC ở nhóm bệnh nhân có đường kính ổ nhồi máu ≥ 3cm.
Bảng 4. Liên quan tỷ lệ các yếu tố nguy cơ với
đường kính ổ nhồi máu (đkônm)
Chỉ tiêu ĐKỔNM ≥3cm
(n = 54)
ĐKỔNM <3cm (n = 46)
p
Tăng Huyết áp tâm thu ≥140 mmHg, n%,OR(CI)
4,924(1,478-16,411) Tăng huyết áp tâm
trương ≥90mmHg, n%, 0R(CI)
3,284(1,361-7,920) Tuổi ≥60 (năm) n%,
BMI ≥ 23 (kg/m²) n%, 0R(CI) 35(64,8) 16(34,8) 3,484(1,514-7,879) <0,05 Tăng độ dày nội
trung mạc ĐMC(mm), n%, 0R(CI)
12,584(2,694-58,714)
Có hút thuốc lá, n%, 0R(CI)
4,046(1,560-10,491)
Nhận xét: Có sự tăng tỷ lệ tăng huyết áp
tâm thu, tăng huyết áp tâm trương, BMI≥23, tăng độ dày nội trung mạc động mạch cảnh và
có hút thuốc lá ở bệnh nhân có đường kính ổ nhồi máu ≥3cm.
Bảng 5. Liên quan tỷ lệ các yếu tố nguy cơ với
đường kính ổ nhồi máu (tt)
Chỉ tiêu ĐKỔNN
≥3cm (n = 54)
ĐKỔNM
<3cm (n = 46)
p
Tăng Đường máu ≥ 7,0 mmol/l, n%, 0R(CI)
1,105(0,503-2,421) Tăng Cholesterol≥5,2
mmol/l, n%, 0R(CI)
2,129(0,846-5,35)
Trang 4Chỉ tiêu ĐKỔNN
≥3cm (n = 54)
ĐKỔNM
<3cm (n = 46)
p
Tăng triglicerit≥
1,7mmol/l n%, 0R(CI)
0,997(0,441-2,250) Tăng
LDL-C≥3,4mmol/l n%,
0R(CI)
2,052(0,853-4,974) Giảm HDL-C≤
1mmol/l n%, 0R(CI) 5(9,3) 6(13) 0,680(0,193-2,394) >0,05
Nhận xét: Không có sự thay đổi khi tăng tỷ lệ
đường máu va các thành phần tăng lipid máu ở
bệnh nhân có đường kính ồ nhồi máu≥3cm.
Bảng 6. Liên quan tỷ lệ các yếu tố nguy cơ với thang
điểm HENRY
Chỉ tiêu HENRY4-5
(n = 71)
HENRY1-2-3 (n=29)
p
Tăng Huyết áp tâm
thu ≥140 mmHg,
n%,OR(CI)
3,544(1,207-10,405) Tăng huyết áp tâm
trương ≥90mmHg,
n%, 0R(CI)
5,289(2,08-13,44) Tuổi ≥60 (năm)
n%, 0R(CI)
0,974(0,336-2,82) BMI ≥ 23 (kg/m²)
n%, 0R(CI) 41(57,7) 10(34,5) 2,579(1,05-6,38) <0,05
Tăng độ dày nội
trung mạc Động
mạch cảnh chung,
n%, 0R(CI)
3,541(1,207-10,405)
Có hút thuốc lá,
n%, 0R(CI)
2,101(0,825-5,346)
Nhận xét: Có sự tăng tỷ lệ tăng huyết áp tâm
thu, tăng huyết áp tâm trương, BMI≥23, tăng độ
dày nội trung mạc động mạch cảnh chung ở
bệnh nhân có thang điểm HENRY 4‐5.
