Nghiên cứu được tiến hành với mục tiêu nhằm mô tả các yếu tố dịch tễ, biểu hiện lâm sàng và biến đổi cận lâm sàng ở các bệnh nhân người lớn bị nhiễm siêu vi viêm gan C. Nghiên cứu thực hiện trên tất cả các bệnh nhân đến khám tại phòng khám viêm gan của bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới có Anti-HCV (+), không nhiễm HIV, trong thời gian từ tháng 4/2006 đến tháng 4/2007.
Trang 1CÁC YẾU TỐ DỊCH TỄ, LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG
Ở BỆNH NHÂN VIÊM GAN SIÊU VI C ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN BỆNH NHIỆT ĐỚI TP.HCM - NĂM 2006-2007
Võ Minh Quang*, Nguyễn Duy Phong**, Đặng Trần Khiêm**
TÓM TẮT
Mục tiêu: Mô tả các yếu tố dịch tễ, biểu hiện lâm sàng và biến đổi cận lâm sàng ở các bệnh nhân người
lớn bị nhiễm siêu vi viêm gan C
Phương pháp: Mô tả hàng loạt ca: Tất cả các bệnh nhân đến khám tại phòng khám viêm gan của bệnh
viện Bệnh Nhiệt Đới có Anti-HCV (+), không nhiễm HIV, trong thời gian từ tháng 4/2006 đến tháng 4/2007
Kết quả: độ tuổi trung bình của các bệnh nhân là 51.7 ± 12 tuổi (19-81) Phần lớn các bệnh nhân đến
khám khi có triệu chứng lâm sàng: 75,4% Yếu tố nguy cơ tiêm thuốc và truyền dịch chiếm tỉ lệ 93% Ngoài
ra, chúng tôi ghi nhận được nguy cơ ở các bệnh nhân được điều trị bằng châm cứu, giác hơi và cắt lễ với tỉ
lệ lần lượt là 27,5%, 21,8% và 16,9% theo thứ tự Bệnh nhân có yếu tố nguy cơ sống cùng nhà với người nhiễm siêu vi viêm gan C chiếm tỉ lệ 10,6% Các triệu chứng cơ năng thường được ghi nhận là những triệu chứng không đặc hiệu: cảm giác mệt mõi, uể oãi và chán ăn (chiếm tỉ lệ 81% và 69%) Triệu chứng xạm da xuất hiện ở 25,4% bệnh nhân, trong khi đó, vàng da vàng mắt, dấu sao mạch và phù chân đều được ghi nhận ở 9,2% bệnh nhân 5,8% bệnh nhân nhiễm siêu vi viêm gan C đồng nhiễm siêu vi B Tỉ lệ bệnh nhân
có HCV-RNA ≥ 250 copies/ml máu chiếm 86,5% Trong số 10 bệnh nhân được xác định genotype: 1a và 1b chiếm đa số (2 và 5 bệnh nhân, theo thứ tự), còn lại 3 trường hợp là 2a, 5a và 6a.
Kết luận: các kết quả nghiên cứu trên cho thấy sự cần thiết của việc tầm soát nhiễm siêu vi viêm gan C
ở những người lớn trên 50 tuồi, từng tiếp xúc với máu và dịch tiết, từng được truyền dịch, chích thuốc, châm cứu, giác hơi, cắt lễ.
