Sử dụng NaCl 3% điều trị tăng áp lực trong sọ ở bệnh nhân chấn thương sọ não nặng

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu nhằm khảo sát tác dụng của NaCl 3% trên: Áp lực trong sọ, huyết áp động mạch trung bình, áp lực tưới máu não và những thay đổi của nồng độ Na+, K+ trong máu, nồng độ thẩm thấu máu, BUN, creatinin sau khi sử dụng NaCl 3%.

SỬ DỤNG NaCl 3% ĐIỀU TRỊ TĂNG ÁP LỰC TRONG SỌ

Ở BỆNH NHÂN CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG

Trần Quang Vinh*

TÓM TẮT

Chấn thương sọ não nặng thường gây ra tăng áp lực trong sọ, gây tử vong hoặc để lại nhiều di chứng nặng

nề Điều trị tăng áp lực trong sọ bao gồm: phẫu thuật, điều trị chống phù não Điều trị chống phù não bằng các biện pháp: an thần, dung dịch thẩm thấu, tăng thông khí Một số trung tâm phẫu thuật thần kinh trên thế giới

đã nghiên cứu và sử dụng dung dịch muối ưu trương để phối hợp hoặc thay thế Mannitol trong điều trị chống phù não Chúng tôi nghiên cứu sử dụng phối hợp dung dịch muối ưu trương NaCl 3% và Mannitol 20% để

điều trị tăng áp lực trong sọ

Mục tiêu: Khảo sát tác dụng của NaCl 3% trên: áp lực trong sọ, huyết áp động mạch trung bình, áp lực

tưới máu não và những thay đổi của nồng độ Na + , K + trong máu, nồng độ thẩm thấu máu, BUN, creatinin sau khi sử dụng NaCl 3%

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tiền cứu, can thiệp, chọn bệnh không ngẫu nhiên Các bệnh nhân

chấn thương sọ não nặng đang nằm điều trị tại Khoa hồi sức ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy; bệnh nhân có đặt catheter đo áp lực trong sọ; bệnh nhân có sử dụng muối ưu trương NaCl 3%; số lượng là 30 bệnh nhân, không chọn ngẫu nhiên; thời gian tiến hành từ tháng 08/2010 đến 12/2011

Kết quả: Hầu hết các catheter để đo áp lực trong sọ được đặt trong nhu mô não chiếm 86,67% và 10% được

đặt vào trong não thất Tất cả các trường hợp có GCS < 8 điểm, trong đó là GCS = 4 điểm chiếm 36,7% và GCS =

6 điểm chiếm 40% Bệnh nhân không mổ chiếm 66,7% và 13,3% có mổ trước khi đo áp lực trong sọ và 20% trong thời gian theo dõi có tăng áp lực trong sọ tăng cao cần phải phẫu thuật Sau khi sử dụng muối NaCl 3% áp lực trong sọ giảm, áp lực động mạch trung bình trong giới hạn bình thường, tăng áp lực tưới máu não; nồng độ

Na + , K + , áp lực thẩm thấu máu vẫn trong giới hạn bình thường và không làm thay đổi BUN, Creatinin

Kết luận: Dung dịch muối ưu trương NaCl 3% có tác dụng làm giảm áp lực trong sọ, cải thiện áp lực tưới

máu não Những thay đổi của các chất điện giải, nồng độ thẩm thấu không ảnh hưởng đến quá trình điều trị Không ảnh hưởng đến chức năng thận

Từ khóa: muối ưu trương, áp lực động mạch trung bình, áp lực tưới máu não, áp lực trong sọ

ABSTRACT

TREATMENT OF TRAUMATIC INTRACRANIAL HYPERTENSION USING HYPERTONIC SALINE

(3% NaCl)

Tran Quang Vinh* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 16 - Supplement of No 4 - 2012: 231 - 237

