Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu Carbohydrat - Con đường dẫn đến bệnh tiểu đường loại 2 sau đây. Tài liệu tập hợp một số bài viết hữu ích về kiến thức y học thường thức giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về một số loại bệnh như bệnh tiểu đường, bệnh tăng cân, phương pháp giảm cân hiệu quả,...
Trang 1Carbohydrat Con đ ườ ng d n đ n b nh ti u ẫ ế ệ ể
đ ườ ng lo i 2 ạ
Ngu n:ồ Primal Body, Primal Mind
Tác gi : Nora Gedgaudas ả
Insulin được bi t đ n nh m t hoocmôn d tr m Nó đế ế ư ộ ự ữ ỡ ược ki m soát b i ể ở leptin, tuy nhiên các nh hả ưởng t ch đ ăn tác đ ng lên insulin và leptin theo ừ ế ộ ộ cùng m t cách, và m i ngộ ọ ười thường tr nên 'nh n' v i các tín hi u c a c insulinở ờ ớ ệ ủ ả
và leptin. Carbohydrat nh đư ường và tinh b t ch không ph i protein và m là ộ ứ ả ỡ
nh ng lo i th c ph m chính kích thích gi i phóng insulin và gây ra nh ng đ t ữ ạ ự ẩ ả ữ ợ dâng trào leptin gây h i cho s c kh e. Đi u này làm r i lo n các kênh liên l c ạ ứ ỏ ề ố ạ ạ hoocmôn và làm c th b kháng hoocmôn.ơ ể ị
H u h t lầ ế ượng m không mu n có trong c th đ n t đỡ ố ơ ể ế ừ ường và tinh b t trong ộ
th c ph m. Hoocmôn glucagon cho phép c th đ a m ra kh i kho d tr và ự ẩ ơ ể ư ỡ ỏ ự ữ dùng làm nhiên li u. Tuy nhiên glucagon không ho t đ ng khi có m t insulin. N uệ ạ ộ ặ ế
b n ti p t c ăn nhi u carbohydrat khi n insulin ti p t c đạ ế ụ ề ế ế ụ ược ti t ra, glucagon ế không th ho t đ ng và m c a c th không th để ạ ộ ỡ ủ ơ ể ể ược đ t làm nhiên li u.ố ệ
M trong c th không th đỡ ơ ể ể ược đ t làm nhiên li u ch ng nào insulin còn ố ệ ừ
có m t.ặ (L p l i đ n khi nào b n nh !)ặ ạ ế ạ ớ
M t nghiên c u kéo dài 12 tu n Th y Đi n so sánh tác d ng c a ch đ ăn ộ ứ ầ ở ụ ể ụ ủ ế ộ nguyên th y (r t ít carbohydrat) v i cái g i là ch đ ăn Đ a Trung H i bao g m ủ ấ ớ ọ ế ộ ị ả ồ ngũ c c nguyên h t, s a ít béo, hoa qu , rau và ch t béo không bão hòa. (Ch đ ố ạ ữ ả ấ ế ộ
ăn th c s vùng Đ a Trung H i không gi ng th chút nào). Sau 12 tu n, n ng đự ự ở ị ả ố ế ầ ồ ộ
đường huy t t i đa c a nh ng ngế ố ủ ữ ười tình nguy n gi m 26% n u h ăn ch đ ănệ ả ế ọ ế ộ nguyên th y, và ch 7% v i cái g i là ch đ ăn Đ a Trung H i.ủ ỉ ớ ọ ế ộ ị ả
Ti u để ường không ph i là m t căn b nh v đả ộ ệ ề ường huy t mà là v insulin. N ng ế ề ồ
đ độ ường huy t cao là bi u hi n c a b nh ti u đế ể ệ ủ ệ ể ường, nh ng không ph i nguyênư ả nhân. Nguyên nhân c a b nh ti u đủ ệ ể ường là ch đ ăn quá nhi u carbohydrat, d n ế ộ ề ẫ
đ n gi i phóng quá nhi u insulin và leptin khi n các kênh liên l c hoocmôn b h ế ả ề ế ạ ị ư
h ng. Tăng cỏ ường insulin cho các b nh nhân ti u đệ ể ường lo i 2 chính là làm h i ạ ạ
h v lâu dài, m c dù t m th i h có th “c i thi n” n ng đ đọ ề ặ ạ ờ ọ ể ả ệ ồ ộ ường huy t. Đây ế
Trang 2là m t phộ ương pháp hoàn toàn sai l m. N ng đ insulin và leptin cao có liên quan ầ ồ ộ
ch t ch , hay th m chí còn là m t trong nh ng nguyên nhân tr c ti p, c a b nh ặ ẽ ậ ộ ữ ự ế ủ ệ tim m ch, đ t qu , huy t áp cao, ung th , béo phì và nhi u căn b nh khác n a.ạ ộ ỵ ế ư ề ệ ữ
Do h u h t các b nh nhân ti u đ ầ ế ệ ể ườ ng lo i 2 đ ạ ượ c đi u tr b ng các thu c làm ề ị ằ ố tăng insulin hay tr c ti p tiêm insulin, k t qu bi th m là nh ng ph ự ế ế ả ả ữ ươ ng pháp
ch a tr thông th ữ ị ườ ng đó góp ph n gây ra các tác d ng ph và tu i th b rút ầ ụ ụ ổ ọ ị
ng n mà nh ng b nh nhân ti u đ ắ ữ ệ ể ườ ng lo i 2 th ạ ườ ng g p ặ
Ron Rosedale, M.D., “Ti u Đ ể ườ ng Không Ph i Là Căn B nh V Đ ả ệ ề ườ ng Huy t” ế
V n đ đây là carbohydrat trong ch đ ăn cùng v i vi c ăn protein quá nhi u. ấ ề ở ế ộ ớ ệ ề Protein ăn quá nhi u cũng đề ược chuy n hóa thành để ường và d tr trong c th ự ữ ơ ể
dướ ại d ng m Trên th c t , c th b n càng ph thu c vào đỡ ự ế ơ ể ạ ụ ộ ường bao nhiêu thì
nó càng d dàng chuy n các ch t khác nh protein thành đễ ể ấ ư ường b y nhiêu. Các t ấ ế bào m là nh ng t bào khó b kháng insulin nh t. Tr nên béo phì là cách trì hoãn ỡ ữ ế ị ấ ở
b nh ti u đệ ể ường c a c th ủ ơ ể
Đi m m u ch t c n hi u đây làể ấ ố ầ ể ở béo phì không ph i là do ăn m ; béo phì là ả ỡ
do không có kh năng đ t m làm năng l ả ố ỡ ượ ng, và đây là k t qu tr c ti p ế ả ự ế
c a vi c d a vào carbohydrat đủ ệ ự ường nh m t ngu n năng lư ộ ồ ượng chính.