Bảng 7. Liên quan tỷ lệ các yếu tố nguy cơ với thang
điểm HENRY (tiếp theo)
Chỉ tiêu HENRY 4-5
(n = 71)
HENRY1-2-3 (n =29)
p
Tăng Đường máu ≥
7,0 mmol/l, n%,
0R(CI)
0,63(0,264-1,502) Tăng Cholesterol≥5,2
mmol/l, n%, 0R(CI) 59(83,1) 16(55,2) 3,99(1,53-10,429) <0,05
Tăng triglicerit≥
1,7mmol/l n%, 0R(CI)
1,59(0,659-3,843) Tăng
LDL-C≥3,4mmol/l n%,
0R(CI)
2,242(0,895-5,40)
Giảm HDL-C≤
1mmol/l n%, 0R(CI)
0,443(0,124-1,58)
Nhận xét: Có sự tăng tỷ lệ tăng cholesterol ở
bệnh nhân có HENRY 4‐5.
BÀN LUẬN Các yếu tố nguy cơ của đối tượng nghiên cứu
Trong nghiên cứu chúng tôi huyết áp tâm thu trung bình là 155,60 ± 17,87 mmHg, huyết áp tâm trương trung bình là 88,60 ± 6,93mmHg, huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg là 83%, huyết áp tâm trương ≥ 90 là 62%, tỷ lệ này cũng tăng cao
ở nghiên cứu Nguyễn Đức Hải(2) khi nghiên cứu
42 bệnh nhân nhồi máu não tăng huyết áp tâm thu là 76,2%. Theo Phạm Thị Diệu Linh(11) 57 ca nhồi máu não thì tăng huyết áp tâm thu là 77,2%.J.Robin(4) là 53,3%,Theo Lê Thúy Phượng(7) nghiên cứu 399 người nhồi máu não thì huyết
áp tâm thu trung bình là 142,17 ± 21,0 mmHg, huyết áp tâm trương là 87,44 ± 13,5 mmHg. Theo
Lê Thị Thu Trang(6) khi nghiên cứu vai trò các yếu tố nguy cơ và lâm sàng giai đoạn cấp của bệnh tai biến mạch máu não qua 79 trường hợp nhồi máu não và 30 trường hợp xuất huyết não thì huyết áp tâm thu trung bình là 151,5 ± 26,8 mmHg, huyết áp tâm trương trung bình là 85,6 ± 12,3 mmHg, tỷ lệ tăng huyết áp tâm thu cao ở nhóm xuất huyết não; còn nghiên cứu của Nguyễn Văn Tâm(10) qua 39 trường hợp nhồi máu não và 38 trường hợp chảy máu não thì tăng huyết áp tâm thu cao ở nhóm nhồi máu não và tăng huyết áp tâm trương tăng ở nhóm xuất huyết não.Như vậy ở bệnh nhân bị nhồi máu não có tỷ lệ tăng huyết áp tâm thu và tâm trương cao hơn nhóm chứng‐ Tăng đường máu làm xơ vữa động mạch dễ phát triển là một trong những nguy cơ cao cho bệnh lý mạch máu não. Trong nghiên cứu chúng tôi nồng độ đường máu trung bình là 7,35 ± 2,91 mmol/l và
tỷ lệ tăng đường máu chiếm 47% so với Lê Thị Thu Trang(6) là 32,91%, Phạm Thị Diệu Linh(11) là 28,1%;Nguyễn Đức Hải(8) là 9,5%. J.Robin(4) là 22,2%.Trong giai đoạn đầu đột quỵ có tăng đường máu, có thể do bệnh có đái đường tiềm
Trang 5xấu. Bệnh nhân đột quỵ não có biểu hiện tăng đề
kháng insulin và có sự rối loạn chức năng tiết
insulin ở tế bào beta, song khi có kèm theo các
yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, béo phì, hội
chứng chuyển hóa thì nguy cơ sẽ làm tăng thêm
mức đề kháng insulin(2,3).
Nghiên cứu chúng tôi nồng độ trung bình
cholesterol TP 5,59 ± 1,00 mmol/l, tỷ lệ tăng
cholesterol là 75%, nồng độ trung bình triglycerit
là 2,15 ± 1,36 mmol/l, tỷ lệ tăng triglycerit là 63%,
nồng độ trung bình HDL là 1,17 ± 0,28 mmol/l,
tỷ lệ HDL < 1 là 11 %, nồng độ trung bình LDL
là 3,63 ± 0,85 mmol/l, tỷ lệ tăng LDL là 71%.