Summary: Severely traumatic brain injury can cause the raised intracranial pressure with disastrous

consequences: high mortality and morbidity Surgery (hematoma removal, decompressive craniotomy ) and medical treatment of brain edema (sedation, hyper osmotic agents, and hyperventilation) are considered as a management of this condition Some neurosurgical centers already did some studies and used hypertonic saline (or combined with 20% Mannitol) for treatment of brain edema We did a study of using 3% NaCl and Mannitol

in management of raised intracranial pressure

* Khoa Hồi Sức Ngoại Thần Kinh BV Chợ Rẫy,

Objective: Identification of the effect of 3% NaCl on ICP, MAP and CPP The change of serum Na + , K + , osmolarity, BUN, Creatinin after 3% NaCl given also noticed

Materials and methods: Prospective, cross sectional study of 30 severe head injury patients admitted in

Neurosurgical ICU, at Cho Ray hospital, from 8/2010 to 12/2010 20% Mannitol and 3% NaCl were given in patients with high ICP (using ICP monitoring)

Results: Catheters for ICP monitoring put intracerebrally, intraventricularly accounted 86.7%; 10%

respectively All patients had GCS < 8 (GCS = 4 and GCS = 6 were 36.7% and 40% respectively) Before monitoring the ICP, there were 66.7% cases non-operated and 13.3) cases operated After 3% NaCl given, ICP were decreased, CPP were increased, MAP minimally changed and BUN, creatinin in normal range

Conclusions: In severe brain injury with the ICP increased, hypertonic saline (3% NaCl) has the benefit

effect on ICP, improves the CPP Renal failure was not noticed in this study

Key words: Hypertonic, Mean Arterial Pressure (MAP), Cerebral Perfusion Pressure (CPP), Intracranial

Pressure (ICP)

ĐẶT VẤN ĐỀ

Những bệnh nhân CTSN nặng thường tử

vong do các thương tổn nguyên phát như máu

tụ trong sọ, bể lõm sọ… hoặc thứ phát, trong đó

chủ yếu là phù não gây tăng áp lực trong sọ

Các phương pháp điều trị nội khoa kinh điển

bao gồm: liệu pháp thẩm thấu, tăng thông khí,

nằm đầu cao, thuốc an thần, hạ thân nhiệt…

Năm 1919, Weed và McKibben đã mô tả urê như

một chất thẩm thấu điều trị chống phù não(7)

Năm 1960, Mannitol được giới thiệu(7) có tác

dụng làm giảm áp lực trong sọ, tăng lưu lượng

tưới máu não, tăng độ nhớt của máu Trong

những năm 1980, muối ưu trương được sử dụng

trong bệnh nhân đột quỵ, xuất huyết Năm 1972

Becker phân tích hồi cứu cho thấy Mannitol

thường gây suy thận khi nồng độ thẩm thấu

máu trên 320 mOsm(1) Năm 2003, Vialet R(7) mô

tả so sánh điều trị tăng áp lực trong sọ kháng trị

với liệu 2ml/kg NaCl 7,5% và Mannitol 20% cho

thấy NaCl 7,5% giảm áp lực trong sọ hiệu quả

hơn Mannitol 20% Năm 2005, Geoffry

T.Manley(4) cho rằng NaCl ưu trương và

mannitol đều gây giảm áp lực trong sọ như

nhau, thời gian của muối ưu trương kéo dài hơn

so với mannitol (96 phút so với với 56 phút)

Năm 2009, Robert R.Quickel(6) kết luận rằng

muối ưu trương làm giảm áp lực trong sọ, tăng

áp lực tưới máu não và cải thiện O2

Hiện tại có nhiều công trình nghiên cứu và

có nhiều trung tâm về phẫu thuật thần kinh đã

sử dụng muối ưu trương để điều trị tăng áp lực trong sọ với nhiều nồng độ khác nhau như: 3%; 7,2%; 7,5%; 23%; 23,4%; 24% Hiện nay, tại Bệnh viện Chợ Rẫy sử dụng NaCl 3% để điều trị những trường hợp tăng áp lực trong sọ do chấn thương sọ não nặng