ABSTRACT
EPIDEMIOLOGICAL, CLINICAL AND PARACLINICAL CARACTERISTICS
OF VIRAL HEPATITIS C PATIENTS TREATED AT HOSPITAL FOR TROPICAL DISEASES - HCM CITY IN 2006-2007
Vo Minh Quang, Nguyen Duy Phong, Dang Tran Khiem
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 13 - Supplement of No 1 - 2009: 268 - 273
Objectives: We aimed to investigate the epidemiological factors, clinical manifestations and laboratory
findings of Anti-HCV (+) patients treated at Hospital for Tropical Diseaes (HTD)
Method: Case series: All Anti –HCV(+) patients treated at HTD from April 2006 to April 2007
Results: The mean age of patients is 51.7 ± 12 (range 19-81); 75.4% patients have clinical
manifestations Risk factors for HCV-infection are injection and transfusion (93%); acupuncture (27.5%); Glass-cupping (21.8%) and skin-cutting (16.9%); 10.6% patients are living with HCV-infected patients Clinical manifestations are malaise and anorexia (81% và 69%); dark skin(25.4%); jaundice, Spider angiomas and painful swelling of the legs (9.2%); 5.8% co-infected HCV and HBV patients 86.5% patients have HCV-DNA ≥ 250 copies/ml Among 10 patients have result for genotyping: 2 cases of 1a; 5 cases of 1b and 1 case of 2a, 5a or 6a
* Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Tp.HCM ** Đại học Y Dược Tp.HCM
Trang 2Conclusion: Detection for HCV-infection is recommended for the patients older than 50 years old, for the
patients who has contact with blood and secrections, was treated by acupuncture, glass-cupping, skin-cutting
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm gan siêu vi C là một bệnh lý lây
truyền qua đường máu Bệnh thường gặp ở
những người thường xuyên được truyền máu,
tiêm chích chung kim, sử dụng kim tiêm nhiều
lần Theo WHO, hiện nay trên thế giới có
khoảng 2-3% dân số (170 - 200 triệu) mang anti
HCV Việt Nam thuộc vùng có tỉ lệ siêu vi
viêm gan C lưu hành cao: 5-10% dân số(8,11)
Tuy nhiên, gần đây các nghiên cứu ghi nhận
được số bệnh nhân viêm gan C ngày càng gia
tăng(2,8) Nguyên nhân của sự gia tăng này
được ghi nhận là do người nghiện ma túy
bằng đường tiêm chích ngày càng nhiều, dân
số ngày càng tăng trong lúc thói quen tiêm
chích khi bị bệnh của người dân nông thôn
vẫn còn Bên cạnh đó, việc sử dụng kim tiêm
một lần chưa được thực hiện toàn diện tại
những vùng này Ngoài ra, việc sử dụng các
dụng cụ cắt lễ, châm cứu chưa được đảm bảo
vô trùng vẫn còn phổ biến Về lâm sàng, qua
theo dõi và điều trị, các bác sĩ lâm sàng nhận
xét, nhiều bệnh nhân phát hiện mình bị viêm
gan C là do tình cờ chứ không có triệu chứng
của viêm gan như thường thấy(8,11)
Nghiên cứu các yếu tố dịch tễ gồm tiền căn
truyền máu-các sản phẩm của máu, tiêm chích,
quan hệ tình dục, các tiếp xúc thân mật mang
tính gia đình; nghiên cứu các đặc điểm lâm
sàng, cận lâm sàng nhằm trả lời câu hỏi: “Đặc
điểm về các yếu tố dịch tễ, lâm sàng, cận lâm
sàng ở những bệnh nhân viêm gan C đến
khám tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới TP Hồ Chí
Minh (BVBNĐ) là như thế nào?”