Theo Lê Thị Thu Trang(6) qua 106 trường hợp
đột quỵ não có tăng cholesterol chiếm 42,2%,
tăng LDL là 47,71%, tăng triglycerit là 54,13%,
giảm HDL là 73,39%, Nguyễn Đức Hải(8) có rối
loạn lipid chiếm 59,5%. Như vậy qua các nghiên
cứu trên cho thấy có sự khác nhau về tăng tỷ lệ
các thành phần lipid máu, song điều này có lẽ
do bệnh nhân đã điều trị hạ lipid máu trước nên
khó đánh giá chính xác được, tuy nhiên các
nghiên cứu trên đều có sự tăng cao các thành
phần lipid máu ở bệnh nhân nhồi máu não.
Nghiên cứu này có BMI là 22,91 ± 1,78
kg/m², tỷ lệ có BMI ≥ 23 là 51%, BMI của nam
23,28 ± 1,63 kg/m², BMI của nữ là 21,89 ± 1,80
kg/m². Lê Thị Thu Trang qua 79 ca nhồi máu
não thì BMI là 20,74 ± 2,35 kg/m² .Kích thước ổ
nhồi máu não <3cm là 46% và >3cm là 54% còn
Đinh Văn Thắng(1) <3cm là 25,3% và >3cm là
74,7%.
Liên quan thang điểm Henry và đường
kính ổ nhồi máu (ĐKỔNM) bệnh nhân
nhồi máu não với huyết áp
Kết quả cho thấy ở Henry 4‐5 huyết áp tâm
thu là 159,79± 17,28 mmHg.
Henry 1‐2‐3 là 145,34 ± 15,11mmHg (p<0,05),
Henry 4‐5 huyết áp tâm trương là 90,28±6,70
mmHg, Henry 1‐2‐3 là 84,48 ± 5,72 mmHg
(p<0,05). Nhóm có tăng huyết áp tâm thu ở
Henry 4‐5 là 88,7% và tỷ lệ có tăng huyết áp tâm
thu cao gấp 3,54 (p<0,05). Nhóm có tăng huyết
áp tâm trương ở Henry 4‐5 là 78,9% và tỷ lệ có
tăng huyết áp tâm trương cao gấp 5,28 (p<0,05).
Kết quả cho thấy bệnh nhân có ĐKỔNM
≥3cm thì huyết áp tâm thu là 162,41± 16,92 mmHg, ĐKỔNM <3cm là 147,61 ± 15,62mmHg (p<0,05), ĐKỔNM ≥3cm huyết áp tâm trương là 90,93±7,0 mmHg, ĐKỔNM<3cm là 85,87± 5,80
mmHg (p<0,05). Nhóm có tăng huyết áp tâm
thu ĐKỔNM ≥3cm là 96,3% và tỷ lệ có tăng
huyết áp tâm thu cao gấp 4,92 (p <0,05). Nhóm
có tăng huyết áp tâm trương ở ĐKỔNM ≥3cm là 79,6% và tỷ lệ có tăng huyết áp tâm trương cao
gấp 3,28 (p <0,05). Như vậy ở bệnh nhân có
huyết áp tâm thu, tâm trương tăng cao thì nguy
cơ liệt nặng và kích thước ổ nhồi máu lớn hơn, yếu tố nguy cơ nhồi máu não tăng cao là tăng huyết áp, vì tăng huyết áp dễ làm tổn thương nội mạc thành mạch do áp lực dòng máu mạnh hơn, vị trí nhồi máu gặp ở bao trong nhân xám trung ương chiếm tỷ tăng đây là vùng đường thần kinh điều khiển vận động bên đối diện đi qua cho nên thường gặp là liệt nặng và hoàn toàn.