Nghiên cứu này nhằm khảo sát tác dụng của NaCl 3% trên áp lực trong sọ, huyết áp động mạch trung bình và áp lực tưới máu não Những thay đổi của nồng độ Na+ và K+ trong máu, nồng độ thẩm thấu máu, BUN, creatinin sau khi

sử dụng NaCl 3%

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Từ tháng 08/2010 đến 12/2011 tại Khoa hồi sức ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy, chúng tôi đã chọn không ngẫu nhiên 30 bệnh nhân bị chấn thương sọ não nặng, có đặt catheter đo áp lực trong sọ và theo dõi áp lực trong sọ, có chỉ định

sử dụng NaCl 3% để điều trị bệnh nhân tăng áp lực trong sọ >20mmHg, không đáp ứng với các biện pháp điều trị nội khoa thông thường Tiêu chuẩn loại trừ là những bệnh nhân có máu tụ trong sọ không do chấn thương và có các bệnh

lý nội khoa khác kèm theo như: tiểu đường, suy thận, suy gan, tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch Đây là nghiên cứu tiền cứu, can thiệp, chọn bệnh không ngẫu nhiên

Đo áp lực trong sọ

Chỉ định

Bệnh nhân chấn thương sọ não GCS từ 3-8

điểm có bất thường trên CT sọ não Những bệnh

nhân chấn thương sọ não nặng mà CT sọ não

bình thường nên theo dõi áp lực trong sọ nếu có

2 trong 3 tiêu chuẩn sau: > 40 tuổi, gồng mất vỏ

hoặc duỗi mất não 1 hoặc 2 bên, huyết áp tâm

thu <90 mmHg(5,1)

Ngưỡng điều trị

Khi áp lực trong sọ >20mmHg kéo dài trên 5

phút thì bắt đầu điều trị tăng áp lực trong sọ

Máy đo và theo dõi áp lực trong sọ tại khoa

hồi sức ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy: máy

Spielbelberg (Đức) 1986

Thời điểm rút catheter đo áp lực trong sọ:

Sau khi theo dõi 48 giờ mà không thấy áp lực

trong sọ tăng hoặc sau khi đã ngưng các

phương pháp điều trị tăng áp lực trong sọ thì có

chỉ định rút catheter đo áp lực trong sọ

Muối ưu trương NaCl 3%

Dược lý học

Muối NaCl 3% là một dung dịch ưu trương

có tác dụng kéo dịch từ trong tế bào ra khỏi mô

kẽ và làm cho tế nào não và mô kẽ giảm phù,

giảm áp lực trong sọ(1) Các cơ chế bao gồm(7):

khử nước nhu mô não bằng cách tạo sự chênh

lệch nồng độ thẩm thấu, do đó kéo nước từ nhu

mô vào trong lòng mạch, giảm độ nhớt của

máu, tăng trương lực của huyết tương, tăng tưới

máu não theo vùng, tăng cung lượng tim và

huyết áp động mạch trung bình, giảm đáp ứng

viêm của nhu mô não bị tổn thương, khôi phục

điện thế màng tế bào bình thường qua việc bình

thường hóa nồng độ Na+ và Cl- nội bào

Chỉ định

Muối 3% được chỉ định trong điều trị tăng

áp lực trong sọ khi sử dụng mannitol không

hiệu quả hoặc bệnh nhân có huyết áp tâm thu

< 90mmHg

Liều lượng

5ml/kg truyền qua đường tĩnh mạch trung ương

Dùng NaCl 3% nếu tất cả các biện pháp trên không kiểm soát được áp lực trong sọ

Ghi lại số liệu vào hai thời điểm bắt đầu sử dụng NaCl 3% và khi áp lực trong sọ giảm tối đa: áp lực trong sọ, áp lực động mạch trung bình, áp lực tưới máu não; thời gian từ khi cho NaCl 3% tới khi áp lực trong sọ giảm tối đa, thời gian áp lực trong sọ bắt đầu tăng trở lại

Lấy máu làm các xét nghiệm vào thời điểm bắt đầu cho NaCl 3% và sau khi cho 1 giờ: nồng

độ Na+, K+, nồng độ thẩm thấu máu, BUN, Creatinin

Đánh giá sự thay đổi của áp lực trong sọ khi bắt đầu giảm, giảm tối đa, bắt đầu tăng trở lại Đánh giá sự thay đổi của áp lực động mạch trung bình và áp lực tưới máu não sau khi sử dụng NaCl 3% Ghi nhận sự thay đổi của Na+,

