Đánh giá hiệu quả của alfuzosin 10 mg mỗi ngày đối với rối loạn phóng tinh, rối loạn cương, đồng thời với sự cải thiện triệu chứng đường tiết niệu dưới trên bệnh nhân tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm rõ nội dung chi tiết.
Trang 1NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ALFUSOZIN TRÊN TRIỆU CHỨNG
ĐƯỜNG TIẾT NIỆU DƯỚI VÀ ĐỜI SỐNG TÌNH DỤC
Ở BỆNH NHÂN TĂNG SINH LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT
Đào Quang Oánh*
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Triệu chứng đường tiết niệu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt và rối loạn tình dục là
những hiện tượng thường gặp trên nam giới lớn tuổi Thuốc chẹn alpha thuộc nhóm thuốc được ưu tiên chọn lựa
để điều trị triệu chứng đường tiết niệu dưới Trong các thuốc chẹn alpha, Alfusozin được cho là vừa cải thiện song song rối loạn đi tiểu và rối loạn tình dục
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của alfuzosin 10 mg mỗi ngày đối với rối loạn phóng tinh, rối loạn cương,
đồng thời với sự cải thiện triệu chứng đường tiết niệu dưới trên bệnh nhân tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả lâm sàng, mở, không so sánh Bệnh nhân nam từ
50 tuổi trở lên, có triệu chứng đường tiết niệu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt với điểm số IPSS ≥ 15
và QoL ≥ 3 được đưa vào nghiên cứu Những triệu chứng rối loạn đi tiểu và rối loạn tình dục được ghi nhận lúc đầu (trị số nền) và sau 6 tháng điều trị; áp dụng Bảng thang điểm IPSS, IIEF-5, và MSHQ (phần rối loạn phóng tinh) để tính điểm Những cải thiện về triệu chứng được ghi nhận và đánh giá
Kết quả: Tổng cộng có 69 bệnh nhân Đa số trường hợp cải thiện rối loạn đi tiểu trong vòng 1 tháng Trị số
IPSS tổng giảm từ 19,3 (nền) xuống còn 9,6 sau 24 tuần (P = 0.001); trong đó nhóm điểm bế tắc giảm từ 11.8 xuống 5,1 và nhóm điểm kích thích từ 7.3 còn 4,6 Rối loạn phóng tinh (điểm MHSQ) đồng thời cải thiện (từ 21,5 lên 23,1) Tương tự, rối loạn cương (điểm IIEF-5) cải thiện ở cả 5 phân nhóm
Kết luận: Alfuzosin 10 mg/ngày trong 6 tháng cải thiện rõ triệu chứng đường tiết niệu dưới (nhanh trong 1
tháng đầu), đồng thời cũng cải thiện rối loạn cương và rối loạn phóng tinh trên bệnh nhân bị tăng sinh lành tình tuyến tiền liệt
Từ khóa: Alfusozin, triệu chứng đường tiết niệu dưới, rối loạn cương, rối loạn phóng tinh
ABSTRACT
EFFECTIVENESS OF MANAGEMENT OF LOWER URINARY TRACT SYMPTOMS
(DUE TO BENIGN PROSTATIC HYPERPLASIA) AND SEXUALITY WITH ALFUSOZIN
Dao Quang Oanh * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 18 - Supplement of No 4- 2014: 42 - 47
Introduction: Lower urinary tract symptoms (LUTS) due to benign prostatic hyperplasia (BPH) and Sexual
dysfunction are highly prevalent conditions in aging men Alpha-blockers are the drugs of choice to relieve urinary symptoms Among alpha-blockers, Alfuzosin can concomitantly improve urinary and sexual functions
Aim: To assess the effect on ejaculatory dysfunction (EjD), on erectile dysfunction (ED), as well as on