Ngượ ạc l i, ăn lượng protein v a ph i kích thích gi i phóng glucagon và c i thi n ừ ả ả ả ệ
kh năng dùng m làm năng lả ỡ ượng. Tuy nhiên, l u ý đi m quan tr ng đây là ư ể ọ ở protein ăn quá nhi u h n lề ơ ượng c n thi t c a c th s đầ ế ủ ơ ể ẽ ược chuy n hóa thành ể
đường và d tr dự ữ ướ ại d ng m Nh là b n càng ăn nhi u carbohydrat và protein ỡ ớ ạ ề bao nhiêu thì c th càng d chuy n protein thành đơ ể ễ ể ường b y nhiêu,ấ th m chí ậ ngay c khi protein y n m trong mô và x ả ấ ằ ươ ng c a b n ủ ạ (Đã bao gi b n nghe nóiờ ạ
đ n b nh loãng xế ệ ương ch a?).ư
H u h t ngầ ế ười M có xu hỹ ướng ăn quá nhi u protein, đ c bi t là nh ng protein ề ặ ệ ữ kém ch t lấ ượng. Cùng v i quá nhi u carbohydrat, đi u này là đ c bi t có h i vì ớ ề ề ặ ệ ạ quá trình glycation tương tác có h i gi a protein và đạ ữ ường được tăng lên g p ấ
b i. (B n có nh v các advanced glycation end products hay AGEs không?) Các ộ ạ ớ ề rác rưở ừi t quá trình chuy n hóa protein th a, cùng v i s gia tăng c a AGEs gây ể ừ ớ ự ủ quá t i và làm t n h i các c quan th i lo i gan, th n c a chúng ta.ả ổ ạ ơ ả ạ ậ ủ
R t, r t x u!ấ ấ ấ
Trang 3Vòng xoáy đi xu ngố
Trong lúc nhi u mô và c quan b t đ u tr nên kháng insulin, gan c quan đ u ề ơ ắ ầ ở ơ ầ tiên m t đi s nh y c m v i insulin b t đ u có xu hấ ự ạ ả ớ ắ ầ ướng s n xu t thêm đả ấ ường
t glycogen khi n n ng đ đừ ế ồ ộ ường huy t càng cao h n n a. Cu i cùng, các mô và ế ơ ữ ố
c quan khác cũng m t đi s nh y c m v i insulin. Các t bào m là nh ng mô ơ ấ ự ạ ả ớ ế ỡ ữ
cu i cùng tr nên kháng insulin. Não b n không còn nghe đố ở ạ ược các tín hi u c a ệ ủ leptin n a, và vùng dữ ướ ồ ủi đ i c a não liên t c g i tín hi u yêu c u b n ăn n a, ụ ử ệ ầ ạ ữ ngay c khi kho d tr m c a b n đã đ y. H th ng chuy n hóa năng lả ự ữ ỡ ủ ạ ầ ệ ố ể ượng nghĩ r ng b n đang trong th i bu i đói kém và tìm cách tích tr m B n không ằ ạ ờ ổ ữ ỡ ạ
th gi m cân để ả ược. Khi c nh ng t bào m cũng không còn ph n ng v i insulinả ữ ế ỡ ả ứ ớ
n a, lữ ượng đường trong máu không còn ch nào đ đi. Nó tăng mãi trong máu và ỗ ể
b n tr thành b nh nhân ti u đạ ở ệ ể ường, m c dù n ng đ insulin trong máu v n r t ặ ồ ộ ẫ ấ cao.
