Nhóm tác giả tiến hành nghiên cứu này nhằm tìm hiểu giá trị của NT-proBNP trong chẩn đoán suy tim cấp ở bệnh nhân cao tuổi khó thở vào cấp cứu. Nghiên cứu tiến hành từ tháng 2/2013-11/2013, có 113 bệnh nhân vào cấp cứu trong tình trạng khó thở.
Trang 1Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014
NHẬN XÉT BAN ĐẦU VỀ VAI TRÒ CỦA NT-proBNP TRONG CHẨN ĐOÁN SUY TIM CẤP Ở BỆNH NHÂN KHÓ THỞ
VÀO CẤP CỨU
Lê Bảo Huy*, Nguyễn Thụy Trang*, Nguyễn Thị Thu Hương*, Đỗ Bá Vương*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm tìm hiểu giá trị của NT-proBNP trong chẩn
đoán suy tim cấp ở bệnh nhân cao tuổi khó thở vào cấp cứu
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: từ tháng 2/2013- 11/2013, có 113 bệnh nhân vào cấp
cứu trong tình trạng khó thở
Kết quả: Nam nhiều hơn nữ (71 ca/42 ca), tuổi trung bình (75,2 ± 13,1); 38 ca (33,6%) có bệnh lý
hô hấp; 28 ca (24,8%) suy tim trái cấp; 21 ca (18,6%) nhồi máu cơ tim cấp Chỉ số NT-ProBNP tại điểm cắt 2180 pg/ml, diện tích dưới đường cong là 0.796 với độ nhạy 78,6% và độ đặc hiệu 69,1%
Kết luận: Tổng kết 113 ca khó thở vào cấp cứu, dùng chỉ số NT-proBNP để chẩn đoán suy tim
trái Giá trị NT-ProBNP là 2180pg/ml cao hơn so với các nghiên cứu khác nên cần tiếp tục nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn để có kết luận chắc chắn
Từ khóa: NT-Pro BNP, khó thở, suy tim trái cấp, bệnh nhân cao tuổi
ASTRACT
ROLE OF NT-PRO BNP IN DIAGNOSIS ACUTE CARDIAC FAILURE
ON DYSPNEA ELDERLY PATIENTS AT EMERGENCY DEPARTMENT
Le Bao Huy, Nguyen Thuy Trang, Nguyen Thi Thu Huong, Do Ba Vuong
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 18 - No 3- 2014: 150-153
Object: We conducted this study to assess the role of NT-ProBNP in diagnosis acute cardiac
failure on dyspnea elderly patients coming emergency department (ED)
Materials and methods: Observational, cross-sectional study on 113 dyspnea patients was
hospitalized at ED of Thong Nhat hospital from February to November 2013
Results: 71 male patients (62.8%) mean age 75.2 ± 13.1years; 38 cases (33.6%) were respiratory
diseases; 28 (24.8%) cases of acute heart failure; 21 (18.6%) cases of acute myocardial infarction The cut-off level of 2180 pg/ml, area under the ROC curve was 0.796 with sensitive of 78.6% and specificity
of 69.1%
Conclusion: In 113 dyspnea patients who was used the NT-ProBNP index for diagnosis of heart
failure came ED of Thong Nhat hospital, we realized that the cut-off level was 2180 pg/ml It was higher than other studies This study should be done with a large number of patients
Key words: NT-ProBNP, dyspnea, acute cardiac failure, elderly patient
* Khoa cấp cứu bệnh viện Thống Nhất Tp Hồ Chí Minh
Tác giả liên lạc: ThS Lê Bảo Huy ĐT: 0903886555 Email: huylebao2005@gmail.com
Trang 2Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014 Nghiên cứu Y học
ĐẶT VẤN ĐỀ
Khó thở là một trong những tình trạng cấp
cứu nội khoa thường gặp nhất tại các đơn vị cấp
cứu Nguyên nhân chủ yếu là do các bệnh lý tim
và phổi chiếm khoảng 73% các trường hợp khó
thở nhập vào khoa cấp cứu Nổi bật nhất trong
các khó thở do bệnh lý tim mạch, suy tim cấp
