Mục đích nghiên cứu của bài viết nhằm đánh giá kết quả bước đầu điều trị cắt cơn cai nghiện và chống tái nghiện MDMA bằng thuốc an thần và chống trầm cảm. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết của tài liệu.
Trang 1NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ CAI NGHIỆN MA TÚY MDMA BẰNG
THUỐC AN THẦN KẾT HỢP VỚI THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM
Bùi Quang Huy*
TÓM TẮT
Nghiên cứu trên 22 bệnh nhân (BN) nghiện ma túy MDMA, điều trị tại Khoa T©m thÇn, Bệnh viện
103 từ 1 - 2010 đến 10 - 2012 bằng thuốc an thần kết hợp với thuốc chống trầm cảm Kết quả:
- Các triệu chứng hay gặp nhất trong hội chứng cai MDMA là: thèm mãnh liệt, mệt mỏi 100%, ác
mộng 90,91%, ảo thanh bình phẩm (77,27%) và hoang tưởng bị hại (54,54%) 40,91% BN có lo âu
lan tỏa, hội chứng trầm cảm gặp 77,27%, mạch nhanh > 100 lần/phút: 59,09%
- Khi điều trị, các triệu chứng của hội chứng cai như loạn thần, trầm cảm, lo âu, rối loạn thần kinh
thực vật thuyên giảm rõ rệt ở ngày thứ 7 và hết ở ngày thứ 14
- Tái nghiện MDMA bắt đầu xuất hiện ở tháng thứ 4 và tỷ lệ tái nghiện sau 6 tháng là 22,73%
* Từ khóa: Nghiện ma túy MDMA; Thuốc an thần; Thuốc trầm cảm
Study of clinical features and outcome treatment
of MDMA’ dependent by antipsychotic and
antidepresive drugs Summary
Study was carried out on 22 patients MDMA’ dependent treated by antipsychotic and antidepressive
drugs, we had some conclutions:
- The most common symptoms of whithdrawal syndrome of MDMA were desire (100%), fatigue
(100%), nightmare (90.91%), auditory hallucinations (77.27%), delusion (54.54%) 40.91% of patients
had generalized anxiety disorder, 77.27% of patients had depressive syndrome, 59.09% had pule
rate greater than 100
- In the proces of treatment of symptoms of whithdrawal syndrome such as hallucinatiuon, delusion,
* Key words: ADMA drug adict; Antipsychotic drug; Antidepressive drug
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nghiện ma túy là một tệ nạn xã hội, gây
hậu quả nặng nề cho bản thân người nghiện,
gia đình và xã hội Ma túy được chia làm
hai nhóm chủ yếu là nhóm opioid (morphin,
heroin) và nhóm kích thần (methamphetamine
và MDMA) Ngày nay, số người nghiện ma túy nhóm kích thần, đặc biệt là MDMA (methylene dioxy meth amphetamin) hay còn gọi là ecstasy, ngày càng tăng (chiếm khoảng 30% số người nghiện ma túy) MDMA có cấu trúc hóa học
* Bệnh viện 103
Chịu trách nhiệm nội dung khoa học: PGS TS Cao Tiến Đức
PGS TS Nguyễn Minh Hiện
Trang 2giống cả methamphetamin (kích thần mạnh)
và mescalin (gây ảo giác) Hiệu quả kích
thần của MDMA xuất hiện sau 15 - 30 phút
đường uống, 1 - 2 phút đường tiêm tĩnh
mạch hoặc đường hút
MDMA được đánh giá là nguy hiểm hơn
cả heroin, dễ tái nghiện và dễ gây tử vong,
nếu dùng quá liều Khi dùng liều cao hoặc
dùng kéo dài MDMA, người nghiện có các
rối loạn tâm thần như hoang tưởng, ảo
giác, lo âu, trầm cảm Tuy nhiên, đến nay
chúng ta chưa có phác đồ thống nhất để
điều trị cắt cơn và chống tái nghiện MDMA
Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu nhằm
mục tiêu:
- Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng hội chứng
