Bài giảng Siêu âm khớp vai - GS. James Teh

Bài giảng Siêu âm khớp vai có kết cấu nội dung trình bày về: Đau khớp vai, giải phẫu siêu âm, bẫy – sự bất đẳng hướng, gân trên gai hòa với gân dưới gai, khoang trước, gân cơ dưới gai, chèn ép, vòng xoắn chèn ép, quy trình xử trí, bệnh lý bao hoạt dịch, cứng khớp vai, rách gân chỏm xoay, rách bán phần bề mặt khớp, rách bán phần bề mặt khớp, rách toàn phần...

SIÊU ÂM KHỚP VAI

GS James Teh

ĐH Oxford

• Mất vững

• Rách sụn viền

GIẢI PHẪU SIÊU ÂM

• Cơ nhị đầu

• Cơ dưới vai

• Cơ trên gai

• Chỏm xoay

• Cơ dưới gai

Rung nhẹ đầu

dò để tránh sự bất đẳng hướng

Gân nhị đầu Cắt ngang

Gân nhị đầu

Nghiêng đầu dò Gân nhị đầu

Gân nhị đầu Cắt dọc

Trên mặt cắt dọc, gân song

song với đầu dò

Bẫy – Dịch bình thường trong bao khớp

Cắt dọc

Cắt ngang

Gân cơ dưới vai

Gân cơ dưới vai

Bờ cong đều

Quét về đầu dài gân nhị

đầu

Cơ delta

Gân cơ trên gai

Bẫy – Sự bất đẳng hướng

Gân cơ trên gai Cắt ngang

Bờ trước

Gân cơ trên gai

Sụn khớp

Củ lớn

Cơ delta

Bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai

Cơ delta

Gân cơ trên gai

Gân trên gai hòa với gân dưới gai

Cơ delta

Gân cơ trên gai

Củ lớn

Gân cơ

dưới gai

Gân cơ dưới gai Gân cơ

trên gai

Gân cơ dưới vai

Cơ tròn bé

• Biceps reflective pulley

• Dây chằng ngang cánh tay hòa

với gân dưới vai.

• Chức năng – cố định đầu dài cơ

nhị đầu

Ổ chảo-cánh tay và khớp vai

SGHL

Krief et al AJR 184(5

Khoang trước

Khoang trước

DM: cơ delta, SGHL: Dây chằng bao khớp trên, CHL: DC qụa cánh tay, SST: DC trên gai, SScT: DC dưới vai, BT: Gân nhị đầu

Gân cơ dưới gai

Cấu trúc ba lớp

Gân trung tâm

Chèn ép

Chẩn đoán trên lâm sàng

Sự mắc kẹt gây đau của gân trên gai, bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vài-delta và/hoặc gân nhị đầu giữa đầu xương cánh tay và cung quạ-cùng vai

Vòng xoắn chèn ép

Thoái hóa

↓Sưng

↓Chèn ép

↓Rách bán phần và toàn phần

Vì sao cần sử dụng hình ảnh học?

• Có tổn thương rách nghiêm trọng không?

• Các nguyên nhân gây đau khác? Ví dụ: vôi

hóa

• Bệnh lý gân

• Giúp lên kế hoạch phẫu thuật

Quy trình xử trí

Δ = Chèn ép

Cân nhắc phẫu thuật

Siêu âm

Giảm áp dưới mỏm cùng vai

& ? Sửa chữa đai xoay

Củ lớn

Cơ delta

DC quạ-cùng vai

Củ lớn

Bệnh lý bao hoạt dịch

Phân biệt

Chèn ép Rách gân chỏm xoay

Viêm Bệnh khớp

Cứng khớp vai

Viêm dính bao khớp vai

Rách viền

Rách bán phần: bề mặt khớp (80%)