N u tình tr ng này còn ti p t c, b n có th phá h y tuy n t y c a mình và khôngế ạ ế ụ ạ ể ủ ế ụ ủ còn kh năng s n xu t chút insulin nào n a.ả ả ấ ữ
Nh ng mô và c quan nào không may m n vì không có kh năng kháng insulin thì ữ ơ ắ ả
thường xuyên b chìm ng p trong n ng đ insulin và glucose cao quá m c. Trong ị ậ ồ ộ ứ
s nh ng mô và c quan này, các t bào th n kinh và não là c c k d b nh ố ữ ơ ế ầ ự ỳ ễ ị ả
hưởng và b t n h i b i glycation. Chúng tr nên thoái hóa, gây ra các v n đ v ị ổ ạ ở ở ấ ề ề
nh n th c và trí nh , d n đ n b nh Alzheimer. Màng trong c a các m ch máu ậ ứ ớ ẫ ế ệ ủ ạ cũng ngày càng b t n h i b i tác d ng c a insulin và glucose. Các đ t dâng trào ị ổ ạ ở ụ ủ ợ
c a insulin và leptin kích thích ph n ng c a h th n kinh giao c m (l ra ch ủ ả ứ ủ ệ ầ ả ẽ ỉ dùng khi chi n đ u ho c ch y tr n), khi n c th b kích thích quá m c, hao h t ế ấ ặ ạ ố ế ơ ể ị ứ ụ
lượng magie d tr , co th t đ ng m ch, tăng huy t áp. Nh ng m ch máu b x ự ữ ắ ộ ạ ế ữ ạ ị ơ
v a do quá trình glycation và ôxy hóa, đ c bi t là nh ng m ch máu nh nuôi m t ữ ặ ệ ữ ạ ỏ ắ
và th n b t đ u b t n h i, làm nh hậ ắ ầ ị ổ ạ ả ưởng đ n lế ượng máu cung c p cho nh ng ấ ữ
c quan y. M t, th n và m t s c quan khác b t đ u b t n h i, đôi khi nghiêm ơ ấ ắ ậ ộ ố ơ ắ ầ ị ổ ạ
tr ng. Ch ng n ng tai ngọ ứ ặ ở ười già bây gi cũng đờ ược bi t có nguyên nhân là do ế các dây th n kinh thính giác b t n h i b i quá trình glycation. Các quý ông có ầ ị ổ ạ ở
m ng m ch máu ngo i vi b nh hạ ạ ạ ị ả ưởng b t đ u tìm đ n Viagra ắ ầ ế
Cu i cùng, b n có th b mù, đi c, ph i ch y th n nhân t o, và có th b c a chânố ạ ể ị ế ả ạ ậ ạ ể ị ư
và c a tay. Nguy c nh i máu c tim, t t c các b nh thoái hóa, t mi n và ung ư ơ ồ ơ ấ ả ệ ự ễ
th đ u gia tăng r t nhi u. Đây không ph i là m t b c tranh đ p đ , và nó đang ư ề ấ ề ả ộ ứ ẹ ẽ
x y ra r t ph bi n m c đ g n nh đ i d ch.ả ấ ổ ế ở ứ ộ ầ ư ạ ị
Trang 4B nh loãng xệ ương không nh t thi t là do thi u canxiấ ế ế
M t ngộ ườ ựi d a vào đường làm ngu n năng lồ ượng chính, đ c bi t là khi ngặ ệ ười đó
b b nh ti u đị ệ ể ường, s có xu hẽ ướng d dàng chuy n hóa protein thành đễ ể ường.
Xương đượ ấc c u thành ch y u t protein và collagen, mang l i cho nó s c b n ủ ế ừ ạ ứ ề
và đ d o dai. Canxi mang l i cho xộ ẻ ạ ương đ c ng. Đ c ng mà không có s c b nộ ứ ộ ứ ứ ề
và đ d o dai c a m ng lộ ẻ ủ ạ ưới protein d n đ n nh ng cái xẫ ế ữ ương y u và giòn.ế
N u m t ngế ộ ườ ẫi v n thường dùng đường làm năng lượng tìm cách nh n ăn hay ị
h n ch calo quá m c, c th anh ta s chuy n hóa ngu n d tr protein c a ạ ế ứ ơ ể ẽ ể ồ ự ữ ủ chính nó: c b p, xơ ắ ương, thành đường đ đ t l y năng lể ố ấ ượng.
C th b n d t o ra đơ ể ạ ễ ạ ường t protein h n là t m Hi u ng này cũng x y ra ừ ơ ừ ỡ ệ ứ ả khi b n ng vào ban đêm, khi mà n ng đ đạ ủ ồ ộ ường huy t gi m xu ng vì b n khôngế ả ố ạ
ăn được. Đi u này d n đ n s chuy n hóa protein t các mô c a c th thành ề ẫ ế ự ể ừ ủ ơ ể
đường đ đáp ng thói quen tiêu th để ứ ụ ường c a b n. N ng đ đủ ạ ồ ộ ường huy t th p,ế ấ
đ c bi t là nh ng ngặ ệ ở ữ ười có tuy n thế ượng th n m t m i quá đ và n ng đ ậ ệ ỏ ộ ồ ộ cortisol th p, thấ ường kích thích gi i phóng adrenaline vào ban đêm khi mà c th ả ơ ể
c g ng m t cách tuy t v ng đ tăng n ng đ đố ắ ộ ệ ọ ể ồ ộ ường huy t. Nó d n đ n ch ng ế ẫ ế ứ
m t ng hay thèm ăn vào n a đêm m t s ngấ ủ ử ở ộ ố ười. Khi b stress quá m c, đi u ị ứ ề này có th d n đ n c b p tiêu mòn, xể ẫ ế ơ ắ ương r ng đi đáng k , h th ng mi n d ch ỗ ể ệ ố ễ ị
r i lo n và th m chí t n h i các c quan n i t ng. Nhân đây cũng nói luôn, quá ố ạ ậ ổ ạ ở ơ ộ ạ trình này có th khi n m t ngể ế ộ ười trông g y d xầ ơ ương, m t mày lo l ng, ng ngácặ ắ ơ