cai MDMA
- Đánh giá kết quả bước đầu điều trị cắt
cơn cai nghiện và chống tái nghiện MDMA
bằng thuốc an thần và chống trầm cảm
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
22 BN được điều trị nội trú tại Khoa Tâm
thần, Bệnh viện 103 từ tháng 1 - 2010 đến
10 - 2012 Tất cả BN đều là nam, bộ đội,
tuổi từ 18 - 28 Thời gian sử dụng ecstasy
ngắn nhất 1 tháng, dài nhất 2 năm
* Tiêu chuẩn chẩn đoán: theo DSM IV
(1994):
+ Có bằng chứng sử dụng MDMA
+ Có các triệu chứng lâm sàng đặc trưng
+ Ảnh hưởng rõ ràng đến chức năng xã
hội-nghề nghiệp của BN
2 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp tiến cứu, mô tả lâm sàng cắt ngang, qua hai giai đoạn:
+ Giai đoạn cắt cơn: điều trị nội trú tại Khoa Tâm thần, Bệnh viện 103, thời gian 1 tháng Đánh giá hội chứng cai qua các ngày N1, N3, N5, N7, N14, N21 và N30
+ Giai đoạn điều trị ngoại trú: theo dõi BN, đánh giá kết quả trong 6 tháng
- Phác đồ điều trị cắt cơn:
Tuần 1: olanzapine 10 mg x 2 viên/ngày;
amitriptylin 25 mg x 4 viên/ngày; seduxen
5 mg x 2 viên/ngày
Tuần 2 - 4: olanzapin 10 mg x 2 viên/ngày;
amitriptylin 25 mg x 4 viên/ngày
- Phác đồ điều trị củng cố (kéo dài 6 tháng):
lanzapin 10 mg x 1 viên/ngày; amitriptylin
25 mg x 4 viên/ngày
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ
BÀN LUẬN
Bảng 1: Diễn biến các triệu chứng cơ thể
của hội chứng cai MDMA
DIỄN BIẾN TRIỆU CHỨNG
TỶ LỆ (%)
Tăng cảm giác ngon miệng
Các triệu chứng thèm mãnh liệt, mệt mỏi,
ác mộng gặp ở 100% BN trong ngày đầu ngừng sử dụng MDMA Các triệu chứng
Trang 3ngủ nhiều và tăng cảm giác ngon miệng
cũng gặp với tỷ lệ rất cao trong ngày N1
(81,82% và 72,73%) Kết quả này phù hợp
với nghiên cứu của Gelder M và CS (2009):
các triệu chứng thèm ecstasy, mệt mỏi, ngủ
nhiều, ác mộng và tăng cảm giác ngon
miệng gặp ở hầu hết số BN cai ecstasy
Trong quá trình điều trị, tất cả các triệu
chứng trên đều thuyên giảm rõ ràng ở ngày
N7 và hầu như không còn vào ngày N14
(9,01% BN còn ngủ nhiều)
Kết quả này phù hợp với nhận định của
Sadock B J và CS (2007) khi điều trị bằng
thuốc an thần và chống trầm cảm, triệu
chứng của hội chứng cai cơ bản được khắc
phục sau 1 tuần
Bảng 2: Diễn biến các rối loạn cảm xúc
của hội chứng cai MDMA
TRIỆU
CHỨNG
TỶ LỆ (%)
Có ý định
Ở ngày N1, triệu chứng trầm cảm hay
gặp nhất, tiếp theo là lo âu Các triệu chứng
ý định tự sát và kích động ít gặp hơn Kết
quả này phù hợp với Stephen M Stahl (2008);
trầm cảm và lo âu gặp ở 72% BN cai MDMA
ngày N1 Tác giả cho rằng, trạng thái kích
động và ý định tự sát cũng không phải là
hiếm gặp Sau 7 ngày điều trị, tỷ lệ BN trầm
cảm còn 18,19% và lo âu 22,73% Tỷ lệ này
còn không đáng kể vào ngày N14 Kết quả
này phù hợp với nghiên cứu của Sadock B
J (2007): triệu chứng rối loạn cảm xúc thuyên giảm sau 1 - 2 tuần điều trị
Bảng 3: Phân tích diễn biến của các triệu
chứng loạn thần
DIỄN BIẾN TRIỆU CHỨNG
TỶ LỆ (%)
Kenneth A thấy các hoang tưởng và ảo giác do cai MDMA thuyên giảm khá nhanh khi được điều trị bằng thuốc an thần Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy sau 1 tuần điều trị, chỉ còn 13,64% số BN còn ảo thanh bình phẩm và 9,09% còn hoang tưởng bị hại