K+ trong máu, BUN, Creatinin và nồng độ thẩm thấu máu

Khi áp lực trong sọ không kiểm soát được bằng các phương pháp trên thì phải chụp CT sọ não kiểm tra để xem xét chỉ định mở sọ giải áp Sau khi theo dõi 48 giờ mà không thấy áp lực trong sọ tăng sau khi đã ngưng các phương pháp điều trị tăng áp lực trong sọ

KẾT QUẢ Đặc điểm dịch tễ học

Từ tháng 8/2010 đến 12/2011, tại Khoa hồi sức thần kinh BV Chợ Rẫy, chúng tôi đã chọn không ngẫu nhiên 30 bệnh nhân chấn thương sọ não nặng và có kết quả nghiên cứu như sau:

- 23/30 bệnh nhân từ 20-60 tuổi, chiếm 76,67%

- Hầu hết là nam chiếm 93,3%

- Thời gian nằm viện: 3-107 ngày Trung bình 22,41 ± 8,959 ngày

- Thời gian từ khi bị tai nạn giao thông đến khi được đo áp lực trong sọ: 1-6 ngày

- Thời gian đo áp lực trong sọ: 2-13 ngày

Trung bình 6,73 ± 3,062 ngày

- Vị trí đặt catheter để đo áp lực trong sọ:

Hầu hết các catheter để đo áp lực trong sọ được

đặt trong nhu mô não: 26 trường hợp (86,67%), 3

trường hợp (10%) được đặt vào trong não thất

- Nguyên nhân chấn thương: Đa số là các

trường hợp chấn thương sọ não do tai nạn giao

thông có 27 trường hợp (chiếm 90%)

Tình trạng bệnh nhân khi bắt đầu đo áp

lực trong sọ và sử dụng NaCl 3%

Tình trạng tri giác bệnh nhân

Đặc điểm về hồi sức: Tất cả các trường hợp

có GCS < 8 điểm, trong đó GCS = 4 điểm (chiếm

36,7%) và GCS = 6 điểm (chiếm 40%)

Tình trạng phẫu thuật: không mổ có 20

trường hợp (chiếm 66,7%); có 4 trường hợp

(chiếm 13,3%) mổ trước khi đo áp lực trong sọ;

còn lại 6 trường hợp (chiếm 20%) trong thời gian

theo dõi có áp lực trong sọ tiếp tục tăng cao nên

được giải quyết bằng phẫu thuật (lấy máu tụ và

giải ép)

Biến chứng của đo áp lực trong sọ:

+ Biến chứng nhiễm trùng: Không có trường

hợp nào bị máu tụ trong sọ do thủ thuật Có 2

trường hợp viêm màng não (chiếm 6,66%)

+ Các biến chứng khác: Không có trường

hợp nào bị máu tụ trong sọ do đặt catheter

hoặc nhiễm trùng tại vị trí đặt catheter đo áp

lực trong sọ

Tỷ lệ tử vong: Có 9 trường hợp tử vong

(chiếm 30%) do tình trạng bệnh nhân nặng,

không đáp ứng với các phương pháp điều trị

Đánh giá kết quả sử dụng muối ưu trương NaCl 3%

Số lần dùng NaCl 3%: Mỗi bệnh nhân sử dụng muối ưu trương NaCl 3% từ 1-10 lần, trung bình 4,6 ± 2,799 lần

Áp lực trong sọ: Thời gian từ khi cho NaCl 3% tới khi áp lực trong sọ giảm tối đa là: 12-32 phút, trung bình 24,07±5,531 phút Tuy nhiên áp lực trong sọ trung bình sau sử dụng NaCl 3% vẫn trong giới hạn bình thường

Áp lực động mạch trung bình: sau khi sử dụng NaCl 3%, áp lực động mạch trung bình giảm 4,009±3,035 mmHg, sự giảm này có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên áp lực động mạch trung bình sau sử dụng NaCl 3% vẫn trong giới hạn bình thường

Nồng độ Na+ trong máu: sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực trong sọ có làm tăng nồng độ Na+ trong máu là 3,663 ± 5,672 mEq/L, sự tăng này có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên nồng độ trung bình sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Nồng độ K+ trong máu: sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực nội sọ không làm thay đổi nồng độ K+ trong máu và nồng độ