urinary symptoms of 6 months treatment with Alfuzosin 10 mg once daily in men with LUTS suggestive of BPH
Patients and methods: Descriptive, non-comparative, open-label study Patients with moderate to severe
LUTS suggestive of BPH (IPSS ≥ 15, bother score ≥ 3) were enrolled Urinary symptoms and sexual function were evaluated at baseline and after 6 months treatment, using the International Prostate Symptoms Score
Khoa Niệu B, BV Bình Dân
Trang 2(IPSS), the International Index of Erectile Function-5 (IIEF-5) and the Male Sexual Health Questionnaire (MSHQ) ejaculation score Changes of symptoms were recorded and evaluated
Results: In total, 69 patients were enrolled The majority of patients perceived a marked and rapid
improvement in LUTS within 1 month Then, the changes continued but slowly and gradually IPSS total score improved from 19.3 at baseline to 9.6 at 6 months (P = 0.001) IPSS voiding (from 11.8 at baseline to 5.1 at 6 months) and irritative (from 7.3 at baseline to 4.6 at 6 months) sub scores also significantly improved At the same time, MHSQ ejaculation score improved from 21.5 at baseline to 23.1 at 6 months IIEF-5 score also improved in all 5 subgroups
Conclusions: Alfuzosin 10 mg OD administered for 6 months provides a significant improvement in LUTS
and bother score while concomitantly improving both ED and EjD
Keywords: Alfuzosin, LUTS, ED, EjD
ĐẶT VẤN ĐỀ
Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt là bệnh lý
rất thường gặp trên nam giới lớn tuổi Tuyến
tiền liệt là một cơ quan chủ yếu thuộc hệ sinh
dục, cùng với túi tinh, có chức năng chính là tạo
tinh dịch Tuy nhiên, do vị trí đặc biệt nằm ngay
dưới cổ bàng quang và bao quanh niệu đạo sau,
nên khi to ra sẽ thể hiện trên lâm sàng qua
những rối loạn đi tiểu, gọi chung là “triệu chứng
đường tiết niệu dưới”
Rối loạn tình dục, gồm “rối loạn chức năng
cương” và “rối loạn phóng tinh” đồng thời cũng
thường gặp trên nam giới lớn tuổi
Nhiều thống kê gần đây trên thế giới cho
thấy Triệu chứng đường tiết niệu dưới và Rối
loạn tình dục có mối tương quan thuận với
nhau(2,4,5) Thuốc Chẹn alpha là nhóm thuốc hàng
đầu trong điều trị triệu chứng đường tiết niệu
dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt Hiệu
quả cải thiện triệu chứng bế tắc đường tiết niệu
dưới của các loại thuốc chẹn alpha tương đương
nhau nhưng tác dụng phụ trên huyết áp và chức
năng tình dục lại khác nhau(1)
Gần đây, nhiều tài liệu trên thế giới cho thấy
Alfusozin là thuốc chẹn alpha được cho là cùng
lúc cải thiện được cả triệu chứng bế tắc đường
tiết niệu dưới và chức năng tình dục, đặc biệt là
đối với rối loạn phóng tinh(3,9,10) Nghiên cứu này
được thực hiện để xem nhận xét này có đúng
trên bệnh nhân Việt Nam không
Mục tiêu
Đánh giá hiệu quả của Alfusozin XL 10mg/ngày, uống liên tục 6 tháng, trong việc cải thiện Triệu chứng đường tiết niệu dưới, Rối loạn cương và Rối loạn phóng tinh trên bệnh nhân có tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
