Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này nhằm đánh giá khả năng phẫu thuật tuyến giáp ở người cao tuổi tại Khoa Ngoại Tim mạch-Lồng ngực Bệnh viện Thống Nhất trong 05 năm (từ tháng 08 năm 2008 đến tháng 08 năm 2013). Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết.
Trang 1ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA BỆNH BƯỚU GIÁP NHÂN Ở NGƯỜI CAO TUỔI TẠI BỆNH VIỆN THỐNG NHẤT TỪ NĂM 2008 ĐẾN NĂM 2013
Trần Văn Sơn*, Trần Thị Tuyết Mai*, Lý Kiều Chinh*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá khả năng phẫu thuật tuyến giáp ở người cao tuổi tại Khoa Ngoại Tim mạch-Lồng ngực
Bệnh viện Thống Nhất trong 05 năm ( từ tháng 08 năm 2008 đến tháng 08 năm 2013)
Phương pháp nghiên cứu: Hồi cứu, mô tả cắt ngang
Kết quả: Có tất cả 266 bệnh nhân bướu giáp nhân, được điều trị phẫu thuật tại khoa Ngoại Tim mạch-Lồng
ngực Bệnh viện Thống Nhất trong 05 năm, từ tháng 08 năm 2008 đến tháng 08 năm 2013, trong đó có 26 nam,
240 nữ Cắt toàn bộ tuyến giáp 19 trường hợp, cắt bán phần tuyến giáp 221 trường hợp, không có tử vong Sau phẫu thuật tiếp tục bổ sung hormone tuyến giáp
Kết luận: Điều trị ngoại khoa bướu giáp nhân ở người cao tuổi đạt kết quả tốt, an toàn, hiệu quả
Từ khóa: Bướu tuyến giáp, Ngoại khoa
ABSTRACT
THYROID TUMOR SURGICAL REVIEW
AT THONG NHAT HOSPITAL IN 10 YEAR ( 08/ 2003 – 08/ 2012)
Tran Van Son, Tran thi Tuyet Mai, Ly Kieu Chinh
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 18 - No 3- 2014: 103-107
Objective: Thyroid tumor in ederly patients surgical review at The Department Thoracic and
Cardiovascular, Thong Nhat hospital in 05 years
Material and method: Retrospective and gross-sectional study
Results: 266 patients were treated by surgical for thyroid tumor This study dealt with 37 ederly patients, 26
male, and 240 female Lobectomy 19 cases, Subtotal thyroidectomy 231 cases, no cas was died Levothyroxin suppressive therapy made the larges diameter
Conclustions: The surgical treatment of thyroid tumor in ederly patients are very good
Keywords: Surgical, Thyroid tumor in ederly patients
ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh bướu giáp nhân là bệnh lý thường gặp
trong các bệnh nội, ngoại khoa
Trong thời gian gần đây, bệnh lý tuyến giáp
có khuynh hướng gia tăng ở người cao tuổi, tỷ lệ
mắc bệnh ở người cao tuổi chiếm khoảng 4-5%
Hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu
về điều trị ngoại khoa bướu giáp nhân, nhưng
với người cao tuổ còn rất ít nghiên cứu đề cập
tới Việc nghiên cứu những vấn đề liên quan tới
phẫu thuật ở người cao tuổi nói chung, phẫu thuật tuyến giáp nhân nói riêng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi
Trong thời gian từ tháng 08 năm 2008 đến tháng 08 năm 2013, tại khoa NgoạiTim mạch-Lồng ngực Bệnh viện Thống Nhất, đã tiến hành phẫu thuật 266 trường hợp bướu giáp nhân, trong đó có 37 bệnh nhân > 60 tuổi đạt kết quả khá tốt