và không tăng cân được. R i lo n đố ạ ường huy t không ph i lúc nào cũng d n đ n ế ả ẫ ế béo phì. Các v n đ nh y c m th c ph m đ c bi t là nh y c m v i gluten ấ ề ạ ả ự ẩ ặ ệ ạ ả ớ cũng có th làm n ng đ để ồ ộ ường huy t tăng gi m quá m c và kích thích t o ra các ế ả ứ ạ kháng th t n công g n nh b t c mô hay c quan nào k c xể ấ ầ ư ấ ứ ơ ể ả ương và não b ộ
B t c ai b loãng xấ ứ ị ương cũng nên đi xét nghi m nh y c m th c ph m ( vào trangệ ạ ả ự ẩ www.cyrexlabs.com ho c www.enterolab.com ).ặ
S hao h t c a các mô n c theo cách này có th góp ph n làm tr m tr ng thêm sự ụ ủ ạ ể ầ ầ ọ ự béo phì và m t m i mãn tính nhi u ngệ ỏ ở ề ười vì ph n l n các ty l p th , nh ng nhà ầ ớ ạ ể ữ máy s n xu t năng lả ấ ượng t m c a t bào, t p trung c b p. S s ng t y gây ừ ỡ ủ ế ậ ở ơ ắ ự ư ấ
ra b i quá nhi u acid béo omega6, glycation, tác d ng c a insulin và leptin, hay ở ề ụ ủ
b t c y u t nào khác đ u h y ho i các ty l p th Ăn carbohydrat kích thích s ấ ứ ế ố ề ủ ạ ạ ể ự
s ng t y. B n càng có ít c b p và ty l p th bao nhiêu thì kh năng đ t m và ư ấ ạ ơ ắ ạ ể ả ố ỡ
s n xu t năng lả ấ ượng c a b n càng th p b y nhiêu. V i s ty l p th ngày càng ít ủ ạ ấ ấ ớ ố ạ ể
Trang 5h n, b n không còn năng lơ ạ ượng s ng và không gi m đố ả ược cân. Đ y là m t vòng ấ ộ xoáy đáng s Ngay c khi b n ít cân, b n v n nhi u m ợ ả ạ ạ ẫ ề ỡ
Nh y c m v i gluten cũng là m t y u t quan tr ng góp ph n gây ra b nh loãng ạ ả ớ ộ ế ố ọ ầ ệ
xương. Theo các nghiên c u trong t p chíứ ạ Lancet và T p chí Y h c Anh (British ạ ọ Medical Journal), b nh celiac ph bi n nh ng ngệ ổ ế ở ữ ườ ịi b loãng xương đ n n i ế ỗ các tác gi khuy n ngh t t c nh ng ai b loãng xả ế ị ấ ả ữ ị ương nên đi xét nghi m b nh ệ ệ celiac. M t bài vi t trongộ ế Th p kh p h c Lâm sàng (Clinical Rheumatology) ấ ớ ọ nói,
“Đau kh p c xắ ơ ương, c m giác y u t, và th m chí b nh loãng xả ế ớ ậ ệ ương, có th là ể
nh ng d u hi u duy nh t c a ch ng d ng v i b t mì (gluten) và có th đữ ấ ệ ấ ủ ứ ị ứ ớ ộ ể ược
ch a kh i hoàn toàn v i m t ch đ ăn không có gluten”.ữ ỏ ớ ộ ế ộ
Gi i pháp?ả
Đ u tiên, lo i tr đầ ạ ừ ường, tinh b t và gluten kh i ch đ ăn c a b n; cái này bao ộ ỏ ế ộ ủ ạ
g m bánh mì, mì ng, ngũ c c, g o, các lo i đ u, khoai tây, t t c các lo i k o ồ ố ố ạ ạ ậ ấ ả ạ ẹ bánh và các ngu n gluten gi u m t. H n ch hoa qu , ăn ch y u các lo i dâu ồ ấ ặ ạ ế ả ủ ế ạ
n u v n b n ăn hoa qu (các lo i dâu có ít đế ẫ ạ ả ạ ường, nhi u ch t x và ch t ch ng ề ấ ơ ấ ố ôxy hóa h n các lo i hoa qu khác). Th hai, ăn v a đ protein đ đáp ng nhu ơ ạ ả ứ ừ ủ ể ứ
c u s a ch a, tái t o c a c th và ăn t nh ng ngu n protein ch t lầ ử ữ ạ ủ ơ ể ừ ữ ồ ấ ượng cao
nh th t gia súc ăn c , cá b t ngoài t nhiên, tr ng gà nuôi th rong. Lư ị ỏ ắ ự ứ ả ượng protein
v a đ này thừ ủ ường ch kho ng 44 đ n 56 gam m i ngày đ i v i h u h t ngỉ ả ế ỗ ố ớ ầ ế ười
trưởng thành. Đó là tương đương v i 170 đ n 200 gam th t, tr ng ho c cá – ăn c ớ ế ị ứ ặ ả
ba lo i là t t nh t. M t cách tính khác là nh m đ ăn 0,8 gam protein cho m i kg ạ ố ấ ộ ắ ể ỗ cân n ng m i ngày. Nh ng ngặ ỗ ữ ười ho t đ ng r t nhi u, hay nh ng ngạ ộ ấ ề ữ ười trong
tr ng thái suy dinh dạ ưỡng có th c n kho ng 10 gam nhi u h n th Các v n ể ầ ả ề ơ ế ậ
đ ng viên chuyên nghi p có th c n kho ng 1,5 gam protein cho m i kg cân n ng ộ ệ ể ầ ả ỗ ặ
đ đáp ng nhu c u v n đ ng c a h Ăn nhi u h n lể ứ ầ ậ ộ ủ ọ ề ơ ượng này d gây c ch ễ ứ ế quá trình ketosis. Tuy nhiên, ph n có thai và tr em không nên h n ch ụ ữ ẻ ạ ế
lượng protein trong ch đ ăn.ế ộ
Ch đ ăn nhi u protein là không c n thi t và th c t có th d n đ n nhi u v n ế ộ ề ầ ế ự ế ể ẫ ế ề ấ
