Bài giảng Chuyên đề: Hình thái và cấu trúc gan qua siêu âm ở bệnh nhân xơ gan gồm các nội dung sau: Hình thái và cấu trúc gan, phân chia thủy gan, hình ảnh siêu âm gan bình thường và gan bị xơ, kỹ thuật thăm dò các thông số của gan.
Trang 1HI NH THA Ì ́
HI NH THA Ì ́ VÀ CÂ U TRU C GAN CÂ U TRU C GAŃ́ ́́ QUA SIÊU ÂM BÊNH NHÂN X GANỞ ̣ Ơ
QUA SIÊU ÂM BÊNH NHÂN X GANỞ ̣ Ơ
BS TRÂ N CÔNG NGA I TRÂ N CÔNG NGA Ì ̀ ̃ ̃
CHUYÊN Đ : Ề
CHUYÊN Đ : Ề
Trang 2ĐĂT VÂ N ĐÊ ̣ ́ ̀
ĐĂT VÂ N ĐÊ ̣ ́ ̀
X ơ ơ gan la bênh ly t gan la bênh ly t ̀ ̀ ̣ ̣ ́ ́ ươ ươ ng đô i phô biê n ng đô i phô biê n ́ ́ ̉ ̉ ́ ́
Viêt Nam va trên thê gi i ̀ ́ ́
ở Viêt Nam va trên thê gi i ̣ ̀ ́ ơ ́
Câ n pha t hiên s m va điê u tri kip Câ n pha t hiên s m va điê u tri kip ̀ ̀ ́ ́ ̣ ơ ̣ ơ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣
th i đê ke o da i tuôi tho cho bênh nhân ơ ̀ ̉ ́ ̀ ̉ ̣ ̣
th i đê ke o da i tuôi tho cho bênh nhân ơ ̀ ̉ ́ ̀ ̉ ̣ ̣
[1], D ươ ng H ng Thái, 2006, X gan, B nh h c n i khoa ồ ơ ệ ọ ộ
[1], D ươ ng H ng Thái, 2006, X gan, B nh h c n i khoa ồ ơ ệ ọ ộ
Trang 3ĐĂT VÂ N ĐÊ (tt) ̣ ́ ̀
ĐĂT VÂ N ĐÊ (tt) ̣ ́ ̀
Siêu âm la môt ky thuât không xâm lâ n Siêu âm la môt ky thuât không xâm lâ n ̀ ̀ ̣ ̣ ̃ ̃ ̣ ̣ ́ ́
an toa n, gia tha nh re, co thê lăp lai ̀ ́ ̀ ̉ ́ ̉ ̣ ̣
an toa n, gia tha nh re, co thê lăp lai ̀ ́ ̀ ̉ ́ ̉ ̣ ̣
nhiê u lâ n, co hiêu qua cao trong viêc ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̣
nhiê u lâ n, co hiêu qua cao trong viêc ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̣
theo do i hi nh tha i câ u tru c cua x gan ̃ ̀ ́ ́ ́ ̉ ơ
theo do i hi nh tha i câ u tru c cua x gan ̃ ̀ ́ ́ ́ ̉ ơ
Râ t co gia tri trong chân đoa n â t co gia tri trong chân đoa n ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ́ , tiên
l ượ ng
l ượ ng và theo dõi bênh gan mât bênh gan mât ̣ ̣ ̣ ̣ , cũng
nh x gan[1] ư ơ
nh x gan[1] ư ơ
[1], Nguy n Ph ễ ướ c B o Quân, 2011, Siêu âm b ng t ng quát ả ụ ổ
[1], Nguy n Ph ễ ướ c B o Quân, 2011, Siêu âm b ng t ng quát ả ụ ổ
Trang 4ĐĂT VÂ N ĐÊ (tt) ̣ ́ ̀
ĐĂT VÂ N ĐÊ (tt) ̣ ́ ̀
Muc tiêuuc tiêụ̣ :
Khao sa t hi nh tha i, câ u tru c gan, đKhao sa t hi nh tha i, câ u tru c gan, đ̉̉ ́́ ̀̀ ́́ ́́ ́́ ươườ̀ng ng
ki nh ti nh mach c a qua siêu âḿ ̃ ̣ ử
ki nh ti nh mach c a qua siêu âḿ ̃ ̣ ử 2D và
Doppler bênh nhân x gan. bênh nhân x gan.ởở ̣̣ ơơ
Trang 5
N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Giai phâu gan:Giai phâu gan:̉̉ ̉̉
Vi tri : Nă m ha sVi tri : Nă m ha ṣ̣ ́́ ̀̀ ởở ̣ ượ ườ̀n (P)n (P)