Công trình nghiên cứu này nhằm đánh giá kết quả công tác chẩn đoán và điều trị ngoại
* Bệnh viện Thống Nhất Tp Hồ Chí Minh
Trang 2khoa bệnh bướu giáp nhân ở người cao tuổi Từ
đó rút ra bi học kinh nghiệm trong chẩn đoán,
chỉ định, và lựa chọn phương pháp phẫu thuật
thích hợp, đạt hiệu quả tốt nhất
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Đối tượng nghiên cứu
Tiến hành nghiên cứu toàn bộ những bệnh
nhân bướu giáp nhân đến điều trị phẫu thuật tại
khoa Ngoại Tim mạch-Lồng ngực Bệnh viện
Thống nhất trong 05 năm (08/ 2008-08/2013),
Mẫu nghiên cứu gồm 266 bệnh nhân, được
chẩn đoán trước mỗ dựa vào: lâm sàng, siêu âm
tuyến giáp, T3 T4 TSH, và Giải phẫu bệnh lý
trước và sau phẫu thuật
Phương pháp nghiên cứu
Loại hình nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả hồi cứu
Thiết kế nghiên cứu cắt ngang
Tiêu chuẩn chọn mẫu nghiên cứu
Tiêu chuẩn chọn bệnh: Bao gồm tất cả bệnh
nhân Bướu giáp nhân đã được phẫu thuật, và có
kết quả giải phẫu bệnh lý sau phẫu thuật
Tiêu chuẩn loại trừ
Tất cả các bướu giáp không thuộc diện
nghiên cứu trên
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Tuổi
Nhỏ nhất: 18 tuổi
Cao tuổi nhất: 92
Tuổi từ 60 đến 92 tuổi: 37 trường hợp
Tuổi trung bình: 42
Có 02 trường hợp cao tuổi: 92 tuổi ( 1 nam, 1 nữ)
Giới
Nữ: 240, chiếm 90% ,Nam: 26 , chiếm 10%
Nữ gấp > 9 lần nam giới
Nghề nghiệp
Bảng 1
Theo nghiên cứu này, bướu giáp nhân xảy ra
ở mọi ngành nghề
Lao động và công chức chiếm đa số
Bệnh nhân > 60 tuổi đa số là cán bộ hưu trí
Triệu chứng lâm sàng
Bảng 2
Phù niêm xương chày 0 0
Trong 266 trường hợp, không có trường hợp nào
có lồi mắt, run tay, phù niêm trước xương chày Phần lớn bệnh nhân nhập viện vì lý do khó nuốt, nuốt nghẹn
Có 02 trường hợp khàn giọng do K xâm lấn vào dây thần kinh quặt ngược
Bệnh nhân >60 tuổi, đa số nhập viện vì khi nuốt
Cận lâm sàng
Bảng 3
Siêu âm tuyến giáp 37 229
Chọc hút kim nhỏ 37 229
Xquang tim phổi qui ước được thực hiện cho tất cả các trường hợp, giúp biết được tình trạng khí quản bị đẩy lệch, và phát hiện bướu giáp thòng sau xương ức vào trung thất
Siêu âm giúp xác định chính xác vị trí, kích thước, nhân nhu mô hay nang, với máy siêu âm
có độ phân giải tốt có thể thấy được tổn thương
Trang 3từ 3m.m trở lên, siêu âm cũng gợi ý tổn thương
ung thư với hình ảnh tăng sinh mạch máu tại
bướu rõ rệt và có rãi rác các đóm vôi hoá dạng
cát trong bướu cũng gợi ý ung thư tuyến giáp
dạng nhú
Xét nghiệm T3, T4, TSH giúp xác định bình
giáp hay cường giáp, để chỉ định điều trị
Chọc hút bằng kim nhỏ có độ chính xác cao,
là xét nghiệm thường qui, trước khi xem xét khả
năng chỉ định phẫu thuật Đây là kỹ thuật đơn
giản, trang bị không cần nhiều, và có độ chính
xác cao
Wilems và Lowhagen tổng kết gần 4.000 cas
phẫu thuật tuyến giáp có thực hiện chọc hút
bằng kim nhỏ trước mổ, có 11,8% là ung thư,
