Báo cáo viên Th.S Phạm Thị Len, báo cáo về phương pháp tính liều Y-90 cho bệnh nhân ung thư gan. Nội dung báo cáo chia thành 5 phần: Đặt vấn đề, phương pháp tính liều Y-90 cho B-90 cho bệnh nhân nội dung, tính toán liều cụ thể trên bệnh nhân, kết quả và bàn luận.
Trang 1BỆNH VIỆN BẠCH MAI Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu
BÁO CÁO
PHƯƠNG PHÁP TÍNH LIỀU Y-90
CHO BỆNH NHÂN UNG THƯ GAN
Báo cáo viên: ThS Phạm Thị Len
1
1 Đặt Đặt vấn vấn đề đề
22 Phương pháp tính liều Y Phương pháp tính liều Y 90 cho bệnh nhân 90 cho bệnh nhân
NỘI DUNG
33 Tính toán liều cụ thể trên bệnh nhân Tính toán liều cụ thể trên bệnh nhân
4
4 Kết Kết quả quả và và bàn bàn luận luận
ĐẶT VẤN ĐỀ
•• Ung Ung thư thư gan gan nguyên nguyên phát phát là là bệnh bệnh ác ác tính tính phổ phổ biến biến::
Thế
Thế giới giới: : thứ thứ 5 5 về về tỷ tỷ lệ lệ mắc mắc, , thứ thứ 3 3 về về tỷ tỷ lệ lệ tử tử vong vong
Việt
Việt Nam: Nam: thứ thứ 2 2 về về tỷ tỷ lệ lệ mắc mắc, , đứng đứng đầu đầu trong trong các các
nguyên
nguyên nhân nhân gây gây tử tử vong vong
•• Xạ Xạ trị trị trong trong chọn chọn lọc lọc bằng bằng hạt hạt vi vi cầu cầu phóng phóng xạ xạ Y Y 90 90
là
là phương phương pháp pháp điều điều trị trị mới mới
•• Tính Tính toán toán liều liều là là bước bước quan quan trọng trọng trong trong kỹ kỹ thuật thuật
cấy
cấy hạt hạt vi vi cầu cầu phóng phóng xạ xạ
Ghép gan Tiêm cồn
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ UNG THƯ GAN
Phẫu thuật
Là phương pháp điều trị đưa các hạt vi cầu gắn đồng vị
phóng xạ Y-90 vào mạch máu nuôi khối u ác tính trong gan.
Tế bào ung thư sẽ bị tiêu diệt do giảm nuôi dưỡng và bởi bức
xạ ion hóa của Y-90.
Ngắm đích điều trị rất chọn lọc cho toàn bộ thể tích khối u ,
đồng thời duy trì liều bức xạ thấp vào nhu mô gan lành xung
XẠ TRỊ TRONG CHỌN LỌC BẰNG VI CẦU PHÓNG XẠ Y-90
(Selective Internal Radiotherapy: SIRT)
quanh (< 40 Gy).
Hạt vi cầu PX 90 Y:
KT 35µm T 1/2 : 64,1h;
Năng lượng bức xạ bêta 0,93 Mev
Quãng chạy: 2,5-11mm
Cấy hạt vi cầu Y-90
CƠ
CƠ SỞ SỞ VẬT VẬT CHẤT CHẤT::
Máy chụp cắt lớp vi tính CT
Máy Máy chụp chụp mạch mạch ((DSA DSA))
Máy Máy SPECT SPECT, PET/CT , PET/CT
Máy Máy đo đo liều liều phóng phóng xạ xạ
XẠ TRỊ TRONG CHỌN LỌC BẰNG VI CẦU PHÓNG XẠ Y-90 (Selective Internal Radiotherapy: SIRT)
áy
áy đo đo ều ều p ó g p ó g ạạ
Máy Máy rà rà bức bức xạ xạ
Dụng Dụng cụ cụ gây gây tê tê
Thuốc Thuốc Tc Tc 99m 99m –– MAA MAA (macroagregated albumin) (macroagregated albumin)
Hạt Hạt vi vi cầu cầu Y Y 90: 90: 3GBq 3GBq//5ml 5ml
Dụng Dụng cụ cụ: : Hộp Hộp chì chì, container , container chì chì, , dây dây dẫn dẫn thuốc thuốc phóng phóng xạ xạ, , dây
dây truyền truyền… …
Áo Áo chì chì bảo bảo vệ vệ, , kính kính, , liều liều kế kế bức bức xạ xạ cá cá nhân nhân
hinhanhykhoa.com
Trang 2QUY TRÌNH KỸ THUẬT XẠ TRỊ TRONG CHỌN LỌC
Pha 1
XẠ TRỊ TRONG CHỌN LỌC BẰNG VI CẦU PHÓNG XẠ Y-90
(Selective Internal Radiotherapy: SIRT)
Tính hoạt độ Y-90
Pha 2
Chụp SPECT Bơm Tc-99m-MAA
Chụp mạch Bơm Y-90 PET/CT đánh giá
Chụp mạch
Ph Phươ ương pháp tính li ng pháp tính liềều Y u Y 90 cho 90 cho bbệệnh nhân đi nh nhân điềều tr u trịị ung th ung thư ư gan gan
BBướước 1: Tính lic 1: Tính liềều Tcu Tc 99m cho b99m cho bệệnh nhân nh nhân ởở pha 1pha 1
BBướước 2: Tính lic 2: Tính liềều Yu Y 90 cho b90 cho bệệnh nhân nh nhân ởở pha 2 pha 2
ó 2 h há í h hhá í h h didiệệ í h (BSA) dí h (BSA) d
có 2 ph