Hi nh dang: Gan co hi nh chêm, hi nh dang Hi nh dang: Gan co hi nh chêm, hi nh dang ̀̀ ̣̣ ́́ ̀̀ ̀̀ ̣̣
va ki ch th̀ ́ ước gan thay đôi i t nhiê u theo ̉ ́ ̀
va ki ch th̀ ́ ước gan thay đôi i t nhiê u theo ̉ ́ ̀
thê tang̉ ̣
thê tang̉ ̣
Ca c tha nh phâ n ô ng mach cua gan:Ca c tha nh phâ n ô ng mach cua gan:́́ ̀̀ ̀̀ ́́ ̣̣ ̉̉
+Ti nh mach c aTi nh mach c ã̃ ̣̣ ửử
+ Đông mach gan Đông mach gaṇ̣ ̣̣
+ Ô ng mât Ô ng mât́́ ̣̣
Trang 6N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Phân chia thu y gan:Phân chia thu y gan:̀̀ [1]
+ Phân chia theo giai phâu: Thu y (P), thu y (T), + Phân chia theo giai phâu: Thu y (P), thu y (T), ̉̉ ̉̉ ̀̀ ̀̀thu y đuôi va thu y vuông.̀ ̀ ̀
thu y đuôi va thu y vuông.̀ ̀ ̀
+ Phân chia theo phân thu y ch c năng: D a + Phân chia theo phân thu y ch c năng: D a ̀̀ ưứ́ ựự
va o phân bô cua TMC va ti nh mach trên ̀ ́ ̉ ̀ ̃ ̣
va o phân bô cua TMC va ti nh mach trên ̀ ́ ̉ ̀ ̃ ̣
gan chia gan tha nh 8 ha phân thu y.̀ ̣ ̀
gan chia gan tha nh 8 ha phân thu y.̀ ̣ ̀
[1], Nguy n Quang Quy n, 2008, Gan, Bài gi ng gi i ph u h c ễ ề ả ả ẩ ọ
[1], Nguy n Quang Quy n, 2008, Gan, Bài gi ng gi i ph u h c ễ ề ả ả ẩ ọ
Trang 7N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Phân chia thu y gan theo giai phâu ̀ ̉ ̉
Trang 8N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Phân chia thu y gan theo mach ma u cua ̀ ̣ ́ ̉
Phân chia thu y gan theo mach ma u cua ̀ ̣ ́ ̉
Couinaud
Trang 9N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Phân chia thu y gan trên siêu âm ̀
Trang 10N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan bi nh th Hi nh anh siêu âm gan bi nh th ̀ ̀ ̉ ̉ ̀ ̀ ươ ươ ̀ ̀ ng: ng:
+ Đ + Đ ươ ươ ̀ ̀ ng b : La đ ng b : La đ ơ ơ ̀ ̀ ̀ ̀ ươ ươ ̀ ̀ ng hô i âm ng hô i âm ̀ ̀
t ươ ng đô i “ sa ng “, manh, tr n la ng ́ ́ ̉ ơ ́
t ươ ng đô i “ sa ng “, manh, tr n la ng ́ ́ ̉ ơ ́
uô n l ́ ượ n theo hi nh dang cua gan ̀ ̣ ̉
uô n l ́ ượ n theo hi nh dang cua gan ̀ ̣ ̉
+ Nhu mô gan: Câ u tru c âm đô ng nhâ t, + Nhu mô gan: Câ u tru c âm đô ng nhâ t, ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ min, hat đê u nhau, măt gan nhă n phăng ̣ ̣ ̀ ̣ ̃ ̉
min, hat đê u nhau, măt gan nhă n phăng ̣ ̣ ̀ ̣ ̃ ̉
Trang 11
N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan bi nh th̀ ̉ ̀ ường
Hi nh anh siêu âm gan bi nh th̀ ̉ ̀ ường
Trang 12N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan bi nh th ̀ ̉ ̀ ươ ̀ ng (tt)
Hi nh anh siêu âm gan bi nh th ̀ ̉ ̀ ươ ̀ ng (tt)
+ Câ u tru c ô ng mach: ́ ́ ́ ̣
+ Câ u tru c ô ng mach: ́ ́ ́ ̣
*TMC: đ TMC: đ ươ ươ ̀ ̀ ng ki nh # ng ki nh # ́ ́ 911 mm, phô ̉ Doppler điê u biê n theo nhip th ̀ ́ ̣ ở
