Mục tiêu nghiên cứu của bài viết nhằm đánh giá hiệu quả phối hợp thuốc an thần kinh với thuốc chống trầm cảm điều trị người bệnh trầm cảm sau sinh. Đối tượng nghiên cứu là 30 người bệnh trầm cảm sau sinh được điều trị tại Bệnh viện Tâm thần TW I trong năm 2015 và 2016.
Trang 1KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TRẦM CẢM SAU SINH BẰNG THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM PHỐI HỢP THUỐC AN THẦN
Tô Thanh Phương*
TÓM TẮT
Mục tiêu: đánh giá hiệu quả phối hợp thuốc an thần kinh với thuốc chống trầm cảm điều trị
người bệnh trầm cảm sau sinh Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: tiến cứu can thiệp trên
30 người bệnh trầm cảm sau sinh được điều trị tại Bệnh viện Tâm thần TW I trong năm 2015 và
2016 Kết quả: 100% người bệnh hết biểu hiện căng thẳng hoảng sợ và bồn chồn đứng ngồi
không yên 73,33% hết cảm giác buồn rầu, 100% hết hoang tưởng và ảo giác, 100% hết ý định
giết con Kết luận: việc phối hợp thuốc an thần kinh với thuốc chống trầm cảm đem lại hiệu quả
cao trong điều trị trầm cảm sau sinh
* Từ khóa: Trầm cảm sau sinh; An thần kinh; Chống trầm cảm
Treatment Outcomes of Postpartum Depression by Antidepressants
Combined with Neuroleptics
Summary
Objectives: To assess the effectiveness of using simultaneously neuroleptics and
antidepressants in treatment of postpartum depression Subjects and methods: A prospective
intervention was conducted on 30 postpartum depression who were treated at Central Mental
Hospital I in 2015 and 2016 Results: No manifestations of stress, anxiety, panic and
restlessness were observed in 100% of the patients Feeling sorrow disappeared in 73.33%
Delusions and hallucinations vanished in 100% 100% had no longer intention of killing their
babies Conclusion: Simultanous combination of neuroleptics and antidepressants in treatment
of depression postpartum has brought good effectiveness
* Key words: Postpartum depression; Neuroleptics; Antidepressant
ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo các tác giả A.Gérard, F.Raffaitin,
H.Cuche (1995) [3], rối loạn tâm thần và
hành vi kết hợp với thời kỳ sinh là loại
bệnh ít gặp, do hiện tượng biến đổi
hormon steroid, đặc biệt giảm đột ngột
estrogen và các chất dưỡng thai Theo
Lempérière, dạng rối loạn này chiếm 0,15%
số thai phụ và chỉ gặp trong thực hành tâm thần, trong các bệnh viện phụ sản
Sau sinh, đa số phụ nữ có biểu hiện mất ngủ, lo âu, dễ tủi thân, căng thẳng, mệt mỏi,
ăn uống kém, nếu được chồng hoặc gia đình động viên giúp đỡ thì các triệu chứng này qua đi Nếu sau 2 tuần triệu chứng không hết, có xu hướng tăng lên và trở thành bệnh lý hoặc loạn thần sau sinh,
* Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1
Người phản hồi (Corresponding): Tô Thanh Phương (tothanhphuong@gmail.com)
Ngày nhận bài: 28/02/2017; Ngày phản biện đánh giá bài báo: 27/04/2017
Ngày bài báo được đăng: 16/05/2017
Trang 2hưng cảm sau sinh hoặc trầm cảm sau
sinh Trầm cảm sau sinh là loại trầm cảm
xuất hiện trong vòng 1 tháng sau sinh
Bệnh thường để lại hậu quả nặng cho
bản thân người bệnh cũng như tính mạng
của đứa trẻ, vì người mẹ thường ghét
con, không thể chăm sóc con Khi bệnh
nặng, có thể xuất hiện hoang tưởng, ảo
giác, các loại hoang tưởng thường xoay
quanh đứa con, con của mình sinh ra đã
bị chuyển giới tính, con sinh ra ngoài ý
muốn, tương lai của con sau này không
ra gì, sinh ra nó mà phải khổ thế này…
Do vậy, có thể dẫn đến hành vi giết con,
rồi tự sát Ở Việt Nam, chưa có nhiều
nghiên cứu về vấn đề này Vì vậy, việc
nghiên cứu điều trị trầm cảm sau sinh có
ý nghĩa thiết thực trong thực hành lâm
sàng tâm thần học, qua đó có thể giúp
thầy thuốc điều trị phù hợp nhằm ngăn
chặn các hành vi nguy hiểm của người
bệnh Chúng tôi tiến hành đề tài này
nhằm: Đánh giá kết quả điều trị trầm cảm
sau sinh bằng thuốc chống trầm cảm phối hợp với thuốc an thần.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
30 bệnh nhân (BN) trầm cảm sau sinh được điều trị nội trú tại Bệnh viện Tâm thần TW I trong năm 2015 và 2016, đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán theo ICD
-10 mục F53.0 [2]
