E.coli và Clostridium perfringens là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh tiêu chảy làm viêm ruột và viêm ruột hoại tử cho gia súc trong đó có con dê. Bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng. Mục đích của nghiên cứu nhằm cung cấp thông tin về đặc điểm dịch tễ của bệnh, các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của dê mắc bệnh tiêu chảy.
Trang 1TÌNH HÌNH MẮC BỆNH TIÊU CHẢY DO VI KHUẨN E.COLI,
CLOSTRIDIUM PERFRINGENS Ở DÊ NUÔI TẠI THÁI NGUYÊN
VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ
Đặng Thị Mai Lan 1* , Đặng Thị Bích Huệ 1 , 2 Đoàn Kiều Hưng
1 Trường ĐH Nông Lâm - ĐH Thái Nguyên
2 Trung tâm Giống vật nuôi Thái Nguyên
TÓM TẮT
E.coli và Clostridium perfringens là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh tiêu chảy làm viêm ruột và
viêm ruột hoại tử cho gia súc trong đó có con dê Bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng Mục đích của nghiên cứu nhằm cung cấp thông tin về đặc điểm dịch tễ của bệnh, các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của dê mắc bệnh tiêu chảy
Tiến hành điều tra dịch tễ học cho thấy với tổng số 902 dê kiểm tra thì có 85 con mắc bệnh tiêu chảy chiếm 9,42% Số dê chết do mắc tiêu chảy là 59 con chiếm 6,54%
Các triệu chứng và bệnh tích chủ yếu là ở đường tiêu hoá chiếm tỷ lệ dao động từ 54,17% - 94,92%
Từ khóa: Bệnh tiêu chảy, Hội chứng tiêu chảy, E.coli, Clostridium perfringens
ĐẶT VẤN ĐỀ*
Bệnh tiêu chảy là một trong những bệnh gây
thiệt hại rất lớn về kinh tế cho người chăn
nuôi, làm giảm số lượng và chất lượng gia súc
nói chung cũng như con dê nói riêng
Bệnh tiêu chảy xảy ra quanh năm nhiều nhất
là vào cuối Đông sang Xuân hoặc cuối Xuân
sang Hè, sau đợt mưa thời tiết thay đổi đột
ngột đồng thời khí hậu thích hợp với sự phát
triển của vi khuẩn như: E.coli,
C.perfringens dễ gây bệnh tiêu chảy, gây
chết cho dê theo thể nhiễm trùng, bại huyết
Trên cơ sở đó để xác định đặc điểm dịch tễ
bệnh, xây dựng phác đồ điều trị bệnh thích
hợp cho dê bị bệnh Chúng tôi tiến hành
nghiên cứu đề tài này nhằm góp phần bổ sung
cơ sở khoa học và thực tiễn giúp các nhà khoa
học và các nhà chăn nuôi có những biện pháp
thích hợp để khống chế dịch bệnh, tăng năng
suất chăn nuôi
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU
-Theo dõi dê nuôi ở các lứa tuổi trong địa bàn
điều tra
- Mổ khám và lấy bệnh phẩm ở dê bị ốm, chết
Sử dụng phương pháp nghiên cứu dịch tễ học
mô tả (Deceriptic study) dịch tễ học phân tích
(Amaleytu study)
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
Kết quả nghiên cứu đặc điểm dịch tễ hội
chứng tiêu chảy ở dê tại tỉnh Thái Nguyên
*
Tel: 0912.975.021; Email: landangmaiorchiddhtn@gmail.com
Tỷ lệ dê tiêu chảy và chết tại một số huyện, thị trên địa bàn
Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ dê mắc tiêu chảy ở 6 huyện, thị thuộc tỉnh Thái Nguyên là tương đối cao Với 902 dê điều tra có tới 85
dê mắc bệnh tiêu chảy chiếm tỷ lệ 9,42%, trong đó có 59 con bị chết chiếm tỷ lệ 6,54%
So với kết quả điều tra của Nguyễn Quang Tính năm 2003 tỷ lệ dê mắc bệnh tiêu chảy chiếm 13,38%; tỷ lệ dê chết chiếm 8,59%; năm 2004 tỷ lệ dê mắc bệnh và chết tương ứng là 13,58% và 11,26%; năm 2005 tỷ lệ dê mắc bệnh và chết tương ứng là 14,41% và 9,00% [3]
Tỷ lệ dê mắc bệnh tiêu chảy và chết do tiêu chảy theo lứa tuổi
Qua điều tra chúng tôi có kết quả về tỷ lệ dê tiêu chảy và dê chết do tiêu chảy ở các lứa tuổi của dê qua bảng 2