Doppler điê u biê n theo nhip th ̀ ́ ̣ ở
*Đ *Đ ườ ườ ng m t ng m t ậ ậ
*Tĩnh mach gan mach gan ̣ ̣
Trang 13N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh phô Doppler ti nh mach c a bi nh ̀ ̉ ̉ ̃ ̣ ử ̀
th ươ ̀ ng
Trang 14N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Chia phân thu y gan trên siêu âm:Chia phân thu y gan trên siêu âm:̀̀
+Gan (T): TMC (T) cu ng v i ca c nha nh tao Gan (T): TMC (T) cu ng v i ca c nha nh tao ̀̀ ơớ́ ́́ ́́ ̣̣
ch H nă m ngang (theo ha phân thu y 2,3,4)ữ ̀ ̣ ̀
ch H nă m ngang (theo ha phân thu y 2,3,4)ữ ̀ ̣ ̀
+Gan (P): TMC (P) cu ng v i ca c nha nh tao Gan (P): TMC (P) cu ng v i ca c nha nh tao ̀̀ ơớ́ ́́ ́́ ̣̣
Trang 15N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh thu y đuôi gan bi nh th̀ ̉ ̀ ở ̀ ường
Hi nh anh thu y đuôi gan bi nh th̀ ̉ ̀ ở ̀ ường
Trang 16N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan x :Hi nh anh siêu âm gan x :̀̀ ̉̉ ơơ
Hi nh anh diê n tiê n theo s diê n tiê n bênh Hi nh anh diê n tiê n theo s diê n tiê n bênh ̀̀ ̉̉ ̃̃ ́́ ựự ̃̃ ́́ ̣̣ Bênh diê n tiê n dâ n tao hi nh anh siêu âm Bênh diê n tiê n dâ n tao hi nh anh siêu âm ̣̣ ̃̃ ́́ ̀̀ ̣̣ ̀̀ ̉̉đăc hiêu dâ n ̣ ̣ ̀
đăc hiêu dâ n ̣ ̣ ̀
+ Đ+ Đươườ̀ng b gan: Không đê u do ca c nô t ng b gan: Không đê u do ca c nô t ơờ̀ ̀̀ ́́ ́́
va dai x ̀ ̉ ơ
va dai x ̀ ̉ ơ
+ Nhu mô gan: Nhu mô gan thô ra p không + Nhu mô gan: Nhu mô gan thô ra p không ́́
đê u, đôi khi co dang hat̀ ́ ̣ ̣
đê u, đôi khi co dang hat̀ ́ ̣ ̣
Trang 17N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan x̀ ̉ ơ
Hi nh anh siêu âm gan x̀ ̉ ơ
Trang 18N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan x (tt) ̀ ̉ ơ
Hi nh anh siêu âm gan x (tt) ̀ ̉ ơ
Hi nh tha i gan: Phi đai thu y đuôi Hi nh tha i gan: Phi đai thu y đuôi ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̀ ̀
* X ơ ơ gan r gan r ượ ượ u, gan th u, gan th ươ ươ ̀ ̀ ng l n ng l n ơ ơ ́ ́
*X gan virus (B, X gan virus (B, ơ ơ C) gan th C) gan th ươ ươ ̀ ̀ ng teo nho ng teo nho ̉ ̉
* Giai đoan muôn gan th Giai đoan muôn gan th ̣ ̣ ̣ ̣ ươ ươ ̀ ̀ ng teo nho không phu ng teo nho không phu ̉ ̉ ̣ ̣ thuôc nguyên nhân ̣
thuôc nguyên nhân ̣
Trang 19tô c)́ th thườường v n t c < 20cm/sng v n t c < 20cm/sậ ốậ ố
Ph DopplerPh Dopplerổổ mâ t điê u biê n theo nhip mâ t điê u biê n theo nhip ́́ ̀̀ ́́ ̣̣
th , ke m ba ng, la ch toở ̀ ́ ́
th , ke m ba ng, la ch toở ̀ ́ ́
Trang 20N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Bê da y thu y đuôi va gan tra i bi nh th̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ường