dương tính giả từ 0-2%, âm tính giả 6,6-27,5%
Theo tác giả Lê văn Quang(5) dương tính giả
0%, âm tính giả 7,07%
Kết quả Giải phẫu bệnh lý
Bảng 4
Ung thư biểu mô dạng nhú 07 08
Ung thư biểu mô dạng nang 00 02
Phình giáp cục 22 189
Theo nghiên cứu này, phình giáp cục chiếm
đa số 73%
Bệnh nhân >60 tuổi, phình giáp cục chiếm đa
số
Có 17 trường hợp ung thư tuyến giáp
Theo tác giả Nguyễn Chấn Hùng(Error! Reference source not
Leonard(10) là 75%; Theo Nguyễn Hải Thủy(7) là 83%
Theo Roman S Udelsman R(2), ung thư tuyến
giáp dạng nhú thường gặp nhất chiếm 83%
Theo Hiệp hội quốc tế chống ung thư, ung thư
tuyến giáp chiếm 0,5% đến 1% trong tổng số
trường hợp ung thư được điều trị Tại Mỹ ung
thư tưyến giáp chiếm tỷ lệ 40 trường hợp/ triệu
dân Theo Nguyễn Bá Đức ung thư tuyến giáp
chiếm 2% trong tổng số ung thư tại Hà Nội
Tại trung tâm ung bướu ung thư tuyến giáp chiếm 1,4% trong tổng số các trường hợp ung thư ( 1990-1992)
Phân loại bướu tuyến giáp
Bảng 5
Bướu chìm trung thất 03 02
Hầu hết các bướu đa nhân là lành tính, kể cả bệnh nhân là người cao tuổi
Một tổng kết của bệnh viện Mayo năm 1955 qua phẫu nghiệm 1000 tử thi cho thấy: 50% có bướu giáp, trong đó 12% là bướu đơn nhân, và
tỷ lệ ung thư trong những bướu này là 12% Theo Silverberg (1966) lại cho tỷ lệ 2% ung thư tuyến giáp phát hiện tình cờ trên bệnh nhân phẫu thuật hoặc tử vong vì các bệnh ung thư khác Hoffman có 29% ung thư trong 202 bướu đơn nhân
Kích thước
Bảng 6
> 3cm – 5cm 20 109
Đa số có đường kính 3cm đến 5cm, kể cả bệnh nhân là người cao tuổi
Theo Turn Bridge Giải phẫu tử thi 2.185 cas
ở Boston có 8% bướu giáp có kích thước < 1cm Bướu giáp đa nhân lớn ở thùy (P) tuyến giáp
ở bệnh nhân 92 tuổi Trước và sau mổ
Chỉ định phẫu thuật
Bướu gây chèn ép 20 196
Hình thái bướu 10 19
Trang 4Chỉ định phẫu thuật bướu giáp nhân ở
người cao tuổi chủ yếu là do chèn ép vùng cổ
gây khó nuốt, khó thở
Phương pháp phẫu thuật
Bảng 7
Cắt bán phần thuỳ giáp 02 10
Cắt bán phần tuyến giáp 26 195
Cắt toàn bộ tuyến giáp 07 12
Cắt nang tuyến giáp 02 02
Phương pháp phẫu thuật ở người cao tuổi
chủ yếu là cắt bán phần tuyến giáp
Có 07 trường hợp cắt toàn bộ tuyến giáp
kèm nạo hạch do ung thư tuyến giáp
Theo Trần Ngọc Lương(Error! Reference source not found.),
trường hợp ung thư nhưng u nhỏ , chua xâm
lấn, cắt trọn thùy tuyến giáp chúa khối u, và eo
giáp
Theo Sharman(10), cắt trọn thùy được áp
dụng trong những trường hợp bướu nhỏ hơn
hay bằng 1,5cm, và có nguy cơ thấp
Vị trí bướu giáp
Bảng 8
>60 tuổi <60 tuổi
Thuỳ trái tuyến giáp 04 17
Thuỳ phải tuyến 06 16
Hai thuỳ tuyến giáp 27 196
Đa số bướu giáp ở 2 thùy tuyến giáp ( kể cả
người lớn tuổi)
Đa số bướu nằm khu trú ở một thuỳ tuyến
giáp, chiếm 33%
Biến chứng
Chảy máu trong mổ 03 trường hợp do ung
thư tuyến giáp, bướu quá lớn chèn vào khí quản,
gây suy hô hấp cấp, phải mở khí quản cấp cứu,
kèm cắt bướu giáp