K+ trung bình trước và sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Nồng độ thẩm thấu: sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực trong sọ có làm tăng nồng độ thẩm thấu trong máu là 9,077 ± 9,970 mOsm/L, sự tăng này có ý nghĩa

về mặt thống kê Tuy nhiên nồng độ thẩm thấu trung bình sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

BUN trong máu: sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực trong sọ có làm tăng BUN trong máu là 2,5 ± 3,926 mg%, sự tăng này có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên nồng độ trung bình sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Creatinin trong máu: sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực trong sọ không làm thay đổi Creatinin trong máu

BÀN LUẬN

Đặc điểm dịch tễ học

Tuổi

So với các tác giả khác trong nước và nước

ngoài chúng tôi thấy có sự tương đương về độ

tuổi trung bình và độ tuổi trong tuổi lao động

Giới

Trong nghiên cứu của chúng tôi so với các

nghiên cứu của các tác giả trong nước và nước

ngoài hầu hết đều cho thấy tỉ lệ nam nhiều

hơn nữ

Nguyên nhân chấn thương

27 bệnh nhân (90%) bị chấn thương là do

tai nạn giao thông, 3 trường hợp còn lại chia

đều cho tai nạn sinh hoạt, tai nạn lao động và

đả thương

Thời gian nằm viện và thời gian nằm khoa hồi

sức ngoại thần kinh

Thời gian nằm viện phụ thuộc vào nhiều

yếu tố, tình trạng tri giác của bệnh nhân, thương

tổn trên CTscan sọ não, bệnh lý đi kèm, tuổi

tác… Trong nghiên cứu của chúng tôi thời gian

nằm viện trung bình là 22,41 ± 20,729 ngày, thời

gian nằm tại khoa hồi sức ngoại thần kinh là

15,48 ± 8,959 ngày

Thời gian từ khi bị tai nạn giao thông đến khi

được đo áp lực trong sọ

Khi chưa đặt dụng cụ đo áp lực trong sọ

bệnh nhân hầu hết được điều trị theo kinh

nghiệm Sau một thời gian tiến hành đo áp lực

trong sọ chúng tôi thấy rằng có những trường

hợp CTscan sọ não không thấy phù não nhiều

nhưng lại có tăng áp lực trong sọ, và có những

trường hợp nhiều thương tổn dập phù não

nhưng lại không có sự tăng áp lực trong sọ

Thời gian từ khi bị tai nạn giao thông tới khi

được đo áp lực trong sọ trung bình của chúng

tôi là 2,43 ± 1,223 ngày Nếu rút ngắn được thời

gian này có nghĩa là bệnh nhân sẽ được điều trị

Thời gian đo áp lực trong sọ

Trong nghiên cứu của chúng tôi có 2 trường hợp viêm màng não, cả 2 trường hợp đều được đặt catheter trong não thất Một trường hợp để dụng cụ 3 ngày, một trường hợp 8 ngày, tuy nhiên 1 trường hợp được đặt catheter sau khi phẫu thuật lấy máu tụ Bekar nghiên cứu 631 trường hợp đặt dụng cụ đo áp lực trong sọ năm 2008 kết luận rằng không có

sự tương quan giữa thời gian đo áp lực trong

sọ với tỉ lệ viêm màng não(2)

Loại catheter đo áp lực trong sọ

Trong nghiên cứu chúng tôi sử dụng chủ yếu là catheter đặt trong nhu mô não với 26 trường hợp chiếm tỉ lệ 86,67 %, 3 trường hợp

sử dụng loại trong não thất và 1 trường hợp ngoài màng cứng

Tình trạng bệnh nhân khi bắt đầu đo áp lực trong sọ và sử dụng muối ưu trương NaCl 3%

Tình trạng tri giác trước khi dùng NaCl 3%: Thang điểm hôn mê Glasgow là một yếu tố tiên lượng độc lập Bệnh nhân có glasgow thấp không những tỉ lệ tử vong cao mà tỉ lệ tàn phế cũng cao