(STC) là tình trạng nặng rất thường gặp, với tỉ lệ
tử vong khá cao Theo thống kê của Mỹ năm
2006, tỉ lệ tử vong của STC chiếm khoảng 4,1%
những trường hợp tử vong tại viện Việc chẩn
đoán xác định nhanh và điều trị sớm tình trạng
STC là rất quan trọng, giúp làm giảm tỉ lệ tử
vong do STC Tuy nhiên, việc chẩn đoán này vẫn
còn là một thách thức đối với các bác sĩ cấp cứu,
đặc biệt là ở các bệnh nhân cao tuổi hoặc có tiền
sử bệnh phổi mãn tính Do đó bên cạnh việc khai
thác kỹ các triệu chứng lâm sàng, các bác sĩ cần
phải kết hợp nhiều phương pháp cận lâm sàng
khác như ĐTĐ, Xquang tim phổi, siêu âm tim…
Tuy nhiên kết quả của các cận lâm sàng này
thường phụ thuộc vào trình độ người đọc kết
quả và không phải lúc nào cũng thực hiện được
Xét nghiệm NT pro BNP ra đời ngay lập tức
khẳng định tính vượt trội của nó trong chẩn
đoán tình trạng suy tim ở các bệnh nhân khó thở
cấp, vì vừa đơn giản, nhanh chóng, khách quan,
giá trị chẩn đoán cũng như loại trừ chẩn đoán
cao Tại Việt Nam cũng đã có nhiều nghiên cứu
khẳng định vai trò quan trọng của BNP trong
chẩn đoán suy tim nhưng còn khá ít nghiên cứu
tìm hiểu về NT-proBNP Với đặc điểm là bệnh
viện tiếp nhận đa số bệnh nhân cao tuổi nhiều
bệnh lý nhất là bệnh tim mạch và hô hấp, nhằm
giúp các bác sĩ tại Cấp cứu có sự chọn lựa phù
hợp hơn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này với
mục tiêu:
Nghiên cứu giá trị của xét nghiệm
NT-proBNP trong chẩn đoán và loại trừ suy tim
cấp ở các bệnh nhân khó thở nhập khoa Cấp
cứu bệnh viện Thống Nhất
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu
Tất cả bệnh nhân khó thở nhập vào khoa Cấp cứu Bệnh viện Thống Nhất thỏa các tiêu chuẩn sau:
Tiêu chuẩn chọn BN
Các bệnh nhân trên 15 tuổi
Có biểu hiện khó thở:
- Bệnh nhân có cảm giác mệt, khó thở
- Nhịp thở >20 lần/phút hay <10 lần/phút
- Có kiểu thở bất thường: nhanh nông, không đều…
- Thở co kéo cơ hô hấp phụ
- Tím tái, vã mồ hôi, rối loạn tri giác hay SpO2<92%
- KMĐM có PaO2 <60mmHg hoặc PaCO2 >45 mmHg có thể kèm theo pH máu<7,35
Có biểu hiện suy tim theo tiêu chuẩn Framingham (gồm 11 tiêu chuẩn chính và 7 tiêu chuẩn phụ) Chẩn đoán suy tim khi có ít nhất 2 tiêu chuẩn chính hoặc 1 tiêu chuẩn chính và hai tiêu chuẩn phụ xuất hiện cùng một thời điểm
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân có bệnh thận nặng, mức lọc cầu thận (MLCT) <30ml/phút
Bệnh nhân khó thở do nguyên nhân chấn thương ngực, tràn khí màng phổi tự phát, lao phổi tiến triển
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang, tiến cứu
Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm thống kê SPSS 20.0
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Từ tháng 2/2013 đến 11/2013 có 113 bệnh nhân vào cấp cứu thỏa tiêu chuẩn chọn bệnh
Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Đặc điểm về tuổi, giới của đối tượng nghiên cứu
Tuổi trung bình của bệnh nhân là 75 (lớn nhất là 98 tuổi và nhỏ nhất là 45 tuổi) Nam
Trang 3Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014
chiếm 71 ca (62,8%), nữ 42 ca (37,2%)
Bảng 1 Đặc điểm về tuổi và giới của đối tượng
nghiên cứu:
Đặc điểm Số lượng (%)
hay trung bình (lớn nhất; nhỏ nhất)
