Đề tài nghiên cứu của chúng tôi nhằm đáp ứng các mục tiêu: Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim trên trẻ em và ô nhiễm ở ngoại cảnh tại trường mầm non phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên. Xác định hiệu quả của các biện pháp can thiệp bằng giáo dục sức khỏe và điều trị bệnh giun kim ở trẻ em.
Trang 1ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ BIỆN PHÁP CAN THIỆP NHẰM
GIẢM TỶ LỆ NHIỄM GIUN KIM Ở TRẺ EM VÀ NGOẠI CẢNH TẠI TRƯỜNG MẦM NON PHƯỜNG QUANG TRUNG, THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
Phạm Thị Hiển 1* , Lô Thị Hồng Lê 1 , Nông Phúc Thắng 1
Nguyễn Thị Oanh 1 , Diệp Thị Xoan 1 , Nguyễn Thị Mai Huệ 2 , Bùi Trung Hiếu 3
1 Bộ môn Ký sinh trùng - Trường ĐH Y Dược - ĐH Thái Nguyên 2
SV K40E, 3 SV K40D - Trường ĐH Y Dược - ĐH Thái Nguyên
TÓM TẮT
Nhiễm giun kim ở trẻ em vẫn là một vấn đề sức khỏe cộng đồng; do vậy việc phát hiện và can thiệp dự phòng nhiễm giun kim ở trẻ em là một việc làm cần thiết Đề tài nghiên cứu của chúng tôi
nhằm đáp ứng các mục tiêu
- Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim trên trẻ em và ô nhiễm ở ngoại cảnh tại trường mầm non phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên
- Xác định hiệu quả của các biện pháp can thiệp bằng giáo dục sức khỏe và điều trị bệnh giun kim
ở trẻ em Bằng phương pháp nghiên cứu mô tả kết hợp với can thiệp trên trẻ em ở lứa tuổi mầm non và môi trường lớp học tại trường mầm non phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên chúng tôi đã thu được kết quả: Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em trước can thiệp (16,8) Trẻ gái (16,27%) , trẻ trai (17,20%) Lứa tuổi 3 đến 6 có tỷ lệ nhiễm ( 19,10% ) cao hơn lứa tuổi 1 đến 3 (9,3%), Tỷ lệ nhiễm trứng giun ở đồ chơi được phát hiện là 1,66% Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em sau can thiệp (1,34%)
Từ khóa: Giun kim ở trẻ em và ô nhiễm ở ngoại cảnh tại trường mầm non Thái Nguyên
Nhiễm giun kim ở trẻ em vẫn là một vấn đề
sức khỏe cộng đồng Trứng giun kim ở ngoại
cảnh sẽ là nguồn lây bệnh thường trực tại các
trường mầm non do vậy việc phát hiện và can
thiệp dự phòng nhiễm giun kim ở trẻ em là
một việc làm cần thiết và phải tiến hành
thường xuyên Đề tài nghiên cứu của chúng
tôi nhằm đáp ứng các mục tiêu sau
- Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em và ô
nhiễm ở ngoại cảnh tại trường mầm non
phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên
- Xác định hiệu quả của các biện pháp can
thiệp bằng giáo dục sức khỏe và điều trị bệnh
giun kim ở trẻ em
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là trẻ em ở lứa tuổi
mầm non (1 đến 6 tuổi) và môi trường lớp
học tại trường mầm non Quang Trung thành
phố Thái Nguyên
* Tel: 0915 827689
Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu : Tháng 10 đến tháng
12 năm 2010