đ s c kh e. Đi u quan tr ng là ch t lề ứ ỏ ề ọ ấ ượng c a protein và kh năng h p th nó ủ ả ấ ụ (hay ch t lấ ượng c a h th ng tiêu hóa c a b n), và b n ăn gì khác cùng v i nó. ủ ệ ố ủ ạ ạ ớ Đây hoàn toàn không ph i là nh n ăn. Trên th c t , n u b n th c hi n đúng cách, ả ị ự ế ế ạ ự ệ
b n s không bao gi ph i c m th y đói. M c tiêu đây không ph i là s lạ ẽ ờ ả ả ấ ụ ở ả ố ượng
mà là c i thi n tính hi u qu mà c th b n s d ng các lo i th c ph m nhi u ả ệ ệ ả ơ ể ạ ử ụ ạ ự ẩ ề
ch t dinh dấ ưỡng, ch t lấ ượng cao mà b n ăn vào.ạ
Trang 6Tiêu hóa là ho t đ ng c n nhi u năng lạ ộ ầ ề ượng h n b t c ho t đ ng nào khác. T p ơ ấ ứ ạ ộ ậ trung ăn protein ch t lấ ượng cao t ngu n đ ng v t – đ c bi t là khi không n u ừ ồ ộ ậ ặ ệ ấ quá chín hay ăn cùng v i tinh b t – s giúp c i thi n quá trình tiêu hóa và h p th ớ ộ ẽ ả ệ ấ ụ
th c ăn c a b n r t nhi u. B n s c n ít năng lứ ủ ạ ấ ề ạ ẽ ầ ượng h n cho ho t đ ng tiêu hóa ơ ạ ộ
và có nhi u năng lề ượng h n đ làm các vi c khác! Trên th c t , b n s l y làm ơ ể ệ ự ế ạ ẽ ấ kinh ng c khi phát hi n ra mình có th có nhi u năng lạ ệ ể ề ượng đ n m c nào.ế ứ
Hai trong s nh ng nguyên nhân ph bi n c a b nh loãng xố ữ ổ ế ủ ệ ương là tiêu hóa kém
và thi u dinh dế ưỡng. Nguyên nhân sâu xa h n thơ ường là do thi u acid ế
hydrochloric (nh là acid hydrochloric c n đ tiêu hóa c protein và ch t khoáng, ớ ầ ể ả ấ bao g m c canxi) và v n đ v m t, d n đ n h p th kém các ch t dinh dồ ả ấ ề ề ậ ẫ ế ấ ụ ấ ưỡng hòa tan trong ch t béo. Nh ng ch t dinh dấ ữ ấ ưỡng này, đ c bi t là vitamin D3 và K2,ặ ệ
c n cho s h p th và s d ng ch t khoáng c a c th Tuy nhiên, u ng b sung ầ ự ấ ụ ử ụ ấ ủ ơ ể ố ổ vitamin D3 mà không b sung c vitamin K2 có th làm tăng g p đôi nguy c r n ổ ả ể ấ ơ ạ
xương hông c a b n, theo nghiên c uủ ạ ứ The Nurse's Health Study (Nghiên c u S c ứ ứ
kh e c a Y tá) ỏ ủ Ít nh t m t tá ch t dinh dấ ộ ấ ưỡng khác nhau c n cho xầ ương kh e ỏ
m nh. Ăn m t ch đ ăn t t, giàu ch t dinh dạ ộ ế ộ ố ấ ưỡng – và có kh năng tiêu hóa nó ả
t t – là chìa khóa đ có b xố ể ộ ương kh e m nh.ỏ ạ
M t cân b ng hoocmôn ph n có tu i, đ c bi t là thi u progesterone, cũng có ấ ằ ở ụ ữ ổ ặ ệ ế
th góp ph n gây ra loãng xể ầ ương. Gi cho tuy n thữ ế ượng th n ho t đ ng t t là ậ ạ ộ ố
đ c bi t c n thi t cho s cân b ng hoocmôn ph n , đ c bi t là lúc t t kinh.ặ ệ ầ ế ự ằ ở ụ ữ ặ ệ ắ
Cu i cùng, s c kh e c a b xố ứ ỏ ủ ộ ương có liên quan c đ n v t lý ch không ph i chả ế ậ ứ ả ỉ hóa h c. L i s ng ít v n đ ng trong th i gian dài s d n đ n hao h t xọ ố ố ậ ộ ờ ẽ ẫ ế ụ ương đáng
k V i nh ng ngể ớ ữ ười ít ph i v n đ ng trong công vi c hàng ngày, t p t có th làả ậ ộ ệ ậ ạ ể
c n thi t đ gi b xầ ế ể ữ ộ ương kh e m nh. Nhi u ngỏ ạ ề ười không bi t r ng các nhà du ế ằ hành vũ tr khi v trái đ t sau th i gian dài trong không gian b hao h t xụ ề ấ ờ ị ụ ương r t ấ nhi u, đôi khi nghiêm tr ng đ n m c h không đ ng hay đi đề ọ ế ứ ọ ứ ược. S ng trong môiố
trường không tr ng lọ ượng khi n xế ương xu ng c p m t cách nhanh chóng.ố ấ ộ
Ng i su t ngày không ho t đ ng cũng có th có tác d ng tồ ố ạ ộ ể ụ ương t sau m t th i ự ộ ờ gian dài. U ng viên canxi v i hy v ng làm xố ớ ọ ương kh e m nh cũng gi ng nh ăn ỏ ạ ố ư
mi ng th t bò v i hy v ng c b p c a b n trông gi ng nh Arnold ế ị ớ ọ ơ ắ ủ ạ ố ư
Schwarzenegger. Xương phát tri n (hay xu ng c p) theo cùng m t nguyên t c ể ố ấ ộ ắ
nh c b p: Dùng nó hay là m t nó.ư ơ ắ ấ
Trang 7Tóm l i ạ
Khi b n ăn đ m và không kèm theo carbohydrat, nó s làm b n c m th y th a ạ ủ ỡ ẽ ạ ả ấ ỏ mãn và làm d u hoocmôn leptin, thông qua đó giúp ki m soát c m giác đói và g i ị ể ả ử tín hi u cho vùng dệ ướ ồi đ i trong não r ng “cu c săn có k t qu t t”. Khi đó các ằ ộ ế ả ố kho d tr m s đự ữ ỡ ẽ ượ ơ ể ử ục c th s d ng m t cách r ng rãi đ t o ra năng lộ ộ ể ạ ượng.