(n= 113)
Phân bố theo nhóm tuổi
Bảng 2 Phân bố theo nhóm tuổi
Nhóm tuổi Dưới 55 Từ 55 đến 75 tuổi Trên 75 tuổi
Nhận xét: 98,2% bệnh nhân có tuổi từ 55 trở
lên
Tiền căn bệnh lý
Đa số bệnh nhân có tiền sử tim mạch: bệnh
tăng huyết áp chiếm 77 ca (68,1%), nhồi máu cơ
tim 50 ca (42,5%), suy tim 44 ca (38,9%); bệnh lý
hô hấp 38 ca (33,6%): trong đó COPD chiếm tỷ lệ cao nhất 23 ca (20,4%)
Biểu đồ 1: Phân bố tiền căn bệnh lý
Nhận xét:
Tình trạng vào cấp cứu
Biểu đồ 2: Phân bố chẩn đoán vào cấp cứu
Nhận xét: Bệnh nhân vào viện trong bệnh
cảnh cơn tăng huyết áp hay cơn đau thắt ngực
không ổn định chiếm 34 ca (30,1%); suy tim
trái 28 ca (24,8%); nhồi máu cơ tim cấp 21 ca
(18,6%); suy hô hấp 17 ca (15%); viêm phổi 25
ca (22,1%); đợt cấp COPD 17 ca (15%)
Trang 4Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014 Nghiên cứu Y học
Nồng độ NT-proBNP
Bảng 3 Nồng độ NT-ProBNP lúc vào viện, phân bố theo nhóm tuổi
Nhóm tuổi Dưới 55 tuổi n=2 Từ 55- 70 tuổi n=49 Trên 70 tuổi n=62 p
Nhận xét: Giá trị trung bình của NT proBNP không khác biệt giữa các nhóm tuổi
Bảng 4 Nồng độ NT-proBNP giữa các nhóm bệnh nhân
Nhóm tuổi Ngưỡng giá trị của NT-proBNP Suy tim Không suy tim p
Nhận xét: Giá trị ngưỡngcủa NT proBNP tại
các điểm cắt theo tuổi tương tự y văn, các mức
khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05
Mối liên quan giữa giá trị NT-proBNP với
tình trạng suy tim tại thời điểm vào cấp
cứu
Biểu đồ 3 Đường cong ROC biểu diễn mối liên quan
giữa nồng độ NT proBNP của nhóm suy tim
Nhận xét: Diện tích dưới đường cong = 0,796
với p=0,001 có giá trị trong chẩn đoán suy tim
trái ở bệnh nhân khó thở Tại điểm cắt > 872
pg/ml, độ nhạy là 89,3% và độ đặc hiệu là 54,1%
Điểm cắt 1297 có độ nhạy 85,7% và độ đặc hiệu
57,6% Điểm cắt 1816 có độ nhạy 82,1% và độ
đặc hiệu 63,5% Tại điểm cắt >2180pg/ml, độ
nhạy là 78,6% và độ đặc hiệu là 69,1% Trong
nghiên cứu PRIDE, điểm cắt 900 có độ nhạy là
90% và độ đặc hiệu 84% Nghiên cứu của
Nguyễn Đình Tuấn (n=84), điểm cắt 1300 pg/ml
có độ nhạy 95%, độ đặc hiệu 93,2%(2) Như vậy so với các tác giả khác, nghiên cứu của chúng tôi có điểm cắt cao hơn (NT proBNP = 2180pg/ml) với độ nhạy và độ đặc hiệu thấp hơn Điều này có thể là do số lượng bệnh nhân
có khó thở nhưng không có suy tim (85 ca; 75,2%) chiếm tỷ lệ cao hơn nhiều so với nhóm suy tim (28 ca; 24,8%)
Do đó cần phải tiến hành nghiên cứu với số lượng nhiều hơn cũng như chọn mẫu đúng cách
KẾT LUẬN
NT pro BNP là một xét nghiệm cho kết quả chính xác nhằm giúp chẩn đoán nhanh chóng các ca khó thở cấp tính có hay không nguyên nhân do tim mạch Tuy nhiên cần thực hiện tiếp
đề tài với cở mẫu lớn hơn và cách chọn mẫu nhằm tìm được giá trị ngưỡng của trị số NTproBNP chính xác để ứng dụng trong thực hành lâm sàng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
BNP trong chẩn đoán suy tim ở bệnh nhân suy hô hấp” Tạp chí Y học thực hành số 894: 257:261
cứu bệnh nhân đợt cấp COPD ” Kỷ yếu các công trình nghiên cứu hội nghị khoa học nhiễm khuẩn hô hấp: 12-19
Ngày nhận bài báo: 11-04-2014 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 20-04-2014 Ngày bài báo được đăng: 20 – 05 – 2014