có 2 phươương pháp tính : theo ding pháp tính : theo diệện tích (BSA) da n tích (BSA) da
và tính t
và tính từừng phng phầần (Partition model)n (Partition model)
Li
Liềều u 99mTcTc MAA cho pha 1 đMAA cho pha 1 đượược tính theo công c tính theo công
th
thứức:c:
A = 0.15W [mCi] (1)
Bước 1: Tính liều Tc-99m cho bệnh nhân ở pha 1
Trong đó : A là li
Trong đó : A là liềều 99Tcu 99Tc MAA cMAA cầần tiêm [mCi]n tiêm [mCi]
W là cân n
W là cân nặặng bng bệệnh nhân [Kg]nh nhân [Kg]
B Bướ ước 2: Tính li c 2: Tính liềều Y u Y 90 theo BSA 90 theo BSA
A = [(BSA A = [(BSA –– 0,2) + V 0,2) + Vuu/Vgan đigan điềều tru trịị]x(Vgan đigan điềều tru trịị/Vtoàn gan) (2) Trong đó: A là li
Trong đó: A là liềều Yu Y 90(GBq)90(GBq)
Vuulà thlà thểể tích u gan (cmtích u gan (cm33))
Vgan đigan điềều tru trịịlà thlà thểể tích phtích phầần gan chn gan chứứa kha khốối u (cmi u (cm33))
Vtoàn ganlà thlà thểể tích toàn btích toàn bộộ gan (cmgan (cm33) )
B
Bướ ước 2: Tính li c 2: Tính liềều Y u Y 90 theo ph 90 theo phươ ương ng
pháp tính t
pháp tính từ ừng ph ng phầần (Partition model) n (Partition model)
Trang 3ĐẶC
ĐẶC ĐIỂM ĐIỂM CHUNG CHUNG CỦA CỦA NHÓM NHÓM BỆNH BỆNH NHÂN NHÂN NGHIÊN NGHIÊN CỨU CỨU
Thông tin bệnh nhân
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Tuổi lớn nhất: 77 tuổi, ít nhất: 51 tuổi
Đủ điều kiện để tiến hành kỹ thuật này.
Giai đoạn bệnh
Giai đoạn B 16/30 53.8 Giai đoạn C 12/30 38.5
15.4%
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU
Phân bố giới tính
NAM NỮ
84.6%
KẾT
KẾT QUẢ QUẢ VÀ VÀ BÀN BÀN LUẬN LUẬN KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN XÁC ĐỊNH LIỀU ĐIỀU TRỊ
Chỉ số Giá trị trung
bình
Max Min Shunt gan-phổi 4.1 3.3 14,3 1,4
Nhận xét :
Shunt gan-phổi trung bình nhỏ (4,1 %).Trong giới hạn có thể chỉ định thủ thuật mà không cần giảm hoạt độ Y-90 tuy nhiên cá biệt có trường hợp % shunt gan-phổi lớn nhất là 14,3% nên cần giảm 20 % hoạt độ Y-90.
Tỉ số T/N ở mức trung bình (7.2)
Giá trị trung bình của các tham số này có độ chênh lệch đều rất lớn chứng tỏ
sự biến động lớn trong kết quả giữa các bệnh nhân.
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Hoạt độ tính toán củaY
Hoạt độ tính toán củaY 90 theo cả 2 90 theo cả 2
phương pháp ( BSA và từng phần)
Mối tương quan giữa Thể tích u gan
và hoạt độ Y
và hoạt độ Y 90 90
Ở cả 2 phương pháp tính đều cho thấy: Thể tích u gan càng cao thì liều Y -90 càng cao Khi hoạt độ điều trị tăng thì liều hấp thụ vào khối
u cũng tăng Ở hoạt độ lớn thì liều hấp thụ tăng tuyến tính so với hoạt độ điều trị
hinhanhykhoa.com
Trang 4Chỉ số Giá trị trung bình Max Min
Liều hấp thụ của u (Gy) 166,31 103,55 495,92 99,84
Liều hấp thụ của gan lành (Gy) 21,07 9,06 40,32 8,95
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
LIỀU HẤP THỤ VÀO CÁC CƠ QUAN KHÁC
Liều hấp thụ của nhu mô phổi (Gy) 4,27 2,79 12,52 1,32
Nhận xét:
• Liều điều trị trung bình là 1,27 GBq, liều hấp thụ trung bình tại u là
166,31Gy, vào nhu mô gan lành là 21,07Gy, vào nhu mô phổi là 4,27 Gy.
• Các liều điều trị đạt liều vào khối u nhưng vẫn nằm trong giới hạn liều vào
các cơ quan khác.
Biểu đồ mối tương quan giữa hoạt độ điều trị
và liều hấp thụ vào khối u
Biều đồ mối tương quan giữa hoạt độ Y-90 và
liều hấp thụ vào nhu mô gan lành
Biểu đồ mối tương quan giữa hoạt độ Y-90 và liều hấp thụ vào nhu mô phổi
Ví dụ thực tế
BN nam, 53 tuổi,
Chẩn đoán: K gan giai đoạn tiến triển (BCLC C)/Viêm gan B
U GAN
CHỤP MẠCH DSA