- Địa điểm nghiên cứu : Chúng tôi chọn một trường ở trung tâm thành phố là trường mầm non phường Quang Trung là trường có nề nếp sinh hoạt, học tập khoa học hợp vệ sinh Phần lớn các cháu ở trường đều là con cháu các cán
bộ viên chức, số ít là con cháu nhân dân trong thành phố
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp mô tả kết hợp với can thiệp + Kỹ thuật xét nghiệm tìm trứng giun kim trên trẻ em được tiến hành theo phương pháp Graham
+ Tìm trứng giun kim ở ngoại cảnh: Sàn nhà, bàn ghế, đồ chơi lớn bằng cách dùng băng dính trong dán vào những nơi quy định lấy mẫu xét nghiệm
+ Điều trị cho các cháu bằng thuốc Mebeldazol
+ Duy trì nề nếp vệ sinh tốt ở lớp học: Lau nhà 3 lần trong một ngày, và mỗi tuần lau nhà
Trang 2bằng nước xà phòng 1 lần, lau bàn ghế rửa đồ
chơi nhựa bằng nước xà phòng một lần trong
ngày Rửa tay cho các cháu bằng xà phòng
trước khi ăn
+ Tuyên truyền giáo dục sức khoẻ về tác hại
của giun kim và cách phòng bệnh giun kim cho
các cô giáo và các bậc phụ huynh của trường
Sau khi áp dụng các biện pháp can thiệp 3
tuần, chúng tôi lấy mẫu lại lần 2
- Cách chọn mẫu
+ Chọn chủ đích trường mầm non phường
Quang Trung
+ Bắt thăm ngẫu nhiên 5 lớp trong số 12 lớp
của trường
- Cỡ mẫu
+ Cỡ mẫu xét nghiệm: Toàn bộ số trẻ em của
các lớp đã được chọn (179 trẻ), số mẫu xét
nghiệm ở ngoại cảnh lấy theo quy định: Sàn
nhà mỗi lớp 25 mẫu, bàn ghế mỗi lớp lấy 12
mẫu: 6 bàn, 6 ghế, đồ chơi 12 mẫu
+ Can thiệp cộng đồng bằng giáo dục truyền
thông cho toàn bộ các giáo viên và phụ huynh
của trường (30 giáo viên và 500 phụ huynh)
+ Can thiệp lâm sàng: Điều trị tẩy giun cho
trẻ em bằng Mebendazole viên 500mg và
đánh giá kết quả (trước và sau điều trị) cho
179 trẻ ở các lớp đã chọn
Chỉ tiêu nghiên cứu:
- Một số đặc điểm chung của đối tượng
nghiên cứu: Tuổi, giới của trẻ, nghề nghiệp
các bà mẹ trẻ
- Xác định được tỷ lệ nhiễm giun kim trên trẻ
em ở trường mầm non Phường Quang Trung
trước và sau khi can thiệp
- Tỷ lệ nhiễm giun kim theo giới
- Tỷ lệ nhiễm giun kim theo tuổi
- Tỷ lệ nhiễm giun kim ở ngoại cảnh trước và sau khi can thiệp
Kỹ thuật thu thập số liệu
- Đối với xét nghiệm tìm trứng giun kim: Chúng tôi dùng phương pháp Graham để tìm trứng giun kim ở hậu môn của trẻ em Với các mẫu xét nghiệm ở ngoại cảnh lấy theo quy định: Dán băng dính trong vào 5 vị trí của mỗi sàn nhà: 4 góc nhà và trung tâm giữa nền nhà mỗi vị trí lấy 5 mẫu trên diện tích 1m2
, vào bàn ghế, vào các đồ chơi lớn
- Kết hợp thu thập số liệu về điều trị tẩy giun cho trẻ em theo chương trình Quốc gia:
“Uống thuốc tẩy giun và vitamin A cho trẻ
em các tỉnh khó khăn”
Xử lý số liệu
Xử lý số liệu theo phương pháp thống kê y học KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua xét nghiệm cho 179 trẻ trước khi can thiệp, 149 trẻ sau can thiệp, 245 mẫu ngoại cảnh trước can thiệp và mẫu ngoại cảnh sau can thiệp Chúng tôi thu được kết quả như sau:
Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