Kết quả bảng 2 cho thấy dê chủ yếu mắc bệnh tiêu chảy và chết ở giai đoạn còn non (từ sơ sinh - 6 tháng tuổi) chiếm tỷ lệ là 13,73% và 10,54%
Tỷ lệ dê tiêu chảy và chết do tiêu chảy ở các mùa vụ trong năm
Theo dõi dê mắc bệnh tiêu chảy và dê chết do mắc bệnh ở 4 mùa Xuân, Hè, Thu, Đông chúng tôi thu được kết quả ở bảng 3
Trang 2Bảng 1 Kết quả xác định tỷ lệ dê tiêu chảy và chết do tiêu chảy Huyện, thị điều tra (con) Tổng số dê
Tỷ lệ tiêu chảy Tỷ lệ chết do tiêu chảy
Số lượng (con) Tỷ lệ (%) Số lượng (con) Tỷ lệ (%)
Bảng 2 Kết quả xác định tỷ lệ dê tiêu chảy và chết do tiêu chảy ở các lứa tuổi
Tuổi dê điều tra Số dê tiêu chảy Số dê Tỷ lệ
(%)
Số dê chết do tiêu chảy
Tỷ lệ (%)
Bảng 3 Kết quả xác định tỷ lệ dê tiêu chảy và chết do mắc bệnh tiêu chảy ở các mùa vụ trong năm
Mùa vụ
Tính chung
Bảng 3 cho thấy trong tổng số 902 dê được điều
tra ở 4 mùa trong năm, thì dê mắc bệnh tiêu chảy
cao nhất là ở mùa Xuân chiếm 10,82% tỷ lệ chết
chiếm 8,58%; tiếp theo là mùa Đông chiếm
10,29%; tỷ lệ chết là 8,00%; mùa Hè tỷ lệ mắc
chiếm 9,21% và tỷ lệ dê chết chiếm 6,28% Thấp
nhất là mùa Thu chiếm 7,34% dê mắc bệnh và
2,75% dê chết do mắc bệnh
Các triệu chứng, bệnh tích chủ yếu ở dê tiêu
chảy
Chúng tôi đã tiến hành theo dõi các triệu chứng
lâm sàng và thu được kết quả tại bảng 4
Bảng 4 cho thấy: dê mắc bệnh tiêu chảy do E.coli
và C.perfringens có biểu hiện kém ăn, buồn bã,
đau bụng chiếm 96,88%; Phân lúc đầu nhão, sền
sệt, sau đó trở nên lỏng như nước, có mùi hôi
thối chiếm 90,63%; Trợn, chớp mắt liên tục, co
giật, cong lưng, nghiến răng, chảy nước dãi
chiếm 70,83%; Ỉa chảy phân lỏng dính lẫn bọt và
máu chiếm 65,63%
Trên cơ sở nghiên cứu triệu chứng, bệnh tích của
dê bị tiêu chảy trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên chúng tôi đã mổ khám 59 con dê bị chết do tiêu chảy Kết quả được trình bày ở bảng 5 như sau: Trong 59 con được mổ khám thấy: có 56/59 con
có biểu hiện ruột già xuất huyết, chứa hơi chiếm 94,92%; màng treo ruột có nhiều hạch bạch huyết màu đỏ có 55 con chiếm 93,22% Ruột non căng phồng, xung huyết, xuất huyết, niêm mạc bị tróc ra, có lẫn máu chiếm 89,83%; còn lại là các bệnh tích khác dao động từ khoảng 71,19-88,14% Như vậy, bệnh tích đại thể ở dê bị mắc bệnh tiêu chảy chủ yếu tập trung ở ruột non và ruột già
Thử nghiệm một số phác đồ điều trị tiêu chảy cho dê
Kết quả điều trị bệnh được thể hiện qua bảng 7 với 3 phác đồ điều trị cho thấy: kết quả điều trị ở phác đồ I với 13/15 dê khỏi bệnh chiếm tỷ lệ 86,67% Phác đồ II và phác đồ III có số dê khỏi bệnh là 12/15 chiếm tỷ lệ 80,00%
Trang 3Như vậy, trên cơ sở của các phác đồ điều trị là
đều sử dụng kháng sinh, chất điện giải Orezol và
thuốc trợ sức trợ lực đã có tác dụng rõ rệt trong
việc điều trị bệnh tiêu chảy của dê Từ 3 phác đồ
điều trị trên, chúng tôi đã xác định được hiệu
quả điều trị bệnh là cao và hiệu quả nhất là phác
đồ I Do vậy chúng ta có thể sử dụng các phác
đồ để điều trị gia súc mắc bệnh tiêu chảy, đặc
biệt là tiêu chảy do vi khuẩn C.perfringens gây
ra
KẾT LUẬN
- Tỷ lệ dê mắc bệnh tiêu chảy trên địa bàn
nghiên cứu là tương đối cao (9,42%), tỷ lệ chết
chiếm 6,54%
- Dê còn non (từ sơ sinh - 6 tháng) mắc bệnh nhiều nhất chiếm 10,54%
- Chủ yếu dê thường mắc bệnh vào mùa Đông - Xuân chiếm tỷ lệ 10,29-10,82% và mùa Hè - Thu là 7,34-9,21%
- Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích chủ yếu của
dê tiêu chảy là tổn thương nặng ở đường tiêu hóa (ruột non và ruột già)