Mục tiêu nghiên cứu
1 Mô tả các yếu tố dịch tễ có liên quan đến
nhiễm HCV ở người lớn, không nhiễm HIV
2 Mô tả triệu chứng lâm sàng, cận lâm
sàng ở bệnh nhân người lớn nhiễm HCV,
không nhiễm HIV
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thiết kế nghiên cứu
Mô tả hàng loạt ca
Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện tại BVBNĐ từ tháng 4/2006 đến tháng 4/2007
Đối tượng và phương pháp chọn mẫu
Tất cả các bệnh nhân đến khám tại phòng khám viêm gan của BVBNĐ có AntiHCV (+), không nhiễm HIV, đồng ý tham gia nghiên cứu
Tiêu chuẩn loại trừ
Các bệnh nhân nhiễm HIV
Xử lý số liệu
Nhập số liệu và xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm SPSS 16.0
KẾT QUẢ Thông tin nền của mẫu nghiên cứu:
Từ tháng 4/2006 đến tháng 4/2007, chúng tôi ghi nhận được 142 bệnh nhân viêm gan C đến khám và điều trị tại BVBNĐ với độ tuổi trung bình là 51,7 ± 12 tuổi (nhỏ nhất là 19 tuổi
và lớn nhất là 81 tuổi) Trong khi đó, bệnh nhân nam có độ tuồi trung bình là 55,2 (trung vị=49,5) và bệnh nhân nữ - 53,2 (trung vị=54)
Bảng 1: Tần số và tỉ lệ bệnh nhân phân bố theo giới
tính, nơi cư ngụ và lý do đến khám bệnh
T n s ố (n) Tỉ l ệ (%)
Gi ới
TP H ồ Chí Minh 45 31,7
N ơ i c ư
Có tri ệ u ch ứ ng lâm sàng 107 75,4
Ng ườ i hi ế n má u 3 2,1
Lý do khá m
b ệ nh Kiể m tra s ứ c khỏ e 32 22,5
Bệnh nhân nam và nữ chiếm tỉ lệ gần bằng nhau (lần lượt là 49,3% và 50,7%) Ngoài các bệnh nhân cư ngụ tại Tp HCM, chúng tôi ghi nhận được 78,3% các bệnh nhân đến từ các tỉnh khác từ Bình Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, Long An …cho đến Kiên Giang (trong đó,
Trang 3nhiều nhất là bệnh nhân ở Tiền Giang: 14,8%)
Phần lớn các bệnh nhân đến khám khi có triệu
chứng lâm sàng, chiếm tỉ lệ 75,4% Tuy nhiên
có 22,5% bệnh nhân được phát hiện nhiễm siêu
vi viêm gan C qua kiểm tra sức khoẻ tổng
quát, chưa có triệu chứng lâm sàng
Đặc điểm dịch tễ về nguồn lây, các yếu tố
nguy cơ
Bảng 2: Tần số và tỉ lệ bệnh nhân phân bố theo các
yếu tố nguy cơ lây nhiễm siêu vi C
Tiêm thu ố c – truy ề n dị ch 132 93
Quan h ệ tì nh dụ c ngoài hôn nhân 33 23,3
Truy ề n má u – cá c ch ế ph ẩ m củ a má u 17 12
S ố ng cùng nhà v ớ i ng ườ i nhi ễ m siêu
Phần lớn các bệnh nhân đã từng được tiêm
thuốc và truyền dịch, chiếm tỉ lệ 93%, kế đó là
các bệnh nhân đã từng được phẫu thuật, chiếm
tỉ lệ 33,1% Ngoài ra, chúng tôi ghi nhận được
nguy cơ ở các bệnh nhân được điều trị bằng:
châm cứu, giác hơi và cắt lễ với tỉ lệ lần lượt là
27,5%, 21,8% và 16,9% Bệnh nhân có yếu tố
nguy cơ là sống cùng nhà với người nhiễm
siêu vi viêm gan C: 15/142 (chiếm tỉ lệ 10,6%)
đa số là vợ hoặc chồng, còn lại là anh em hay
bà con
Các biểu hiện lâm sàng
Bảng 2: Tần số và tỉ lệ bệnh nhân phân bố theo