Trẻ được nghiên cứu chủ yếu có lứa tuổi >3 – 6 vì hiện nay do đời sống kinh tế trong xã hội khá hơn nhiều so với trước đây nên rất nhiều gia đình đã gửi con mình ở các gia đình trông trẻ trong 2 năm đầu cho đến khi trẻ cứng cáp mới gửi đến các trường mầm non Nghề nghiệp của các bà mẹ trẻ đa số là cán bộ
viên chức (78,77%)
Bảng 1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
Tỷ lệ
Nghề nghiệp
của mẹ
Trang 3Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em
Bảng 2 Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em tại trường mầm non phường Quang Trung trước và sau can thiệp
- Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em trường mầm
non phường Quang Trung vẫn còn cao
(16,80%) tỷ lệ nhiễm ở lứa tuổi >3 đến 6
(19,10%) tương đương với lứa tuổi 1 - 3 (9,30
%) với P > 0,05 Kết quả này cũng phù hợp
với kết quả nghiên cứu về ô nhiễm trứng giun
ở môi trường ngoại cảnh (sàn nhà, bàn ghế,
đồ chơi): Tỷ lệ nhiễm trứng giun kim rất thấp
chỉ có 1 mẫu ở đồ chơi tìm thấy trứng do đó
lứa tuổi mẫu giáo trẻ theo các kết quả nghiên
cứu trước đây thường bị nhiễm giun kim cao
hơn lứa tuổi nhà trẻ vì các cháu hoạt động đùa
nghịch nhiều hơn dễ tiếp xúc với mầm bệnh và
từ đó dễ bị nhiễm giun kim thì trong nghiên
cứu này do môi trường ngoại cảnh rất sạch nên
đã hạn chế được tỷ lệ nhiễm giun kim từ môi
trường ngoại cảnh tại trường vào các cháu
Những năm trước đây, do mức sống của
người dân còn thấp, trình độ dân trí chưa cao,
kém hiểu biết về các bệnh giun sán thì tỷ lệ
nhiễm giun ở trẻ em Việt Nam rất cao, nhiễm
giun đũa tới 80% [9], nhiễm giun kim tới
47% [9] Nhưng hiện nay khi cuộc sống đã
khá hơn, xã hội văn minh hơn, người dân đã
biết giữ gìn vệ sinh để phòng các bệnh giun
sán và đặc biệt là kết quả của dự án “Phòng
chống giun sán quốc gia” giai đoạn 2005 -
2010: Tẩy giun định kỳ cho trẻ em lứa tuổi học đường với liều duy nhất Mebendazole 500mg 2 lần trong năm cho tất cả học sinh của ngành y tế [1] thì tỷ lệ nhiễm giun đã giảm nhiều: Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ nhiễm đũa ở 3 xã huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên năm 2008 của Nguyễn Thị Quỳnh Hoa rất thấp: Xã Kha Sơn 18,95%, Thanh Ninh 23,08%, Dương Thanh 20,45% [7], của Nguyễn Văn Khá năm 2005 ở 3 tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đak Lak cũng rất thấp: 10,63%, 4,91%, 6,8% [8] và của Nguyễn Võ Hinh năm
2004 - 2005 tại xã Hương Lân, huyện A Lưới, Thừa Thiên, Huế cũng chỉ ở mức 37,25% [6] Với tình hình nhiễm giun đang có xu hướng giảm nhiều như các dẫn chứng trên thì tỷ lệ nghiên cứu của chúng tôi về tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ em (16,8%) vẫn còn là cao
Sau khi can thiệp bằng điều trị, duy trì nếp vệ sinh tốt tại các lớp học và tuyên truyền giáo dục sức khoẻ về tác hại của giun kim và cách phòng bệnh giun kim cho các cô và các bậc phụ huynh của trường, kiểm tra lại các mẫu xét nghiệm lần 2 ở các cháu thấy tỷ lệ nhiễm giun kim giảm rất rõ Từ 16,80% xuống chỉ còn 1,34%