- Với 3 phác đồ điều trị bệnh tiêu chảy cho dê đều có hiệu quả nhưng phác đồ 1 cho hiệu quả cao nhất
Bảng 4 Các triệu chứng lâm sàng ở dê tiêu chảy
Số dê
theo
dõi
(con)
Số dê tiêu chảy (con)
Các biểu hiện lâm sàng
Số dê có biểu hiện (con)
Tỷ lệ (%)
Trợn, chớp mắt liên tục, co giật, cong lưng, nghiến
Phân lúc đầu nhão, sền sệt, sau đó trở nên lỏng như
Ỉa chảy phân lỏng dính lẫn bọt và máu 63 65,63
Bảng 5 Các bệnh tích đại thể của dê mắc bệnh tiêu chảy thông qua mổ khám bệnh tích
Số dê
theo
dõi
(con)
Số dê
mổ khám (con)
Các biểu hiện bệnh tích
Số dê có biểu hiện (con)
Tỷ lệ (%)
Dạ dày xuất huyết lấm tấm, chứa thức ăn không tiêu 50 84,75
Trên thành ruột non và thành bụng khi cắt có hiện
Ruột non căng phồng, xung huyết, xuất huyết, niêm
Màng treo ruột có nhiều hạch bạch huyết màu đỏ 55 93,22
Trang 4Bảng 6 Hiệu quả một số phác đồ điều trị tiêu chảy ở dê Phác đồ
điều trị Loại thuốc hoá dược Cách dùng và liều lượng Thời gian điều trị (ngày) điều trị Số dê
Số dê khỏi bệnh
Tỷ lệ (%)
I Oxytetracycline Tiêm bắp 1ml/10kg TT 3-5 ngày,
2 lần/ngày 15 13 86,67 B.Complex Tiêm bắp 1ml/10kg TT
Orezol Uống 100gr/25kgTT
II Enrofloxacin Tiêm bắp 1ml/10kg TT
3-5 ngày,
2 lần/ngày 15 12 80,00 B.Complex Tiêm bắp 1ml/10kg TT
Orezol Uống 100gr/25kgTT
III Colistin Tiêm bắp 1ml/10kg TT
3-5 ngày,
2 lần/ngày 15 12 80,00 B.Complex Tiêm bắp 1ml/10kg TT
Orezol Uống 100gr/25kgTT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Lê Minh Chí (1995) "Bệnh tiêu chảy ở gia súc",
Tài liệu Cục thú y Trung ương
[2] Trần Thị Hạnh và cộng sự (1996) “Viêm ruột
hoại tử ở hươu nai do C.perfringens và kết quả
phòng bệnh bằng giải độc tố” (TOXOLD), Báo cáo
KHKT - Thú y 3/1996
[3] Nguyễn Quang Tính, Hoàng Đạo Phấn, Nguyễn
Ngọc Nhiên và Cù Hữu Phú (2004), Xác định số
lượng và một số đặc tính sinh hoá học của vi khuẩn
Clostridium perfringens trong đường tiêu hoá của dê
khoẻ mạnh và dê tiêu chảy, Tạp chí Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn (41) (Tháng 5/2004), tr
613-615
[4] Nguyễn Quang Tính (2004), Xác định vai trò của
vi khuẩn Clostridium perfringens trong hội chứng
tiêu chảy ở dê, Tạp chí Chăn nuôi, số 11 năm 2004,
tr 23-25
[5] Barnes D.M Scrensin D.K Salmonellosis Discases
of Sune Fourth Edition 1975, p 554 - 564
[6] Hogh.p: Poreine insectious necrotizing enteritis cause by C.perfringens, Thesis, Copenhagen, 1974 [7] Smith, H.W (1963), "The haemolysisns of Escherichia coli", J Pathol Bacterial, pp 197 -
212
SUMMARY
STATE OF DIARRHOEA BY E.COLI, CLOSTRIDIUM PERFRINGENS
IN GOAT FARMS IN THAI NGUYEN AND TESTING SOME TREATMENT REGIMENS
Dang Thi Mai Lan 1 * , Dang Thi Bich Hue 1 , Doan Kieu Hung 2
1
College of Agriculture and Forestry - TNU
2
Thai Nguyen Center for Domestic Animals
E.coli and Clostridium perfringens are the main reasons causing diarrhoea and enteritis, necrotizing
enterocolitis for livestock including goats The disease causes serious damages The purpose of the study is
to provide information about the epidemiological characteristics of patients, the clinical symptoms and lesions of goats with diarhea
Results of epidemiological investigation found 85 ones with diarrhoea among 902 goats examined, accounts for 9.42% Number of goats died of diarrhoea was 59 ones, accounting for 6.54%
The symptoms and lesions mainly in the gastrointestinal tract percentage ranged from 54.17%-94.92%
Key words: Diarrhoea, diarrhoea syndrome, E.coli, Clostridium perfringens.
*
Tel: 0912.975.021; Email: landangmaiorchiddhtn@gmail.com