Những BN này được điều trị bằng thuốc an thần kinh olanzapin 20 mg/ngày hoặc amisulprid 800 mg/ngày, phối hợp với thuốc chống trầm cảm escitalopram (eslo 20 mg) trong thời gian 40 ngày
BN được đánh giá bằng khám lâm sàng tại 2 thời điểm ngày N1 và N40
2 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu tiến cứu, cắt ngang, mô tả từng trường hợp
Xử lý số liệu theo chương trình Epi.info 6.0
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
Bảng 1: Tỷ lệ trầm cảm và lo âu
Trước điều trị (n = 30)
Sau điều trị (n = 30) Nhóm bệnh
p
Trầm cảm sau sinh luôn có lo âu đi kèm Điều này phù hợp với nhận xét của Gerard
A (1995) [3] Các biểu hiện trầm cảm ngày N1 là 100%, đến ngày N40 còn 26,67% Tỷ
lệ lo âu thuyên giảm từ 66,67% ở ngày N1 xuống còn 3,33% ở ngày N40 So sánh trước
và sau điều trị, khác biệt có ý nghĩa (p < 0,001) Như vậy, cả trầm cảm và lo âu đều thuyên giảm rõ ràng sau điều trị
Trang 3Bảng 2: Các triệu chứng rối loạn cảm xúc
Nhóm bệnh
Khí sắc giảm, mất hướng thú và sở thích, bi quan chán nản, đau khổ thất vọng chiếm tỷ lệ rất cao trong nghiên cứu của chúng tôi Các triệu chứng này đều thuyên giảm rõ ràng sau 40 ngày điều trị Kết quả này phù hợp với Trương Thị Kim Dung (1996) [1] cho rằng hầu hết BN đều có những rối loạn trên
Bảng 3: Các triệu chứng rối loạn tư duy, tri giác
Nhóm bệnh
Sau điều trị, triệu chứng nói chậm còn gặp ở 26,67% BN Theo Gerard A và Guedj F (2003) [4], nói chậm và hoang tưởng tự buộc tội là những triệu chứng phổ biến nhất
Bảng 4: Các triệu chứng rối loạn hành vi
Nhóm bệnh
Giảm vận động và không chăm sóc con là hai triệu chứng hay gặp nhất Sau điều trị, chỉ còn 26,67% BN vận động chậm chạp, 16,67% không chăm sóc con Theo Hardy-Baylé M.C (1986) [5], giảm vận động và không chăm sóc được con là 2 triệu
Trang 4chứng nổi bật nhất Kết quả nghiên cứu của chúng tôi, 4 BN có ý định giết con, trong
đó 1 BN cho là vì con mà khổ và có ý định ôm con nhảy từ tầng 2 xuống Tuy nhiên, các triệu chứng này thuyên giảm rõ rệt sau điều trị Ý định tự sát thường khá mạnh và kéo dài, sau điều trị không BN nào còn ý định tự sát Không thấy BN nào có hoang tưởng tập trung vào đứa con do mình mới sinh ra, điều này khác với nghiên cứu của Gerard A [4], chủ yếu gặp hoang tưởng tự buộc tội
Bảng 5: Các triệu chứng cơ thể
Nhóm bệnh
Rối loạn giấc ngủ, ăn mất ngon và giảm cân là các triệu chứng hay gặp nhất Đau đầu chỉ chiếm 50% số BN Sau điều trị, các triệu chứng trên thuyên giảm rõ ràng, trừ triệu chứng đau đầu còn 16,67% Kết quả này phù hợp với Trương Thị Kim Dung (1996) [1] cho rằng hầu hết BN sau sinh đều có các triệu chứng trên
KẾT LUẬN
66,67% BN trầm cảm có lo âu phối
hợp Các rối loạn trầm cảm và lo âu đều
thuyên giảm rõ rệt sau điều trị
Khí sắc giảm (100%), mất hứng thú và
sở thích (100%), bi quan (66,67%), đau
khổ (63,33%) là các triệu chứng rất phổ
biến và thuyên giảm tốt, sau điều trị
73,33% hết biểu hiện buồn rầu
Nói chậm chiếm 83,33% và hoang
tưởng tự buộc tội 53,33% Sau điều trị,
100% BN hết hoang tưởng và ảo giác
Giảm vận động (100%) và không chăm
sóc con (83,33) là những triệu chứng rối
loạn vận động hay gặp nhất Sau điều trị,
16,67% vẫn chưa muốn chăm sóc con
100% ăn mất ngon và mất ngủ,
83,33% BN giảm cân Sau điều trị, chỉ
còn 6,67% BN ít ngủ và 16,67% đau đầu
nhưng cường độ giảm hơn nhiều
Việc phối hợp thuốc an thần kinh với thuốc chống trầm cảm đem lại hiệu quả cao trong điều trị trầm cảm sau sinh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Trương Thị Kim Dung Rối loạn tâm thần thời kỳ sau đẻ Một số chuyên đề tâm thần học Học viện Quân y 1996, tr.21-22
2 Tổ chức Y tế Thế giới Phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 về các rối loạn tâm thần và hành vi kết hợp với thời kỳ sinh đẻ 1992, tr.87-100
3 Gerard A, Raffaitin, Cuche H Depression chez la femme, les maladie depressives Médecine-Sciences-Flâmmrion
1995, pp.84-89
4 Gerard A, Guedj F Depression chez la femme, les maladie depressives, Médecine-Sciences-Flâmmrion 2003, pp.98-106
5 Hardy-Baylé M.C Troubles psychiques liés à la puerperalité, Enseigenment de la psychiatrie Doin éditeur 1986, pp.161-166