Bảng 3 So sánh kết quả nghiên cứu của chúng tôi trước can thiệp với các nghiên cứu khác
(đưa vào phần những NC trong nước về nhiễm giun kim) Địa điểm nghiên cứu Tác giả Năm nghiên cứu Tỷ lệ %
3 Trường Triệu Thị Trinh, Thành phố Hồ
Chí Minh
6 Xã Cán Tỷ - Quản Bạ - Hà Giang Phạm Thị Hiển 1994 25,00
10 Trường mầm non P.Quang Trung Phạm Thị Hiển 2010 16,80
Trang 4Kết quả nghiên cứu của chúng tôi ở Trường
mầm non Phường Quang Trung (16,8%) thấp
hơn so với tất cả các nghiên cứu trước đây với
(P < 0,05) có thể do các cháu ở Trường mầm
non phường Quang Trung phần lớn là con em
các gia đình cán bộ công chức, có điều kiện
vệ sinh, chăm sóc cho các cháu tốt, mặt khác
do nề nếp vệ sinh của trường cũng rất tốt (một
ngày các cô giáo lau nhà 3-4 lần; sáng sớm,
sau bữa ăn trưa, sau bữa ăn chiều và sau khi
các cháu ra về), và còn tác động của chương
trình phòng chống giun sán Quốc gia được
triển khai đều đặn ở các phường xã vào 2 kỳ
tháng 6 và tháng 12 hàng năm Tất cả các lý
do trên đã cho thấy hiệu quả của tác động xã
hội tiến bộ đã ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ
nhiễm giun của các cháu
Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ Nam và Nữ tương
đương nhau với P > 0,05 Kết quả này cũng
phù hợp với các kết quả nghiên cứu khác Trẻ
em nam nữ ở trường mầm non có những hoạt
động đùa nghịch giống nhau nên bị nhiễm
giun kim như nhau
Các mẫu xét nghiệm ở ngoại cảnh rất hiếm
tìm thấy trứng giun kim, chứng tỏ môi trường
ngoại cảnh ở trường mầm non Quang Trung
rất sạch do các cô giáo đã lau nhà tới 3 đến 4
lần trong ngày, hiện tượng các cháu mặc quần
hở đũng đến nay cũng không còn nữa, đó
chính là nguyên nhân làm cho trứng giun kim
không phát tán được ở môi trường ngoại cảnh
nên bệnh giun kim khó lây nhiễm giữa các cháu dẫn tới tỷ lệ nhiễm giun kim của các cháu thấp là phù hợp So với những nghiên cứu trước đây (1999, 2000, 2001)của chúng tôi, tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở (sàn nhà, bàn ghế, đồ chơi) tại 3 trường mầm non ở thành phố Thái Nguyên: Trường mầm non Đại học y Thái Nguyên (20%; 17,5%; 17,5%), Trường mầm non BVDDKTƯTN (11%, 10%, 8,75%), Trường mầm non Túc Duyên (18%, 16,25%, 17,5%) thì kết quả nghiên cứu này thấp hơn hẳn Những năm trước tỷ lệ các cháu nhiễm giun kim cao hơn (45,59%; 37,5%; và 50% ), các lớp học có được tác động vệ sinh nhưng chưa tích cực như hiện nay, lúc đó các nền nhà chỉ được lau một ngày 1 hoặc 2 lần, mặt khác vẫn còn nhiều cháu mặc quần hở đũng nên tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở ngoại cảnh cao hơn hiện nay
là đúng với thực tế
Tỷ lệ nhiễm giun kim ở ngoại cảnh
Tỷ lệ nhiễm giun kim ở mẫu ngoại cảnh trường mầm non Quang Trung đều thấp hơn
so với trường mầm non BVĐKTWTN, trường mầm non ĐHYTN và nhà trẻ Hoa Mai - Huế với (P < 0,01) Có thể do môi trường ngoại cảnh ở trường mầm non Quang Trung rất sạch
vì các cô giáo đã lau nhà tới 4 lần trong ngày, hiện tượng các cháu mặc quần hở đũng đến nay cũng không còn nữa