Liên quan thang điểm Henry, đường kính
ổ nhồi máu (ĐKỔNM) bệnh nhân nhồi máu não với BMI
Bệnh nhân nhồi máu não ở Henry 4‐5 thì BMI là 23,18±1,80 kg/m² với Henry1‐2‐3 là
22,26±1,57 kg/m (p<0,05). Nhóm có tăng BMI ở
Henry 4‐5 là 57,7% và tỷ lệ có tăng BMI cao gấp
2,47 (p<0,05). Bệnh nhân nhồi máu não có
ĐKỔNM ≥3cm thì BMI là 23,40±1,78 kg/m², ĐKỔNM <3cm là 22,34±1,61 kg/m² (p<0,05), Nhóm có tăng BMI≥ 23 có ĐKỔNM ≥3cm là
64,8% và tỷ lệ có BMI≥23 cao gấp 3,48 (p<0,05).
Qua nhận xét trên ta thấy ở bệnh nhân nhồi máu não mà có BMI≥23 thì mức độ liệt Henry 4‐
5 và trên C.T có đường kính ổ nhồi máu ≥ 3cm chiếm tỷ lệ cao.
Trang 6ổ nhồi máu ở bệnh nhân nhồi máu não với
độ dày nội trung mạc động mạch cảnh
(NTMĐMC)
Bệnh nhân nhồi máu não ở Henry 4‐5 thì
NTMĐMC là 1,10±0,21mm và Henry 1‐2‐3 là
0,99±0,22mm (p<0,05). Nhóm có tăng NTMĐMC
ở Henry 4‐5 là 88,7% và tỷ lệ có tăng NTMĐMC
cao gấp 3,54 (p<0,05). Bệnh nhân nhồi máu não ở
ĐKỔNM≥3cm thì NTMĐMC là 1,14±0,19mm và
ĐKỔNM< 3cm là 0,98±0,20mm (p<0,05). Nhóm
có tăng NTMĐMC ở ĐKỔNM≥ 3cm là 96,3% và
tỷ lệ có tăng NTMĐMC cao gấp 12,58 (p<0,05).
Do cơ chế khác nhau nên yếu tố nguy cơ ảnh
hưởng không giống nhau lên nội trung mạc và
mảng xơ vữa động mạch cảnh, tuy nhiên độ dày
nội trung mạc và mảng xơ vữa tại chỗ cùng có
những yếu tố nguy cơ chung, điều đó cho thấy
độ dày nội trung mạc có thể là một đáp ứng sớm
trong khi mảng xơ vữa là một biểu hiện muộn
của tiến trình xơ vữa và sự dày lên nội mạc động
mạch cảnh có thể làm lưu lượng máu đến não ít
và góp phần ổ nhồi máu não có đường kính lớn
hơn và liệt nặng hơn.
Liên quan thang điểm Henry, đường kính
ổ nhồi máu bệnh nhân nhồi máu não với
rối loạn Lipid máu
Bệnh nhân nhồi máu não ở Henry 4‐5 thì
cholesterol là 5,86±1,01mmol/l với Henry1‐2‐3 là
5,28±0,86 mmol/l (p<0,05). Nhóm có tăng
cholesterol ở Henry 4‐5 là 83,1% và tỷ lệ có tăng
cholesterol cao gấp 3,99 (p<0,05)
Triglycerit ở Henry 4‐5 là 2,53±1,52mmol/l
với Henry1‐2‐3 là 1,66±0,64mmol/l (p<0,05).
Nhóm có tăng triglycerit ở Henry 4‐5 là 66,2% và
tỷ lệ có tăng triglycerit cao gấp 1,59 (p>0,05).
LDL‐C ở Henry 4‐5 là 3,70±0,88mmol/l với
Henry1‐2‐3 là 3,46±0,74mmol/l (p>0,05). Nhóm
có tăng LDL‐C ở Henry 4‐5 là 76,1% và tỷ lệ có
tăng LDL‐C cao gấp 2,24(p>0,05).