Ch t x t rau c xanh cũng có th giúp mang l i c m giác no đ , nh ng ch t ấ ơ ừ ủ ể ạ ả ủ ư ấ béo là th chính làm th a mãn c m giác thèm ăn và ki m soát xu hứ ỏ ả ể ướng ăn quá nhi u.ề
B n càng chuy n sang dùng m làm ngu n năng lạ ể ỡ ồ ượng chính bao nhiêu thì c th ơ ể
b n s càng có kh năng đ t m làm năng lạ ẽ ả ố ỡ ượng t t b y nhiêu, và v lâu dài, b nố ấ ề ạ
s càng kh e m nh, thon th m t cách t nhiên và s ng lâu h n b y nhiêu. Trên ẽ ỏ ạ ả ộ ự ố ơ ấ
th c t , chính th mà đài báo v n b o là k thù đáng s nh t c a chúng ta l i là ự ế ứ ẫ ả ẻ ợ ấ ủ ạ
ngườ ạ ối b n t t nh t c a chúng ta v m t s c kh e. V n đ đây là ăn m t ch ấ ủ ề ặ ứ ỏ ấ ề ở ộ ế
đ ăn đ m đ đáp ng nhu c u năng lộ ủ ỡ ể ứ ầ ượng và dinh dưỡng c a c th , và đ ủ ơ ể ể
th a mãn c m giác thèm ăn. Ăn m theo cách này, cùng v i lỏ ả ỡ ớ ượng protein có
ch ng m c và lo i tr carbohydrat, th kích thích insulin trong c th , đã đừ ự ạ ừ ứ ơ ể ược
ch ng t b i nh ng nghiên c u m i nh t là chìa khóa d n đ n s c kh e và tu i ứ ỏ ở ữ ứ ớ ấ ẫ ế ứ ỏ ổ
th cho b n.ọ ạ
M u ch t đây là gi m thi u l ấ ố ở ả ể ượ ng calo đ ng th i tăng t i đa t tr ng dinh ồ ờ ố ỷ ọ
d ưỡ ng c a th c ph m ủ ự ẩ
Xóa tan nh ng hi u l m v vi c gi m cânữ ể ầ ề ệ ả
Trái v i đi u nhi u ngớ ề ề ười nghĩ, quá trình gi m cân lành m nh không ph i là tăng ả ạ ả
t c đ chuy n hóa ch t mà là tăngố ộ ể ấ hi u su t ệ ấ chuy n hóa ch t. Có bao gi b n ể ấ ờ ạ
mu n máy trong ô tô b n ch y nóng r c lên không? Nhi u ngố ạ ạ ự ề ười tìm cách c i ả thi n s c kh e và gi m cân thệ ứ ỏ ả ường t p th d c th t l c trong th i gian dài v i hyậ ể ụ ậ ự ờ ớ
v ng r ng nó s làm tăng t c đ chuy n hóa ch t c a h M c dù làm v y có thọ ằ ẽ ố ộ ể ấ ủ ọ ặ ậ ể
đ t calo nhanh h n m t chút, nó cũng làm gia tăng t c đ s n xu t các g c t do ố ơ ộ ố ộ ả ấ ố ự nguy h i và có th khi n b n đói nhanh h n n a. Theo lý thuy t v quá trình lão ạ ể ế ạ ơ ữ ế ề hóa hi n nay, h u h t s s ng t y và thoái hóa x y ra trong quá trình lão hóa có ệ ầ ế ự ư ấ ả nguyên nhân t quá trình ôxy hóa m c đ ty l p th ừ ở ứ ộ ạ ể
Đi u b n c n làm là làm sao cho c máy trong ô tô c a b n ch yề ạ ầ ỗ ủ ạ ạ hi u qu ệ ả h n. ơ Nói m t cách khác, nó là v c i thi n kênh liên l c gi a các t bào và mô trong cộ ề ả ệ ạ ữ ế ơ
Trang 8th b ng cách t i u hóa ho t đ ng c a h th ng n i ti t và s d ng lo i nhiên ể ằ ố ư ạ ộ ủ ệ ố ộ ế ử ụ ạ
li u phù h p. Cách t t nh t đ th c hi n đi u đó là gi n ng đ insulin và leptin ệ ợ ố ấ ể ự ệ ề ữ ồ ộ
m c th p b ng cách lo i tr đ ng, tinh b t kh i ch đ ăn, gi l ng protein
m c v a đ và ăn đ m đ th a mãn s thèm ăn đ ng th i khi n c th
chuy n sang dùng m làm nhiên li u thay vì để ỡ ệ ường, qua đó t i u hóa hi u su t ố ư ệ ấ chuy n hóa ch t.ể ấ
Ý ki n r ng ăn m có th giúp b n gi m m có th nghe nh m t ngh ch lý. Nó ế ằ ỡ ể ạ ả ỡ ể ư ộ ị
đi ngượ ạ ớ ấ ảc l i v i t t c nh ng gì b n nghe hay đ c t đài báo hay nghe t bác sĩ ữ ạ ọ ừ ừ
c a b n. Th nh ng, cách gi m cân hi u qu nh t t ng đủ ạ ế ư ả ệ ả ấ ừ ược th nghi m là ử ệ thông qua m t ch đ ăn ch kho ng m t ngàn calo m t ngày bao g mộ ế ộ ỉ ả ộ ộ ồ g n nh ầ ư toàn mỡ (90%) chia làm năm b a, 200 calo m i b a. Hai nhà nghiên c u ngữ ỗ ữ ứ ười Anh, Gaston Pawan và Alan Kekwick, thi t k ch đ ăn này sau khi nghiên c u ế ế ế ộ ứ
r t nhi u ch đ ăn và các t l dinh dấ ề ế ộ ỷ ệ ưỡng khác nhau. H chia các tình nguy n ọ ệ viên quá cân thành ba nhóm. M i nhóm ăn 1.000 calo m i ngày. Nhóm th nh t ăn ỗ ỗ ứ ấ 90% carbohydrat, nhóm th hai ăn 90% protein, và nhóm th ba ăn 90% m Nhómứ ứ ỡ
ăn 90% carbohydrat tăng trung bình 0.11 kg m i ngày trong quá trình th nghi m. ỗ ử ệ Nhóm ăn 90% protein gi m trung bình 0.27 kg m i ngày trong quá trình th ả ỗ ử