Bảng 04 Tỷ lệ nhiễm giun kim theo giới
Bảng 05 Tỷ lệ nhiễm giun kim ở ngoại cảnh trước khi can thiệp
Mẫu xét nghiệm ở ngoại cảnh
Bảng 06 Tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở ngoại cảnh sau khi can thiệp
Mẫu xét nghiệm ở ngoại cảnh
Trang 5Bảng 07 So sánh tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở ngoại cảnh tại trường mầm non phường Quang Trung với
ba trường mầm non khu vực Thái Nguyên và nhà trẻ Hoa Mai - Huế
(%)
Bàn ghế (%)
Đồ chơi (%)
P
P (b-c) > 0,05
P(a-d) > 0,05
P (b-c) > 0,05
P(b-d) > 0,05
P(b-e) > 0,05
P(a-b)< 0,001
P (a-c) < 0,001
P(a-d)< 0,001
P(b-c) > 0,05
P(b-d > 0,05
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1 Tỷ lệ nhiễm giun kim trên trẻ em tại trường
mầm non phường Quang Trung
- Tỷ lệ nhiễm giun kim trên trẻ em trường
mầm non phường Quang Trung còn cao
(16,8%)
- Trẻ em lứa tuổi nhà trẻ 1-3 tuổi có tỷ lệ
nhiễm giun kim (9,30) tương đương với lứa
tuổi mẫu giáo >3 – 6 tuổi (19,11%)
- Tỷ lệ nhiễm giun kim ở trẻ Nam (17,20) và
Nữ (16,27) tương đương nhau
2 Tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở ngoại cảnh
Tỷ lệ nhiễm trứng giun kim ở sàn nhà (0%),
bàn ghế (0%), đồ chơi (1,66%) đều rất thấp
3 Đánh giá kết quả sau khi can thiệp bằng
điều trị và tuyên truyền giáo dục sức khoẻ
Sau khi can thiệp, tỷ lệ nhiễm giun kim trẻ em giảm rất rõ Từ 16,80% xuống chỉ còn 1,34%,
ở ngoại cảnh không còn mẫu nào có trứng
giun kim
Khuyến nghị
Cần duy trì vệ sinh lớp học như lau nhà 3 lần trong ngày: Sáng sớm, sau bữa ăn trưa, sau bữa ăn chiều và các vật dụng trong phòng để diệt trứng giun kim, ngăn ngừa sự lây nhiễm giun kim
Duy trì tẩy giun kim định kỳ cho các cháu 6 tháng hoặc 3 tháng một lần bằng Mebendazol hoặc Combantrin
Thường xuyên giáo dục sức khỏe cho các bậc phụ huynh hiểu về tác hại và cách phòng chống lây nhiễm giun kim
Trang 6TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bộ Y tế Viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng,
Dự án phòng chống giun sán Quốc gia giai đoạn
2005 – 2010, Hà Nội, tháng 4 năm 2005 Trang 17
[2] Trương Quang Ánh - Ngô Chân, “Tình hình
nhiễm giun kim ở nhà trẻ Hoa Mai - Huế”, Thông tin
phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh ký sinh trùng
số 3 năm 1996 Viện sốt rét ký sinh trùng - côn trùng
HN trang 61 – 67
[3] Ngô Hùng Dũng và cộng sự, “Phòng chống bệnh
giun sán ở học sinh cấp I bằng thuốc Vermifar của xí
nghiệm dược phẩm Pharmectic”, Kết quả thử nghiệm
lâm sàng, Xí nghiệp dược phẩm dược liệu Pharmectic
Tr: 147
[4] Phạm Thị Hiển và cộng sự, (1995), “Tình hình
nhiễm giun kim ở trẻ em dân tộc Sán Dìu và Mông ở
hai xã miền núi phía Bắc”, Công trình nghiên cứu
khoa học 1993 - 1994 Trường ĐHY Bắc Thái và
BVĐKTWTN Nhà xuất bản Y học - HN; Tr 65 - 68
[5] Phạm Thị Hiển và cộng sự, (2002), Điều tra tỷ lệ
nhiễm giun kim trên trẻ em và ngoại cảnh tại 3
trường mầm non ở Thái Nguyên Bước đầu áp dụng