Tình trạng phẫu thuật: Những trường hợp được đặt dụng cụ đo áp lực trong sọ sau khi phẫu thuật lấy máu tụ: hình ảnh CT sọ não sau khi mổ cho thấy vẫn còn tình trạng dập phù não, lệch đường giữa, các bể dịch não tủy còn hẹp hay bị xóa mất thì sẽ đặt Catheter để đánh giá và theo dõi tình trạng tăng áp lực trong sọ

để điều trị thích hợp

Những trường hợp theo dõi áp lực trong sọ khi chưa có phẫu thuật lấy máu tụ hoặc giải ép: bệnh nhân có chỉ định được đo và theo dõi áp lực trong sọ (đã được trình bày ở phần phương pháp nghiên cứu) Trong quá trình điều trị và theo dõi nếu áp lực trong sọ vẫn tăng cao sau khi đã điều trị tăng áp lực trong sọ bằng các phương pháp điều trị nội khoa thì sẽ được phẫu thuật giải ép (kèm theo lấy máu tụ, não dập )

Biến chứng: Các biến chứng liên quan đến

thủ thuật được quan tâm hàng đầu luôn là biến

chứng nhiễm trùng Trong thủ thuật đặt catheter

đo áp lực trong sọ, biến chứng nhiễm trùng

thường gặp nhất là viêm màng não Trong

nghiên cứu của chúng tôi có 2 trường hợp

(6,67%) viêm màng não Kết quả cấy dịch não

tủy âm tính Cả hai trường hợp đều được đặt

trong não thất, một trường hợp có phẫu thuật

trước khi đặt, lúc mới tiến hành đo và theo dõi

áp lực trong sọ Chưa có kinh nghiệm trong vấn

đề săn sóc catheter Sau này không có trường

hợp nào bị viêm màng não

Theo nghiên cứu của tác giả Bekar và cộng

sự tỉ lệ viêm màng não là 30/631 trường hợp

chiếm 4,75%(2) Trong đó 6/328 bệnh nhân (2,1%)

bị viêm màng não với catheter đặt trong nhu mô

và 24/303 bệnh nhân (7,9%) đặt trong nhu mô

Cũng theo tác giả, thời gian không ảnh hưởng

đến tỉ lệ viêm màng não, nhưng những bệnh

nhân đặt trong não thất có tỉ lệ viêm màng não

cao hơn Tác nhân nhân thường gặp là

Staphylococcus epidermidis với tần suất 15 lần, trực

khuẩn gram (-) hay tụ cầu gram (+) 7 trường

hợp, Acinetobacter baumannii gặp trong 6 trường

hợp, Pseudomonas aeruginosa trong 1 trường hợp

và 1 bệnh nhân không xác định được tác nhân

gây bệnh Các biến chứng khác bao gồm máu tụ

dưới màng cứng, dập não, máu tụ trong não khi

làm thủ thuật; các biến chứng liên quan đến đặt

dây áp lực trong sọ như là tuột dây, tắc…, theo

tác giả thì biến chứng liên quan đến catheter đo

áp lực trong sọ là 9,19%

Tỷ lệ tử vong: Tỉ lệ tử vong cao rơi vào

nhóm bệnh nhân có tri giác 3-4 điểm, trong đó

những bệnh nhân glasgow 3 điểm trong nghiên

cứu của chúng tôi và tác giả Braakman ở trên

đều tử vong Đây là vấn đề cần lưu ý khi quyết

định điều trị những bệnh nhân có tình trạng tri

giác thấp vì chi phí điều trị cao và không mang lại kết quả khả quan

Đánh giá kết quả

Số lần dùng NaCl 3%

Trên 30 bệnh nhân chúng tôi thực hiện việc sử dụng NaCl 3% tất cả 138 lần, mỗi bệnh nhân được sử dụng từ 1-10 lần, trung bình 4,6

± 2,799 lần

Áp lực trong sọ

Tác dụng giảm áp lực trong sọ của muối ưu trương trong những trường hợp chấn thương sọ não, nhồi máu não, xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện đã được chứng minh Báo cáo của các tác giả trước đây thường sử dụng muối