ĐỐI TƯỢNG – PHƯƠNG PHÁP
Nghiên cứu tiến cứu, mô tả lâm sàng, mở, không so sánh Thực hiện từ 01/2010 đến 12/2013
Đối tượng
Tiêu chuẩn nhận bệnh
Bệnh nhân nam từ 50 tuổi trở lên, có triệu chứng đường tiết niệu dưới do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt điểm số IPSS ≥ 15 (trung bình – nặng) và QoL ≥ 3 (tạm chấp nhận, không bằng lòng hoặc rất khổ sở với bệnh) còn mong muốn hoạt động tình dục đồng ý tham gia nghiên cứu sau khi được giải thích
Tiêu chuẩn loại trừ
Tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch đang điều trị, đang sử dụng thuốc ức chế PDE5 để điều trị rối loạn cương
Phương pháp
Mỗi bệnh nhân được khám và đánh giá thang điểm về triệu chứng đường tiết niệu dưới, rối loạn cương, rối loạn phóng tinh tại các buổi khám theo hẹn Tại lần khám ngày 1 lấy các trị số nền ban đầu theo các câu hỏi thang điểm của bảng triệu chứng đường tiết
Trang 3niệu dưới, rối loạn cương, rối loạn phóng tinh
Tại các buổi tái khám sau, theo dõi sự thay đổi
của các điểm triệu chứng
Tất cả bệnh nhân được khám tối thiểu 5 lần
theo lịch hẹn: lần khám thứ 1 (ngày 1: lấy các trị
số nền ban đầu), lần khám thứ 2 (ngày 7 ± 2), lần
3 (ngày 28 ± 3), lần 4 (tuần 12 ± 7 ngày), lần 5
(tuần 24 ± 7 ngày)
Thang điểm triệu chứng đường tiết niệu
dưới dựa vào bảng thang điểm quốc tế của
tuyến tiền liệt (IPSS và QoL)
Thang điểm rối loạn cương dựa vào bảng
thang điểm quốc tế rối loạn cương (International
Index of Erectile Function-5; IIEF-5)(6) gồm 5 câu
hỏi (cho từ 1 đến 5 điểm / mỗi câu) Phân loại về
chức năng cương như sau: không rối loạn cương
(22–25); rối loạn cương nhẹ (17–21); rối loạn
cương trung bình-nhẹ (12–16); rối loạn cương
trung bình (8 – 11); rối loạn cương nặng (5–7)
Thang điểm về rối loạn phóng tinh dựa vào
bảng Sức khỏe tình dục trên nam giới (Male
Sexual Health Questionnaire; MSHQ)(7) Bảng
thang điểm đầy đủ gồm 25 câu hỏi (cho từ 1 đến
5 điểm / mỗi câu), chia làm 5 phần: cương dương
(câu 1 – 4), phóng tinh (câu 5 – 12), mức độ hài
lòng (câu 13 – 18), sự thay đổi so sánh với 1
tháng trước (câu 19 – 21), và nhu cầu tình dục
(câu 22 – 25) Chúng tôi chỉ áp dụng thang điểm
các câu hỏi về phóng tinh và mức độ hài lòng
(các câu hỏi từ 5 – 18)
Những thay đổi trên triệu chứng đường tiết
niệu dưới, rối loạn cương, rối loạn phóng tinh so
sánh với trị số nên ban đầu được ghi nhận và xử
lý theo phương pháp thống kê
Xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm thống kê và phần mềm
xử lí số liệu SPSS phiên bản 18.0
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Tổng cộng có 69 bệnh nhân
Tuổi trung bình = 61,3 ± 7,2 tuổi
Rối loạn phóng tinh
Sau 6 tháng điều trị với alfuzosin, sự rối loạn phóng tinh có cải thiện Thang điểm theo bảng MSHQ thay đổi từ 21,5 (trị số nền, ban đầu) sang 23,1 (tuần 24, p=0,022) Tuy nhiên trị số cao nhất lại ở tuần 12 (22,4 điểm) Chúng tôi nhận thấy cùng thời gian, sự cải thiện của triệu chứng đường tiết niệu dưới cũng thể hiện rõ nhất vào tháng thứ 3 (tuẩn 12), sau đó thì ổn định và không giảm thêm nữa
