Bài giảng Tiếp cận đau bụng cấp và viêm dạ dày - BS. Vũ Thùy Dương

Bài giảng Tiếp cận đau bụng cấp và viêm dạ dày - BS. Vũ Thùy Dương gồm các nội dung sau: Khái niệm và tiếp cận, nguyên nhân đau bụng cấp theo lứa tuổi, cơ chế đau bụng, giải phẫu dạ dày, vị trí đau và cơ quan gợi ý, triệu chứng lâm sàng, tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm H.pylori và chỉ định điều trị tiệt trừ H. pylori.

Tiếp cận đau bụng cấp và

Viêm dạ dày

BS Vũ Thùy Dương Khoa Tiêu Hoá Bệnh viện Nhi Đồng 1

• Tiếp cận đau bụng cấp

• Cơ chế đau

• Phân biệt bệnh dạ dày và viêm dạ dày

• Viêm dạ dày

• Helicobacter pylori

Khái niệm và tiếp cận

• Khái niệm

– Đau bụng cấp

– Đau bụng mạn: > 2 tháng

• Tiếp cận

– Bụng ngoại? Chấn thương?

– Viêm ruột, nhiễm siêu vi?

– Bệnh đường mật, viêm tụy?

– Rối loạn cơ năng đường ruột?

Nguyên nhân đau bụng cấp theo lứa tuổi

Cơ chế đau bụng

• Cơ quan thụ cảm đau tạng gồm:

– Bề mặt thanh mạc

– Trong mạch máu

– Trong thành tạng rỗng

– Tại niêm mạc (kích thích hóa học)

• Thụ cảm đau đáp ứng với

– Kích thích cơ học

– Kích thích hóa học

• Đau tạng (viceral pain): khó định vị, thường định

vị đau tại đường giữa do phân bố thần kinh đối xứng 2 bên

Giải phẫu dạ dày

Vị trí đau và cơ quan gợi ý

• Thượng vị: gan, tụy, đường mật, dạ dày, ruột trên

• Quanh rốn: đoạn xa ruột non, manh tràng, ruột thừa, đoạn gần đại tràng

• Hạ vị, trên xương mu: đoạn xa đại tràng,

đường tiểu, cơ quan vùng chậu

Phân biệt viêm dạ dày (gastritis) và

bệnh dạ dày (gastropathy)

Prevalence of Helicobacter pylori infection

Triệu chứng lâm sàng

• Đau thượng vị

• Thức giấc ban đêm

• Buồn nôn, nôn (không giải thích được)

• Biếng ăn

• Xuất huyết tiêu hóa

• Thiếu máu thiếu sắt

Triệu chứng lâm sàng

• Nhiễm HP thường không triệu chứng

• Chỉ một số ít trẻ nhiễm HP phát triển thành triệu

chứng và có ý nghĩa lâm sàng

• Không có bằng chứng rằng VDD do HP mà không

kèm loét TT có thể gây triệu chứng ở trẻ em

• Đau bụng thường thấy ở trẻ không nhiễm HP hơn là

có nhiễm HP

• Không có sự liên quan giữa đau bụng tái diễn

(recurrent abdominal pain, RAP) và nhiễm HP

• Tiệt trừ HP liên hệ chặt chẽ với cải thiện triệu chứng

ở trẻ có loét TT

Management of Helicobacter pylori

• Ai cần làm XN?

• XN gì?

• Ai cần điều trị?

• Điều trị phác đồ nào?

XN tìm Helicobacter pylori khi nào

• Cần nghĩ đến các NN gây ra triệu chứng tại

đường tiêu hóa, trước khi nghĩ triệu chứng đó

do HP

• Thiếu máu thiếu sắt kháng trị, đã loại trừ các NN thiếu máu thiếu sắt khác

• Đau bụng chức năng: không làm XN HP

• Viêm tai giữa, viêm hô hấp trên, viêm nha chu, dị

ứng thức ăn, SIDS, ITP, lùn … không liên quan

nhiễm HP

Có những xét nghiệm gì?

XN thực hiện sau nội

soi, sinh thiết (xâm lấn)

XN thực hiện không cần nội

soi (không xâm lấn)

• Mô học

• Urease test

• Nuôi cấy

• PCR

• Test hơi thở

• Kháng nguyên HP trong

phân (monoclonal)

• Kháng thể IgG chuyên biệt

trong máu

Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm H.pylori

• Cấy dương tính

• Mô học và Urease test cùng dương tính

• Nếu 2 kết quả trên không tương đồng, cần thêm một xét nghiệm (Test hơi thở hoặc Kháng nguyên phân)

• Trong trường hợp đang có XHTH, chỉ cần 1 XN dựa

trên mẫu sinh thiết dương tính là đủ chẩn đoán nhiễm

H.pylori

(Guideline NASPGHAN 2011 - Hội Tiêu hóa Nhi VN 2013)

Chỉ định điều trị tiệt trừ H pylori

• Nhiễm H.pylori + Loét đường tiêu hóa

• Nhiễm H.pylori + Người thân trực hệ bị ung thư dạ dày

• Nhiễm H.pylori + Thiếu máu thiếu sắt kháng trị đã loại

trừ các nguyên nhân khác

• Nhiễm H.pylori được chẩn đoán bằng phương pháp

dựa trên mẫu sinh thiết mà không có loét đường tiêu

hóa, điều trị tiệt trừ H.pylori có thể xem xét

(Guideline NASPGHAN 2011 - Hội Tiêu hóa Nhi VN 2013)