nghi m, và nhóm ăn 90% mệ ỡ gi mả trung bình 0.41 kg m i ngàyỗ trong quá trình
th nghi m. K t qu này cho th y ch đ ăn nhi u m th m chí còn t t h n c ử ệ ế ả ấ ế ộ ề ỡ ậ ố ơ ả
vi c nh n đói hoàn toàn trong vi c gi m m Không m t ch đ ăn t ng đệ ị ệ ả ỡ ộ ế ộ ừ ược thử nghi m nào khác đ t đệ ạ ượ ốc t c đ gi m cân nh v y. Không còn nghi ng gì n a; ộ ả ư ậ ờ ữ cách t t nh t đ gi m m là ăn m , nh ngố ấ ể ả ỡ ỡ ư ch khiỉ không đi kèm v i carbohydrat.ớ
Trong ch đ ăn này, không có ngu n đế ộ ồ ường nào làm năng lượng. Vì v y c th ậ ơ ể
b t bu c ph i dùng m Lắ ộ ả ỡ ượng m d i dào trong ch đ ăn làm gi m n ng đ ỡ ồ ế ộ ả ồ ộ leptin và tr n an vùng dấ ướ ồi đ i trong não r ng “cu c săn v n t t đ p”, qua đó gi ằ ộ ẫ ố ẹ ữ
hi u su t chuy n hóa ch t m c cao. Vi c gi i h n s calo làm tăng t c đ ệ ấ ể ấ ở ứ ệ ớ ạ ố ố ộ
gi m cân. Cóả v a đ ừ ủ m đ não b tin r ng b n không ph i trong n n đói, ỡ ể ộ ằ ạ ả ở ạ
nh ng không đ đ th a mãn nhu c u năng lư ủ ể ỏ ầ ượng c th Do v y c th ph i ơ ể ậ ơ ể ả dùng ngu n m d tr đ b sung cho s thi u h t đó. Ch ng nào b n v n ăn đồ ỡ ự ữ ể ổ ự ế ụ ừ ạ ẫ ủ
m , quá trình chuy n hóa ch t v n ti p t c bình thỡ ể ấ ẫ ế ụ ường. Dĩ nhiên, ch đ ăn toàn ế ộ
m , 1.000 calo m i ngày dùng trong nghiên c u c a Pawan và Kekwick không nên ỡ ỗ ứ ủ
áp d ng v i b t c ai trong th i gian dài. Nó quá h n ch và không cung c p đ ụ ớ ấ ứ ờ ạ ế ấ ủ protein và các ch t dinh dấ ưỡng c n thi t khác. Tuy v y, nghiên c u đó cho th y ầ ế ậ ứ ấ
hi u qu c a vi c ăn m (ch không ph i carbohydrat) trong vi c gi m cân, th mệ ả ủ ệ ỡ ứ ả ệ ả ậ chí còn t t h n c vi c nh n đói hoàn toàn.ố ơ ả ệ ị
Trang 9M t l n n a, đ ng n i h ng lên th ch đ ăn này nhà mà không có theo dõi ộ ầ ữ ừ ổ ứ ử ế ộ ở
c a bác sĩ. Đi u tôi mu n nói đây là ăn m – không đi kèm v i carbohydrat – ủ ề ố ở ỡ ớ trên th c t giúp b n đ t m , và đ t r t nhi u. V i b t c vi c gì, b n ch có th ự ế ạ ố ỡ ố ấ ề ớ ấ ứ ệ ạ ỉ ể làm t t khi làm nó th t nhi u. B n không đ t m đố ậ ề ạ ố ỡ ược hi u qu khi su t ngày ệ ả ố
đ t đố ường.
N u mu n th c hi n phế ố ự ệ ương pháp gi m cân này m t cách lành m nh và lâu dài, ả ộ ạ
b n nên t p trung ăn nh ng ngu n th c ăn t đ ng v t ch a lạ ậ ữ ồ ứ ừ ộ ậ ứ ượng m t nhiên, ỡ ự lành m nh cùng v i lạ ớ ượng protein v a đ Ch t lừ ủ ấ ượng th c ph m là chìa khóa ự ẩ ở đây. B n có th ăn thêm các lo i rau c nhi u ch t x và giàu ch t ch ng ôxy ạ ể ạ ủ ề ấ ơ ấ ố hóa. Khi th c hi n đúng, ch đ ăn này s làm t i u hóa kh năng ph c h i và ự ệ ế ộ ẽ ố ư ả ụ ồ tái t o, tăng cạ ường ch c năng mi n d ch c a c th , cho phép b n gi m cân m t ứ ễ ị ủ ơ ể ạ ả ộ cách nh nhàng mà không ph i nh n đói m t b a nào.ẹ ả ị ộ ữ
H u h t m i ng ầ ế ọ ườ ầ i l m t ưở ng r ng ch đ ăn ít m là cách duy nh t đ gi m ằ ế ộ ỡ ấ ể ả cân. H không bi t r ng nh ng ch t béo lành m nh, nh d u d a và các lo i m ọ ế ằ ữ ấ ạ ư ầ ừ ạ ỡ
đ ng v t, không ch giúp gi m cân mà còn giúp b n ph c h i s c kh e ộ ậ ỉ ả ạ ụ ồ ứ ỏ
Sally Fallon và Mary Enig, PhD, trong cu nố Ăn m , Gi m m ỡ ả ỡ
M và carbohydrat: M t k t h p nguy h iỡ ộ ế ợ ạ
Nh ng tác h i c a m đ ữ ạ ủ ỡ ượ c rút ra trong đi u ki n có t l carbohydrat cao trong ề ệ ỷ ệ
ch đ ăn. M t ch đ ăn nhi u m và nhi u carbohydrat khác xa v i m t ch ế ộ ộ ế ộ ề ỡ ề ớ ộ ế
đ ăn nhi u m và ít carbohydrat ộ ề ỡ
Richard Fineman, PhD, Giáo s Sinh hóa Trư ường Đ i h c Bang New York, và ạ ọ
Người Sáng l p H i Dinh dậ ộ ưỡng và Chuy n hóa ch tể ấ
Tác đ ng c a m trong th c ph m lên s gi i phóng insulin là không đáng k , tr ộ ủ ỡ ự ẩ ự ả ể ừ phi ăn quá m c hay ăn kèm v i carbohydrat. Khi m và đứ ớ ỡ ường hay tinh b t độ ược
ăn cùng v i nhau, c th s đ t đớ ơ ể ẽ ố ường trước đ l y năng lể ấ ượng và d tr m đ ự ữ ỡ ể dùng sau.