Biểu đồ 1 Sự cải thiện về Rối loạn phóng tinh ở tuần
thứ 4,12,24 so với trị số ban đầu theo Bảng điểm MSHQ
Sự hài lòng
Mức độ thỏa mãn, hài lòng có vẻ khá hơn, tuy nhiên sự thay đổi không có ý nghĩa thống kê
Biểu đồ 2 Sự cải thiện về Mức độ hài lòng ở tuần
thứ 4,12,24 so với trị số ban đầu theo Bảng điểm MSHQ
Rối loạn cương
Theo tiêu chí IIEF-5, phân loại rối loạn cương (RLC) thành 5 phân nhóm từ “không rối loạn cương” đến “rối loạn cương nặng”
Trang 4Trước khi điều trị:
Không RLC: 5 bệnh nhân (7,3%)
RLC nhẹ: 15 bệnh nhân (21,7%)
RLC trung bình-nhẹ: 24 bệnh nhân (34,8%)
RLC trung bình: 14 bệnh nhân (20,3%)
RLC nặng: 11 bệnh nhân (15,9%)
Sau 6 tháng điều trị:
Không RLC: 11 bệnh nhân (15,9%)
RLC nhẹ: 17 bệnh nhân (24,6%)
RLC trung bình-nhẹ: 25 bệnh nhân (36,2%)
RLC trung bình: 9 bệnh nhân (13%)
RLC nặng: 7 bệnh nhân (10,1%)
Kết quả là: số trường hợp RLC nặng và trung
bình giảm Số trường hợp không RLC và RLC
nhẹ tăng
Số bệnh nhân có cải thiện sau 6 tháng như
sau:
4 bệnh nhân từ RLC nặng xuống trung bình
(3 bệnh nhân) và trung bình-nhẹ (1 bệnh nhân)
8 bệnh nhân từ RLC trung bình xuống trung
bình-nhẹ (5 bệnh nhân) và nhẹ (3 bệnh nhân)
5 bệnh nhân từ RLC trung bình-nhẹ xuống
nhẹ (4 bệnh nhân) và không RLC (1 bệnh nhân)
5 bệnh nhân từ RLC nhẹ xuống không bị
RLC
Biểu đồ 3 Sự cải thiện về chức năng cương ở tuần
24 so với trị số ban đầu theo Bảng điểm IIEF-5 Sắp
xếp theo phân loại nhóm Tỷ lệ % ghi trên đầu cột, tương
ứng số bệnh nhân trong cột (số có gạch dưới)
Triệu chứng đường tiết niệu dưới
Rối loạn đi tiểu
Theo thời gian, có sự cải thiện rõ về điểm IPSS tổng, đồng thời cả điểm bế tắc và kích thích cũng giảm Giai đoạn thuyên giảm nhanh triệu chứng là trong vóng 1 tháng đầu sau uống Alfusozin Sau đó sự cải thiện chậm dần và có vẻ
ổn định ở tháng thứ 3 Sau 12 tuần, sự thuyên giảm chậm hẳn, tuy nhiên phần đông bệnh nhân đều hài lòng với sự thuyên giảm này
Khởi đầu, trị số IPSS tổng trung bình (nền) = 19,3 điểm; trong 69 bệnh nhân, có 36 bệnh nhân (52%) với điểm số triệu chứng thuộc loại trung bình (IPSS = 15-19) và 33 bệnh nhân (48%) có điểm số triệu chứng thuộc loại nặng (IPSS ≥20) Sau 12 tuần IPSS tổng giảm xuống còn 10,2 điểm
và sau 24 tuần còn 9,6 điểm (P = 0.001) Tương tự điểm bế tắc giảm (từ11.8 điểm xuống 5,1điểm; P
= 0.002) và điểm kích thích (từ 7.3 điểm còn 4.6
điểm; P = 0.008)
Biểu đồ 4 Sự cải thiện về Rối loạn đi tiểu ở tuần thứ
1,4,12,24 so với trị số ban đầu theo Bảng điểm IPSS
Chia làm 3 nhóm: IPSS tổng, IPSS bế tắc, IPSS kích thích
Chất lượng sống
Tương tự như đối với sự cải thiển của điểm IPSS, điểm chất lượng sống cũng cải thiện nhanh
ở tháng đầu tiên, sau đó tốc độ cải thiện giảm và
ổn định dần đến tháng thứ 6
Điểm QoL từ trị số nền trung bình 4,4 điểm (trung gian giữa khổ sở (điểm 4) và rất khổ (điểm 5)) giảm xuống còn 2,5 điểm (tạm bằng lòng)
Trang 5Biểu đồ 5 Sự cải thiện về Chất lượng sống ở tuần