Bảng 4: Phân tích diễn biến của các triệu
chứng lo âu
TRIỆU CHỨNG
TỶ LỆ (%)
Cơn hoảng sợ
Lo âu lan tỏa (40,91%) hay gặp hơn cơn hoảng sợ kịch phát (27,27%) ở ngày N1
Kết quả này phù hợp với Dan J Stein (2010): lo âu lan tỏa gặp ở 45% số BN cai MDMA, tỷ lệ cơn hoảng sợ kịch phát 30%
Theo chúng tôi, các rối loạn lo âu hầu như đã hết ở ngày N7, phù hợp với Dan J
Stein (2010): lo âu lan tỏa và cơn hoảng sợ kịch phát hết sau 1 tuần điều trị
B ảng 5: Tiến triển của hội chứng trầm cảm
Trang 4DIỄN BIẾN TỶ LỆ (%)
Ở ngày N1, 45,46% BN có trầm cảm mức
độ vừa, số BN trầm cảm mức độ nặng và
nhẹ ít gặp hơn Kết quả này phù hợp với
nghiên cứu cña Sadock B J (2007) gần 1/2
số BN cai MDMA có hội chứng trầm cảm
mức độ vừa, còn trầm cảm nặng và nhẹ ít
gặp Tác giả cũng cho rằng tình trạng trầm
cảm thuyên giảm nhanh khi điều trị Sau 1
tuần điều trị, tình trạng trầm cảm hầu như
đã hết ở BN nghiên cứu
Bảng 6: Sự thuyên giảm của rối loạn thần
kinh thực vật
DIỄN BIẾN
TRIỆU CHỨNG
TỶ LỆ (%)
Mạch nhanh >
Huyết áp cao
Nghiên cứu của Bùi Quang Huy (2011)
cho rằng rối loạn thần kinh thực vật trong
hội chứng cai MDMA không quá nặng nề
nghiên cứu này, triệu chứng hay gặp nhất
là mạch nhanh > 100 chu kỳ/phút với 59,09%
Sadock B J (2007) cho rằng triệu chứng này
thuyên giảm nhanh và hết trong vòng 1 tuần
điều trị, phù hợp với kết qu¶ nghiên cứu của
chúng tôi
Bảng 7: Kết quả điều trị chống tái nghiện
Tái nghiện MDMA là hiện tượng rất phổ
biến Trong nghiên cứu này, hiện tượng tái
nghiện bắt đầu từ tháng thứ 4 (4,55%), tăng nhanh ở tháng thứ 6 (22,73%), phù hợp với nhận định của Sadock B J (2007), Gelder
M (2011) Tỷ lệ tái nghiện MDMA là rất cao
và sau 2 năm cai, hầu hết đều tái nghiện
KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị 22 BN nghiện ecstasy, chúng tôi rút ra các kết luận sau:
* Đặc điểm lâm sàng hội chứng cai MDMA:
- Các triệu chứng hay gặp nhất: thèm mãnh liệt, mệt mỏi 100%, ác mộng 90,91%,
ảo thanh bình phẩm 77,27% và hoang tưởng
bị hại 54,54%
- 40,91% BN có lo âu lan tỏa, hội chứng trầm cảm gặp 77,27%, mạch nhanh > 100 lần/phút 59,09%
* Kết quả điều trị cắt cơn cai nghiện MDMA:
Các triệu chứng của hội chứng cai như loạn thần, trầm cảm, lo âu, rối loạn thần kinh thực vật thuyên giảm rõ rệt ở ngày thứ 7 và hết ở ngày thứ 14
* Kết quả điều trị chống tái nghiện MDMA:
tái nghiện bắt đầu xuất hiện ở tháng thứ 4
và tỷ lệ tái nghiện sau 6 tháng là 22,73%
TÀI LIỆU THAM KHẢO
nghiện ma túy và game online Nhà xuất bản
Y học Hà Nội 2011, tr.38-74
2 Dan J Stein; Eric H and Barbara O R
Textbook of anxiety disorder Wasington DC and London UK 2010, Vol 1, pp.159-192
3 American psychiatric association Practice
guidelines for the treatment of psychiatric disorder Wasington DC and London UK 2004, Vol 1, pp.500-524
5 Sadock B J and Sadock V A Synopsis of
psychiatry Tenth edition Lippincott Williams and Wilkins 2007, pp.390-410
6 Gelder G M; Andreasen N C and Geddes
J R New Oxford textbook of Psychiatry Oxford
University Press 2009, Vol 1, pp.482-486
Trang 5Ngày nhận bài: 10/1/2013 Ngày giao phản biện: 25/1/2013 Ngày giao bản thảo in: 14/3/2013