Đường là m t ch t tai h i v i c th đ n m c c th tìm m i cách đ lo i b nóộ ấ ạ ớ ơ ể ế ứ ơ ể ọ ể ạ ỏ càng nhanh càng t t. C th làm vi c đó trố ơ ể ệ ước h t b ng cách nh i nhét đế ằ ồ ường vào các t bào v i s giúp đ c a insulin. Khi các t bào không dùng h t lế ớ ự ỡ ủ ế ế ượng
đường y ngay l p t c, nó đấ ậ ứ ược chuy n thành glycogen và d tr trong gan và ể ự ữ các mô c b p. M t khi kho d tr r t h n h p này đ y, c th b n b t đ u ơ ắ ộ ự ữ ấ ạ ẹ ầ ơ ể ạ ắ ầ chuy n lể ượng đường còn l i thành triglyceride đ d tr trong gan và các mô m ạ ể ự ữ ỡ
Trang 10Béo phì không ph i làả nguyên nhân c a các v n đ v chuy n hóa ch t; nó ch là ủ ấ ề ề ể ấ ỉ
d u hi u bên ngoài. Khi m t ngấ ệ ộ ườ ịi b kháng insulin, c th h không chuy n ơ ể ọ ể
được đường vào các t bào làm nhiên li u và bu c ph i chuy n nó thành m và ế ệ ộ ả ể ỡ
d tr đ dùng sau này. Đây là m t quá trình r t kém hi u qu và c n nhi u năng ự ữ ể ộ ấ ệ ả ầ ề
lượng và do đó có xu hướng gây ra bu n ng và m t m i sau các b a ăn khi c ồ ủ ệ ỏ ữ ơ
th b t đ u d n d n tr nên kháng insulin và kháng leptin. M t m i sau b a ăn là ể ắ ầ ầ ầ ở ệ ỏ ữ
d u hi u khá ch c ch n c a m c đ kháng insulin và kháng leptin (l u ý r ng cácấ ệ ắ ắ ủ ứ ộ ư ằ
ph n ng nh y c m v i th c ph m cũng có th t o ra tri u ch ng này). Trong ả ứ ạ ả ớ ự ẩ ể ạ ệ ứ
tr ng thái kháng insulin này, b n không s d ng đạ ạ ử ụ ược ngu n năng lồ ượng t th c ừ ự
ph m. M trong th c ph m không đẩ ỡ ự ẩ ượ ử ục s d ng hay đ t l y năng lố ấ ượng s đẽ ượ c
d tr trong các mô m ự ữ ỡ
Nhân ti n, có ai lúc nào cũng th y m t m i không nh ?ệ ấ ệ ỏ ỉ
Con d c tr n trố ơ ượt
Khi lượng m d tr trong c th tăng lên, n ng đ leptin t đ ng tăng theo. Khi ỡ ự ữ ơ ể ồ ộ ự ộ
n ng đ leptin, m t ch t cytokine gây s ng t y, thồ ộ ộ ấ ư ấ ường xuyên gi m c cao, s ữ ở ứ ự
s ng t y gia tăng trên kh p c th Đây là m t lý do chính t i sao nh ng ngư ấ ắ ơ ể ộ ạ ữ ười béo phì l i có nguy c cao b các b nh thoái hóa, tim m ch và ung th – s s ng ạ ơ ị ệ ạ ư ự ư
t y m c cao và toàn di n trong th i gian dài. H n n a, nh ng đ t gia tăng ấ ở ứ ệ ờ ơ ữ ữ ợ
insulin và leptin này gây ra ph n ng trong h th n kinh giao c m d n đ n c m ả ứ ệ ầ ả ẫ ế ả giác lo l ng và ti t ra các hoocmôn stress. (Bi t ai thắ ế ế ường xuyên lo l ng và khó ắ
ng không?)ủ
Các hoocmôn stress, khi đượ ảc s n xu t trong cái vòng lu n qu n tai h i y, gây ấ ẩ ẩ ạ ấ
t n h i các mô và làm y u h th ng mi n d ch c a c th M t l p màng m ng ổ ạ ế ệ ố ễ ị ủ ơ ể ộ ớ ỏ trên thành ru t và thành ph i v i tên g i màng nh y IgA là l p b o v đ u tiên ộ ổ ớ ọ ầ ớ ả ệ ầ
c a h th ng mi n d ch. L p màng này b phá h y khi n ng đ cortisol gi m củ ệ ố ễ ị ớ ị ủ ồ ộ ữ ở ứ cao (ho c quá th p trong trặ ấ ường h p tuy n thợ ế ượng th n h h ng) trong th i gian ậ ư ỏ ờ dài. Đi u này khi n ru t non d b lâm vào tr ng thái g i làề ế ộ ễ ị ạ ọ h i ch ng rò ru t ộ ứ ộ (leaky gut syndrome). Đây là tr ng thái mà các phân t protein ch a đạ ử ư ược tiêu hóa
và nhi u ch t khác bình thề ấ ường không được phép l t qua thành ru t, gi d dàng ọ ộ ờ ễ
l t qua và kích ho t các ph n ng mi n d ch d n đ n d ng hay các ph n ng ọ ạ ả ứ ễ ị ẫ ế ị ứ ả ứ
th ch t, tinh th n và nh n th c khác. Khi vòng xoáy tai h i y ti p t c và n ng ể ấ ầ ậ ứ ạ ấ ế ụ ồ
đ cortisol, adrenaline, insulin và leptin ti p t c tăng cao, cái độ ế ụ ược g i là kháng ọ
th mi n d ch TH2 gia tăng và d ch th mi n d ch TH1 b gi m xu ng, d n đ n ể ễ ị ị ể ễ ị ị ả ố ẫ ế