Bê da y thu y đuôi va gan tra i bi nh th̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ường
Trang 21N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm x gaǹ ̉ ơ
Hi nh anh siêu âm x gaǹ ̉ ơ
Trang 22N I DUNG N I DUNG Ộ Ộ
Hi nh anh siêu âm gan x̀ ̉ ơ
Hi nh anh siêu âm gan x̀ ̉ ơ
Trang 23N I DUNG Ộ
Ky thuât thăm do :Ky thuât thăm do :̃̃ ̣̣ ̀̀
Bênh nhân nă m ng a hoăc nghiêng.Bênh nhân nă m ng a hoăc nghiêng.̣̣ ̀̀ ửử ̣̣
Tiê n ha nh ca c măt că t đê khao sa t ca c Tiê n ha nh ca c măt că t đê khao sa t ca c ́́ ̀̀ ́́ ̣̣ ́́ ̉̉ ̉̉ ́́ ́́thông số
+ Ki ch th́ ước gan
+ Ki ch th́ ước gan
+ Câ u tru c gań ́
+ Câ u tru c gań ́
+ B ganờ
+ B ganờ
+ Đường ki nh ti nh mach c a ́ ̃ ̣ ử
+ Đường ki nh ti nh mach c a ́ ̃ ̣ ử
+ Phô Doppler ti nh mach c ả ̃ ̣ ử
+ Phô Doppler ti nh mach c ả ̃ ̣ ử
Trang 24N I DUNG Ộ
Môt sô măt că t khao sa t: ̣ ́ ̣ ́ ̉ ́
Đo chiê u cao gan (P), chiê u cao gan (T) ̀ ̀
Trang 25N I DUNG Ộ
Đo bê da y thu y đuôi va gan tra ì ̀ ̀ ̀ ́
Đo bê da y thu y đuôi va gan tra ì ̀ ̀ ̀ ́
Đo bê ngang thu y đuôi va gan phaì ̀ ̀ ̉
Đo bê ngang thu y đuôi va gan phaì ̀ ̀ ̉
Trang 26N I DUNG Ộ
Khao sa t câ u tru c gan ̉ ́ ́ ́
Trang 28N I DUNG Ộ
Măt că t khao sa t TMC: ̣ ́ ̉ ́
Trang 29N I DUNG Ộ
Măt că t liên s ̣ ́ ươ ̀ n vu ng cuô ng gan khao sa t Doppler ̀ ́ ̉ ́ TMCHi nh anh phô Doppler bi nh th̀ ̉ ̉ ̀ ường
Trang 30N I DUNG Ộ
Hi nh anh phô Doppler tăng a p c a trong x ̀ ̉ ̉ ́ ử ơ
Hi nh anh phô Doppler tăng a p c a trong x ̀ ̉ ̉ ́ ử ơ
gan
Trang 31K T LU N K T LU N Ế Ế Ậ Ậ
*Siêu âm la môt ky thuât kha thông dung ,gia Siêu âm la môt ky thuât kha thông dung ,gia ̀ ̀ ̣ ̣ ̃ ̃ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ́ ́
tha nh re, h u i ch, gia tri trong viêc khao sa t bênh ̀ ̉ ư ̃ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ̣
tha nh re, h u i ch, gia tri trong viêc khao sa t bênh ̀ ̉ ư ̃ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ̣
ly gan mât ́ ̣
ly gan mât ́ ̣
*S dung siêu âm gan trong viêc theo do i va chân S dung siêu âm gan trong viêc theo do i va chân ử ử ̣ ̣ ̣ ̣ ̃ ̃ ̀ ̀ ̉ ̉ đoa n bênh x gan qua: ́ ̣ ơ
đoa n bênh x gan qua: ́ ̣ ơ
+ Hi nh tha i gan + Hi nh tha i gan ̀ ̀ ́ ́
+ Câ u tru c gan + Câ u tru c gan ́ ́ ́ ́
+ Đ + Đ ươ ươ ̀ ̀ ng ki nh TMC ng ki nh TMC ́ ́
+ Phô Doppler TMC + Phô Doppler TMC ̉ ̉
Co gia tri th c tiê n, dê th c hiên trong lâm sa ng ́ ́ ̣ ự ̃ ̃ ự ̣ ̀
Co gia tri th c tiê n, dê th c hiên trong lâm sa ng ́ ́ ̣ ự ̃ ̃ ự ̣ ̀
Trang 32XIN CHÂN THA NH CAM N ̀ ̉ Ơ
XIN CHÂN THA NH CAM N ̀ ̉ Ơ