triệu chứng cơ năng
Các triệu chứng cơ năng thường được ghi nhận là những triệu chứng không đặc hiệu: phần lớn các bệnh nhân đều có cảm giác mệt mõi, uể oãi và chán ăn (chiếm tỉ lệ 81% và 69%)
Bảng 4: Tần số và tỉ lệ bệnh nhân phân bố theo
triệu chứng thực thể
Xu ấ t huy ế t tiêu hó a d ướ i 1 0,7
Triệu chứng xạm da xuất hiện ở 25,4% bệnh nhân, trong khi đó, vàng da vàng mắt, dấu sao mạch và phù chân đều được ghi nhận
ở 9,2% bệnh nhân
Các xét nghiệm cận lâm sàng
Đặc tính sinh hóa, huyết học
Bảng 5: Trị số trung bình của các xét nghiệm cận
lâm sàng ở bệnh nhân
Các ch ỉ s ố
Trung bì nh (min – max)
Độ l ệ ch
Dung tí ch
h ồ ng c ầ u (n= 142)
40,3%
(20 – 52) 5,6
Hct d ướ i 35% 16,4%
Bạ ch c ầ u (n= 142)
6.353/mm3 (1.900 – 10.100) 1.797
Ti ể u c ầ u (n= 142)
178.000/mm3 (60.000–335.000) 65.000
40% b ệ nh nhân
có Ti ể u c ầ u < 150.000/mm3 AFP
(n=56)
40.5 ng/ml (1 – 350) 87,8
23 % có AFP
≥ 20 ng/ml máu AST
(n= 142)
82 UI/l (10 – 419) 60
84% có AST > 40UI/l ALT
(n= 142)
100 UI/l (16 – 515) 87
78% có ALT > 40UI/l GGT
(n= 142)
132 UI/l (8 – 1.081) 173
70% có GGT > 50UI/l Protid/ má u
(n= 142)
71g/l (56 – 86) 6,6
18,9% có protid máu <65g/l
Trang 4Các ch ỉ s ố
Trung bì nh (min – max)
Độ l ệ ch
Tỉ l ệ A/G
(n= 142)
1,4 (0,5 – 2,9) 0,5 25% cĩ A/G <1 Chi ề u cao
gan (siêu âm)
(n= 106)
11,8cm (8 – 17) 1,6
27% cĩ chi ề u cao gan >12cm
Qua kết quả xét nghiệm máu, chúng tơi ghi
nhận được Hct và Bạch cầu khơng cĩ sự thay
đổi nhiều so với bình thường Tiểu cầu cĩ xu
hướng giảm với trị số trung bình là
178.000/mm3 (trong đĩ, cĩ 40% bệnh nhân cĩ
tiểu cầu dưới 150.000/mm3)
Giá trị trung bình của AFP là 40 ng/ml cao
hơn so với trị số bình thường ALT và AST
được ghi nhận tăng ở hầu hết các bệnh nhân
Chỉ cĩ 28% bệnh nhân cĩ gan to chiều cao gan
lớn hơn 12 cm trên hình ảnh siêu âm
Bảng 6: Tần số và tỉ lệ bệnh nhân phân bố theo kết
quả siêu âm gan
Kết quả siêu âm gan
Chúng tơi thực hiện siêu âm bụng tổng
quát cho 106 bệnh nhân, ghi nhận được 60
bệnh nhân cĩ kết quả siêu âm gan bình
thường Trong khi đĩ, 32 bệnh nhân (chiếm tỉ
lệ 30,2%) cĩ hình ảnh siêu âm gan cĩ cấu trúc
thơ và đặc biệt, cĩ 1 bệnh nhân được phát hiện
cĩ khối u ở gan
Đồng nhiễm với siêu vi viêm gan B
Chúng tơi ghi nhận được 7 bệnh nhân cĩ
HBsAg(+), chiếm tỉ lệ 5,8% bệnh nhân nhiễm
siêu vi viêm gan C
Kết quả xét nghiệm HCV – RNA
Trong số 52 bệnh nhân được thực hiện xét
nghiệm tìm HCV-RNA, chúng tơi xác định
được 45 bệnh nhân cĩ mật độ HCV-RNA ≥ 250
copies/ml máu (chiếm tỉ lệ 86,5%) Cĩ 10 bệnh
nhân được xác định genotype: 1a và 1b chiếm
đa số (2 và 5 bệnh nhân, theo thứ tự) Cịn lại 3 trường hợp là 2a, 5a và 6a Khơng cĩ trường hợp nào thuộc genotype 3 và 4