các biện pháp can thiệp và đánh giá hiệu quả, Tuyển
tập công trình khoa học Chuyên đề ký sinh trùng kỷ
niệm 100 năm ngày thành lập trường ĐHY Hà Nội,
92 năm ngày sinh Anh hùng liệt sỹ - GS Đặng Văn Ngữ Trường Đại học Y Hà Nội Nhà xuất bản Y học Tháng 4/ 2002 Tr 11 - 15
[6] Nguyễn Võ Hinh, (2004 – 2005), “Tình hình nhiễm giun đường ruột ở trẻ em và vấn đề sử dụng nhà vệ sinh, nguồn nước sinh hoạt tại huyện A Lưới
Thừa Thiên - Huế”, Tạp chí phòng chống bệnh sốt rét
và các bệnh ký sinh trùng Số 4 / 2005, trang 75 - 81 [7] Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, (2010), Nghiên cứu thực trạng ô nhiễm môi trường, một số bệnh liên quan và giải pháp can thiệp đối với hộ gia đình chăn nuôi lợn tại Phú Bình, Thái Nguyên Luận án Tiến sĩ
y học Thái Nguyên Trang 56 [8] Nguyễn Văn Khá, Nguyễn Văn Chương, (2007),
Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học nhiễm giun sán đường ruột ở 3 tỉnh Tây Nguyên, thử nghiệm giải pháp can thiệp ở một số địa bàn Kỷ yếu công trình
nghiên cứu khoa học 2001 - 2006 viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng Quy Nhơn Bộ y tế Nhà xuất bản Y học, Trang 426
[9] Trần Xuân Mai, (1994), Ký sinh trùng y học,
Giáo trình Đại học trung tâm Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ Y tế TP Hồ Chí Minh Tr 139, 160
SUMMARY
ASSESSMENT ON EFFECTIVENESS OF INTERVENTIONS TO DECREASE PREVALENCE RATE
OF ENTEROBIUS.VERMICUNARIS IN CHILDREN AND SURROUNDINGS IN KINDERGARTEN IN QUANG TRUNG WARD - THAI NGUYEN CITY
Pham Thi Hien * , Lo Thi Hong Le, Nong Phuc Thang Nguyen Thi Oanh, Diep Thi Xoan, Nguyen Thi Mai Hue, Bui Trung Hieu
College of Medicine and Pharmacy - TNU
Children infected with Enterobius.vermicunaris is still a community health problem, so that it is necessary to detect and intervene the prevention of children infected with Oxyruidin This research was conducted with the following objectives
- To identify prevalence rate of Enterobius.vermicunaris in children and surroundings in kindergarten in Quang Trung ward- Thai Nguyen City
- To determine effectiveness of interventions through health education and treatment of Oxyuriasis in children
By a cross- sectional study in combination with an intervention study in pre-school children and surroundings in kindergarten in Quang Trung ward- Thai Nguyen City, we obtained the following results: The prevalence rate of Enterobius.vermicunaris in children before intervention was 16.8% This prevalence in female children was 16.27% and in male children was 17.20% This prevalence in children in age group of 3-6 ages was 19.10% higher than that age group of 1- 3 ages (9.3%) The rate of toys found infected with eggs of Enterobius.vermicunaris was 1.66% The prevalence rate of Enterobius vermicunaris in children after intervention was statistically significant decreased
Key words: Enterobius.vermicularis in children and surroundings in kindergarten in Quang Trung ward- Thai Nguyen
City
*