Bảng 9
Xẹp khí quản sau mổ 01 00
Cơn bảo giáp trạng 00 00
Có 03 trường chảy máu sau mổ, gây máu tụ chèn ép khí quản, phải mở lại cầm máu
Có 05 trường hợp khàn tiếng sau mổ, điều trị sau 05 ngày ổn định
Có 04 trường có triệu chứng hạ canxi máu, điều trị sau 05 ngày ổn định
Không có trường hợp nào có cơn bảo giáp,
và xẹp khí quản sau mổ
Thời gian nằm viện sau phẫu thuật
Trung bình từ 4 ngày đến 6 ngày sau mổ
Đánh giá kết quả sớm sau mổ
Tất cả các trường hợp sau phẫu thuật đều được theo dõi, và có bổ sung hormone tuyến giáp ( thyroxine) Thời gian theo dõi từ 2 tháng đến 6 tháng
Chưa có trường hợp nào phát hiện tái phát Theo tác giả Geerdsen JP(2) thấy tỷ lệ tái phát bướu không khác nhau nếu không dùng thyroxine, theo dõi 104 bệnh nhân trong 9 năm, tái phát 9,5% nếu có dùng T4 và 11,3% tái phát của nhóm không dùng
KẾT LUẬN
Bệnh bướu giáp nhân ở người cao tuổi không hiếm gặp Đa số bướu tuyến giáp ở người cao tuổi có đường kính > 3cm Chỉ định phẫu thuật ở người cao tuổi chủ yếu do chèn ép Phẫu thuật cắt bán phần tuyến giáp ở người cao tuổi thường thực hiện nhất Biến chứng phẫu thuật ở người mcao tuổi thấp Điều trị phẫu thuật bệnh bướu giáp nhân ở người cao tuổi có kết quả tốt
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bài giảng bệnh học ngoại khoa Nhà xuất bản giáo dục 2002
2 Geerdsen JP, Frolernd L (1984) Recurence of non-toxic goitre with and without postosperative thyroxine medication
3 Greenspan FS and Dong BJ (1994) Thyroid and antithyroid
drugs Basic and clinical pharmacologie
4 Kim Lyerly H (1997) The thyroid gland Texbook of surery vol
I 599-611
Trang 55 Lê Văn Quang, Hứa Thị Ngọc Hà, Đoàn Thị Phương Thảo
(2003) Giá trị của xét nghiệm tế bào quang học chọc hút bằng
kim nhỏ trong chẩn đoán sớm các nhân giáp Chuyên đề ngoại
khoa 7 264-270
6 Mai Văn Viện (2010) Đánh giá kết quả điều trị ngoại khoa bệnh
bướu giáp không nhiểm độc ở người cao tuổi Y học Tp Hồ Chí
Minh Vol 14
7 Nguyễn Hải Thuỷ (2000) Chẩn đoán và điều trị bệnh bướu
giáp Nhà xuất bản y học 240-267
8 Nguyễn Khánh Dư Bệnh học ngoại khoa Nhà xuất bản y học
(1987) Tr 68-88
9 Nguyễn Thanh Mai (1996) Nghiên cứu một số đặc điểm triệu
chứng và điều trị ngoại khoa qua 43 trường hợp bệnh bướu cổ
đơn thuần ở người cao tuổi Luận văn thạc sỹ y học.- Hoc viện
Quân y
10 Sherman S I (2003) Thyroic carcinoma Lancet 2003 501-511
11 Trần Ngọc Lương, Mai Văn Sâm, Nguyễn Tiến Lương (2004) Nhận xt về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị phẫu thuật của 249 trường hợp ung thư tuyến giáp tại Bệnh viện Trung ương Kỷ yếu các đề tài nghiên cứu khoa học Hội nghị nội tiết đái tháo đường miền Trung mở rộng lần thứ IV 510-520
12 Wartofsky Leonard Disease of the thyroid Harrison principal
of internal medicin Vol II 2012-2035 1998
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 11-04-2014 Ngày bài báo được đăng: 20 – 05 - 2014