Rách bán phần: bề mặt khớp

Khuyết giảm âm

Bờ viền còn nguyên

Rách viền (Rim-rent)- cắt ngang

Rách bán phần: bề mặt khớp

Rách bán phần: bề mặt khớp

Rách bán phần: bề mặt bao hoạt dịch

1983:173

Rách toàn phần : Bờ trước

Rách toàn phần : Bờ trước

Rách toàn phần: mid-substance

Rách toàn phần: mid-substance

Mất đường bờ - dấu bao hoạt dịch lỏng lẻo (sagging bursa sign)

Mất đường bờ - dấu bao hoạt dịch lỏng lẻo (sagging bursa sign)

Mất đường bờ - dấu bao hoạt dịch lỏng lẻo (sagging bursa sign)

Khoảng trống Khoảng trống và dịch

Khoảng trống và dịch

Rách dạng mảnh

Rách dạng mảnh

Rách gân chỏm xoay diện rộng

Rách diện rộng

Gân delta nằm trên đầu xương cánh tay

Những khó khăn trong đa đạc

Rách gân dưới vai

• Một phần của rách chỏm xoay diện rộng

• Sau trật khớp ra trước

• Kèm trật đầu dài gân nhị đầu

• Các sợi gân trên bị ảnh hưởng nhiều nhất

Rách gân dưới vai

Rách gân dưới vai

Chẩn đoán siêu âm thoái triển mỡ

Thoái triển mỡ ở bụng cơ

• Tiên lượng dự hậu xấu của phẫu thuật

Chẩn đoán siêu âm thoái triển mỡ

Phương tiện chẩn đoán tốt nhất rách gân chỏm xoay?

De Jesus AJR:192, June 2009

• Tổng kê phân tích CHT khớp, CHT và siêu âm

• Tiêu chuẩn vàng–phẫu thuật

• 65 nghiên cứu

• CHT khớp tốt nhất

• Siêu âm và CHT tương đương

Dịch rãnh nhị đầu – rách chỏm xoay

Viêm gân – màng hoạt dịch nhị đầu

Triệu chứng khu trú

Đau khi gấp

Phù nề, dày màng hoạt dịch

Doppler

Viêm gân- màng hoạt dịch nhị đầu + tách rời

Đứt gân nhị đầu

VĐV cử tạ

Đàn ông trung niên

Phồng, bầm và sưng nề

Biến mất khỏi rãnh

Đứt từ chỗ bám > ranh

giới gân- cơ

Đứt gân nhị đầu

Đứt tại ranh giới gân-cơ

LHB: đầu dài cơ nhị đầu, CHL: DC quạ cánh tay, SGHL: DC bao khớp trên

Viêm gân vôi hóa

• Tiết vào bao hoạt dịch dướimỏm cùng vai

• Tái hấp thu canxi

Siêu âm vs Cộng hưởng từ

Lồi bao hoạt dịch

Viêm gân vôi hóa

Mối quan hệ đảo ngược giữa rách chóp xoay và

viêm gân vôi hóa

Viêm gân vôi hóa

Tổng không viêm gân vôi hóa

Tổng cộng

Gill J and Teh J

Khớp ổ chảo-cánh tay – Tiếp cận từ phía sau

Tràn dịch khớp vai

Dị vật

Tăng sản sụn xương hoạt dịch

Hạch thần kinh cạnh sụn viền

Thần kinh dưới vai

Khuyết gai ổ chảo

Khuyết trên vai

Teo cơ dưới gai

Phân biệt xương bả vai lên cao

Liệt TK trên vaiRối loạn cơ gian sườn trướcViêm gân nhị đầu

Vẹo cột sốngMất vững ổ chảo-cánh tayRách chỏm xoay

Khớp cùng vai -đòn

Bán trật khớp cùng vai đòn

Khớp cùng vai-đòn – động

Dấu hiệu Geyser

Dấu hiệu Geyser

Rách chỏm xoay rộngThoái hóa khớp cùng vai-đònHạch thần kinh khớp cùng vai-đòn

• Trao đổi với BS lâmsàng

• Kết luận