BÀN LUẬN Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Trong 142 trường hợp nghiên cứu, tỉ lệ giữa nam và nữ tương đương nhau với tuổi trung bình 52 tuổi Kết quả này cao hơn so với nghiên cứu của Alter MJ (65% bệnh nhân viêm gan siêu
vi C ở độ tuổi 30-49) Đây chỉ là độ tuổi được phát hiện bệnh chứ khơng phải là độ tuổi mắc bệnh Như vậy, các bệnh nhân trong nghiên cứu của chúng tơi đã nhiễm siêu vi viêm gan C trước đây nhưng chưa được phát hiện Điều này cũng được thể hiện rõ qua kết quả khảo sát lý do đến khám bệnh: 22,5% bệnh nhân được phát hiện nhiễm siêu vi C qua khám tổng quát, chưa cĩ biểu hiện lâm sàng
Các yếu tố nguy cơ
Trong các yếu tố nguy cơ ghi nhận được,
cĩ đến 93% bệnh nhân từng được tiêm thuốc
và truyền dịch, kế đĩ là 33,1% bệnh nhân đã từng trãi qua phẫu thuật Tỉ lệ bệnh nhân cĩ quan hệ tình dục ngồi hơn nhân, khơng an tồn chiếm 23,3% Kết quả này phù hợp với kết quả nghiên cứu của Bengoa J.; Ngo Van Huy và cs(1)
Ngồi ra, chúng tơi ghi nhận được nguy cơ
ở các bệnh nhân được điều trị bằng: châm cứu, giác hơi và cắt lễ với tỉ lệ lần lượt là 27,5%, 21,8% và 16,9%
Trong nghiên cứu này, chúng tơi khơng đưa vào đối tượng nghiên cứu các bệnh nhân tiêm chích ma tuý Trên thực tế, bệnh nhân tiêm chích ma tuý thường xâm mình, do vậy, tỉ
lệ bệnh nhân cĩ xâm mình chỉ chiếm 7%, thấp hơn so với các nghiên cứu khác(1,2,3,4,11) Đây là một điểm hạn chế của đề tài vì tiêm chích ma tuý được ghi nhận là yếu tố nguy cơ thường gặp nhất ở bệnh nhân nhiễm siêu vi C
Chúng tơi cũng ghi nhận được 10,6% bệnh nhân cĩ người thân nhiễm HCV sống chung
Trang 5nhà Tỉ lệ này thấp hơn so với kết quả nghiên
cứu của Buscarini E với tỉ lệ 14,9%(3) Tuy
nhiên, kết quả này vẫn cho thấy việc cần thiết
của tuyên truyền giáo dục sức khoẻ về lây
nhiễm HCV cho những thành viên trong gia
đình có người nhiễm HCV
Đặc điểm lâm sàng
Đa số các bệnh nhân có những triệu chứng
không đặc hiệu: 81% mệt mõi toàn thân, 69%
chán ăn, 34,5% đau nhức cơ thể… Các triệu
chứng ngứa da, táo bón, xuất huyết tiêu hoá
được ghi nhận với tỉ lệ thấp Kết quả thu được
phù hợp với kết quả của các tác giả khác(2,3,5,11)
Các triệu chứng cơ năng không đặc hiệu chiếm
tỉ lệ khá cao ở những bệnh nhân viêm gan siêu
vi C đặt ra vấn đề khó khăn trong việc chẩn
đoán sớm bệnh nhiễm siêu vi viêm gan C
Chúng tôi ghi nhận được triệu chứng thực
thể thường gặp là: xạm da 25,4% bệnh nhân,
trong khi đó, vàng da vàng mắt, dấu sao mạch
và phù chân đều được ghi nhận ở 9,2% bệnh
nhân Các biểu hiện lâm sàng qua nghiên cứu
của chúng tôi tương tự kết quả nghiên cứu của
các tác giả khác(1,4,11)
Đặc điểm cận lâm sàng
Hầu hết các bệnh nhân đều có ALT, AST
tăng: 78% bệnh nhân có ALT tăng trên 40UI/l