1,4,12,24 so với trị số ban đầu theo Bảng điểm QoL
BÀN LUẬN
Triệu chứng đường tiết niệu dưới và rối loạn
cương cùng rối loạn phóng tinh có mối tương
quan khá chặt chẽ Nhiều nghiên cứu đa quốc
gia trên thế giới trên một số lượng khá đông
bệnh nhân đã chứng minh nhận xét này(4,5)
Tamsulosin và Alfusozin là 2 loại thuốc chẹn
alpha thường được sử dụng nhất trong điều trị
rối loạn đi tiểu do tăng sinh lành tính tuyến tiền
liệt Cả 2 thuốc thường được uống 1 lần/ngày và
vào lúc tối khi đã nghỉ ngơi, ít đi lại để tránh tác
dụng phụ “hạ huyết áp tư thế đứng” Sự khác
biệt về tác dụng phụ này trên 2 thuốc không
khác biệt nhiều Tuy nhiên tác dụng phụ trên
chức năng tình dục lại khá cách biệt(1,10)
Tamsulosin có tỷ lệ cao hơn gây phóng tinh
ngược, giảm thể tích tinh dịch Alfusozin cải
thiện chức năng cương và có tỷ lệ rất thấp, tương
đương giả dược, trên rối loạn phóng tinh(9,10)
Nghiên cứu này cho thấy, tương tự như
những báo cáo trên thế giới, Alfusozin có hiệu
quả cải thiện chức năng tình dục trên người VN
khi sử dụng để điều trị tăng sinh lành tình tuyến
tiền liệt Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy
tỷ lệ rối loạn cương và rối loạn phóng tinh tăng
song song với độ nặng của triệu chứng đường
tiết niệu dưới(4,5) Chúng tôi chọn những bệnh
nhân có điểm số IPSS ≥ 15 là những người có
triệu chứng rối loạn đi tiểu từ mức trung
bình-nặng đến bình-nặng và những rối loạn này đã làm
giảm rõ chất lượng sống (QoL ≥ 3) Khi các rối
loạn đi tiểu giảm bớt, chất lượng sống cải thiện thì đồng thời chức năng tình dục cũng cải thiện theo Triệu chứng đường tiết niệu dưới giảm nhanh trong 1 tháng đầu, giảm chậm hơn trong
2 tháng kế tiếp, sau đó ổn định, vẫn tiếp tục giảm nhưng chậm và ít hơn trong 3 tháng cuối
Sự thay đổi của điểm IPSS và QoL thấy rõ và có
ý nghĩa thống kê Sự cải thiện về đời sống tình dục, cả trên chức năng cương, phóng tinh và mức độ hài lòng về tình dục diễn ra chậm hơn
và không rõ bằng, có thể do sự phức tạp và khó khăn trong việc đặt và trả lời các câu hỏi
Liên quan giữa triệu chứng đường tiết niệu dười do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
và rối loạn tình dục bắt đầu được chú ý từ những năm cuối của thế kỷ 20 Báo cáo cùa Calais và cs(2) trên các bệnh nhân tại 2 quốc gia Anh và Pháp cho thấy >50% bệnh nhân công nhận vai trò quan trọng của sự suy giảm đời sống tình dục nếu xảy ra Sau đó có nhiều nghiên cứu đa trung tâm, đa quốc gia với số lượng lớn bệnh nhân được công bố:
Năm 2003: MSAM-7 (Multinational Survey
of the Aging Male)(5): 14,254 nam giới 50-80 tuổi,
7 quốc gia: Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan, Tây Ban Nha
Năm 2005: ASAM (Asian Survey of Aging Males)(4): 1155 nam giới 50-80 tuổi, 5 quốc gia: Hong Kong, Singapore, Malaysia, Philippines, Thailand
Năm 2007: AMORE (Asian Multinational Prospective Observational Registry): 994 nam giới 40-88 tuổi
Năm 2007: BRPS (BPH Registry and Patient Survey): 6909 nam giới (tuổi trung bình 66 tuổi), Hoa Kỳ