HDL‐C ở Henry 4‐5 là 1,100±0,12mmol/l với
Henry1‐2‐3 là 1,11±0,21mmol/l (p>0,05). Nhóm
có tăng HDL‐C ở Henry 4‐5 là 8,5% và tỷ lệ có tăng HDL‐C cao gấp 0,44 (p>0,05).
Bệnh nhân nhồi máu não ở ĐKỔNM ≥3 cm thì cholesterol là 5,90±1,00mmol/l với ĐKỔNM<3cmlà 5,45±0,89mmol/l (p<0,05).
Nhóm có tăng cholesterol ở ĐKỔNM≥3cm là 81,5% và tỷ lệ có tăng cholesterol cao gấp 2,12 (p>0,05).
Triglycerit ở ĐKỔNM ≥3 cm là 2,26±1,21 mmol/l với ĐKỔNM<3cm là 2,26±1,21 mmol/l (p>0,05). Nhóm có tăng triglycerit ở ĐKỔNM≥3cm là 63% và tỷ lệ có tăng cholesterol cao gấp 0,9 (p>0,05).
LDL‐C ở ĐKỔNM≥3cm là 3,80±0,86mmol/l
với ĐKỔNM<3cmlà 3,44±0,80 mmol/l (p<0,05).
Nhóm có tăng LDL‐C ở ĐKỔNM≥3cm là 77,8%
và tỷ lệ có tăng LDL‐C cao gấp 2,05 (p>0,05).
1,09±0,21mmol/l với ĐKỔNM<3cm là 1,12±0,22 mmol/l (p>0,05). Nhóm có giảm HDL‐C ở ĐKỔNM≥3cm là 9,3%% và tỷ lệ có giảm HDL‐C cao gấp 0,68 (p>0,05).
Liên quan thang điểm Henry, đường kính
ổ nhồi máu bệnh nhân nhồi máu não với glucose máu.
Glucose máu ở Henry 4‐5 là 7,22±2,62mmol/l với Henry1‐2‐3 là 7,69±2,54 mmol/l (p>0,05). Nhóm có tăng glucose ở Henry 4‐5 là 43,7% và
tỷ lệ có tăng glucose cao gấp 0,63 (p>0,05).
7,47±2,85mmol/l với ĐKỔNM<3cm là 7,22±3,0 mmol/l (p>0,05). Nhóm có tăng glucose ở ĐKỔNM≥3cm là 48,1% và tỷ lệ có tăng glucose cao gấp 1,10 (p>0,05).
Như chúng ta biết glucose máu tăng cao thường xảy ra trong giai đoạn cấp của nhồi máu não Có nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh rằng đái đường là yếu tố gây ra các thể tai biến mạch máu não. Tăng đường máu kéo dài tác động đến hệ thống mạch máu não. Bệnh nhân đái đường có sự tiến triển của
bề dày lớp nội trung mạc của động mạch cảnh, nhiều tổn thương xơ vữa các động mạch trong
Trang 7và ngoài sọ và đặc biệt liên quan đến sự tắc
nghẽn nhiều động mạch nhỏ, tác động đến
nhiều tiểu động mạch đi vào trong não. Tuy
nhiên sự tăng đường máu không có liên quan
đến mức độ liệt nặng của bệnh nhân và kích
thước ổ nhồi máu.
Liên quan thang điểm Henry, đường kính
ổ nhồi máu bệnh nhân nhồi máu não với
hút thuốc lá
Nhóm có hút thuốc lá ở Henry 4‐5 là 77,5%
và tỷ lệ có hút thuốc lá cao gấp 2,10 tuy nhiên
không có ý nghĩa thống kê so với nhóm không
hút thuốc lá (p>0,05).