với trị số trung bình là 82 UI/l và 84% bệnh
nhân có AST tăng trên 40UI/l với trị số trung
bình là 100UI/l Kết quả này khác biệt so với
kết quả nghiên cứu của Hồ Tấn Đạt, Phạm Thị
Thu Thủy(7), khảo sát 327 bệnh nhân viêm gan
siêu vi C với trị số trung bình của ALT và AST
là 53.31 UI/l và 53.95 UI/l theo thứ tự Như
vậy, tỉ lệ bệnh nhân trong nghiên cứu của
chúng tôi có dấu hiệu hoại tử tế bào gan cao
hơn so với nghiên cứu của của Hồ Tấn Đạt,
Phạm Thị Thu Thủy(7)
Qua khảo sát nồng độ GGT trong máu ở
các bệnh nhân, chúng tôi nhận thấy đa số bệnh
nhân có GGT tăng trên 50UI/l với trị số trung
bình là 132 UI/l Điều này cho thấy đa số bệnh
nhân trong nghiên cứu của chúng tôi có tổn
thương gan mạn tính
Chúng tôi ghi nhận được các dấu hiệu suy chức năng gan khác bao gồm: 40% bệnh nhân
có tiểu cầu dưới 150.000/ mm3; 18,9% bệnh nhân có Protid máu <65 g/l và 25% bệnh nhân
có tỉ lệ A/G<1 Bên cạnh đó, khảo sát về chỉ điểm sinh hoá máu của xơ gan và ung thư gan chúng tôi ghi nhận được 23 % bệnh nhân có AFP ≥20 ng/ml máu
Khảo sát kết quả siêu âm gan, chúng tôi ghi nhận được 27% bệnh nhân có chiều cao gan trên 12 cm Tổn thương thường gặp là gan thô với tỉ lệ là 30,2% Tuy nhiên, đây chỉ là tổn thương không đặc hiệu Trong khi đó, hình ảnh tổn thương gợi ý đến biến chứng của viêm gan siêu vi C: xơ gan (5,7%); viêm gan mạn (1,9%), khối u (0,9%) chiếm tỉ lệ không cao, phù hợp với kết quả không thay đổi nhiều trong các xét nghiệm sinh hoá về chức năng gan Nhằm phát hiện sớm các biến chứng, các bệnh nhân nhiễm HCV được khuyến cáo làm siêu âm bụng tổng quát kết hợp với khảo sát chức năng gan định kỳ mỗi 3 tháng/1 lần(1,4,8,11)
Kết quả xét nghiệm HCV – RNA
Trong số 52 bệnh nhân được thực hiện xét nghiệm tìm HCV-RNA, chúng tôi xác định được 86.5% bệnh nhân có mật độ HCV-RNA ≥
250 copies/ml máu Kết quả này tương tự với nghiên cứu của González A và cs: 85% bệnh nhân có HCV-RNA dương tính trong tổng số các bệnh nhân có Anti-HCV(+)(5)
Về kiểu gen, chúng tôi ghi nhận được genotype 1a và 1b chiếm đa số Kết quả này khác với nghiên cứu của Bengoa J và cs, tiến hành tại Tp HCM với kết quả genotype chủ yếu là 1 và 6(1) Trong khi đó, tác giả N.T.T Thuỷ(7) ghi nhận được kiểu gen HCV 1 chiếm 58,4%, tiếp theo là kiểu gen 6 (23,9%) và kiểu
gen HCV 2 là 13,1% Tuy nhiên, nghiên cứu
của chúng tôi chỉ xác định được genotype của
10 bệnh nhân, do đó, để khẳng định sự khác biệt, các nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn cần thiết được tiến hành
Trang 6KẾT LUẬN
Tuổi trung bình của bệnh nhân viêm gan
siêu vi C đến khám tại BVBNĐ là 51.7 ± 12 tuổi
với tỉ lệ nam và nữ gần bằng nhau
Các yếu tố nguy cơ được ghi nhận là tiêm
chích, truyền dịch, châm cứu, giác hút, cắt lễ Các