ưu trương có nồng độ cao hơn như là: 7,5%, 10%, 23,4% truyền tĩnh mạch nhanh để đạt hiệu quả giảm áp lực trong sọ Còn dung dịch NaCl 3% thì dùng theo phương thức truyền liên tục trong 48-72 giờ với liều 25-50 ml/giờ hoặc truyền nhanh cách hồi (bolus): 3-5ml/kg Chúng tôi nhận thấy rằng NaCl 3% có nồng độ thẩm thấu là 1026 mOsm/kg gần như tương đương với Mannitol 20% là 1098 mOsm/kg

Áp lực động mạch trung bình

Sau khi sử dụng NaCl 3%, áp lực động mạch trung bình giảm 4,009±3,035 mmHg, sự giảm này có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên áp lực động mạch trung bình sau sử dụng NaCl 3% vẫn trong giới hạn bình thường

Áp lực tưới máu não

Sau khi sử dụng NaCl 3% có tăng áp lực tưới máu não trung bình 6,161±6,874 mmHg, sự tăng này có ý nghĩa về mặt thống kê

Sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm áp lực trong sọ có làm tăng nồng độ Na+

trong máu là 3,663 ± 5,672 mEq/L, sự tăng này

có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên nồng

độ trung bình sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm

áp lực nội sọ không làm thay đổi nồng độ K+

trong máu và nồng độ K+ trung bình trước và

sau khi dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Nồng độ thẩm thấu máu

Sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm

áp lực trong sọ có làm tăng nồng độ thẩm thấu

trong máu là 9,077 ± 9,970 mOsm/L, sự tăng này

có ý nghĩa về mặt thống kê Tuy nhiên nồng độ

thẩm thấu trung bình sau khi dùng vẫn trong

giới hạn bình thường

BUN trong máu

Sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm

áp lực trong sọ có làm tăng BUN trong máu là

2,5 ± 3,926 mg%, sự tăng này có ý nghĩa về mặt

thống kê Tuy nhiên nồng độ trung bình sau khi

dùng vẫn trong giới hạn bình thường

Creatinin trong máu

Sử dụng muối ưu trương với mục đích giảm

áp lực trong sọ không làm thay đổi Creatinin

trong máu

KẾT LUẬN

Dung dịch muối ưu trương NaCl 3% có tác

dụng làm giảm áp lực trong sọ, cải thiện áp lực

tưới máu não Những thay đổi của các chất điện giải, nồng độ thẩm thấu không ảnh hưởng đến quá trình điều trị Không ảnh hưởng đến chức năng thận

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bekar A et al (2009) Risk factors and complications of intracranial pressure monitoring with a fiberoptic device Journal of Clinical Neuroscience, 16: 236–240

2 Bullock MR and Povlishock JT (2007) Guideline for the management of severe traumatic brain injury Journal of neurotrauma, vol 24, Supplement 1

3 Dược thư quốc gia Việt Nam (2002), Lần xuất bản thứ nhất, tr.714-715, Hà Nội

4 Manley GT (2005) Effects of 23.4% sodium chloride solution inreducing intracranial pressure in patients with traumatic brain injury: appreliminary study Neurosurgery, 57: 727-736

5 Marshall LF, Smith RW, Rauscher LA (1978) Mannitol dose requirements in brain injuredpatients J Neurosurg 48:169-172

6 Quickel RR (2009) Hypertonic saline and its effect on intracranial pressure, cerebral perfusion pressure, and brain tissue oxygen J Neurosurgery, 65: 1035-1042

7 Raslan A, and Bhardwaj A (2007) Medical management of cerebral edema Neurosurg Focus, 22(5): E12

8 Suarez JI (2004) Hypertonic saline for cerebral edema and elevated intracranial pressure Cleveland clinic journal of

medicine, Volume 71, Supplement 1

9 Vialet R, Albanese J, Thomachot L, Antonini F, BourgouinA, Alliez B, et al (2003) Isovolume hypertonic solutes (sodium chloride or mannitol) in the treatment of refractory posttraumatic intracranial hypertension: 2 mL/kg 7.5% saline is more effective

than 2 mL/kg 20% mannitol Critical Care Medicine, 31(6):1683–7