Nhóm có hút thuốc lá ở ĐKỔNM≥3cm là
85,2% và tỷ lệ có hút thuốc lá cao gấp 4,04
(p<0,05). Thuốc lá làm biến đổi nồng độ lipid
máu mà quan trọng là giảm yếu tố bảo vệ HDL,
tăng fibrinogen, tăng tính đông máu, tăng độ
nhớt máu, tăng kết dính tiểu cầu, có mối liên
quan giữa số lượng thuốc lá hút với nhồi máu
não. Hút thuốc lá là nguy cơ đột quỵ não, nhiều
nghiên cứu cho thấy nếu ngưng trên 2 năm thì
thì đột quỵ sẽ giảm rõ rệt cho nên ngừng hút
thuốc là vô cùng cần thiết để phòng ngừa đột
quỵ não.
KẾT LUẬN
Chỉ số trung bình, tỷ lệ tăng các yếu tố nguy
cơ như BMI, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm
trương, độ dày nội trung mạc động mạch cảnh,
đường máu, cholesterol, triglycerit, HDL‐C,
LDL‐C ở nhóm nhồi máu não tăng cao hơn
nhóm chứng (p<0,05)
Trị số trung bình, tỷ lệ tăng của tăng huyết
áp tâm thu, tâm trương, BMI, cholesterol TP,
triglycerit, độ dày nội trung mạc động mạch
cảnh chung ở nhóm nhồi máu não có mức liệt
chi theo thang điểm HENRY 4‐5 tăng cao hơn ở
nhóm nhồi máu não có mức liệt chi theo thang
điểm HENRY 1‐2‐3 (p<0,5)
Trị số trung bình, tỷ lệ tăng của tăng huyết
áp tâm thu, tâm trương, BMI, cholesterol TP, LDL‐C, độ dày nội trung mạc động mạch cảnh chung, có hút thuốc lá ở nhóm nhồi máu não có đường kính ổ nhồi máu não ≥3cm tăng cao hơn
ở nhóm có đường kính ổ nhồi máu não <3cm (p<0,05).
TÀI LIỆU THAM KHẢO
não trong 10 năm tại Bệnh viện Thanh Nhàn Hà nội’’‐ Tạp chí Nội khoa 1/2009 Trang 512 ‐ 516
và Đái tháo đường” Tạp chí nội khoa số 1/2009 Trang 93 ‐
107.
3 Hoàng Trung Vinh và cs (2009) “Biến đổi nồng độ glucose máu ở bệnh nhân đột quỵ não trong giai đoạn cấp” Y học thực hành số 673 ‐ 674 tháng 8/2009.
4 Robin MJ (2012). “Stroke Incidence in older US ’’.Stroke, pp 1224‐1229
5 Lê Đức Hinh và nhóm chuyên gia (2007): “Tai biến mạch máu não” Nhà xuất bản y học 2007. Trang 217‐240
6 Lê Thị Thu Trang (2009) “Nghiên cứu vai trò các yếu tố nguy
cơ và đặc điểm lâm sàng giai đoạn cấp của tai biến mạch máu não tại BV tỉnh Quảng Trị” Tạp chí nội khoa, Trang 686‐695.
7 Lê Thúy Phượng (2009) “Tăng huyết áp ở người tai biến mạch máu não lớn tuổi’’ Tạp chí nội khoa số 3, Trang 405 ‐
412.
8 Nguyễn Đức Hải và Nguyễn Hồng Ngọc (2002): “Đánh giá vữa xơ động mạch cảnh đoạn ngoài sọ bằng siêu âm Dopller trên bệnh nhân nhồi máu não”. Tạp chí tim mạch học số 29, Trang 450.
học‐ Bệnh học thần kinh” Nhà xuất bản y học.Trang 8‐72
10 Nguyễn Văn Tâm (2001): “Đánh giá điểm số đột quỵ SIRIRAJ trong chẩn đoán nhồi máu não và chảy máu não trên liều” Luận văn thạc sĩ y khoa ‐ ĐHY Hà Nội .Trang 25‐45
11 Phan Thị Diệu Linh (2009):“Tìm hiểu một số yếu tố nguy cơ liên quan đến đột quỵ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hoà” ‐Tạp chí Nội Khoa. Tr 518 ‐ 524.