triệu chứng cơ năng thường gặp ở bệnh nhân
viêm gan siêu vi C là những biểu hiện không
điển hình: mệt mõi, uể oải, chán ăn Các triệu
chứng thực thể thường gặp là xạm da, vàng da
vàng mắt, sao mạch, phù chân, báng bụng
Các chỉ số xét nghiệm bệnh lý ghi nhận
được chủ yếu là sự gia tăng ALT, AST, GGT
Trong khi đó, AFP tăng trên 20 ng/mL chiếm
23% các trường hợp Hình ảnh siêu âm gan
bình thường ghi nhận được ở 56,6% các trường
hợp Có 5,8% bệnh nhân đồng nhiễm với siêu
vi viêm gan B
Từ các kết quả nghiên cứu trên, cho thấy
sự cần thiết của việc tầm soát nhiễm siêu vi
viêm gan C ở những người lớn trên 50 tuổi,
từng tiếp xúc với máu và dịch tiết, từng được
châm cứu, cắt lễ… Bên cạnh đó, việc bảo đảm
vô trùng các dụng cụ y tế kể cả những dụng cụ
sử dụng trong y học cổ truyền cũng cần được
chú ý hơn nữa
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bengoa J., Male JP., Ngo Van Huy, Ho Hoang thao Quyen
(2007)“Viral hepatitis studies in Vietnam” Training
Course in Reproductive Health Research - WHO 2007
2 Alter JM., Kruszon-Moran D., Nainan OV., et al (1999)
“The prevalence of Hepatitis C virus infection in The
United States, 1988 through 1994” N Eng J Med.: vol 314:
556-62
3 Buscarini E.; Tanzi E.; Zanetti AR.; et al (1993) “High
prevalence of antibodies to hepatitis C virus among family
members of patients with anti-HCV-positive chronic liver
disease” Scandinavian journal of gastroenterology
vol 28, n o 4, pp 343-346
4 Chandra M., Khaja M.N., Farees N., et al (2003)
“Prevalence, risk factors and genotype distribution of
HCV and HBV infection in the tribal population: a
community based study in South India” Trop
Gastroenterol 2003 Oct-Dec; (4): 193-5
5 González A, Esteban JI, Madoz P, et al (1995) “Efficacy of
screening donors for antibodies to the hepatitis C virus to
prevent transfusion-associated hepatitis: final report of a
prospective trial” Hepatology 1995 Aug;22 (2):439–445
6 Guyader D, Lefeuvre C, Jacquelinet S, Prat M, et al (1998)
“Epidemiology of hepatitis C virus infection in 1,304 HCV positive patients: variations according to the origin of transmission and year of diagnosis” Gastroenterol Clin
cs (2005) “Kiểu gen của siêu vi viêm gan C tại Việt nam” Tạp chí Y Học TP Hồ Chí Minh, Tập 10, Số 1, trang 28-34
07/pdf/FValse_Research_Bengoa_WHO_2007.pdf
9 Laueur GM., Wallker BD (2001) “Hepatitis C Infection” (Review Article) N.Eng J of Med.: vol 345: no.1: 41-52
10 Minh TN (2006) “Khả năng điều trị virus viêm gan siêu
vi C” http://www.hcmbiotech.com.vn/technology_detail php?cateid=8&id=33
11 Nguyễn Hữu Chí (2006) “Viêm gan siêu vi cấp” Bệnh truyền nhiễm Nhà xuất bản y học Tp.HCM Trang
326-347