Nghiên cứu MSAM-7 là nghiên cứu tiêu biểu Thống kê cho thấy nhu cầu về đời sống tình dục vẫn còn đóng một vai trò quan trọng trong đời sống của nam giới >50 tuổi(5) Kết quả chung đều thống nhất là giữa triệu chứng đường tiết niệu dưới và rối loạn tình dục có mối tương quan chặt chẽ và là một yếu tố độc lập với tuổi
Trang 6già(4,5) Cần thiết phải điều trị các rối loạn đi tiểu
nếu muốn cải thiện đời sống tình dục
Rosen và Fitzpatrick(8) có tập trung nghiên
cứu và giải thích về rối loạn phóng tinh trên tăng
sinh lành tính tuyến tiền liệt Hai tác giả này
cũng giải đáp được tại sao Tamsulosin và
Sidolosin là những thuốc chẹn alpha “chuyên
biệt trên hệ niệu” có thể làm nặng thêm rối loạn
phóng tinh Alfusozin là thuốc thích hợp nếu
bệnh nhân muốn đồng thời cải thiện triệu chứng
đường tiết niệu dưới và rối loạn phóng tinh(1,9,8,10)
KẾT LUẬN
Alfusozin có thể cải thiện chức năng tình dục
trên bệnh nhân bị triệu chứng đường tiết niệu do
tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Andersson K.E., Wyllie M.G (2003), “Ejaculatory dysfunction:
why all alpha-blockers are not equal”, BJU Int 92: 876-877
2 Calais Da Silva F., et al (1997), “Relative Importance of
Sexuality and Quality of Life in Patients with Prostatic
Symptoms”, Eur Urol 31:272-280
3 Hellstrom W.J.G., Sikka SC (2009), “Effects of Alfuzosin and
Tamsulosin on sperm parameters in healthy men: results of a
short-term, randomized, double-blind, placebo-controlled,
crossover stud”, J Androl 30 (4): 469-474
4 Li M-K, Garcia L.A., Rosen R (2005),”Lower urinary tract symptoms and male sexual dysfunction in Asia: a survey of
ageing men from five Asian countries”, BJU Int 96: 1339-1354
5 Rosen R.C., Altwein J., Boyle P et al (2003),”Lower urinary
tract symptoms and male sexual dysfunction: the
Multinational Survey of the Aging Male (MSAM-7)”, Eur Urol,
44: 637-649
6 Rosen R.C., Cappelleri J.C., Smith M.D., Lipsky J., Pena B.M (1999), “Development and evaluation of an abridged, 5-item version of the International Index of Erectile Function (IIEF-5)
as a diagnostic tool for erectile dysfunction”, Int J Impot Res 11:
319-326
7 Rosen R.C., Catania J., Pollack L et al (2004), ”Male sexual
health questionnaire (MSHQ): scale development and
psychometric validation”, Urology 64: 777-782
8 Rosen R.C., Fitzpatrick J.M (2009), “Ejaculatory dysfunction
in men with lower urinary tract symptoms suggestive of
benign prostatic hyperplasia”, BJU Int 104: 974-983
9 Rosen R.C., Seftel A., Roehrborn C.G (2007), “Effects of alfuzosin 10 mg once daily on sexual function in men treated
for symptomatic benign prostatic hyperplasia”, Int J Impot Res
19: 480-485
10 Van Moorsellaar R.J.A., Hartung R., Emberton M et al (2005),
“Alfusozin 10 mg once daily improves sexual function in men with lower urinary tract symptoms and concomitant sexual
dysfunction”, BJU Int 95: 603-608
Ngày nhận bài báo: 7/5/2014 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 15/5/2014 Ngày bài báo được đăng: 10/7/2014